Finansowanie i rachunkowość akcji socjalnej.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 3 maja 1951 r.
w sprawie finansowania i rachunkowości akcji socjalnej.

Celem uproszczenia trybu finansowania pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej, zmieniając częściowo i uzupełniając instrukcję Ministra Finansów z dnia 24 lipca 1950 r. w sprawie budżetów akcji socjalnej na rok 1951, zarządza się, co następuje:

I.

Preliminarze pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej.

§  1.
Preliminarze pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej sporządzają i składają Narodowemu Bankowi Polskiemu tylko te jednostki budżetowe oraz przedsiębiorstwa, pozostające na rozrachunku gospodarczym, które prowadzą własne urządzenia lub placówki socjalne (np. żłobki, przedszkola, świetlice, kolonie letnie, obozy itp.).
§  2.
Jednostki budżetowe oraz przedsiębiorstwa pozostające na rozrachunku gospodarczym, nie prowadzące własnych urządzeń i placówek socjalnych, nie sporządzają preliminarzy pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej i nie posiadają w Narodowym Banku Polskim rachunków.
§  3.
Jednostki budżetowe oraz przedsiębiorstwa, pozostające na rozrachunku gospodarczym, które prowadzą własne urządzenia i placówki socjalne, a ponadto korzystają częściowo z obcych urządzeń socjalnych, własnymi preliminarzami pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej obejmują tylko środki potrzebne na sfinansowanie własnych urządzeń i placówek socjalnych.

II.

Tryb finansowania akcji socjalnej.

§  4.
1.
Jednostki budżetowe, wymienione w § 1, finansują własne urządzenia i placówki socjalne w drodze przelania z kredytów budżetowych (tytuły akcji socjalnej) na rachunek pozabudżetowych środków specjalnych dotacji w wysokości zaplanowanej w zależności od przewidywanego wykorzystania tych urządzeń na potrzeby własnych pracowników.
2.
Urządzenia i placówki socjalne należące do przedsiębiorstw, wymienionych w § 1, finansowane są przez nadrzędne jednostki budżetowe w drodze przelania na rachunek pozabudżetowych środków specjalnych przedsiębiorstwa dotacji budżetowej w wysokości, zależnej od przewidywanego wykorzystania urządzeń socjalnych na potrzeby pracowników przedsiębiorstwa.
3.
Ponadto urządzenia i placówki socjalne, wymienione w ust. 1 i 2, finansowane są z wpływów własnych, a w szczególności z odpłatności rodziców, a w przypadku świadczenia usług na rzecz obcych jednostek budżetowych i przedsiębiorstw - z dotacji budżetowych, udzielanych w trybie postanowień § 5.
§  5.
1.
Jednostki budżetowe, wymienione w § 2, korzystające z obcych urządzeń socjalnych, pokrywają opłaty na rzecz tych urządzeń w drodze przelewu na właściwe rachunki pozabudżetowych środków specjalnych bezpośrednio z kredytów budżetowych, w części podlegającej pokryciu z dotacji budżetowej - z kredytów § 19 lub § 22, w części podlegającej pokryciu z odpłatności rodziców - z kredytów § 1 w formie potrącenia z wynagrodzeń właściwych pracowników.
2.
Opłaty na rzecz obcych urządzeń socjalnych, należne od przedsiębiorstw wymienionych w § 2, mają być pokrywane:
1)
w części podlegającej pokryciu z dotacji budżetowej - przez nadrzędne jednostki budżetowe w drodze bezpośredniego przelewu z kredytów budżetowych na właściwy rachunek pozabudżetowych środków specjalnych albo przez właściwe przedsiębiorstwo w sposób przewidziany w ust. 3;
2)
w części podlegającej pokryciu z odpłatności rodziców - przez przedsiębiorstwo w drodze potrącenia z wynagrodzeń właściwych pracowników i przekazania na właściwy rachunek pozabudżetowych środków specjalnych jednostki prowadzącej urządzenia.
3.
Opłaty, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą być także pokrywane przez zainteresowane przedsiębiorstwa z akredytyw, otwieranych do ich dyspozycji przez nadrzędne jednostki budżetowe; przy otwieraniu akredytyw mają zastosowanie postanowienia § 103 przepisów o wykonywaniu budżetu Państwa oraz o rachunkowości budżetowej, stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra Finansów z dnia 25 listopada 1950 r., z tą zmianą, że zamiast imion i nazwisk oraz wzorów podpisów pracowników, którzy mają prawo zlecania wypłat z akredytywy, jak również wzoru odcisku pieczęci jednostka budżetowa podaje w piśmie, dotyczącym otwarcia akredytywy, tylko nazwę i siedzibę przedsiębiorstwa, do którego dyspozycji otwiera akredytywę.
4.
Postanowienia niniejszego paragrafu stosuje się odpowiednio również w przypadku korzystania z urządzeń socjalnych, nie objętych pozabudżetowymi środkami specjalnymi.
§  6.
Jednostki budżetowe oraz przedsiębiorstwa, wymienione w § 3, finansują akcję socjalną w części realizowanej przez własne urządzenia - w trybie § 4, w części zaś realizowanej przez obce urządzenia - w trybie § 5.

III.

Rachunkowość akcji socjalnej.

§  7.
Jednostki budżetowe oraz przedsiębiorstwa, pozostające na rozrachunku gospodarczym, obowiązane są w zakresie wykonywania preliminarzy oraz rachunkowości i sprawozdawczości pozabudżetowych środków specjalnych (akcji socjalnej) stosować się do przepisów o wykonywaniu budżetu Państwa oraz o rachunkowości budżetowej.
§  8.
Każda forma akcji socjalnej (tytuł budżetowy) stanowi odrębny rodzaj pozabudżetowych środków specjalnych; w związku z tym należy w rachunkowości wyodrębnić poszczególne formy akcji socjalnej.
§  9.
1.
Urządzenia służące celom akcji socjalnej stanowią majątek akcji socjalnej, który powinien być ujęty w wydzielonej rachunkowości pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej; do majątku akcji socjalnej zalicza się również budynki służące wyłącznie celom akcji socjalnej.
2.
Wydzielone urządzenia należy wprowadzić do księgowości akcji socjalnej na podstawie odpowiedniego protokołu.
§  10.
W zakresie księgowania obrotów, związanych z wykonaniem preliminarzy poszczególnych form akcji socjalnej, mają zastosowanie postanowienia § 118 przepisów o wykonywaniu budżetu Państwa oraz o rachunkowości budżetowej z następującymi uzupełnieniami:
1)
w celu umożliwienia ścisłej kontroli kosztów jednostkowych należy rachunek kosztów działalności bieżącej obciążać tylko tymi kosztami, które podlegają wliczeniu do jednostkowej stawki dziennej, przewidzianej dla danej formy akcji socjalnej; inne nakłady, jeżeli nie kwalifikują się na pozostałe rachunki przewidziane w § 118, należy księgować na dodatkowym rachunku pn. "Inne nakłady" (np. remont kuchni);
2)
do rachunku kosztów działalności bieżącej należy prowadzić księgowość szczegółową według paragrafów klasyfikacji budżetowej, analogicznie jak do rachunku rozchodów;
3)
wpływy za korzystanie z urządzeń socjalnych księguje się przez obciążenie rachunku wpływów oraz w części pochodzącej z dotacji budżetowej na dobro rachunku funduszu własnego, a w części pochodzącej z odpłatności rodziców - na dobro rachunku dochodów.

IV.

Postanowienia końcowe.

§  11.
Rachunki pozabudżetowych środków specjalnych w zakresie akcji socjalnej, otwarte jednostkom budżetowym i przedsiębiorstwom wymienionym w § 2, ulegają likwidacji z dniem wyczerpania sald na tych rachunkach.
§  12.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-40.507

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Finansowanie i rachunkowość akcji socjalnej.
Data aktu: 03/05/1951
Data ogłoszenia: 17/05/1951
Data wejścia w życie: 17/05/1951