Rzesza Niemiecka-Polska. Układ polsko-niemiecki w przedmiocie zawisłych sądowych spraw depozytowych górnośląskiego obszaru plebiscytowego. Drezno.1923.02.24.

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 20 marca 1923 r.

w przedmiocie zawisłych sądowych spraw depozytowych górnośląskiego obszaru plebiscytowego.

Podaje się niniejszem do wiadomości, że na podstawie artykułu 5 § 6 Układu Polsko-Niemieckiego w przedmiocie przejęcia wymiaru sprawiedliwości na górnośląskim obszarze plebiscytowym, podpisanego w Katowicach dnia 12 kwietnia 1922 r. (Dz. U. R. P. № 51, poz. 448), zawarty został Układ Polsko-Niemiecki w przedmiocie zawisłych sądowych spraw depozytowych z górnośląskiego obszaru plebiscytowego. Tekst układu załącza się.

Układ Polsko-Niemiecki

w przedmiocie zawisłych sądowych spraw depozytowych górnośląskiego obszaru plebiscytowego:

Polski zarząd wymiaru sprawiedliwości oraz pruski zarząd wymiaru sprawiedliwości, działający w imieniu Państwa Niemieckiego, zgodziły się, aby na podstawie upoważnienia, udzielonego im przez Rząd Polski i Rząd Niemiecki w artykule 5 § 6 układu polsko-niemieckiego z dnia 12 kwietnia 1922 w przedmiocie przejęcia wymiaru sprawiedliwości na górnośląskim obszarze plebiscytowym, uregulować zgodnie z interesami obu ludności sądowe sprawy depozytowe, na które miał wpływ podział Górnego Śląska i mianowały w tym celu swymi pełnomocnikami:

Polski zarząd wymiaru sprawiedliwości: Wiceprezesa Sądu Okręgowego,

p. Tadeusza Zajączkowskiego.

Pruski zarząd wymiaru sprawiedliwości: Tajnego Nadradcę Sprawiedliwości, Radcę Ministerjalnego,

p. Dr. Georg Crusen.

Pełnomocnicy, po wzajemnem przedłożeniu sobie pełnomocnictw i po uznaniu ich za wystarczające i należyte co do formy, ugodzili się co do następujących postanowień:

Art.  1.

§1. Sprawy, w których przed przejściem wymiaru sprawiedliwości złożono w sądach, położonych w polskiej części obszaru plebiscytowego, wartości, wymienione w § 1 pruskiej ustawy depozytowej z dnia 21 kwietnia 1913 (Zbiór ustaw pruskich, str. 225), załatwiać się będzie wedle następujących postanowień:

§  2.

(1) Jeżeli złożono pieniądze (§ 6 pruskiej ustawy depozytowej), wstępuje w miejsce dotychczasowego urzędu depozytowego sąd powiatowy w Bytomiu jako odtąd właściwy urząd depozytowy.

(2) To samo stosuje się w przypadku § 8 pruskiej ustawy depozytowej, jeżeli złożone środki płatnicze przemieniono przed przejściem wymiaru sprawiedliwości na pieniądze kasowe.

§ 3. Jeżeli złożono papiery wartościowe, inne dokumenta lub kosztowności albo w myśl § 8 pruskiej ustawy depozytowej środki płatnicze, których do chwili przejścia wymiaru sprawiedliwości nie przemieniono na pieniądze kasowe, staje się właściwym urzędem depozytowym ten polski sąd, który wstąpił w miejsce dotychczasowego pruskiego sądu, chyba że złożone wartości w chwili przejścia wymiaru sprawiedliwości są ' przechowane w urzędach, których siedziby nie leżą na obszarze przypadłym Polsce. W tym wypadku wstępuje w miejsce dotychczasowych urzędów depozytowych sąd powiatowy w Bytomiu jako odtąd właściwy urząd depozytowy.

§  4.

(1) Właściwy odtąd w myśl §§ 2 i 3 urząd depozytowy winien na wniosek oddać depozyt urzędowi depozytowemu drugiego państwa, o ile nic innego z niżej podanych postanowień nie wynika.

(2) Do postawienia takiego wniosku są uprawnieni:

a) deponent, albo

b) inni interesowani razem, jeżeli deponentowi nie przysługuje prawo do odebrania depozytu, lub jeżeli depozyt złożono celem ostatecznego uwolnienia się od dłużnego zobowiązania.

(3) Jeżeli wedle przepisów obowiązujących w czasie przejścia władzy państwowej do wystąpienia z wezwaniem wydania depozytu jest w myśl § 15 pruskiej ustawy depozytowej właściwą władza, depozyt zostanie wydany po myśli ustępu 1 również na wezwanie właściwej władzy drugiego państwa. Właściwość wzywającej władzy mą wezwany urząd depozytowy badać w każdym poszczególnym przypadku, uwzględniając fakt przejścia władzy państwowej i układy zawarte między Państwem Polskiem a Państwem Niemieckiem. Jeżeli właściwość wzywającej władzy opiera się na jednym z układów w przedmiocie przejęcia wymiaru sprawiedliwości, z dnia 20 września 1920 lub z dnia 12 kwietnia 1922, winna władza ta, występując z wezwaniem, stwierdzić, że oddanie władzy wymiaru sprawiedliwości drugiego państwa zawisłego u niej postępowania ani nie ma nastąpić z urzędu, ani w przypadku, w którym oddanie to jest dopuszczalne na wniosek stron lub interesowanych, że wniosku takiego mimo wezwania nie uczyniono w czasokresie jednego miesiąca po wezwaniu.

(4) Urząd depozytowy jest zobowiązany do oddania depozytu tylko wówczas, gdy odnośny wniosek lub wezwanie nadeszło do niego najpóźniej z upływem dnia 31 grudnia 1925.

(5) O wydaniu zarządzenia oddania należy uwiadomić interesowanych.

§  5.

(1) Jeżeli w przypadkach, przewidzianych w § 4 urząd depozytowy dowie się, że osoba trzecia podnosi roszczenie do przedmiotu stanowiącego depozyt, winien on oddanie depozytu uczynić zawisłem od zgody owej osoby trzeciej. Atoli urząd depozytowy może polecić osobie trzeciej, by w zakreślonym czasokresie udowodniła swe roszczenie lub je dochodziła drogą skargi, pod rygorem, że w razie przeciwnym oddanie depozytu nastąpi i bez jej zgody. Należy zakreślić czasokres odpowiedni, ale możliwie krótki. Takie polecenie winien urząd depozytowy wydać na żądanie władzy drugiego państwa, wzywającej o oddanie depozytu.

(2) W postępowaniu karnem oddanie depozytu nastąpi jedynie w razie zgody prokuratury, w której postępowanie jest zawisłem lub przy której ma się ono na podstawie polsko - niemieckich układów w przedmiocie przyjęcia wymiaru sprawiedliwości 2 dnia 20 września 1920 r. lub z dnia 12 kwietnia 1922 r. dalej prowadzić.

(3) Oddanie depozytu na podstawie § 4 jest tak długo wykluczonem, jak długo złożony przedmiot lub roszczenie przeciw urzędowi depozytowemu o wydanie depozytu należy do masy upadłości zawisłej w państwie, do którego należy urząd depozytowy.

§ 6. Na podstawie § 4 oddanie depozytu nastąpi:

a) jeżeli w myśl § 2 lub § 3 odtąd jest właściwym sąd powiatowy w Bytomiu jako urząd depozytowy, wymienionemu we wniosku polskiemu urzędowi depozytowemu położonemu w górnośląskim obszarze plebiscytowym,

b) jeżeli w myśl § 3 odtąd jest właściwym polski sąd jako urząd depozytowy, sądowi powiatowemu (urzędowi depozytowemu) w Bytomiu.

§ 7. W przypadkach uregulowanych w §§ 4 do 6 przechodzi depozyt do urzędu depozytowego drugiego państwa w tym stanie prawnym, w jakim znajduje się on w chwili wydania zarządzenia oddania. W szczególności bez ujmy dla przepisu zawartego w § 5 ust. 1 przez oddanie depozytu pozostają nienaruszonemi prawa osób trzecich, sprzeciwiające się wydaniu masy depozytowej deponentowi lub innym uprawnionym. To samo stosuje się do praw zastawu nabytych w drodze egzekucji. Jeżeli takie prawa zastawu opierają się na tytule uznanym tylko za tymczasowo wykonalny lub jeżeli one dają wierzycielowi wedle ustawy tylko tymczasowe zabezpieczenie, winien urząd depozytowy państwa, przejmującego depozyt, uznawać rozstrzygnienia sądów państwa, oddającego depozyt, zapadła po oddaniu depozytu a mające wpływ na ostateczny stan wspomnianych praw, narówni z rozstrzygnieniami krajowych sądów.

§  8.

(1) Sądy, wymienione w §§ 2, 3 i w § 6 są wyłącznie właściwemi do wydawania wszystkich rozstrzygnień, należących w myśl pruskiej ustawy depozytowej do właściwości urzędów depozytowych.

(2) Zażalenie przeciw rozstrzygnieniom właściwego potem polskiego urzędu depozytowego należy stosownie do § 3 pruskiej ustawy depozytowej wnosić w drodze nadzoru służbowego do obecnie przełożonych polskich urzędów.

(3) Zażalenia, zawisłe w chwili wejścia w życie niniejszego układu, należy - jeżeli w myśl postanowień niniejszego układu właściwym urzędem depozytowym jest obecnie sąd drugiego państwa - oddać do rozstrzygnienia urzędowi zażaleniowemu, przełożonemu owemu sądowi.

§  9.

(1) Oświadczenia, wymienione w § 14 ust. 1 L. 1 pruskiej ustawy depozytowej, można składać także protokularnie w sądzie lub u sekretarza sądowego drugiego państwa w języku, dopuszczonym przy tym sądzie.

(2) To samo stosuje się do wspomnianych w § 4 niniejszego układu wniosków o oddanie depozytu urzędowi depozytowemu drugiego państwa.

(3) Jeżeli urząd depozytowy robi użytek z uprawnienia przysługującego mu w myśl § 18 pruskiej ustawy depozytowej, może potwierdzenie prawdziwości podpisu lub publiczne uwierzytelnienie dokumentu nastąpić także na obszarze drugiego państwa. Legalizacji podpisu takich dokumentów, o ile ona wedle ogólnych postanowień jest potrzebna, należy żądać tylko wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego prawdziwości.

§  10.

(1) Jeżeli depozyt jest lub był przedmiotem sporu, uważa się za prawomocne rozstrzygnienia w zrozumieniu § 14 ust. 1 L. 2 pruskiej ustawy depozytowej rozstrzygnienia tego polskiego lub niemieckiego sądu, w którym spór został ukończony.

(2) Jeżeli spór zawisł po przejściu wymiaru sprawiedliwości, rozstrzygnienia sądu należącego do drugiego państwa są miarodajnemi dla urzędu depozytowego wtedy, gdy dla sporu w chwili jego zawiśnięcia nie była uzasadniona w kraju podsądność lub tylko podsądność wedle majątku (§ 23 niemieckiej ustawy o postępowaniu w cywilnych sprawach spornych). W tym przypadku urząd depozytowy winien uwzględnić uzasadnienie podsądności krajowej, jeżeli ona wypływa z wniosku lub z jego umotywowania albo jeżeli to twierdzi przeciwnik wnioskodawcy. Przeciwnika wnioskodawcy należy przesłuchać, chyba że i bez tego wnioskowi powinno się (Odmówić lub gdy przesłuchanie jest niemożliwem z faktycznych powodów.

§ 11. Za władze właściwe w zrozumieniu § 14 ust. 1 L. 3 i § 15 pruskiej ustawy depozytowej uważa się polskie władze wówczas, gdy one wskutek przejścia władzy państwowej lub wedle postanowień układów, zawartych albo w przyszłości zawrzeć się mogących miedzy Państwem Polskiem a Państwem Niemieckiem, są właściwe do wydawania zarządzenia.

§ 12. Za sąd opiekuńczy w zrozumieniu § 21 pruskie) ustawy depozytowej uważa się sąd drugiego państwa wówczas, gdy jego właściwość opiera się na postanowieniach układów polsko - niemieckich w przedmiocie przejęcia wymiaru sprawiedliwości 2 dnia 20 września 1920 lub z dnia 12 kwietnia 1922, albo gdy osoba, objęta postępowaniem, ma przynależność drugiego państwa a opieka (kuratela) nie została wdrożona w kraju.

§ 13. Za władzę nadzorczą w zrozumieniu § 22 pruskiej ustawy depozytowej uważa się władzę polską wówczas, gdy ona wskutek przejścia władzy państwowej lub wedle postanowień układów, zawartych lub w przyszłości zawrzeć się mogących między Państwem Polskiem a Państwem Niemieckiem, jest właściwą do sprawowania nadzoru.

§ 14. W przypadkach, przewidzianych w § 23 ust. 2 L. 2 pruskiej ustawy depozytowej, wyroki wykluczające, wydane przez sądy drugiego państwa w zakresie ich właściwości, są miarodajnemi dla urzędu depozytowego. Udzielenie wyroku wykluczającego do wiadomości urzędowi depozytowemu nastąpi także wówczas, gdy urząd ten należy do drugiego państwa.

§  15.

(1) Jeżeli urząd depozytowy dopiero po odesłaniu polecenia do kasy dowie się o przeszkodzie, któraby po myśli niniejszego układu sprzeciwiała się wydaniu, wówczas stosuje się przepis § 23 pruskiej ustawy depozytowej.

(2) To samo stosuje się co do przeszkody, któraby po myśli §§ 4, 5 i § 7 niniejszego układu sprzeciwiała się oddaniu.

§  16.

(1) Jeżeli wedle niniejszego układu jest lub będzie w miejsce pruskiego urzędu depozytowego właściwym odtąd polski urząd depozytowy lub w miejsce polskiego urzędu depozytowego odtąd pruski urząd depozytowy, wstępuje w stosunek przechowawcy w miejsce państwa oddającego państwo przejmujące.

(2) Wstąpienie to uważa się w przypadku, przewidzianym w § 3 za dokonane z chwila wejścia w życie niniejszego układu, a w przypadku, przewidzianym w § 4, z chwilą wydania zarządzenia oddania. W tej chwili staje się państwo oddające wobec uprawnionego do odbioru wolnem od wszelkiego zobowiązania z tytułu stosunku przechowawcy, atoli w przypadkach, przewidzianych w § 4, jest ono wobec państwa przejmującego odpowiedzialnem za depozyt aż do czasu należytego i zupełnego oddania depozytu.

(3) Przejście odpowiedzialności na Państwo przejmujące nie narusza praw osób interesowanych lub osób trzecich do państwa oddającego, o ile prawa te opierają się na ustawie z dnia 1 sierpnia 1909 r. o odpowiedzialności państwa i innych związków za naruszenie obowiązków służbowych przez urzędników przy wykonywaniu przez nich publicznej władzy (Zbiór ustaw pruskich str. 691), ani też do samych urzędników.

(4) Również nie mogą stać się czynności prawne, przedsiębrane wobec oddającego urzędu depozytowego, z tego powodu nieskutecznemi, że wskutek wydania zarządzenia oddania stał się właściwym już urząd depozytowy drugiego państwa, chyba że państwo oddające stało się wolnem także wobec drugiego państwa od wszelkiego zobowiązania.

Art.  2.

Postanowienia, zawarte w artykule 1 §§ 4, 5 i § 7, stosują się także do tych depozytów, które znajdują się lub znajdować się będą w czasie po przejściu wymiaru sprawiedliwości w urzędach depozytowych polskiej części górnośląskiego obszaru plebiscytowego lub bez względu na czas złożenia w urzędach depozytowych niemieckiej części górnośląskiego obszaru plebiscytowego, a które są w Związku ze sprawą wymiaru sprawiedliwości, którą na podstawie układu polsko-niemieckiego w przedmiocie przejęcia wymiaru sprawiedliwości na górnośląskim obszarze plebiscytowym z dnia 12 kwietnia 1922 r. oddano lub ma się oddać władzy sądowej drugiego państwa. W tym przypadku ma się oddać depozyt wymienionemu we wniosku lub w wezwaniu urzędowi depozytowemu drugiego państwa. Zresztą stosuje się odpowiednio postanowienia, zawarte w artykule 1 §§ 8 do 16.

Art.  3.

§ 1. Gotówkę. (§§ 1, 6 i § 8 ust. 2 pruskiej ustawy depozytowej) należy oddać stosownie do tego, czy ją złożono w walucie polskiej czy niemieckiej, urzędowi depozytowemu drugiego państwa w tej samej walucie. To samo stosuje się przy wydaniu depozytu uprawnionemu do odbioru. Nienaruszonemi pozostają postanowienia artykułu 306 i nast. polsko-niemieckiej Konwencji Górnośląskiej zawartej w Genewie dnia 15 maja 1922 r.

§  2.

(1) Polskie i niemieckie władze wymiaru sprawiedliwości winny we wszystkich sprawach, objętych niniejszym układem, udzielać sobie wzajemnie bezpośredniej pomocy prawnej w jaknajszerszym zakresie.

(2) Akta i załączniki, prowadzone dla spraw depozytowych, należy pozostawić właściwemu odtąd po myśli artykułu 1 § 2, 3 i § 6 urzędowi depozytowemu.

§  3.

(1) Za oddanie depozytu na podstawie artykułu 1 § 4 oraz za udzielenie pomocy prawnej na podstawie artykułu 3 § 2 nie będzie pobierać się żadnych należytości, stempli i wydatków.

(2) Jeżeli wedle postanowień niniejszego układu depozyt przechodzi do urzędu depozytowego drugiego państwa lub tam ma być oddany, nie policzą się za czas aż do przejęcia lub oddania depozytu żadnych należytości, stempli i wydatków.

§ 4. Przy oddaniu depozytów urzędom depozytowym drugiego państwa nie należy stosować wydanych lub w przyszłości wydać się mogących przez Państwa, zawierające niniejszy układ, przepisów, ograniczających wywóz kapitałów, zakazujących wypłat za zagranicą lub obkładających wywóz kapitałów podatkami.

§ 5. W zrozumieniu niniejszego układu uważa się za czas przejścia wymiaru sprawiedliwości dzień, w którym podpisano protokuł zdawczy sądu (urzędu depozytowego).

Art.  4.

§1. Postanowienia niniejszego układu stosują się tylko do depozytów sądów powiatowych.

§ 2. Jeżeliby przy zastosowaniu niniejszego układu miały się w pojedynczych przypadkach wyłonić nieprzewidziane w poprzednich przepisach trudności, Polski i Pruski zarząd wymiaru sprawiedliwości zastrzegają sobie prawo uregulowania takich przypadków osobnemi umowami.

§ 3. Poprzednio podane postanowienia o właściwości i o postępowaniu przy załatwianiu zawisłych spraw depozytowych nie, regulują pytania, na którego państwa ciężar ma się policzyć dokonany zwrot tych kwot, które złożono jako masy gotówkowe w urzędach depozytowych górnośląskiego obszaru plebiscytowego w czasie sprawowania zarządu tego obszaru przez Międzysojuszniczą Komisję Rządzącą i Plebiscytową w Opolu. Rozstrzygnienie tego pytania zastrzega się do czasu dokonania ogólnego finansowego rozliczenia.

Art.  5.

Układ niniejszy wchodzi w życie z upływem tego miesiąca kalendarzowego, w którym go podpisano.

W dowód powyższego pełnomocnicy podpisali niniejszy układ i zaopatrzyli go swemi pieczęciami.

Wygotowano w dwóch egzemplarzach.

Drezno, dnia dwudziestego czwartego lutego 1923 r.

(L. S.) Tadeusz Zajączkowski

(L. S.) Dr. Georg Crusen

• Identyfikator: Dz.U.1923.39.268
• Rodzaj: Umowa międzynarodowa
• Tytuł: Rzesza Niemiecka-Polska. Układ polsko-niemiecki w przedmiocie zawisłych sądowych spraw depozytowych górnośląskiego obszaru plebiscytowego. Drezno.1923.02.24.
• Data aktu: 24/02/1923
• Data ogłoszenia: 14/04/1923
• Data wejścia w życie: 01/03/1923