Krzysztof Kaźmierski

Od stycznia 2022 roku polscy przedsiębiorcy mogą korzystać z tzw. ulgi sponsorskiej (CSR), która pozwala na dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania 50 proc. kosztów poniesionych na działalność sportową, kulturalną oraz wspierającą szkolnictwo wyższe i naukę. Choć mechanizm ten miał promować społeczną odpowiedzialność biznesu, jego stosowanie stało się polem sporów z organami podatkowymi.

Rozliczenie wspólnie z małżonkiem jest najbardziej opłacalne przy dużych różnicach zarobków, gdy dochody małżonków podlegałyby opodatkowaniu według stawek w różnych progach podatkowych (12 oraz 32 proc.). Nie trzeba pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok, aby zyskać prawo do wspólnego rozliczenia. Wystarczy, że małżeństwo zostało zawarte np. w grudniu 2025 roku.

W jednym z ostatnich wyroków (sprawa C-234/24 Brose Prievidza) TSUE rozstrzygał w sprawie ważnego zagadnienia w obszarze produkcji i łańcuchów dostaw - kwalifikacji dostawy narzędzi produkcyjnych (toolingu) na gruncie VAT. Wyrok ten wskazuje na standardy oceny autonomii gospodarczej świadczeń oraz wyraźnie ogranicza możliwość sztucznego konstruowania świadczeń złożonych. To istotne orzeczenie - zwłaszcza dla podmiotów działających w szeroko pojętej branży automotive.

Przepisy ustawy o PIT dotyczące stosowania przez podatników podwyższonych 50 proc. kosztów uzyskania przychodów są częstym przedmiotem sporów. Zauważyć można coraz większą skuteczność organów podatkowych w przedstawianiu swoich racji przed sądami administracyjnymi, a co za tym idzie, utrzymywaniem w mocy dokonywanych przez nie rozstrzygnięć. Kluczowe jest wyodrębnienie honorarium autorskiego oraz prowadzenie dokumentacji.

Wojewódzkie sądy administracyjne wydają kolejne wyroki uchylające wydawane interpretacje indywidualne, które w sposób oczywisty próbują ograniczyć podatnikom prawo do korzystania z ulg. Sądy kwestionują zawężającą wykładnię tzw. „ulgi prowzrostowej”. Orzekają też, że pojęcie aparatury naukowo-badawczej należy interpretować zgodnie z jego językowym znaczeniem, a nie przez pryzmat definicji statystycznych.

Instytucja milczącej zgody, uregulowana w dziale II, rozdziale 8a kodeksu postępowania administracyjnego, została wprowadzona nowelizacją z 7 kwietnia 2017 r. Jej celem było uproszczenie i przyspieszenie procedur administracyjnych w sprawach, w których ustawodawca dopuszcza załatwienie sprawy poprzez brak aktywnego działania organu. Za milczące załatwienie sprawy (w postaci tzw. milczącej zgody) uznaje się sytuację, w której organ – w określonym przepisem szczególnym terminie – nie wnosi sprzeciwu w drodze decyzji administracyjnej.

Mechanizm podzielonej płatności (split payment), uregulowany w art. 108a ustawy o VAT, od momentu jego wprowadzenia 1 lipca 2018 r., wywołuje liczne wątpliwości praktyczne i interpretacyjne, zwłaszcza w kontekście jego relacji z innymi gałęziami prawa, w tym z przepisami prawa upadłościowego. Szczególnie istotne spory rodzi kwestia możliwości wykorzystania środków zgromadzonych na rachunku VAT przez syndyka masy upadłościowej na cele postępowania upadłościowego.

Blokada rachunku bankowego, uregulowana w art. 119zv i 119zw ordynacji podatkowej, na stałe weszła do katalogu środków wykorzystywanych przez Krajową Administrację Skarbową w celu przeciwdziałania wyłudzeniom skarbowym. Jej zastosowanie może nastąpić nawet bez wcześniejszego wszczęcia postępowania wymiarowego, w oparciu o samą analizę ryzyka, a także – co szczególnie istotne – bez konieczności wykazania winy czy zamiaru podatnika. Co również ważne – podatnicy przegrywają z organami podatkowymi spory w przedmiocie blokad rachunku.

W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) wprowadzone zostały pewne odstępstwa od zasady ceny rynkowej. Chodzi o ułatwienie dla podatników przeprowadzających z podmiotami powiązanymi transakcje związane m.in. z usługami o niskiej wartości dodanej. Aby jednak zastosować te ułatwienia, należy spełnić określone w ustawie warunki.

Organy podatkowe, kwestionując w toku kontroli podatkowych jak i postępowań podatkowych możliwość skorzystania z uproszczonej procedury w transakcjach trójstronnych, wydają rozstrzygnięcia, w których nakazują opodatkować wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zarówno w kraju zakończenia transportu jak i w kraju rejestracji (w Polsce). Sądy administracyjne wskazują jednak, że podejście to jest zbyt restrykcyjne i może wprost naruszać podstawowe zasady opodatkowania podatkiem VAT.