Organizacja i zakres działania ochrony skarbowej.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 5 sierpnia 1947 r.
o organizacji i zakresie działania ochrony skarbowej.

Na podstawie art. 3 dekretu z dnia 11 kwietnia 1945 r. o ustroju władz administracji skarbowej oraz skarbowych organów wykonawczych (Dz. U. R. P. Nr 12, poz. 64), zmienionego dekretem z dnia 27 czerwca 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 34, poz. 209), zarządzam, co następuje:
§  1.
Użyte w rozporządzeniu niniejszym określenia oznaczają:
a)
główny inspektorat - główny inspektorat ochrony skarbowej,
b)
okręgowy inspektorat - okręgowy inspektorat ochrony skarbowej,
c)
rejonowy inspektorat - rejonowy inspektorat ochrony skarbowej,
d)
główny inspektor - główny inspektor ochrony skarbowej,
e)
okręgowy inspektor - okręgowy inspektor ochrony skarbowej,
f)
rejonowy inspektor - rejonowy inspektor ochrony skarbowej.

CZĘŚĆ  I.

PRZEPISY OGÓLNE.

§  2.
Ochrona skarbowa jest organem wykonawczym władz skarbowych, powołanym do walki z przestępstwami skarbowymi.
§  3.
W zakresie zwalczania przestępstw skarbowych ochrona skarbowa działa według zasad i w granicach uprawnień określonych:
a)
w prawie karnym skarbowym i wydanych na jego podstawie przepisach wykonawczych,
b)
w przepisach dewizowych.
§  4.
Jednostkami organizacyjnymi ochrony skarbowej są: główny inspektorat ochrony skarbowej, okręgowe inspektoraty ochrony skarbowej i rejonowe inspektoraty ochrony skarbowej.
§  5.
1.
Ochrona skarbowa ma prawo prowadzenia samodzielnie wywiadu aż do wszczęcia dochodzenia.
2.
O wszczęciu dochodzenia ochrona skarbowa zawiadamia właściwą władzę, uprawnioną do orzekania, a w sprawach należących do właściwości sądów okręgowych - nadto właściwego prokuratora.
3.
W toku dochodzenia ochrona skarbowa obowiązana jest wykonywać polecenia władz uprawnionych do orzekania i prokuratora oraz udzielać im żądanych wyjaśnień.
§  6.
Ochrona skarbowa używa przy czynnościach służbowych pieczęci okrągłych z godłem państwowym.
§  7.
Pracownicy ochrony skarbowej legitymują się przy wykonywaniu czynności służbowych specjalnymi legitymacjami i znaczkami legitymacyjnymi według wzoru ustalonego przez Ministerstwo Skarbu.

CZĘŚĆ  II.

ORGANIZACJA I ZAKRES CZYNNOŚCI.

Rozdział  1.

Główny inspektorat ochrony skarbowej.

§  8.
1.
Na czele głównego inspektoratu stoi główny inspektor ochrony skarbowej.
2.
Głównego inspektora mianuje Minister Skarbu.
3.
Główny inspektor jest odpowiedzialny za całokształt działalności i stan służby ochrony skarbowej.
4.
Zasadnicze wytyczne działalności ochrony skarbowej, ustalane przez głównego inspektora, w szczególności zarządzenia o charakterze ogólnym, wymagają zatwierdzenia przez Ministra Skarbu.
§  9.
Głównego inspektora zastępuje stały zastępca, wyznaczony przez Ministra Skarbu spośród naczelników wydziałów głównego inspektoratu.
§  10.
1.
Główny inspektor przyjmuje, mianuje, przenosi na inne miejsce służbowe oraz zwalnia pracowników ochrony skarbowej z wyjątkiem:
a)
naczelników wydziałów i inspektorów głównego inspektoratu, okręgowych inspektorów, kierowników oddziałów okręgowych inspektoratów oraz rejonowych inspektorów,
b)
pracowników, których sprawy personalne podlegają rozstrzygnięciu władzy naczelnej z mocy obowiązujących przepisów.
2.
Pracowników ochrony skarbowej, wymienionych w ust. 1 lit. a) i b) mianuje, przenosi na inne miejsce służbowe, zwalnia oraz przenosi w stan spoczynku Minister Skarbu. Mianowanie okręgowych inspektorów, kierowników oddziałów okręgowych inspektoratów oraz rejonowych inspektorów następuje po zasięgnięciu opinii dyrektora właściwej izby skarbowej.
§  11.
Główny inspektorat składa się z wydziałów. Wydziały dzielą się na referaty.
§  12.
1.
Główny inspektorat obejmuje wydziały:

1 - administracyjny,

2 - zwalczania przestępstw skarbowych,

3 - zwalczania przestępstw dewizowych i innych,

4 - spraw specjalnych.

2.
Do składu osobowego wydziału 1 należą inspektorzy, podlegli bezpośrednio głównemu inspektorowi.
§  13.
1.
Na czele wydziału stoi naczelnik wydziału, podległy głównemu inspektorowi, na czele zaś referatu stoi kierownik referatu, podległy naczelnikowi wydziału.
2.
Naczelnik wydziału jest odpowiedzialny za całokształt prac, wchodzących w zakres działania wydziału, kierownik zaś referatu za całokształt prac, wchodzących w zakres działania referatu.
§  14.
Do zakresu czynności głównego inspektoratu należy w szczególności:
a)
nadzór nad podległymi organami, koordynowanie oraz nadawanie kierunku działalności ochrony skarbowej w zakresie zapobiegania przestępstwom, prowadzenia wywiadu i dochodzeń,
b)
instruowanie podległych organów i szkolenie personelu,
c)
dysponowanie sumami, wydzielonymi w budżecie dla ochrony skarbowej,
d)
wykonywanie kontroli organów podległych,
e)
przeprowadzanie wywiadu i dochodzeń w sprawach wyjątkowego znaczenia.
§  15.
1.
Do zakresu czynności wydziału 1 należą sprawy organizacyjne, osobowe, budżetowe i gospodarcze.
2.
Zakres działania wydziału 1 obejmuje nadto sprawy, nie należące do właściwości innych wydziałów. Do składu wydziału 1 wchodzi nadto kancelaria głównego inspektoratu oraz składnica akt i biblioteka.
3.
Zakres czynności kancelarii określi regulamin.
§  16.
Do zakresu czynności wydziału 2 należą sprawy, związane z prowadzeniem dochodzeń w zakresie przestępstw, objętych prawem karnym skarbowym, a w szczególności prowadzenie dochodzeń w sprawach wyjątkowego znaczenia, kierowanie dochodzeniami w sprawach większej wagi, nadzór nad dochodzeniami, prowadzonymi przez podległe organa i opracowywanie materiałów sprawozdawczych.
§  17.
Wydział 3 wykonywuje czynności, związane z prowadzeniem dochodzeń w sprawach o przestępstwa dewizowe oraz w sprawach o przestępstwa z zakresu poruczonego.

Do zakresu tych czynności stosuje się odpowiednio przepisy § 16.

§  18.
Do zakresu czynności wydziału 4 należą sprawy wywiadu, dotyczące wszystkich przestępstw, zwalczanych przez ochronę skarbową, zbieranie informacji skarbowo-gospodarczych, organizowanie służby informacyjnej i szkolenie w tej służbie, instruowanie i ustalanie ramowych wytycznych pracy podległych organów w zakresie wykrywania przestępstw, prowadzenie wywiadu w sprawach wyjątkowego znaczenia, kierowanie wywiadem w sprawach większej wagi, nadzór nad wywiadem, prowadzonym przez podległe organa i opracowywanie materiałów sprawozdawczych.
§  19.
Szczegółowy zakres działania poszczególnych wydziałów i ich organizację wewnętrzną, a w szczególności ilość i rodzaje referatów w wydziałach oraz uprawnienia naczelników wydziałów w zakresie ostatecznej aprobaty pism, określa w drodze zarządzenia główny inspektor. Zarządzenie to wymaga zatwierdzenia przez Ministra Skarbu.

ROZDZIAŁ  2.

Okręgowe inspektoraty ochrony skarbowej.

§  20.
1.
Właściwość miejscowa okręgowego inspektoratu obejmuje okręg administracyjny izby skarbowej.
2.
Siedzibą okręgowego inspektoratu jest miejscowość, będąca siedzibą izby skarbowej.
§  21.
1.
Na czele okręgowego inspektoratu stoi okręgowy inspektor ochrony skarbowej, podległy pod względem osobowym i służbowym głównemu inspektorowi.
2.
Okręgowy inspektor jest odpowiedzialny za stan służby i całokształt prac okręgowego inspektoratu i podległych jednostek służbowych.
3.
Okręgowy inspektor uzgadnia z dyrektorem izby skarbowej działalność okręgowego inspektoratu, nie wyłączając polityki personalnej.
4.
Okręgowy inspektor składa głównemu inspektorowi ochrony skarbowej oraz dyrektorowi izby skarbowej sprawozdania z działalności okręgowego inspektoratu i plany działalności na przyszłość oraz na żądanie udziela wyjaśnień w powyższych sprawach.
§  22.
Jeżeli okręgowy inspektor z jakiegokolwiek powodu nie może pełnić swych obowiązków służbowych, zastępuje go wyznaczony przez niego w porozumieniu z dyrektorem izby skarbowej jeden z kierowników oddziałów.
§  23.
1.
Okręgowy inspektor jest przełożonym pracowników ochrony skarbowej w powierzonym mu okręgu.
2.
Okręgowy inspektor przyjmuje, mianuje, przenosi na inne miejsce służbowe oraz zwalnia podległych mu pracowników w ramach nadanych mu uprawnień.
§  24.
Okręgowy inspektorat składa się z oddziałów. Oddziały dzielą się na referaty.
§  25.
Okręgowy inspektorat obejmuje oddziały:
1)
administracyjny,
2)
zwalczania przestępstw skarbowych,
3)
zwalczania przestępstw dewizowych i innych,
4)
spraw specjalnych.
§  26.
1.
Na czele oddziału stoi kierownik oddziału, podległy okręgowemu inspektorowi.
2.
Kierownik oddziału jest odpowiedzialny za całokształt prac, wchodzących w zakres działania oddziału.
§  27.
Do zakresu czynności okręgowego inspektoratu należy:
a)
wykonywanie kierownictwa, nadzoru i kontroli nad czynnościami podległych jednostek służbowych,
b)
instruowanie podległych organów i szkolenie personelu,
c)
opracowywanie projektu preliminarza budżetowego, dysponowanie sumami budżetowymi, przekazanymi okręgowemu inspektorowi, oraz spełnianie związanych z tym czynności rachunkowo-kasowych,
d)
przeprowadzanie wywiadu i dochodzeń w sprawach większej wagi.
§  28.
1.
Zakres czynności, należących do poszczególnych oddziałów inspektoratu okręgowego, określa się według zasad, ustalonych dla wydziałów głównego inspektoratu.

Przepisy §§ 15-19 stosuje się odpowiednio.

2.
Szczegółowy zakres czynności poszczególnych oddziałów w okręgowym inspektoracie i ich organizację wewnętrzną, a w szczególności uprawnienia kierowników oddziałów w zakresie ostatecznej aprobaty pism, określa w drodze zarządzenia główny inspektor. Zarządzenie to wymaga zatwierdzenia przez Ministra Skarbu.

ROZDZIAŁ  3.

Rejonowe inspektoraty ochrony skarbowej.

§  29.
Właściwość miejscową rejonowych inspektoratów określi osobne rozporządzenie.
§  30.
1.
Na czele rejonowego inspektoratu stoi rejonowy inspektor ochrony skarbowej, podległy okręgowemu inspektorowi. Jest on przełożonym pracowników ochrony skarbowej powierzonego mu rejonu.
2.
Rejonowy inspektor jest odpowiedzialny za całokształt prac, wchodzących w zakres działania rejonowego inspektoratu.
§  31.
Do zakresu czynności rejonowego inspektoratu należy:
a)
zapobieganie przestępstwom, prowadzenie wywiadu i dochodzeń w sprawach, określonych w § 2 niniejszego rozporządzenia,
b)
szkolenie personelu rejonowego inspektoratu,
c)
załatwianie spraw administracyjnych i gospodarczych rejonowego inspektoratu.
§  32.
Szczegółowy zakres czynności rejonowego inspektoratu i jego organizację wewnętrzną określa główny inspektor.

CZĘŚĆ  III.

PRZEPISY KOŃCOWE.

§  33.
1.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
2.
Z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia tracą moc obowiązującą przepisy rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 23 lutego 1939 r. o organizacji i zakresie działania izb skarbowych oraz podległych im urzędów i organów wykonawczych (Dz. U. R. P. Nr 18, poz. 118) w części, dotyczącej okręgowych inspektorów ochrony skarbowej i brygad ochrony skarbowej.
3.
Rozporządzenie niniejsze nie ogranicza właściwości ochrony skarbowej, wynikającej z przepisów szczególnych.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1947.56.307

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja i zakres działania ochrony skarbowej.
Data aktu: 05/08/1947
Data ogłoszenia: 28/08/1947
Data wejścia w życie: 28/08/1947