uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE 1 , w szczególności jego art. 32 ust. 5,
(1) Osoby zgłaszające właściwym organom rzeczywiste lub potencjalne naruszenia przepisów rozporządzenia (UE) nr 596/2014 (osoby zgłaszające przypadki naruszenia, ang. whistle-blowers) mogą zwracać uwagę właściwych organów na nowe informacje oraz pomagać tym organom w wykrywaniu przestępstw polegających na nadużyciach na rynku oraz w nakładaniu za nie sankcji. Do informowania o nieprawidłowościach może jednak zniechęcać obawa przed odwetem, dyskryminacją lub ujawnieniem danych osobowych. W związku z tym konieczne są odpowiednie rozwiązania dotyczące informowania o nieprawidłowościach, aby zapewnić ogólną ochronę i poszanowanie praw podstawowych osób zgłaszających przypadki naruszenia oraz osób oskarżanych. Osoby, które świadomie zgłoszą właściwym organom nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje, nie powinny być uważane za osoby zgłaszające przypadki naruszenia, a zatem nie powinny podlegać mechanizmom zapewniającym ochronę.
(2) Właściwe organy powinny zezwolić na anonimowe zgłaszanie, a mechanizmy zapewniające ochronę przewidziane w niniejszej dyrektywie powinny mieć zastosowanie również w przypadku, gdy anonimowa osoba zgłaszająca przypadki naruszenia zdecyduje się ujawnić właściwemu organowi swoją tożsamość na późniejszym etapie. Osoby zgłaszające przypadki naruszenia powinny mieć możliwość dokonania zgłoszenia w drodze wewnętrznych procedur lub bezpośrednio właściwemu organowi.
(3) Do celów obsługi zgłoszeń przypadków naruszeń przepisów rozporządzenia (UE) nr 596/2014 oraz w celu zapewnienia komunikacji z osobami zgłaszającymi naruszenie, a także w celu prowadzenia we właściwy sposób działań następczych w związku ze wspomnianym zgłoszeniem niezbędni są wyznaczeni członkowie personelu w ramach właściwych organów, którzy zostali odpowiednio przeszkoleni, w tym w kwestii mających zastosowanie przepisów o ochronie danych.
(4) Osoby, które zamierzają zgłosić rzeczywiste lub potencjalne naruszenie przepisów rozporządzenia (UE) nr 596/2014, powinny mieć możliwość podjęcia decyzji o tym, czy, w jaki sposób i kiedy dokonać takiego zgłoszenia. Właściwe organy powinny zatem podać do wiadomości publicznej informacje na temat dostępnych kanałów komunikacji z właściwymi organami, na temat mających zastosowanie procedur i na temat wyznaczonych członków personelu w ramach właściwych organów, którzy zajmują się zgłoszeniami naruszeń, oraz zapewnić łatwy dostęp do tych informacji. Wszystkie informacje na temat zgłoszeń naruszeń powinny być przejrzyste, łatwo zrozumiałe i wiarygodne, aby promować zgłaszanie naruszeń, zamiast do niego zniechęcać.
(5) Aby ułatwić skuteczną komunikację właściwych organów z ich wyznaczonym personelem, właściwe organy powinny zapewnić istnienie i wykorzystanie różnych kanałów komunikacji, które powinny być przyjazne dla użytkownika i powinny umożliwiać komunikację na piśmie i ustnie, a także w formie elektronicznej i nieelektronicznej.
(6) Istotne jest, aby procedury ochrony osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, które zgłoszą naruszenie lub którym zarzuca się popełnienie naruszenia przepisów rozporządzenia (UE) nr 596/2014 - niezależnie od charakteru współpracy tych osób oraz tego, czy otrzymują wynagrodzenie - zapewniały ochronę wspomnianych osób przed odwetem, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania w sposób bezpośredni lub pośredni. Niesprawiedliwe traktowanie może przybierać różne formy, zależnie od okoliczności. W związku z tym poszczególne przypadki należy oceniać w oparciu o zasady rozstrzygania sporów lub procedury postępowania sądowego dostępne w ramach prawa krajowego.
(7) Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby we właściwych organach funkcjonowały odpowiednie procedury ochrony na potrzeby przetwarzania zgłoszeń dotyczących naruszeń oraz danych osobowych osób, których dotyczy zgłoszenie. W ramach tego rodzaju procedur należy zapewnić ochronę tożsamości każdej osoby zgłaszającej naruszenie lub osoby, której dotyczy zgłoszenie, na każdym etapie wspomnianej procedury. Powyższy obowiązek pozostaje bez uszczerbku dla koniecznego i proporcjonalnego obowiązku przekazania informacji w przypadku, gdy jest to wymagane prawem unijnym lub krajowym, z zastrzeżeniem stosownych zabezpieczeń w ramach tych praw, w tym w kontekście czynności wyjaśniających lub postępowań sądowych bądź w celu zabezpieczenia wolności innych osób, włącznie z prawem do obrony przysługującym osobie, której dotyczy zgłoszenie.
(8) Niezwykle istotnym i koniecznym warunkiem jest, aby wyznaczony personel w ramach właściwego organu, który uzyskuje dostęp do informacji dostarczonych przez osobę zgłaszającą naruszenie właściwemu organowi, przestrzegał obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej i poufności przy przekazywaniu danych zarówno w ramach właściwego organu, jak i poza właściwy organ, w tym jeżeli właściwy organ rozpocznie czynności wyjaśniające lub dochodzenie bądź późniejsze czynności związane z egzekwowaniem przepisów w związku ze zgłoszeniem naruszeń.
(9) Państwa członkowskie powinny zapewnić odpowiednie przechowywanie zapisów dotyczących wszystkich zgłoszeń naruszeń oraz możliwość wyszukania każdego zgłoszenia w danym właściwym organie, a także w stosownych przypadkach możliwość wykorzystania informacji otrzymanych w drodze zgłoszenia jako dowodu w ramach działań związanych z egzekwowaniem prawa. Państwa członkowskie zapewniają zgodność z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 2 i przepisami krajowymi transponującymi dyrektywę 95/46/WE.
(10) Ochrona danych osobowych osoby zgłaszającej naruszenie i osoby, której dotyczy zgłoszenie, ma kluczowe znaczenie, aby uniknąć niesprawiedliwego traktowania lub zniszczenia reputacji ze względu na ujawnienie danych osobowych, w szczególności danych ujawniających tożsamość osoby, której dotyczą. W uzupełnieniu do przepisów krajowych dotyczących ochrony danych, które transponują dyrektywę 95/46/WE, właściwe organy powinny ustanowić odpowiednie procedury ochrony danych przeznaczone specjalnie do celów ochrony osoby zgłaszającej naruszenie i osoby, której dotyczy zgłoszenie; procedury te powinny obejmować bezpieczny system w ramach właściwego organu z ograniczonymi prawami dostępu przyznanymi wyłącznie na rzecz upoważnionego personelu.
(11) Przekazywanie przez właściwy organ danych osobowych związanych ze zgłoszeniami naruszeń może być niezbędne w celu przeprowadzenia oceny zgłoszenia naruszeń oraz podjęcia koniecznych działań wyjaśniających i związanych z egzekwowaniem przepisów. Podczas przekazywania danych w obrębie właściwego organu lub osobom trzecim właściwe organy powinny zachować poufność w największym stopniu możliwym zgodnie z prawem krajowym.
(12) Należy zapewnić ochronę praw osoby, której dotyczy zgłoszenie i której zarzuca się popełnienie naruszenia przepisów rozporządzenia (UE) nr 596/2014, aby uniknąć zniszczenia ich reputacji lub innych negatywnych skutków. Ponadto na każdym etapie procedury wszczętej w wyniku zgłoszenia należy zapewnić pełne poszanowanie przysługującego osobie, której dotyczy zgłoszenie, prawa do obrony i prawa dostępu do środków odwoławczych. Państwa członkowskie powinny zapewnić prawo do ochrony osoby, której dotyczy zgłoszenie, w tym prawo dostępu do akt, prawo do bycia wysłuchanym oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do decyzji dotyczącej tej osoby zgodnie z mającymi zastosowanie procedurami przewidzianymi w prawie krajowym w kontekście czynności wyjaśniających lub późniejszych postępowań sądowych.
(13) Przeprowadzany regularnie i przynajmniej co dwa lata (raz na dwa lata) przegląd ustanowionych przez właściwe organy procedur powinien zagwarantować, że wspomniane procedury są odpowiednie i opierają się na aktualnym stanie wiedzy, a w związku z tym - że spełniają swoje zadanie. W tym celu istotne jest, aby właściwe organy przeprowadziły ocenę własnych doświadczeń oraz aby wymieniały się doświadczeniami i dobrymi praktykami z innymi właściwymi organami.
(14) Z uwagi na fakt, że szczegółowe zasady ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia zdecydowanie utrudniłyby państwom członkowskim zapewnienie zgodności i dostosowania pod względem operacyjnym w odniesieniu do ich systemów krajowych, w tym aspektów administracyjnych, proceduralnych i instytucjonalnych, w ramach aktu wykonawczego należy przewidzieć pewien zakres elastyczności. Tego rodzaju elastyczność można najlepiej osiągnąć w drodze dyrektywy zamiast rozporządzenia, zatem wydaje się, że dyrektywa jest najbardziej odpowiednim instrumentem, aby umożliwić państwom członkowskim skuteczne dostosowanie systemu zgłaszania naruszeń do swoich systemów krajowych, w tym do ram instytucjonalnych.
(15) Biorąc pod uwagę fakt, że rozporządzenie (UE) nr 596/2014 stosuje się od dnia 3 lipca 2016 r., państwa członkowskie powinny transponować i stosować przepisy niniejszej dyrektywy od dnia 3 lipca 2016 r.
(16) Środki przewidziane w niniejszej dyrektywie są zgodne z opinią Europejskiego Komitetu Papierów Wartościowych,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
12.01.2026W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
12.01.2026Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2015.332.126 |
| Rodzaj: | Dyrektywa |
| Tytuł: | Dyrektywa 2015/2392 w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w odniesieniu do zgłaszania właściwym organom rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń tego rozporządzenia |
| Data aktu: | 17/12/2015 |
| Data ogłoszenia: | 18/12/2015 |
| Data wejścia w życie: | 07/01/2016 |