NSA: Opinia o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki niewiążąca, ale publiczna

Wojewódzki inspektor farmaceutyczny może, w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, zasięgnąć opinii samorządu zawodowego. Nie jest ona wiążąca, ale stanowi informację publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że działania wykonywane przez samorząd zawodowy w ramach zadań powierzonych przez państwo powinny być poddane kontroli społecznej. Ponadto wydane opinie pozwalają na ocenę, jak do problemów związanych z likwidacją aptek odnoszą się organy samorządu aptekarskiego oraz jakie elementy są brane pod uwagę w tego rodzaju sprawach.

Wnioskodawca zwrócił się do okręgowej rady aptekarskiej o udostępnienie informacji w zakresie:

1. treści wszystkich uchwał podjętych przez prezydium w latach 2015-2017 na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego lub innego podmiotu, na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, bądź innego przepisu, na potrzeby postępowania o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;
2. przebiegu procedury, w szczególności informacji o tym, czy prezydium przed podjęciem ww. uchwały zapoznaje się z materiałem dowodowym zebranym w aktach postępowania administracyjnego, który stanowi podstawę skierowania wniosku o wydanie opinii lub czy prowadzi inne działania, których celem jest ustalenie okoliczności istotnych dla wyrażenia negatywnej bądź pozytywnej opinii w sprawie.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich, samorząd zawodu farmaceuty wykonuje swoje zadania w szczególności poprzez wydawanie opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni. W myśl art. 29 pkt 5 ww. ustawy, wydawanie tych opinii jest zadaniem okręgowej rady aptekarskiej.

Samorząd zawodowy odmówił wnioskodawcy

Prezydium okręgowej rady aptekarskiej wydało uchwałę, w której odmówiło udostępnienia żądanych informacji. Organ uznał, że nie posiadają one publicznego charakteru. W uzasadnieniu wyjaśniono, że uprawnienie samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach związanych z cofnięciem zezwolenia jest jedną z form sprawowania pieczy nad należytym prowadzeniem apteki, ale nie są one wiążące. Od ich wydania nie jest też uzależnione rozstrzygnięcie wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że wydając przedmiotowe opinie nie wykonuje władztwa administracyjnego i z tego powodu nie ma możliwości uznania żądanych informacji za informację publiczną. Ponadto w uchwale wskazano, że nawet gdyby przyjąć przeciwnie, to opinie nie mogłyby zostać udostępnione, ponieważ zawierają dane osobowe farmaceuty. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ale sporna uchwała została utrzymana w mocy.

Opinia jest niewiążąca, ale stanowi informację publiczną

Nie zakończyło to sporu, ponieważ sprawa trafiła na wokandę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją uchwałę. W wyroku stwierdzono, że organy aptekarskiego samorządu zawodowego są obowiązane do udostępnienia informacji publicznej, co wynika wprost z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: u.d.i.p.). Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, czy stanie przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c-e u.d.i.p.). Sąd wskazał, że przed wydaniem decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może zasięgnąć opinii samorządu aptekarskiego. Opinia nie jest dla niego wiążąca. Niemniej jako uregulowany ustawowo akt publicznoprawny organu samorządu aptekarskiego stanowi informację publiczną. Taki charakter posiadają również kwestie związane z przebiegiem procedury podejmowania opinii przez prezydium. Stanowią one bowiem informacje o zasadach funkcjonowania organu samorządu aptekarskiego. Ponadto WSA zwrócił uwagę, że skoro prezydium twierdziło, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, to nie powinno wydawać uchwały, tylko powiadomić wnioskodawcę o swoim stanowisku zwykłym pismem.

Społeczeństwo ma prawo wiedzieć, jak działa współpraca

Okręgowa izba aptekarska nie zgodziła się z wydanym wyrokiem, więc wniosła skargę kasacyjną. Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który podzielił ocenę pierwszej instancji co do publicznego charakteru spornych informacji. W wyroku wskazano, że działania wykonywane przez samorząd zawodowy w ramach zadań powierzonych przez państwo powinny być poddane kontroli społecznej w ramach dostępu do informacji publicznej. NSA podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania opinii stanowi wyraz współpracy organów nadzoru farmaceutycznego i samorządu aptekarskiego. Dzięki tym danym można ocenić czy w ogóle taka współpraca istnieje, jak do problemów związanych z tworzeniem i likwidacją apteki lub hurtowni odnoszą się organy samorządu aptekarskiego oraz jakie elementy są brane pod uwagę w tego rodzaju sprawach. Sąd nie uznał argumentu skarżącej, że wnioskodawca w istocie działał we własnej sprawie, ponieważ potrzebował spornych informacji w związku z toczącym się postępowaniem. Przepisy zakazują bowiem oceny celu, dla którego może zostać wykorzystana udostępniana informacja. Mając powyższe na uwadze, skarga kasacyjna została oddalona.

Wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 593/22