Opinia nr 3/2014 (przedstawiona na mocy art. 287 ust. 4 TFUE) w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wdrożenia instrumentu pomostowego.

OPINIA NR 3/2014

(przedstawiona na mocy art. 287 ust. 4 TFUE)

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wdrożenia instrumentu pomostowego

(2014/C 124/01)

(Dz.U.UE C z dnia 25 kwietnia 2014 r.)

SPIS TREŚCI

Punkt

WSTĘP 1-6

UWAGI OGÓLNE NA TEMAT PRZEJRZYSTOŚCI 7-10

UWAGI SZCZEGÓŁOWE 11-20

Tryby realizacji 11-13

Dotacje 14-15

Wsparcie budżetowe 16-20

TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 287 ust. 4,

uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. ¹ ,

uwzględniając decyzję Rady 2001/822/WE z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich ze Wspólnotą Europejską (decyzja o stowarzyszeniu zamorskim) ² ,

uwzględniając umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008-2013 zgodnie z umową o partnerstwie AKP-WE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu WE ³ , w szczególności jej art. 10 ust. 2,

uwzględniając umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich Unii Europejskiej, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy unijnej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 zgodnie z umową o partnerstwie AKP-UE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ⁴ , w szczególności jej art. 10 ust. 2,

uwzględniając decyzję Rady 2013/759/UE z dnia 12 grudnia 2013 r. dotyczącą przejściowych środków zarządzania EFR w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wejścia w życie 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju ⁵ ,

uwzględniając opinię Trybunału nr 12/2002 dotyczącą wniosku w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju w ramach umowy o partnerstwie AKP-WE, podpisanej w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. ⁶ ,

uwzględniając opinię Trybunału nr 2/2007 w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie finansowe mające zastosowanie do dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju ⁷ ,

uwzględniając opinię Trybunału nr 9/2007 w sprawie mającego zastosowanie do dziesiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju projektu rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego ⁸ ,

uwzględniając opinię Trybunału nr 3/2013 w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do jedenastego Europejskiego Funduszu Rozwoju ⁹ ,

uwzględniając sprawozdania roczne Trybunału dotyczące działań finansowanych z ósmego, dziewiątego i dziesiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju ¹⁰ ,

uwzględniając sprawozdania specjalne Trybunału nr 9/2013 ¹¹ i 11/2010 ¹² ,

uwzględniając wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju ¹³ ,

uwzględniając wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wdrożenia instrumentu pomostowego ¹⁴ ,

uwzględniając otrzymane przez Trybunał w dniu 28 stycznia 2014 r. pismo, w którym Rada Unii Europejskiej zwraca się o wydanie opinii na temat wyżej wymienionego wniosku, uzupełnione załącznikiem otrzymanym przez Trybunał w dniu 25 lutego 2014 r. i zawierającym przepisy projektu rozporządzenia finansowego,

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:

Wstęp

1. W czerwcu 2013 r. państwa członkowskie podpisały umowę wewnętrzną ustanawiającą jedenasty Europejski Fundusz Rozwoju (11. EFR). Umowa wewnętrzna wejdzie w życie po jej ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie. Proces ten zakończy się prawdopodobnie w 2014 r.

2. W celu zapewnienia dostępności środków finansowych w okresie między styczniem 2014 r. a momentem wejścia w życie umowy wewnętrznej w sprawie 11. EFR Rada ustanowiła środki przejściowe ("instrument pomostowy"), które będą finansowane ze środków poprzednich EFR i rozliczone w ramach 11. EFR.

3. Przepisy finansowe mające zastosowanie do 11. EFR nie mogą zostać przyjęte przez Radę przed wejściem w życie umowy wewnętrznej w sprawie 11. EFR. Z tego względu Komisja proponuje, aby rozporządzenie Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR zmieniono w taki sposób, by przepisy finansowe mające zastosowanie do 11. EFR miały również zastosowanie do instrumentu pomostowego.

4. Do Trybunału zwrócono się z prośbą o wydanie opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do jedenastego Europejskiego Funduszu Rozwoju. Opinię opublikowano w grudniu 2013 r. (opinia nr 3/2013).

5. Trybunał z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w obecnym wniosku uwzględniono szereg uwag sformułowanych w opinii nr 3/2013 w sprawie przepisów finansowych mających zastosowanie do 11. EFR, a w szczególności następujące zagadnienia:

– ulepszono przepisy w zakresie zamówień publicznych (zwłaszcza art. 36 ust. 5 wniosku),

– doprecyzowano kwestię współpracy krajowych organów kontroli z Trybunałem (art. 48 ust. 6 wniosku),

– projekt rozporządzenia finansowego ma zastosowanie do wszystkich obszarów wydatkowania EFR z wyjątkiem instrumentu inwestycyjnego (art. 60 wniosku).

6. W swojej opinii nr 3/2013 Trybunał sformułował inne uwagi, które nadal mają zastosowanie i zostały opisane poniżej (zob. pkt 7-20).

Uwagi ogólne na temat przejrzystości

7. Wniosek zawiera wiele odniesień do ogólnego rozporządzenia finansowego ¹⁵ , wskazujących, które artykuły tego rozporządzenia mają zastosowanie. W wielu miejscach we wniosku dodano jednak dalsze przepisy lub odniesienia do przepisów w ogólnym rozporządzeniu finansowym, które nie mają zastosowania. Niektóre przepisy ogólnego rozporządzenia finansowego nie mają zastosowania bezpośrednio, lecz mutatis mutandis, a znaczenie niektórych terminów należy rozumieć w inny sposób niż ten, w którym mają one zastosowanie w ogólnym rozporządzeniu finansowym (zob. wykaz w art. 2 ust. 4 wniosku).

8. W rezultacie projekt rozporządzenia finansowego nie jest zbyt czytelny. Nie jest to dokument autonomiczny. Zrozumienie go nie jest możliwe bez odniesienia się do ogólnego rozporządzenia finansowego i zasad jego stosowania. Ta złożoność prowadzi do znacznego ryzyka braku pewności prawnej. Zarządzający, beneficjenci i kontrolerzy będą mieli trudności w stosowaniu tego dokumentu w obecnej formie. Istnieje zatem istotne ryzyko, że przepisy tego rozporządzenia mogą być niewłaściwie interpretowane i że mogą wystąpić błędy.

9. Trybunał z ubolewaniem stwierdza, że Komisja nie sporządziła przejrzystego, autonomicznego projektu rozporządzenia, które byłoby w najwyższym stopniu klarowne dla jego odbiorców oraz które zminimalizowałoby ryzyko wystąpienia błędów spowodowanych niewłaściwym zrozumieniem.

10. Trybunał ubolewa także, że pomimo jego sugestii zawartych w opiniach nr 12/2002, 2/2007 i 9/2007 Komisja wciąż nie wystąpiła z wnioskiem w sprawie jednego rozporządzenia finansowego, które miałoby zastosowanie do wszystkich obecnych i przyszłych EFR i które - podobnie jak ogólne rozporządzenie finansowe - byłoby zmieniane w razie potrzeby. Tego rodzaju krok zapewniłby ciągłość, bez ryzyka przerywania realizacji EFR, i mógłby ułatwić zarządzanie.

Uwagi szczegółowe

Tryby realizacji

11. Art. 17 stanowi między innymi, że zastosowanie mają przepisy ogólnego rozporządzenia finansowego dotyczące zarządzania pośredniego. Jednakże w art. 17 ust. 3 wprowadzono elementy wykraczające poza te przepisy.

12. Ust. 3 stanowi, że podmioty, którym powierza się wykonywanie, mogą powierzyć zadania wykonawcze względem budżetu innym podmiotom na warunkach równorzędnych, co tworzy tym samym kaskadową strukturę powierniczą. W ramach tych bardzo szerokich uprawnień państwa AKP i KTZ mogą także powierzyć zadania wykonawcze względem budżetu organom podlegającym prawu prywatnemu na podstawie umowy o świadczenie usług. Nie jest jasne, dlaczego taki przepis został zawarty we wniosku. Istnieje istotne ryzyko, że zaciemni to sytuację i potencjalnie zagrozi stosowaniu art. 60 ust. 1 ogólnego rozporządzenia finansowego. Stanowi on między innymi, że podmioty i osoby, którym powierzono zadania wykonywania budżetu, "zarządzając unijnymi środkami finansowymi gwarantują poziom ochrony interesów finansowych Unii równoważny z poziomem wymaganym na mocy niniejszego rozporządzenia...".

13. Trybunał zaleca, aby Rada zbadała zasadność wprowadzenia ust. 3, a w szczególności, czy korzyści płynące z jego wprowadzenia przeważą ryzyko rozmycia odpowiedzialności za prawidłowe wydatkowanie środków EFR.

Dotacje

14. Zgodnie z art. 37 wniosku przepisy ogólnego rozporządzenia finansowego dotyczące dotacji zasadniczo mają zastosowanie do wkładów finansowych z EFR. Ust. 3 zawiera jednak dodatkowy zapis podkreślający, iż przy określaniu zasad finansowania Komisja musi wziąć pod uwagę szczególne potrzeby i kontekst. Nie jest jasne, dlaczego uznano za konieczne wprowadzenie takiego zapisu do rozporządzenia finansowego EFR w zakresie instrumentu pomostowego, skoro w ogólnym rozporządzeniu finansowym podobny zapis nie istnieje.

15. Trybunał zaleca, aby Rada zbadała, czy istnieje odpowiednie uzasadnienie dla wprowadzenia takiego przepisu oraz czy przepis ten jest wystarczająco jasno zdefiniowany.

Wsparcie budżetowe

16. Art. 39 akapit pierwszy wniosku stanowi, że do płatności w ramach wsparcia budżetowego EFR zastosowanie ma art. 186 ogólnego rozporządzenia finansowego. Przywołany artykuł ogólnego rozporządzenia finansowego stanowi, że w decyzjach w sprawie finansowania, na podstawie których wypłacane jest wsparcie budżetowe, wymienia się cele i spodziewane wyniki udzielenia wsparcia budżetowego oraz że płatność opiera się na spełnieniu warunków (ust. 2); że do umów o finansowaniu włącza się przepisy, zgodnie z którymi beneficjent zobowiązuje się do zwrotu finansowania w przypadku nieprawidłowości (ust. 3); oraz że Komisja wspiera w państwie trzecim będącym beneficjentem rozwój kontroli parlamentarnej i zdolności audytu oraz zwiększenie przejrzystości i publicznego dostępu do informacji (ust. 4).

17. W akapitach od drugiego do siódmego w art. 39 wniosku przedstawiono szereg zasad i praktyk dotyczących wsparcia budżetowego z EFR. Obejmują one ogólne stwierdzenia dotyczące polityki (akapity drugi i czwarty), powtórzenia lub sparafrazowane wersje niektórych przepisów art. 186 ogólnego rozporządzenia finansowego (akapity trzeci, piąty i szósty) oraz niejasne odniesienie do powiązań między KTZ a danymi państwami członkowskimi (akapit siódmy).

18. Treść ta wydaje się zatem wykraczać poza zwyczajową treść rozporządzenia finansowego ¹⁶ . Jest to także potencjalne źródło nieporozumień, gdyż z jednej strony rozporządzenie stanowi, że zastosowanie mają odpowiednie przepisy ogólnego rozporządzenia finansowego, a z drugiej strony niektóre z tych przepisów zostały w nim sparafrazowane.

19. Trybunał w ostatnich sprawozdaniach sformułował szereg zaleceń dotyczących wykorzystania wsparcia budżetowego ¹⁷ , obejmujących w szczególności konieczność ustanowienia obiektywnie weryfikowalnych i w miarę możliwości kwantyfikowalnych kryteriów oraz monitorowania postępów w odniesieniu do tych kryteriów. Wymowa tego tekstu mogłaby zostać wzmocniona z pożytkiem w tym zakresie. Niektóre sformułowania ujęte w obecnym projekcie (na przykład odniesienia do "różnicowania" i "kluczowych czynników" w akapicie czwartym) mogłyby z drugiej strony być interpretowane jako uzasadnienie przyjęcia relatywnie swobodnego podejścia do konieczności określenia ścisłych warunków płatności w ramach wsparcia budżetowego.

20. Trybunał zaleca, aby Rada przeanalizowała ten artykuł wniosku w świetle wymienionych wyżej zastrzeżeń.

Niniejsza opinia została przyjęta przez Izbę III, której przewodniczył Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 1 kwietnia 2014 r.

	W imieniu Trybunału Obrachunkowego
	Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
	Prezes

1 Dz.U L 317 z 15.12.2000, s. 3. Umowa zmieniona umową podpisaną w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2005 r. (Dz.U L 287 z 28.10.2005, s. 4) oraz umową podpisaną w Wagadugu w dniu 22 czerwca 2010 r. (Dz.U L 287 z 4.11.2010, s. 3).

2 Dz.U. L 314 z 30.11.2001, s. 1 i Dz.U. L 324 z 7.12.2001, s. 1, zmieniona decyzją 2007/249/WE (Dz.U. L 109 z 26.4.2007, s. 33) oraz decyzją nr 528/2012/UE (Dz.U. L 264 z 29.9.2012, s. 1).

3 Dz.U. L 247 z 9.9.2006, s. 32.

4 Dz.U. L 210 z 6.8.2013, s. 1. Umowa w toku ratyfikowania.

5 Dz.U. L 335 z 14.12.2013, s. 48.

6 Dz.U. C 12 z 17.1.2003, s. 19.

7 Dz.U. C 101 z 4.5.2007, s. 1.

8 Dz.U. C 23 z 28.1.2008, s. 3.

9 Dz.U. C 370 z 17.12.2013, s. 1.

10 Dz.U. C 331 z 14.11.2013, s. 261, Dz.U. C 326 z 10.11.2011, s. 251, Dz.U. C 303 z 9.11.2010, s. 243 i Dz.U. C 269 z 10.11.2009, s. 257.

11 "Wsparcie UE na rzecz sprawowania rządów w Demokratycznej Republice Konga" (http://eca.europa.eu).

12 "Zarządzanie przez Komisję ogólnym wsparciem budżetowym w krajach AKP, Ameryki Łacińskiej i Azji" (http://eca.europa.eu).

13 COM(2013) 660 final.

14 COM(2014) 9 final.

15 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1).

16 Zdefiniowaną w motywie 2 projektu rozporządzenia Rady jako "przepisy wykonawcze dotyczące 10. EFR w odniesieniu do środków zarządzania operacyjnego i finansowego".

17 Sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące EFR za 2012 r., pkt 51; sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące EFR za 2010 r., pkt 64; sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące EFR za 2009 r., pkt 54; sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące EFR za 2008 r., pkt 56; sprawozdanie specjalne nr 9/2013 "Wsparcie UE na rzecz sprawowania rządów w Demokratycznej Republice Konga"; sprawozdanie specjalne nr 4/2013 "Współpraca UE i Egiptu w zakresie sprawowania rządów", sprawozdanie specjalne nr 11/2010 "Zarządzanie przez Komisję ogólnym wsparciem budżetowym w krajach AKP, Ameryki Łacińskiej i Azji".

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2014.124.1
• Rodzaj: opinia
• Tytuł: Opinia nr 3/2014 (przedstawiona na mocy art. 287 ust. 4 TFUE) w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wdrożenia instrumentu pomostowego.
• Data aktu: 2014-04-01
• Data ogłoszenia: 2014-04-25