Warunki techniczne, którym ze względu na racjonalne i oszczędne użytkowanie paliw i energii powinny odpowiadać projektowanie i budowa kotłów grzewczych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA GÓRNICTWA I ENERGETYKI
z dnia 13 stycznia 1967 r.
w sprawie warunków technicznych, którym ze względu na racjonalne i oszczędne użytkowanie paliw i energii powinny odpowiadać projektowanie i budowa kotłów grzewczych. *

Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo-energetycznej (Dz. U. Nr 32, poz. 150) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Zarządzenie określa wymagania dotyczące projektowania i budowy kotłów grzewczych w zakresie racjonalnego i oszczędnego użytkowania paliw i energii.
2.
Za kotły grzewcze w rozumieniu zarządzenia uważa się kotły wodne i parowe, z paleniskami na paliwa stałe, płynne i gazowe, gdy temperatura wody przy zastosowaniu wody jako nośnika ciepła nie przekracza 115o C, a nadciśnienie pary wytwarzanej w kotle nie przekracza 0,7 at (»0,07 MN/m2).
§  2.
Ilekroć w zarządzeniu jest mowa:
1)
o kotle grzewczym mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kocioł o wydajności cieplnej do 25.000 kcal/h (» 30 kW), charakteryzujący się oddawaniem części ciepła w drodze promieniowania i konwekcji do pomieszczenia, w którym kocioł jest ustawiony,
2)
o znamionowej wydajności cieplnej, należy przez to rozumieć największą ilość ciepła trwale dostarczaną nośnikowi ciepła w jednostce czasu przy spalaniu paliwa, na które kocioł został skonstruowany,
3)
o najmniejszej wydajności cieplnej, należy przez to rozumieć najmniejszą ilość ciepła dostarczaną nośnikowi ciepła w jednostce czasu, przy której może być jeszcze utrzymywany ruch ciągły kotła,
4)
o największej wydajności cieplnej, należy przez to rozumieć największą ilość ciepła dostarczaną nośnikowi ciepła w jednostce czasu, przy której kocioł może pracować nietrwale,
5)
o sprawności kotła, należy przez to rozumieć stosunek ilości ciepła dostarczanej nośnikowi ciepła do doprowadzonej w tym samym czasie ilości ciepła zawartej w paliwie; przy wyznaczaniu sprawności kotła nie uwzględnia się zużycia energii na potrzeby własne kotła (do napędu urządzeń paleniskowych i odżużlających, podmuchu powietrza, wyciągu spalin, pomp wody, automatycznych urządzeń regulujących); przy kotle grzewczym mieszkaniowym nie uwzględnia się ilości ciepła oddawanej w drodze promieniowania i konwekcji do pomieszczenia, w którym kocioł jest ustawiony,
6)
o optymalnej sprawności kotła, należy przez to rozumieć największą sprawność, jaką kocioł osiąga przy określonej wydajności,
7)
o regulacji przerywnej palnika, należy przez to rozumieć taki system regulacji, przy którym palnik podaje periodycznie ilość paliwa potrzebnego do osiągnięcia wydajności znamionowej.
§  3.
1.
Kocioł powinien być dostosowany do pracy w granicach od najmniejszej do największej wydajności cieplnej.
2.
Przy kotłach opalanych paliwem stałym najmniejsza wydajność cieplna nie powinna przekraczać 25% znamionowej wydajności cieplnej.
§  4.
1.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na koks nie może być mniejsza niż:

0,73 - dla kotłów o znamionowej wydajności do 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,76 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,79 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW).

2.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na węgiel kamienny i brykiety z węgla kamiennego nie może być mniejsza niż:

0,68 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,70 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,72 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW),

0,76 - dla kotłów o znamionowej wydajności powyżej 500.000 kcal/h (» 600 kW).

3.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na węgiel brunatny nie może być mniejsza niż:

0,58 - dla kotłów o znamionowej wydajności do 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,60 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,62 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW),

0,66 - dla kotłów o znamionowej wydajności powyżej 500.000 kcal/h (» 600 kW).

4.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na brykiety z węgla brunatnego nie może być mniejsza niż:

0,65 - dla kotłów o znamionowej wydajności do 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,67 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,69 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW),

0,73 - dla kotłów o znamionowej wydajności powyżej 500.000 kcal/h (» 600 kW).

5.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na paliwo płynne nie może być mniejsza niż:

0,74 - dla kotłów o znamionowej wydajności do 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,77 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,80 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW),

0,82 - dla kotłów o znamionowej wydajności powyżej 500.000 kcal/h (» 600 kW).

6.
Optymalna sprawność kotła skonstruowanego na paliwo gazowe nie może być mniejsza niż:

0,82 - dla kotłów o znamionowej wydajności do 25.000 kcal/h (» 30 kW),

0,84 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 25.000 kcal/h (» 30 kW) do 100.000 kcal/h (» 120 kW),

0,86 - dla kotłów o znamionowej wydajności od 100.000 kcal/h (» 120 kW) do 500.000 kcal/h (» 600 kW),

0,88 - dla kotłów o znamionowej wydajności powyżej 500.000 kcal/h (» 600 kW).

7.
Podane w ust. 1-6 optymalne sprawności dotyczą wyłącznie odbiorów gwarancyjnych przy spalaniu paliwa, na które kocioł został skonstruowany.
8.
Optymalne sprawności podane w ust. 1-6 powinny być uzyskiwane przy wydajności zawierającej się w granicach 0,5-1,0 znamionowej wydajności cieplnej. W razie stosowania regulacji przerywanej palnika dla kotłów opalanych paliwem płynnym lub gazowym, sprawność optymalną oblicza się przy ich wydajności znamionowej.
9.
Dla kotłów grzewczych mieszkaniowych dopuszcza się sprawność o 0,03 mniejszą, aniżeli podano w ust. 1-6.
10.
Sprawności kotła mogą być mniejsze od optymalnych sprawności cieplnych podanych w ust. 1-6 najwyżej o 0,15 - przy najmniejszej wydajności cieplnej oraz najwyżej o 0,05 - przy nominalnej wydajności cieplnej (jeżeli nie jest to sprawność optymalna). Powyższe zmniejszenia nie dotyczą kotłów z regulacją przerywną palnika.
11.
Zawartość części palnych w spalinach nie może przekraczać 0,1% przy ustalonym nadmiarze powietrza.
§  5.
1.
Objętość przestrzeni zasypowej kotłów stałopalnych, wyposażonych w palenisko z narzutem ręcznym, powinna być wystarczająca do pracy bez uzupełnienia paliwa co najmniej przez 4,5 godziny przy znamionowej wydajności cieplnej.
2.
Konstrukcja kotła musi zapewniać łatwość czyszczenia w czasie eksploatacji powierzchni ogrzewalnej po stronie spalin.
§  6.
Minimalne wyposażenie kotła w aparaturę kontrolno-pomiarową, którą dostarcza wykonawca kotła, stanowi:
1)
dla kotłów parowych - aparatura do pomiaru ciśnienia w kotle i temperatury wody zasilającej,
2)
dla kotłów wodnych - aparatura do pomiaru ciśnienia w kotle i temperatury wody przed i za kotłem.
§  7.
Badanie prototypu powinno być przeprowadzone według Polskiej Normy, a w braku normy - według wytycznych uzgodnionych z Głównym Inspektorem Gospodarki Paliwowo-Energetycznej.
§  8.
Główny Inspektor Gospodarki Paliwowo-Energetycznej może zezwolić w uzasadnionych wypadkach na odstępstwa od warunków określonych w § 3, § 4 ust. 1-6 i 8-11 i w § 5 ust. 1.
§  9.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1967 r.
*Z dniem 1 czerwca 1984 r. przepisy zarządzenia stosuje się, o ile nie są sprzeczne z ustawą z dnia 6 kwietnia 1984 r. o gospodarce energetycznej (Dz.U.84.21.96) - zgodnie z art. 45 ust. 2 powołanej ustawy.

Z dniem 5 grudnia 1997 r. przepisy zarządzenia stosuje się, o ile nie są sprzeczne z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U.97.54.348) - zgodnie z art. 70 ust. 1 powołanej ustawy.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1967.5.25

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Warunki techniczne, którym ze względu na racjonalne i oszczędne użytkowanie paliw i energii powinny odpowiadać projektowanie i budowa kotłów grzewczych.
Data aktu: 13/01/1967
Data ogłoszenia: 26/01/1967
Data wejścia w życie: 01/07/1967