Świadczenie usług dla zagranicznego kontrahenta z UE a KSeF

Świadczę usługi prawnicze na rzecz kontrahenta z innego kraju Unii Europejskiej (B2B). Chciałbym się upewnić, jaką stawkę VAT oraz oznaczenie techniczne powinienem zastosować na fakturze wystawianej w systemie KSeF: czy właściwym wyborem będzie oznaczenie NP1, czy NP2 w KSeF? Proszę o potwierdzenie, który z tych kodów jest poprawny dla eksportu usług wewnątrz wspólnoty - na pytanie Czytelnika odpowiada Rafał Styczyński, doradca podatkowy.

W opisanej sytuacji należy zastosować oznaczenie NP2.

Miejsce świadczenia usług

Podstawowa zasada określenia miejsca świadczenia usług sformułowana została w art. 28b ustawy o VAT, zgodnie ze wskazanym artykułem miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.

Natomiast za podatników – jak wynika z art. 28a pkt 1 ustawy o VAT – uważa się:

• podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu VAT  lub działalność odpowiadającą tej działalności (dotyczy to podatników zagranicznych), bez względu na cel czy rezultat takiej działalności (z wyłączeniem organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane),
• osoby prawne niebędące podatnikami, o których mowa wyżej, które są zidentyfikowane do celów VAT w Polsce lub w innym państwie członkowskim.

Usługi prawnicze świadczone na rzecz kontrahenta będącego podatnikiem z innego państwa Unii Europejskiej (w relacji B2B) podlegają ogólnej zasadzie ustalania miejsca świadczenia usług, określonej w art. 28b ustawy o VAT. Zgodnie z tą regulacją miejscem opodatkowania jest państwo, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to, że polski usługodawca nie wykazuje podatku VAT w Polsce, lecz wystawia fakturę bez podatku, z odpowiednią adnotacją o mechanizmie odwrotnego obciążenia, natomiast obowiązek rozliczenia podatku przechodzi na nabywcę w jego kraju.

Takie podejście znajduje potwierdzenie również w praktyce organów podatkowych. W interpretacji indywidualnej z 11 kwietnia 2018 r., nr 0115-KDIT1-2.4012.105.2018.1.AGW, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że w przypadku świadczenia usług prawniczych na rzecz zagranicznego kontrahenta będącego podatnikiem w rozumieniu przepisów o VAT, miejscem świadczenia – zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy – jest państwo siedziby usługobiorcy, czyli w analizowanym przypadku Niemcy. W konsekwencji usługi te nie podlegają opodatkowaniu na terytorium Polski, a polski usługodawca nie jest zobowiązany do rozliczenia podatku krajowego. Stanowisko to wpisuje się w utrwaloną linię interpretacyjną i potwierdza jednolite rozumienie przepisów w tym zakresie.

Jak oznaczyć transakcję w KSeF

Z perspektywy prawidłowego raportowania kluczowe znaczenie ma jednak nie tylko samo ustalenie miejsca świadczenia, ale również właściwe oznaczenie transakcji w systemie KSeF. W tym kontekście istotny jest art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, który nakłada obowiązek wykazywania w informacji podsumowującej VAT-UE usług, do których stosuje się art. 28b, świadczonych na rzecz podatników z innych państw członkowskich. Oznaczenie NP2 zostało wprowadzone właśnie po to, aby wyodrębnić tego rodzaju transakcje – czyli takie, które nie podlegają opodatkowaniu w Polsce ze względu na miejsce świadczenia, ale jednocześnie podlegają raportowaniu w ramach obrotu wewnątrzwspólnotowego. Dzięki temu możliwe jest zachowanie pełnej spójności danych pomiędzy fakturami ustrukturyzowanymi, ewidencją JPK_V7 oraz informacjami VAT-UE, a także ich automatyczna weryfikacja przez administracje podatkowe państw członkowskich.

Zastosowanie oznaczenia NP1 w tej sytuacji byłoby nieprawidłowe i mogłoby prowadzić do zaburzenia tej spójności. Oznaczenie to dotyczy bowiem przypadków, w których dana czynność nie podlega opodatkowaniu w Polsce, ale jednocześnie nie jest objęta obowiązkiem wykazania w informacji podsumowującej VAT-UE. W praktyce obejmuje to przede wszystkim usługi świadczone na rzecz podmiotów spoza Unii Europejskiej, takich jak kontrahenci z USA czy Wielkiej Brytanii, a także niektóre szczególne przypadki ustalania miejsca świadczenia, np. usługi związane z nieruchomościami zgodnie z art. 28e ustawy o VAT.

W konsekwencji wybór oznaczenia NP2 dla usług prawniczych świadczonych na rzecz podatnika z innego państwa UE nie tylko odpowiada przepisom, ale również zapewnia bezpieczeństwo podatkowe i poprawność raportowania. Pozwala to uniknąć rozbieżności pomiędzy danymi wykazywanymi w różnych systemach oraz ogranicza ryzyko automatycznych wezwań do wyjaśnień ze strony organów podatkowych. Dodatkowo prawidłowo wystawiona faktura powinna zawierać numer VAT UE nabywcy oraz jednoznaczne wskazanie mechanizmu odwrotnego obciążenia, co potwierdza, że to zagraniczny kontrahent jest zobowiązany do rozliczenia podatku w swoim państwie członkowskim.

Rafał Styczyński, doradca podatkowy