Zasady i tryb przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności scalone.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 10 lipca 1962 r.
w sprawie zasad i trybu przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności scalone.

Na podstawie art. 38 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166) zarządza się, co następuje:
§  1.
Postępowanie o przymusowe przejęcie na własność Państwa nieruchomości rolnej na podstawie art. 31 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166), zwanej dalej "ustawą", może być wszczęte tylko w stosunku do dłużników, którzy posiadają zaległości w należnościach scalonych na podstawie art. 32 tej ustawy.
§  2.
1.
Postępowanie o przejęcie nieruchomości w całości lub w części wszczyna się na podstawie uchwały prezydium powiatowej rady narodowej po zasięgnięciu opinii komisji finansowo-budżetowej tej rady oraz opinii prezydium rady narodowej bezpośrednio niższego stopnia.
2.
Gdy podlegające przejęciu gospodarstwo rolne jest własnością lub współwłasnością osób małoletnich lub ubezwłasnowolnionych, prezydium powiatowej rady narodowej przed powzięciem uchwały powinno wysłuchać rodziców lub opiekuna oraz zawiadomić o zamierzonym przejęciu nieruchomości sąd właściwy dla spraw opiekuńczych.
3.
Prezydium wojewódzkiej rady narodowej może sobie zastrzec przedstawienie do wglądu uchwał prezydiów powiatowych rad narodowych w sprawie wszczęcia postępowania o przejęcie nieruchomości przed przystąpieniem do ich wykonania.
§  3.
1.
Organ finansowy na podstawie uchwały prezydium powiatowej rady narodowej wzywa dłużnika do uregulowania należności scalonych w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie postanowienia o przejęcie na własność Państwa nieruchomości rolnej dłużnika.
2.
Jeżeli uchwała prezydium rady narodowej dotyczy przejęcia części nieruchomości, organ finansowy wezwie dłużnika, aby w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania wypowiedział się, która część nieruchomości ma być przejęta. Jeżeli organ finansowy nie uzgodni z dłużnikiem, jaka część nieruchomości ma być przejęta, albo gdy dłużnik nie wypowie się w oznaczonym terminie, decyzję w tej sprawie wyda prezydium rady narodowej, kierując się względami prawidłowej gospodarki.
3.
Jeżeli uchwała prezydium rady narodowej dotyczy przejęcia całości nieruchomości, a dłużnik oprócz należności scalonych posiada także zadłużenie w należnościach, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy, organ finansowy uprzedzi dłużnika, że w razie przejęcia nieruchomości wszystkie te należności będą potrącone z ewentualnego odszkodowania.
§  4.
1.
Jeżeli dłużnik nie zapłaci należności scalonych w terminie (§ 3) lub nie zgłosi w tym terminie wniosku o przejęcie nieruchomości w zagospodarowanie albo na własność Państwa stosownie do działu I ustawy lub jeżeli jego wniosek w tej sprawie nie został uwzględniony (art. 31 ust. 2 ustawy), organ finansowy występuje do sądu powiatowego z wnioskiem o wydanie przez sąd postanowienia o przejęciu na własność Państwa nieruchomości lub jej części.
2.
Do wniosku organ finansowy dołącza wykaz ostatecznie ustalonych należności scalonych, odpis uchwały prezydium rady narodowej w sprawie wszczęcia postępowania o przejęcie nieruchomości i poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące na nieruchomości obciążenia. Jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej albo jeżeli urządzona dla niej księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu, do wniosku należy dołączyć odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzającego prawa własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że według stanu dokumentów stwierdza się prawo własności nieruchomości na dzień wydania odpisu. W razie braku także zbioru dokumentów organ finansowy dołączy do wniosku zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, że nie stwierdzono, aby nieruchomość miała urządzoną księgę wieczystą lub aby był prowadzony dla niej zbiór dokumentów, oraz wyciąg z ksiąg ewidencji gruntów i budynków lub w braku ewidencji - zaświadczenie biura gromadzkiej rady narodowej (właściwego organu administracji prezydium miejskiej rady narodowej - rady narodowej osiedla) stwierdzające, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość.
3.
Zaświadczenie biura gromadzkiej rady narodowej stwierdzające, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość, należy dołączyć także w przypadkach, gdy nieruchomość znajduje się w posiadaniu osoby nie ujawnionej jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów.
4.
Po wysłaniu do sądu wniosku o przejęcie nieruchomości rolnej, organ finansowy ogłasza o tym w sposób przyjęty w danej miejscowości, w szczególności przez wywieszenie odpowiedniego obwieszczenia w siedzibie prezydium gromadzkiej (miejskiej, osiedla) rady narodowej miejsca położenia nieruchomości.
§  5.
Przejęcie nieruchomości rolnej na własność Państwa uprawnia właściwy organ administracji państwowej do wypowiedzenia wszelkich dotyczących przejętej nieruchomości umów najmu lub dzierżawy. Gdy umowa najmu lub dzierżawy została zawarta przed dniem wysłania do sądu wniosku o przejęcie nieruchomości, wypowiedzenie najmu może nastąpić na początek pierwszego kwartału po przejęciu nieruchomości ze skutkiem na koniec tego kwartału, a wypowiedzenie umowy dzierżawy - przed rozpoczęciem roku dzierżawnego ze skutkiem na koniec tego roku; umowa dzierżawy może być przedłużona, jeżeli dzierżawca poczynił nakłady inwestycyjne. W innych przypadkach umowy najmu lub dzierżawy mogą być wypowiedziane w terminie ustalonym przez właściwy organ.
§  6.
1.
Państwo przejmuje nieruchomość w stanie wolnym od jakichkolwiek obciążeń na rzecz wierzycieli z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy zostanie uznane za niezbędne, oraz obciążeń wynikających z przepisów prawa wodnego. O uznaniu służebności gruntowych za niezbędne orzeka właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej.
2.
Użytkownik nieruchomości korzysta z praw przysługujących dzierżawcy (§ 5), jeżeli umowa użytkowania została zawarta przed dniem wysłania do sądu wniosku o przejęcie nieruchomości.
§  7.
1.
W razie przejęcia na własność Państwa całej nieruchomości rolnej dłużnika, długi hipoteczne i inne obciążenia nieruchomości ustanowione przed podjęciem uchwały przez prezydium powiatowej rady narodowej w sprawie wszczęcia postępowania o przejęcie nieruchomości podlegają zaspokojeniu z odszkodowania, przyznanego przez sąd w myśl art. 34 ust. 2 ustawy. Kwotę tego odszkodowania wpłaca organ finansowy do depozytu sądu.
2.
W przypadku gdy dłużnik jest właścicielem innej nieruchomości, długi hipoteczne i inne obciążenia przejętej nieruchomości w zakresie, w jakim nie zostały zaspokojone z sumy odszkodowania, podlegają przeniesieniu na inną nieruchomość dłużnika, jeżeli odpowiada on osobiście za obciążenia przejętej nieruchomości. Przeniesienie następuje na wniosek wierzyciela, zgłoszony w sądzie powiatowym właściwym ze względu na miejsce położenia nieruchomości, na którą długi i obciążenia mają być przeniesione. Przeniesione długi hipoteczne i inne obciążenia podlegają wpisowi do księgi wieczystej tej nieruchomości z zachowaniem dotychczasowej kolejności, lecz po wpisach dokonanych już w tej księdze.
§  8. 1
W przypadkach, o których mowa w § 7 ust. 1, sąd dokonuje podziału między wierzycieli kwoty odszkodowania stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości i po zaspokojeniu wierzycieli resztę odszkodowania wypłaca dłużnikowi.
§  9.
1.
W razie przejęcia na własność Państwa całej nieruchomości rolnej, Państwo przejmuje obowiązek zaspokojenia obciążeń korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami podatkowymi, jeżeli obciążenia te nie zostały przeniesione na inną nieruchomość (§ 7 ust. 2) lub nie zostały zaspokojone w trybie przepisu § 8.
2.
Jeżeli nieruchomość przejęta w całości na własność Państwa obciążona była przed powstaniem zaległości ciężarami realnymi lub prawami użytkowania albo zamieszkania, stwierdzonymi aktem notarialnym i obciążenia te nie zostały uregulowane w trybie przepisu § 8, Państwo może wypłacić odpowiednie odszkodowanie lub w inny sposób zaspokoić te prawa, lecz tylko w tym przypadku, gdy osoba uprawniona nie ma środków utrzymania, a były właściciel przejętej nieruchomości nie ma możliwości zaspokojenia tych ciężarów i praw. Decyzję w sprawie zaspokojenia tych ciężarów i praw oraz sposobu ich zaspokojenia podejmuje prezydium powiatowej rady narodowej po zbadaniu stanu materialnego osób zainteresowanych.
§  10.
1.
Po wykonaniu postanowienia sądu o przejęciu nieruchomości na własność Państwa należności scalone oraz należności, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy, podlegają odpisaniu. Zadłużenia właściciela nieruchomości z tytułu niescalonych opłat melioracyjnych oraz inne zadłużenia na rzecz spółki wodnej podlegają umorzeniu.
2.
Organ finansowy dokonuje odpisu należności scalonych i zawiadamia o tym dłużnika. Ponadto organ finansowy zawiadamia o przejęciu nieruchomości wierzycieli należności, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy, w celu dokonania przez nich odpisu tych należności.
§  11.
Przepisy rozporządzenia dotyczące prezydiów powiatowych rad narodowych stosuje się odpowiednio do prezydiów rad narodowych miast stanowiących powiaty oraz do prezydiów dzielnicowych rad narodowych w miastach wyłączonych z województw.
§  12.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Ministrom Finansów i Rolnictwa.
§  13.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 8 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 23 maja 1968 r. (Dz.U.68.16.99) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 4 czerwca 1968 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1962.44.212

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady i tryb przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności scalone.
Data aktu: 10/07/1962
Data ogłoszenia: 10/08/1962
Data wejścia w życie: 10/08/1962