Sposób obliczania oszczędności wynikających ze stosowania pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień.

INSTRUKCJA
MINISTRA GOSPODARKI KOMUNALNEJ
z dnia 17 sierpnia 1956 r.
w sprawie sposobu obliczania oszczędności wynikających ze stosowania pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień.

Na podstawie § 31 uchwały nr 911 Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie zasad wynagradzania twórców pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień (Monitor Polski Nr 122, poz. 1597) ustala się następujące zasady obliczania oszczędności uzyskanych z tytułu zastosowania projektów racjonalizatorskich w resorcie Ministerstwa Gospodarki Komunalnej:
§  1.
1.
Obliczanie oszczędności wynikających z zastosowania projektów obniżających koszty własne produkcji następuje w trybie przewidzianym w § 26 uchwały nr 911 Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie zasad wynagradzania twórców pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień (Monitor Polski Nr 122, poz. 1597).
2.
Jako porównawczy koszt jednostkowy należy przyjmować koszt jednostkowy wynikowy z okresu rocznego poprzedzającego wprowadzenie w życie projektu racjonalizatorskiego.
3.
Obliczenia faktycznie uzyskanych oszczędności powinno dokonywać się w zasadzie na podstawie rocznego zestawienia rzeczywiście wykonanej ilości jednostek produkcji, co do której zastosowano dany projekt, mnożonej przez uzyskaną oszczędność jednostkową, stanowiącą różnicę wynikłą z porównania zaplanowanej kalkulacji kosztów przed zastosowaniem projektu (starej normy) - z kalkulacją wynikową kosztów sporządzoną z uwzględnieniem zastosowania projektu (nowej normy).
§  2.
1.
Oszczędności powstałe przez zastosowanie projektów mających wpływ na zmniejszenie norm zużycia materiałów należy obliczać biorąc za podstawę różnicę wartości materiałów przed zastosowaniem i po zastosowaniu projektu.
2.
W analogiczny sposób należy obliczać oszczędności, wynikające z wprowadzenia projektów dotyczących zastosowania materiałów zastępczych.
3.
W przypadkach, w których projekty nie wpływają na zmniejszenie kosztów, lecz dają korzyści wynikające z zastąpienia materiałów deficytowych innymi materiałami, wynagrodzenie należy obliczać szacunkowo.
4.
Przepis § 1 ust. 3 stosuje się analogicznie.
§  3.
1.
Oszczędności powstałe przez zastosowanie projektów ulepszających użytkowane narzędzia albo wprowadzających nowe narzędzia lub urządzenia, które dzięki ich zastosowaniu przyczyniają się do szybszego wykonania robót bądź zmniejszenia nakładu pracy, należy obliczać na podstawie różnicy nakładów przed i po wprowadzeniu projektu do użytkowania.
2.
Przepis § 1 ust. 3 stosuje się analogicznie.
§  4.
Oszczędności powstałe przez zastosowanie projektów dotyczących remontu narzędzi, sprzętu budowlanego i transportowego obliczać należy na podstawie różnicy kosztów własnych poniesionych na wykonanie remontu przed i po zastosowaniu projektu, obliczonej w sposób podany w § 1 ust. 2 i 3.
§  5.
Oszczędności powstałe przy zastosowaniu projektów usprawniających organizację robót oblicza się biorąc za podstawę korzyści wynikające ze skrócenia czasu wykonania i równoczesnego wzmożenia produkcji bądź korzyści wynikające ze zmniejszenia nakładów po wprowadzeniu projektu.
§  6.
Oszczędności powstałe przez zastosowanie projektów dotyczących całkowitego lub częściowego zastąpienia surowców lub materiałów odpadami należy obliczać uwzględniając różnice pomiędzy ceną surowców lub materiałów a ceną odpadów. Przy obliczaniu oszczędności należy także uwzględnić różnicę innych kosztów poniesionych w czasie produkcji, np. robocizny.
§  7.
W stosunku do projektów usprawniających transport masy towarowej (przewóz, załadunek, przeładunek i rozładunek) obliczenia oszczędności dokonuje się przez porównanie kosztów związanych z transportem jednej tonny masy towarowej przed i po wprowadzeniu projektów. Otrzymaną różnicę mnoży się przez ilość tonn transportowanego towaru w niezmienionych warunkach.
§  8.
1.
Jeżeli przyjęty do wykorzystania projekt zmienia normy techniczne i kalkulacyjne, jednostka, w której projekt został przyjęty do wykorzystania, jest obowiązana wprowadzić nowe normy techniczne i kalkulacyjne równocześnie z przystąpieniem do stosowania projektu.
2.
W stosunku do twórcy projektu poprzednie normy utrzymuje się przez okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia zastosowania jego projektu.
3.
Normy pracy ustalone dla warunków istniejących przed przyjęciem projektu do wykorzystania przysługują twórcy bez względu na to, czy wykonuje pracę indywidualnie, czy w zespole.
4.
W przypadku wykonywania czynności będących przedmiotem projektu racjonalizatorskiego w zespole (brygadzie) pracownicy wchodzący w skład zespołu (brygady) otrzymują wynagrodzenie według normy pracy ustalonej dla nowych warunków, tj. warunków, które powstały po zastosowaniu projektu; uzyskany przez zespół (brygadę) zarobek przy wykonywaniu pracy według nowych norm dzieli się pomiędzy członków zespołu zgodnie z obowiązującymi zasadami. Członek zespołu (brygady) będący twórcą projektu otrzymuje do zarobku uzyskanego z podziału zarobku zespołu (brygady) dodatek procentowy, wynikający z porównania normy pracy ustalonej dla warunków, które powstały po zastosowaniu projektu, z normą pracy ustaloną dla warunków, jakie istniały przed zastosowaniem projektu. Przepis ust. 2 stosuje się analogicznie.
§  9.
1.
Wynagrodzenie za projekty racjonalizatorskie dotyczące polepszenia warunków bezpieczeństwa i higieny pracy lub podnoszące jakość wykonanej roboty oblicza się szacunkowo.
2.
Przy ustalaniu szacunkowego wynagrodzenia za projekty dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy należy uwzględnić stopień zabezpieczenia przed nieszczęśliwymi wypadkami, jak również przewidywane zmniejszenie się kosztów i ewentualnych strat, spowodowanych nieszczęśliwymi wypadkami przed i po zastosowaniu projektu.
§  10.
W przypadkach, w których oszczędności nie da się obliczyć w myśl §§ 1 - 8, wynagrodzenie należy ustalać szacunkowo.
§  11.
Przy obliczaniu oszczędności wynikającej ze stosowania pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień należy przy porównywaniu kosztów przed i po wprowadzeniu projektu racjonalizatorskiego stosować ceny zużywanych materiałów według jednego cennika materiałowego.
§  12.
1.
Obliczenia oszczędności dokonuje się na arkuszach obliczeniowych według wzoru ustalonego w okólniku nr 8 Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 28 września 1954 r. w sprawie wprowadzenia ujednoliconych formularzy w zakresie dokumentacji wynalazczości pracowniczej - oddzielnie dla każdego projektu racjonalizatorskiego.
2.
Arkusze obliczeniowe podpisuje w przedsiębiorstwie dyrektor przedsiębiorstwa oraz główny księgowy.
§  13.
1.
Oszczędności obliczane są przez komórki kosztów własnych zakładu na zlecenie komórek wynalazczości. W przedsiębiorstwach nie posiadających komórek wynalazczości lub komórek kosztów własnych obliczenia dokonuje pracownik prowadzący te sprawy.
2.
Komórki kosztów własnych korzystają przy obliczaniu oszczędności z pomocy działów technicznych i innych, które obowiązane są w każdym przypadku pomocy takiej udzielić.
3.
Główni (starsi) księgowi obowiązani są do kontrolowania danych liczbowych obliczonych przez komórkę kosztów własnych.
§  14.
Dla każdego przyjętego i zastosowanego pracowniczego projektu racjonalizatorskiego zakład pracy prowadzi kartę ewidencyjną projektu według wzoru W-2 wprowadzonego okólnikiem nr 8 Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 28 września 1954 r. w sprawie wprowadzenia ujednoliconych formularzy w zakresie dokumentacji wynalazczości pracowniczej.
§  15.
Zasady obliczania oszczędności podane w §§ 1 - 11 stosuje się w uzupełnieniu przepisów §§ 21-30 uchwały nr 911 Rady Ministrów powołanej w § 1.
§  16.
Traci moc instrukcja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 27 października 1951 r. w sprawie sposobu obliczania oszczędności wynikających ze stosowania pracowniczych wynalazków, udoskonaleń technicznych i usprawnień (Monitor Polski Nr A-104, poz. 1516).
§  17.
Instrukcja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1956.78.954

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Sposób obliczania oszczędności wynikających ze stosowania pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień.
Data aktu: 17/08/1956
Data ogłoszenia: 18/09/1956
Data wejścia w życie: 18/09/1956