Wymagania, jakim powinny odpowiadać stosowane w uspołecznionych jednostkach organizacyjnych środki ochrony wartości pieniężnych.

ZARZĄDZENIE
PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO
z dnia 25 lipca 1989 r.
w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać stosowane w uspołecznionych jednostkach organizacyjnych środki ochrony wartości pieniężnych.

Na podstawie art. 52 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 22) zarządza się, co następuje:
§  1.
Przez użyte w zarządzeniu określenia rozumie się:
1)
"wartości pieniężne" - krajowe i zagraniczne znaki pieniężne, czeki, weksle i inne dokumenty zastępujące w obrocie gotówkę oraz złoto, srebro i wyroby z tych metali, kamienie szlachetne i perły, a także platynę i pozostałe metale z grupy platynowców;
2)
"transport wartości" - przewożenie lub przenoszenie wartości pieniężnych poza obrębem uspołecznionej jednostki organizacyjnej;
3)
"uzbrojony konwój (konwojent, strażnik)" - osoby wyposażone w broń palną;
4) 1
"jednostka obliczeniowa" (j.o.) - jednostkę użytą do określenia limitu przechowywanych lub transportowanych wartości pieniężnych, wynoszącą 120-krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej za ubiegły kwartał, określonego w komunikacie kwartalnym Głównego Urzędu Statystycznego; wartość złota i srebra oraz wyrobów z tych metali, kamieni szlachetnych i pereł, a także platyny i pozostałych platynowców jest ustalana zgodnie z ewidencją księgową jednostki organizacyjnej.
§  2.
1.
Wartości pieniężne powinny być przechowywane i transportowane w warunkach zapewniających należytą ochronę przed zniszczeniem, utratą lub zagarnięciem.
2.
Przy określaniu górnej granicy wartości pieniężnych, jakie mogą być stale przechowywane w jednostce, należy kierować się następującymi zasadami:
1)
wielkość zapasu wartości pieniężnych może wynosić:
a)
w kasecie stalowej - do 0,3 j.o.,
b)
w szafie stalowej - do 1 j.o.,
c)
w szafie stalowo-betonowej typu KSB lub porównywalnej - do 10 j.o.,
d)
w szafie pancernej typu SP-2 lub porównywalnej - do 20 j.o.,
e)
w pokoju skarbcowym - do 50 j.o. w szafach stalowo-betonowych typu KSB lub porównywalnych,
f)
w pokoju skarbcowym - do 100 j.o. w szafach pancernych typu SP-2 lub porównywalnych,
g)
w skarbcu - bez ograniczeń;
2)
w szafie pancernej lub stalowo-betonowej ustawionej w pokoju skarbcowym można przechowywać wartości pieniężne do wysokości określonej w pkt 1 lit. e) i f);
3)
szafy stalowe, stalowo-betonowe, pancerne, pokoje skarbcowe i skarbce powinny być dodatkowo wyposażone w elektroniczne urządzenia zabezpieczające; w razie braku sygnalizacji alarmowej lub jej niesprawności przez okres dłuższy niż 24 godziny, w jednostce należy obniżyć o 50% wymienione w pkt 1 maksymalne kwoty pieniężne, ustalone do przechowywania w poszczególnych urządzeniach technicznego zabezpieczenia.
3.
Szafy pancerne i stalowo-betonowe oraz szafy i kasety stalowe powinny być trwale przymocowane do podłoża lub ściany pomieszczenia, w którym się znajdują.
4.
Uspołecznione jednostki organizacyjne, nie mające właściwych warunków do przechowywania wartości pieniężnych, powinny pobierać je w banku w dniu realizacji zobowiązań finansowych.
§  3.
1.
Transporty wartości pieniężnych w kwocie nie przekraczającej 0,5 j.o. mogą być ochraniane wyłącznie przez osobę transportującą wartości.
2.
Transporty wartości pieniężnych w kwocie od 0,5 j.o. do 1 j.o. podlegają ochronie przez osobę nie uzbrojoną (niezależnie od osoby transportującej).
3.
Wartości pieniężne w kwocie od 1 do 1,5 j.o. należy transportować przy ochronie co najmniej 2 osób nie uzbrojonych (niezależnie od osoby transportującej).
4.
Transporty wartości pieniężnych w kwocie przekraczającej 1,5 j.o. podlegają ochronie przez uzbrojony konwój.
5.
Pracownikowi przewożącemu wartości pieniężne należy przydzielić:
1)
jednego uzbrojonego konwojenta, jeżeli kwota transportowanych wartości wynosi od 1,5 do 5 j.o.;
2)
dwóch uzbrojonych konwojentów (jednego wyposażonego w broń maszynową), jeżeli kwota transportowanych wartości wynosi od 5 do 15 j.o.;
3)
trzech i więcej uzbrojonych konwojentów (co najmniej dwóch z nich wyposażonych w broń maszynową), jeżeli kwota transportowanych wartości przekracza 15 j.o.
§  4.
1.
Transporty wartości pieniężnych w kwocie nie przekraczającej 0,5 j.o. mogą być wykonywane pieszo.
2.
Transporty wartości pieniężnych w kwocie od 0,5 do 1,5 j.o. mogą być wykonywane pieszo - jednakże z użyciem teczki mocowanej do ręki lub pasa za pomocą stosownego uchwytu - tylko wówczas, gdy odległość, na jaką wykonuje się transport, nie uzasadnia użycia samochodu, a sposób jego realizacji daje gwarancję bezpieczeństwa.
3.
Wartości pieniężne nie przekraczające 5 j.o. mogą być transportowane samochodami nie przystosowanymi do tego celu.
4.
Wartości pieniężne powyżej 5 j.o. powinny być transportowane wyłącznie samochodami dostosowanymi do przewozu wartości pieniężnych lub samochodami osobowymi wyposażonymi w pojemnik stalowy, przymocowany do elementów nadwozia.
5.
W samochodach przewożących wartości pieniężne powyżej 5 j.o. nie mogą być równocześnie transportowane inne ładunki oraz nie mogą w nich być przewożone osoby nie uczestniczące w transporcie.
6.
W pocztowych przewozach dopuszcza się możliwość transportowania wartości pieniężnych w kwocie do 10 j.o. łącznie z innymi ładunkami, natomiast powyżej 10 j.o. jedynie z wartościowymi ładunkami pocztowymi.
§  5.
1.
Terminy i trasy przewozu wartości pieniężnych w kwotach przekraczających 10 j.o. należy podawać do wiadomości właściwym urzędom spraw wewnętrznych lub jednostkom Milicji Obywatelskiej.
2.
Wartości pieniężne mogą być przewożone do i odbierane z kilku uspołecznionych jednostek organizacyjnych jednym transportem konwojowanym, na zasadzie uzgodnień między tymi jednostkami.
3.
Transporty wartości pieniężnych należy wykonywać po trasie najbardziej bezpiecznej, w miarę możliwości biegnącej między zabudowaniami, należycie oświetlonej i możliwie często patrolowanej przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.
§  6.
Szczegółowe wymagania techniczne dotyczące urządzeń budowlanych, mechanicznych i sygnalizacji alarmowej, zabezpieczających wartości pieniężne, udostępniają zainteresowanym jednostkom organizacyjnym oddziały okręgowe Narodowego Banku Polskiego.
§  7.
Wymagania, jakim powinny odpowiadać stosowane w bankach i przedsiębiorstwach produkujących znaki pieniężne środki ochrony wartości pieniężnych, regulują odrębne przepisy.
§  8.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 1 pkt 4 zmieniony przez § 1 zarządzenia z dnia 4 listopada 1989 r. (M.P.89.37.297) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 9 listopada 1989 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1989.27.216

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wymagania, jakim powinny odpowiadać stosowane w uspołecznionych jednostkach organizacyjnych środki ochrony wartości pieniężnych.
Data aktu: 25/07/1989
Data ogłoszenia: 16/08/1989
Data wejścia w życie: 16/08/1989