Szacowanie wartości pieniężnej świadczeń w naturze, ustalenie ryczałtów wartości pieniężnej niektórych świadczeń w naturze dla celów podatku od wynagrodzeń na rok kalendarzowy 1949 oraz zwolnienie niektórych świadczeń w naturze od podatku od wynagrodzeń.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 22 kwietnia 1949 r.
wydane w porozumieniu z Ministrami: Pracy i Opieki Społecznej, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie szacowania wartości pieniężnej świadczeń w naturze, ustalenia ryczałtów wartości pieniężnej niektórych świadczeń w naturze dla celów podatku od wynagrodzeń na rok kalendarzowy 1949 oraz zwolnienia niektórych świadczeń w naturze od podatku od wynagrodzeń.

Na podstawie art. 4 ust. 6 i 8 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o podatku od wynagrodzeń (Dz. U. R. P. Nr 7, poz. 41) zarządza się, co następuje:
§  1.
Wartość całodziennego wyżywienia w formie posiłków w stanie przyrządzonym, wydawanych pracownikowi, drugiemu ze współmałżonków oraz członkom rodziny pracownika w rozumieniu art. 13 ustawy o podatku od wynagrodzeń w miejscu pracy bądź w lokalu wskazanym przez pracodawcę do spożycia na miejscu lub zabrania ze sobą, ustala się w wysokości 100 zł. Przy wydawaniu tylko obiadów wartość tego posiłku ustala się w wysokości 60 zł, a przy wydawaniu tylko kolacji lub śniadań - w wysokości po 20 zł za każdy posiłek.
§  2.
Wartość pieniężną bezpłatnego mieszkania służbowego przyjmuje się według ustawowych norm czynszu. W razie udzielenia przez pracodawcę mieszkania służbowego w formie odpłatnej według cen niższych od ustawowych norm czynszu doliczeniu podlega różnica pomiędzy ustawową normą czynszu a kwotą faktycznie zapłaconą przez pracownika.
§  3.
Wartość pieniężną światła przyjmuje się według zużycia i obowiązującej w danej miejscowości ceny energii elektrycznej lub gazu. W razie niemożności ustalenia wartości światła w sposób wyżej wskazany, wartość jego przyjmuje się w wysokości 100 zł miesięcznie od jednej izby.
§  4.
Wartość pieniężną opału przyjmuje się w wysokości 120 zł miesięcznie od jednej izby w okresie pełnego roku przy cenie węgla ustalonej w § 5 ust. 1. W razie zmiany tej ceny wartość powyższa ulega odpowiedniej zmianie
§  5.
1.
Wartość pieniężną 1 tony węgla, jak również równowartość 3.000 m3 gazu, odpowiadającej 1 tonie węgla, jako deputatu branżowego, ustala się na 1.200 zł za 1 tonę, t.j. w wysokości ceny kopalnianej. W razie zmiany tej ceny wartość powyższa ulega odpowiedniej zmianie.
2.
Ryczałt wartości pieniężnej świadczeń w naturze w postaci węgla, jako deputatu branżowego, ustala się w ten sposób, że przysługującą rocznie ilość węgla na podstawie przepisu układu zbiorowego pracy, wycenioną na podstawie ust. 1, dzieli się przez ilość okresów wypłaty wynagrodzenia w roku kalendarzowym. Iloraz tej sumy stanowi podstawę opodatkowania w poszczególnym okresie wypłaty wynagrodzenia.
§  6.
Wartość pieniężną użytkowania roli przyjmuje się w sumie, odpowiadającej dwu kwintalom żyta z jednego hektara ziemi ornej, liczonym według miejscowych cen wolnego rynku.
§  7.
Wartość pieniężną ordynarii i innych świadczeń w naturze, wydawanych w granicach norm układu zborowego pracy z dnia 25 marca 1948 r. pracownikom zatrudnionym w gospodarstwach rolnych w rozumieniu przepisów o podatku gruntowym, oraz ryczałty wartości pieniężnej tych świadczeń ustala się na czas obowiązywania powyższego układu w wysokości według zasad okólnika Ministerstwa Skarbu z dnia 5 listopada 1948 r. w sprawie ustalenia ryczałtów wartości pieniężnej świadczeń w naturze, wydawanych w granicach norm układu zbiorowego pracy pracownicom, zatrudnianym w gospodarstwach rolnych (Dz. Urz. Min. Sk. Nr 95, poz. 429).
§  8.
1.
Ustala się następujące ryczałty wartości pieniężnej świadczeń w naturze (deputatów branżowych), otrzymywanych przez pracowników na podstawie obowiązujących układów zbiorowych pracy:
1)
przez pracowników podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Cukrowniczego na czas obowiązywania dotychczasowego układu zbiorowego pracy:
a)
pracowników stałych, mających na utrzymaniu rodzinę (§ 16 pkt 1 układu) - na 3.500 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje mieszkanie ze światłem i działką uprawionej ziemi, 10 kg cukru, 160 kg węgla, 50 kg drzewa, 100 kg ziemniaków oraz wartość obiadów w stołówce,
b)
pracowników stałych, nie mających na utrzymaniu rodziny (§ 16 pkt 2 układu) - na 2.750 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje mieszkanie ze światłem i działką uprawionej ziemi, 8 kg cukru, 80 kg węgla, 25 kg drzewa, 50 kg ziemniaków oraz wartość obiadów w stołówce,
c)
pracowników sezonowych, mających na utrzymaniu rodzinę (§ 17 pkt 1 układu) - na 3.100 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 10 kg cukru, 160 kg węgla, 50 kg drzewa, 100 kg ziemniaków oraz wartość obiadów w stołówce,
d)
pracowników sezonowych, nie mających na utrzymaniu rodziny (§ 17 pkt 2 układu) - na 2.350 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 8 kg cukru, 80 kg węgla, 25 kg drzewa, 50 kg ziemniaków oraz wartość obiadów w stołówce,
e)
pracowników kampanijnych rodzinnych (§ 18 układu) - na 3.200 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 21 kg cukru,
f)
pracowników kampanijnych, nie mających na utrzymaniu rodziny (§ 18 układu) - na 2.200 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 14 kg cukru,
g)
pracowników młodocianych (§ 18 układu) - na 950 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 6 kg cukru.

W przypadkach, gdy za jeden ze składników świadczeń w naturze pracodawca wypłaca wynagrodzenie pieniężne, ustalony ryczałt należy obniżyć o wartość pieniężną określoną w §§ 1-6 i ust. 1 pkt 2 niniejszego paragrafu, jeżeli zaś chodzi o ziemniaki i cukier: o 600 zł za 100 kg ziemniaków i o 155 zł za 1 kg cukru. Wyłączone wartości pieniężne należy opodatkować na zasadzie ust 2 niniejszego paragrafu,

2)
przez pracowników Lasów Państwowych - na 565 zł za 1 metr przestrzenny (mp) szczap; deputat obejmuje szczapy sosnowe w ilości przewidzianej szczególnymi przepisami,
3)
przez pracowników przedsiębiorstwa Państwowy Monopol Zapałczany - na 300 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 70 pudełek zapałek,
4)
przez pracowników przemysłu fermentacyjnego:
a)
zatrudnionych w browarach, rozlewni, słodowni, siarkowni chmielu - na 650 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje jeden litr piwa dziennie oraz otrzymywany częściowo odpłatnie węgiel w ilości 2 tony dla rodzinnych i 0,8 tony dla samotnych rocznie,
b)
zatrudnionych w branży winiarskiej - na 660 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 5 butelek wina owocowego a 0,7 litra lub 8 litrów płynnego owocu lub 2 litry syropu oraz otrzymywany częściowo odpłatnie węgiel w ilości 2 tony dla rodzinnych i 0,8 tony dla samotnych rocznie,
5)
przez pracowników przemysłu skórzanego w garbarniach - na 300 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 1 kg skóry twardej oraz 30 dcm2 skóry miękkiej rocznie,
6)
przez pracowników przemysłu tłuszczowego - na 350 zł miesięcznie; ryczałt obejmuje 1 litr oleju lub 1 kg mydła.
2.
Powyższe ryczałty mają zastosowanie tylko w razie wydawania świadczeń w naturze. W przypadkach wypłacania równowartości świadczeń w pieniądzach opodatkowaniu podlega cała równowartość pieniężna.
§  9.
Świadczenia w naturze w postaci zniżek biletów dla pracowników i członków rodziny przy przejazdach środkami masowej lokomocji nie stanowią wynagrodzenia podlegającego podatkowi od wynagrodzeń.
§  10.
Zwalnia się od podatku od wynagrodzeń następujące świadczenia w naturze, przysługujące i otrzymywane w ramach układów zbiorowych pracy:
1)
przez pracowników przedsiębiorstw państwowych: Lot, PKS i Żegluga Śródlądowa - w postaci bezpłatnych przejazdów oraz przez pracowników Orbisu - w postaci bezpłatnego używania wagonów sypialnych,
2)
przez pracowników przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe w postaci bezpłatnych przejazdów dla siebie i rodziny,
3)
przez pracowników zatrudnionych w górnictwie - w postaci otrzymywanego częściowo odpłatnie karbidu celem oświetlenia mieszkań w przypadkach, gdy w mieszkaniach nie zainstalowano światła elektrycznego lub gazowego, a ponadto dla pracowników Monopolu Solnego w postaci 10 kg soli miesięcznie,
4)
przez pracowników Państwowego Monopolu Zapałczanego - w postaci otrzymywanych częściowo odpłatnie odpadów drzewnych w ilości 600 kg rocznie,
5)
przez pracowników przedsiębiorstw energetyki - w postaci otrzymywanego częściowo odpłatnie prądu elektrycznego w ilości 60 kwh po 50 gr miesięcznie oraz 199 kwh po 2 zł miesięcznie,
6)
przez pracowników przemysłu konserwowego - w postaci otrzymywanych częściowo odpłatnie: po cenach wielkohurtowych wytworów danej fabryki do wysokości 1.030 zł miesięcznie oraz po cenie kosztu własnego węgla w ilości 170 kg dla rodzinnych i 66 kg dla samotnych miesięcznie,
7)
przez pracowników zakładów podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Spożywczego - w postaci otrzymywanego częściowo odpłatnie węgla w ilości 2 tony dla rodzinnych i 0,8 tony dla samotnych rocznie,
8)
przez pracowników gospodarstw leśnych - w postaci otrzymywanego częściowo odpłatnie chrustu grubego lub gałęzi w ilości 1 mp miesięcznie,
9)
przez pracowników Polskiego Radia - w postaci bezpłatnego abonamentu radiofonicznego.
§  11.
Przepisy niniejszego zarządzenia dotyczą świadczeń w naturze wydanych po dniu 31 grudnia 1948 r. a należnych od 1 stycznia 1949 r. do dnia 31 grudnia 1949 r.
§  12.
Zarządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1949.A-26.412

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Szacowanie wartości pieniężnej świadczeń w naturze, ustalenie ryczałtów wartości pieniężnej niektórych świadczeń w naturze dla celów podatku od wynagrodzeń na rok kalendarzowy 1949 oraz zwolnienie niektórych świadczeń w naturze od podatku od wynagrodzeń.
Data aktu: 22/04/1949
Data ogłoszenia: 05/05/1949
Data wejścia w życie: 05/05/1949