Monika Sewastianowicz

Kwota potrzeb oświatowych w 2026 r. wynosi 111 mld 512 mln zł i jest wyższa o 8,9 mld zł, tj. o 8,6 proc. w stosunku do kwoty potrzeb oświatowych na 2025 r. Finansowy standard A wyniesie około 9752 zł. W stosunku do roku 2025, w którym finansowy standard A wynosił 9415 zł, wzrośnie on o około 3,6 proc., tj. o około 337 zł.

Kwestię używania materiałów pirotechnicznych regulują przepisy lokalne - na ogół 31 grudnia i 1 stycznia są wyłączone spod zakazu używania fajerwerków, ale warto to sprawdzić, bo na terenie niektórych gmin te wyjątki nie obowiązują. Nigdzie i nigdy nie można natomiast sprzedawać petard, rac, a nawet zimnych ogni nieletnich - jest to przestępstwem.

Przełom roku to okres, kiedy wchodzi w życie wiele nowych regulacji prawnych. Dużo zmian czeka zarówno przedsiębiorców, jak i zwykłego Kowalskiego. Przybywa obowiązków podatkowych, ale za to biznes ma odczuć pozytywnie skutki tegorocznych wysiłków deregulacyjnych - albo znikną niektóre bariery, albo przynajmniej małe i średnie firmy będą nimi mniej ograniczane. Trendem jest większa ilość elektroniki, Polacy muszą też jednak zaktualizować sobie wiedzę o ojczystym języku.

Obowiązująca od 1 września 2025 r. nowela Karty Nauczyciela miała rozwiązać problemy z wyliczaniem wynagrodzenia nauczycieli za godziny ponadwymiarowe. Tak się jednak nie stało - problematyczne pozostały sytuacje, w których pedagog był gotowy do pracy, ale nie było klasy, z którą miał zrealizować lekcje, bo np. pojechała ona na wycieczkę. Prezydent podpisał ustawę.

Nie związki partnerskie, a umowa zawarta u notariusza i status osoby najbliższej - to nowy pomysł koalicji rządzącej na uregulowanie związków jednopłciowych, do czego zobowiązuje Polskę orzecznictwo TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W zmodyfikowanym projekcie zrezygnowano z wizyty w urzędzie stanu cywilnego oraz z uwzględnienia partnera wśród uprawnionych do dziedziczenia ustawowego.

Ministerstwo Nauki poinformowało, że w ciągu pierwszych trzech miesięcy 2026 roku powołany zostanie nowy zespół ds. równości, który przejmie zadania dwóch dotychczas działających gremiów ministerialnych, w tym Rady ds. kobiet w szkolnictwie wyższym i nauce. Zespół ds. kobiet pod kierunkiem prof. Anny Pacześniak zajmował się m.in. kwestią wdrożeń planów równości na uczelniach i dobrymi praktykami.

Dzięki noweli Karty Nauczyciela pedagodzy mogą liczyć na wyższą nagrodę po 40 latach pracy i dodatkową nagrodę jubileuszową po 45 latach pracy. Jest to korzystna zmiana, ale kontrowersje wzbudził fakt, że odnosi się tylko do osób, które odpowiedni staż pracy uzyskają w 2026 r. MEN uznał jednak, że na poszerzenie uprawnienia nie ma pieniędzy, a poza tym byłoby to niesprawiedliwe.

Gdzie dwóch się bije, tam trzeci w tym wypadku ucierpi. Prezydent zawetował reformę edukacji, a MEN zapowiada, że i tak ją przeprowadzi. Tyle, że gdy ścierają się racje polityczne, a decydenci prężą muskuły w sporze o kształt oświaty, to uczniowie stają się zakładnikami konfliktu, którego nie wybrali i za który nie ponoszą odpowiedzialności.

Nadanie stopnia awansu zawodowego następuje w formie decyzji administracyjnej. Jeśli decyzja administracyjna (akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, to możliwe jest stwierdzenie jej nieważności - w ten sposób MEN odpowiada na interwencje w sprawie nauczycielki z Piaseczna, której awans został zakwestionowany przez kuratorium oświaty.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której pracodawca zwalnia nas i podczas okresu wypowiedzenia każe przekazać całe nasze know-how stażyście, którego zatrudnił za ułamek naszej pensji. W takiej sytuacji rozwój dużych modeli językowych postawił twórców - pisarzy, dziennikarzy, muzyków, filmowców i grafików. Według ekspertów potrzebne są zmiany systemowe, które zrekompensują im niekoniecznie intencjonalny wkład pracy w trenowanie AI.