Henryk Gawroński

W literaturze podejmującej zagadnienie zarządzania w obszarach metropolitalnych podkreśla się, że duże systemy zurbanizowanej przestrzeni, które są obecnie zarządzane przez szereg rozproszonych centrów decyzyjnych, utraciły zdolność do przełamywania barier dla dalszego rozwoju.

W zasobach komunalnych występuje najwięcej budynków najstarszych (oddane do użytku przed 14 sierpnia 1961 r.) , znajdujących się w złym stanie technicznym, niedostatecznie wyposażonych i niespełniających norm mieszkaniowych. Obiekty najstarsze stanowią ok. 75% wszystkich budynków komunalnych. Wiele z nich stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nierzadko i życia ludzi.

Znaczny wzrost kwot subwencji ogólnej w częściach mających charakter redystrybucyjny (wyrównawcza, równoważąca, regionalna) świadczy o rosnącej polaryzacji (rozwarstwieniu) siły ekonomicznej samorządów terytorialnych w Polsce.

Brak systemowych rozwiązań reprywatyzacji skutkuje licznymi konfliktami społecznymi i sięganiem po pozaprawne metody odzyskiwania nieruchomości, alarmuje Henryk Gawroński, ekspert programu LEX Omega Administracja Samorządowa .

Pozytywnym przejawem programu z punktu widzenia gmin, jest zapowiedź ułatwionego finansowania budownictwa komunalnego z dotacji i preferencyjnego kredytu. Z zapowiedzi wynika, że przy spełnieniu określonych warunków, dotacja może pokryć nawet 75% kosztów budowy mieszkań komunalnych, a pozostała część może być sfinansowana z preferencyjnego kredytu w BGK.

Na początku czerwca br. premier rządu Beata Szydło, wraz z ministrem infrastruktury i budownictwa Andrzejem Adamczykiem, na konferencji prasowej przedstawili założenia nowego programu wsparcia budownictwa mieszkaniowego nazwanego Mieszkanie Plus. Z założenia, ma to być program ogólnokrajowy, ale odnosi się on do zadań własnych gmin w zakresie zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych społeczeństwa, w szczególności poprzez dotacje dla gmin na budowę mieszkań oraz zmianę przepisów w zakresie ochrony praw lokatorów.

Gminy z jednej strony nie dysponują zbyt dużymi zasobami mieszkaniowymi, a z drugiej strony sytuacja ta od ponad 15 lat nie ulega większym zmianom i podlega stagnacji. Taki stan rzeczy owocuje niewydolną polityką mieszkaniową, a to z kolei przekłada się bezpośrednio na pogłębiające się wykluczenie mieszkaniowe osób wymagających wsparcia w tym zakresie.

Gminy nie mają obowiązku wyprzedawania swoich zasobów lokalowych ani stosowania bonifikat dla najemców tych lokali. Zasady wykupu mieszkań komunalnych określają uchwały właściwych rad gmin, które wydawane są na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.o g.n.)[1].

Czy spadek tempa zadłużenia JST to efekt nowego indywidualnego wskaźnika zadłużenia? Według danych statystycznych GUS ogólna kwota zadłużenia JST w skali kraju systematycznie rośnie i na koniec 2014 r. wyniosło 72,1 mld zł. Jednakże, zadłużenie to mierzone w relacji do dochodów JST nie tylko nie wykazuje już tendencji wzrostowej, ale nawet od 2011 r. nieznacznie, ale systematycznie spada.

Planowana na 2016 r. subwencja ogólna dla JST została określona na kwotę 53,04 mld zł, tj. na poziomie wyższym o 3,3 proc. niż w 2015 r. W budżecie na rok 2016 zaplanowano też dotacje dla JST w wysokości 33,7 mld zł, na dofinansowanie zadań własnych, finansowanie zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, a także dotacje na realizację zadań na podstawie porozumień z organami administracji rządowej.