Wykonywanie orzeczeń sądowych przez urzędy, instytucje państwowe oraz jednostki gospodarki uspołecznionej.

OKÓLNIK NR 101
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 15 maja 1952 r.
w sprawie wykonywania orzeczeń sądowych przez urzędy, instytucje państwowe oraz jednostki gospodarki uspołecznionej.

Spośród zażaleń ludności, wpływających w trybie uchwały Rady Państwa i Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. (Monitor Polski z 1951 r. Nr A-1, poz. 1) znaczną część stanowią skargi na nierespektowanie przez zakłady pracy (urzędy, instytucje, przedsiębiorstwa państwowe i spółdzielcze) orzeczeń sądowych prawomocnych lub nieprawomocnych, lecz podlegających natychmiastowej wykonalności.
Przedmiotem tych orzeczeń jest przeważnie zasądzenie zakładu pracy na zapłacenie kwot pieniężnych, najczęściej z tytułu stosunku pracy.

Odmowę lub zwłokę w wykonaniu wyroku tłumaczą zainteresowane zakłady pracy rzekomym brakiem kredytów bądź też – w przypadkach wyroków nieprawomocnych – przekonaniem, że orzeczenie zostanie uchylone lub zmienione w instancji odwoławczej.

Tego rodzaju praktyka podważa autorytet sądownictwa i osłabia wiarę obywateli w istnienie praworządności ludowej.

W związku z powyższym zarządzam:

1)
prawomocne lub zaopatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności orzeczenia sądowe, zasądzające świadczenia na rzecz obywateli, powinny być przez zakłady bezzwłocznie wykonywane;
2)
orzeczenia sądowe, od których służy środek odwoławczy, należy wnikliwie przeanalizować z komórką prawną zakładu pracy oraz ewentualnie komórką prawną władzy nadrzędnej celem ustalenia, czy istnieją podstawy do przypuszczenia, że wniesienie odwołania spowoduje uchylenie lub zmianę wydanego orzeczenia; w przypadku dojścia do odmiennego przekonania i zrezygnowania z odwołania wyroki powinny być realizowane jak w pkt 1;
3)
celem zlikwidowania oportunistycznego postępowania kierownictwa zakładów pracy w regulowaniu należności niespornych dopiero po orzeczeniach sądowych należy wpłynąć na zmianę dotychczasowej praktyki i nie dopuszczać do procesów w sprawach, których wynik jest z góry przesądzony na niekorzyść zakładu pracy;
4)
zarówno należności już zasądzone jak i należności uznane za bezsporne powinny być regulowane w terminach ustalonych tytułem wykonawczym lub umówionych z wierzycielem; niedotrzymanie tych terminów nie może być tłumaczone brakiem środków, ponieważ zobowiązania te powinny być pokrywane przed wszystkimi innymi wydatkami ze środków bieżących. Gdyby ich wypłata spowodowała niewystarczalność środków na inne niezbędne potrzeby, wówczas należy we właściwym czasie i w ustalonym trybie wszcząć starania o odpowiednie ich uzupełnienie (przeniesienie kredytów, udzielenie kredytów dodatkowych, zmianę planów finansowych itp.).

Pod rygorem odpowiedzialności służbowej i materialnej kierowników jednostek nie należy dopuszczać do powstawania kosztów procesowych i egzekucyjnych w postępowaniu sądowym lub przy załatwianiu spraw w drodze ugody.

Równocześnie proszę o położenie nacisku, by organa kontroli badały przy wykonywaniu swych czynności, czy kontrolowane jednostki stosują się do zaleceń niniejszego okólnika.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1952.A-67.1025

Rodzaj: Okólnik
Tytuł: Wykonywanie orzeczeń sądowych przez urzędy, instytucje państwowe oraz jednostki gospodarki uspołecznionej.
Data aktu: 15/05/1952
Data ogłoszenia: 11/08/1952
Data wejścia w życie: 11/08/1952