Rozporządzenie 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych dla jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 73/2010z dnia 26 stycznia 2010 r.ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych dla jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej(Tekst mający znaczenie dla EOG)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 552/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie interoperacyjności Europejskiej Sieci Zarządzania Ruchem Lotniczym (rozporządzenie w sprawie interoperacyjności) 1 , w szczególności jego art. 3 ust. 5,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 549/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. ustanawiające ramy tworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (rozporządzenie ramowe) 2 , w szczególności jego art. 8 ust. 1,
(1) Odpowiednia jakość danych i informacji lotniczych to wymóg służący zapewnieniu bezpieczeństwa i wspieraniu nowych koncepcji działania w ramach europejskiej sieci zarządzania ruchem lotniczym (zwanej dalej "EATMN").
(2) Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (zwana dalej "ICAO") określiła wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych pod względem dokładności, rozdzielczości i spójności, które należy spełnić oraz utrzymywać w ramach EATMN przy przetwarzaniu tych danych i informacji.
(3) Wspomniane wymagania ICAO uważa się za dostateczną podstawę dla aktualnych wymagań dotyczących jakości, ale stwierdzono pewne braki, którymi należy się zająć, przede wszystkim w celu wsparcia przyszłych zastosowań.
(4) Za główną podstawę wymagań dotyczących jakości danych należy przyjąć załącznik 15 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym (zwanej dalej "konwencją chicagowską"). Odniesienia do załącznika 15 do konwencji chicagowskiej nie oznaczają jednak automatycznie dokonywania odniesień do załącznika 4 do konwencji chicagowskiej lub innych załączników do tej konwencji.
(5) Analiza aktualnej sytuacji wykazała, że w EATMN nie zawsze są spełniane wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych, zwłaszcza te odnoszące się do dokładności i spójności.
(6) W sieci danych lotniczych nadal wykonuje się dużo czynności ręcznie, na papierze, co w znacznym stopniu skutkuje możliwością wprowadzenia błędnych danych oraz pogorszenia ich jakości. W związku z tym należy przyjąć środki w celu poprawy tej sytuacji.
(7) W celu zapewnienia dostatecznej jakości informacji lotniczych organizacji Eurocontrol zlecono opracowanie wymagań uzupełniających i ugruntowujących załącznik 15 do konwencji chicagowskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 549/2004. Niniejsze rozporządzenie oparte jest na wynikającym z tego upoważnienia sprawozdaniu z dnia 16 października 2007 r.
(8) Zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 552/2004 informacje lotnicze należy stopniowo zapewniać w formie elektronicznej na podstawie wspólnie uzgodnionego i ujednoliconego zbioru danych. Wymogi te należy ostatecznie stosować do wszystkich danych i informacji lotniczych wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia.
(9) Niniejsze rozporządzenie nie odnosi się do operacji wojskowych i szkoleń, o których mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 549/2004.
(10) Organizacje wojskowe zapewniające informację lotniczą na potrzeby operacji w ramach ogólnego ruchu lotniczego stanowią zasadniczy element przetwarzania danych lotniczych i państwa członkowskie zobowiązane są zapewnić jakość tych danych, która jest adekwatna do ich zamierzonego zastosowania.
(11) Za zasadniczy warunek osiągnięcia odpowiedniej jakości danych uważa się terminowe zapewnianie oraz publikowanie nowych lub zmienionych danych i informacji lotniczych zgodnie ze zmianami oraz z wymaganiami ICAO i państw członkowskich dotyczącymi cyklu aktualizacji danych.
(12) Państwa członkowskie powinny skutecznie zarządzać wszystkimi działaniami związanymi z tworzeniem danych i informacji lotniczych oraz powinny kontrolować te działania w celu zapewnienia dostatecznej jakości danych i informacji na potrzeby ich zamierzonego zastosowania.
(13) W celu zapewnienia bezpiecznego, ciągłego i efektywnego funkcjonowania EATMN, części składowe oraz procedury wykorzystywane przez twórców danych muszą współdziałać z systemami, częściami składowymi i procedurami stosowanymi przez instytucje zapewniające służby informacji lotniczej.
(14) W celu utrzymania lub podniesienia istniejących poziomów bezpieczeństwa operacji należy zobowiązać państwa członkowskie do zapewnienia przeprowadzania przez właściwe podmioty oceny bezpieczeństwa, w tym procesów identyfikacji zagrożeń oraz oceny i ograniczania ryzyka. Zharmonizowane wdrożenie tych procesów do systemów wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia wymaga określenia szczegółowych wymogów bezpieczeństwa w odniesieniu do wszystkich wymagań dotyczących interoperacyjności i wydajności.
(15) Zgodnie z art. 3 ust. 3 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 552/2004 przepisy wykonawcze dotyczące interoperacyjności opisują określone procedury oceny zgodności stosowane do oceny zgodności lub przydatności do wykorzystania części składowych, jak również weryfikacji systemów.
(16) Przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczą wielu stron. Należy zatem uwzględnić indywidualne zdolności i poziomy zaangażowania poszczególnych stron w sieci danych, aby zapewnić stopniowe wdrażanie przepisów w praktyce, które pozwoli osiągnąć wymaganą jakość danych.
(17) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. Jednolitej Przestrzeni Powietrznej,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ IPRZEPISY OGÓLNE
PRZEPISY OGÓLNE
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych pod względem dokładności, rozdzielczości i spójności.
Zakres
Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia dane i informacje lotnicze obejmują:
W przypadku rozpowszechniania danych przy pomocy środków fizycznych niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do momentu udostępnienia danych lub informacji lotniczych do organizacji odpowiedzialnej za rozpowszechnianie danych przy pomocy środków fizycznych.
W przypadku automatycznego rozpowszechniania danych za pośrednictwem bezpośredniego połączenia elektronicznego między instytucją zapewniającą służby informacji lotniczej a podmiotem otrzymującym dane lub informacje lotnicze niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie:
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje zawarte w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 549/2004. Zastosowanie mają również następujące definicje:
ROZDZIAŁ IIWYMAGANIA DOTYCZĄCE INTEROPERACYJNOSCI I WYDAJNOŚCI
WYMAGANIA DOTYCZĄCE INTEROPERACYJNOSCI I WYDAJNOŚCI
Zbiór danych
Strony wymienione w art. 2 ust. 2 zapewniają dane i informacje lotnicze zgodnie ze specyfikacjami zbiorów danych przedstawionymi w załączniku I.
Wymiana danych
Jakość danych
Spójność, aktualność oraz wykonywanie zadań przez pracowników
Wymagania dotyczące narzędzi i oprogramowania
Strony określone w art. 2 ust. 2 zobowiązane są zapewnić zgodność wszystkich narzędzi i całego oprogramowania wykorzystywanego w procedurach tworzenia, przygotowania, przechowywania, obróbki, przetwarzania i przekazywania danych lub informacji lotniczych z wymaganiami określonymi w załączniku V.
Ochrona danych
ROZDZIAŁ IIIWYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ, BEZPIECZEŃSTWEM I ZABEZPIECZENIAMI
WYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ, BEZPIECZEŃSTWEM I ZABEZPIECZENIAMI
Wymagania odnoszące się do zarządzania
ROZDZIAŁ IVOCENA ZGODNOŚCI I WYMAGANIA DODATKOWE
OCENA ZGODNOŚCI I WYMAGANIA DODATKOWE
Zgodność lub przydatność do wykorzystania części składowych
Przed wystawieniem deklaracji WE o zgodności lub przydatności do wykorzystania części składowych, o której mowa w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 552/2004, producenci części składowych systemów, o których mowa w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy niniejszego rozporządzenia, lub autoryzowani przedstawiciele tych producentów mający siedzibę w Unii oceniają zgodność lub przydatność do wykorzystania tych części składowych, stosownie do wymagań określonych w załączniku VIII.
Weryfikacja systemów
Wymagania dodatkowe
Strony określone w art. 2 ust. 2 lit. b) i c):
ROZDZIAŁ VPRZEPISY KOŃCOWE
PRZEPISY KOŃCOWE
Przepisy przejściowe
Wejście w życie i stosowanie
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 lipca 2013 r.
Sporządzono w Brukseli dnia 26 stycznia 2010 r.
| W imieniu Komisji | |
| José Manuel BARROSO | |
| Przewodniczący |
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK I 11 SPECYFIKACJE ZBIORÓW DANYCH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 4
11 SPECYFIKACJE ZBIORÓW DANYCH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 4
CZĘŚĆ AIAIP, dane geograficzne dotyczące lotnisk oraz dane elektroniczne o przeszkodach
IAIP, dane geograficzne dotyczące lotnisk oraz dane elektroniczne o przeszkodach
a) do zapisu stosuje się:
– ujednolicony język modelowania (UML) określony w dokumencie, o którym mowa w załączniku III pkt 13; zapis jest w postaci diagramów klas wraz z powiązanymi definicjami klas, atrybutów, zależności i zestawieniami wartości, lub
– katalog obiektów sporządzony zgodnie z normą ISO określoną w załączniku III pkt 25;
b) określa się, jako oddzielne elementy danych, każdy obiekt lotniczy, co do którego wymagane jest publikowanie informacji zgodnie z normami ICAO, o których mowa w załączniku III pkt 10, oraz z dokumentem Eurocae, o którym mowa w załączniku III pkt 24;
c) w odniesieniu do każdego atrybutu zawarte jest określenie dopuszczalnych wartości w postaci typu danych, zakresu wartości lub enumeratywnego zestawienia;
d) ujęta jest definicja opartego na UTC modelu temporalnego, który może obejmować pełny okres użytkowania obiektu lotniczego:
– od dnia i czasu utworzenia do dnia i czasu definitywnego wycofania,
– łącznie z trwałymi zmianami tworzącymi nowe podstawy dla danego obiektu;
e) ujęta jest definicja reguł, które mogą wymuszać prawdopodobne wartości właściwości obiektu lub czasowe odchylenia tych wartości. Obejmuje to co najmniej:
– wymogi wymuszające dokładność, rozdzielczość i spójność w przypadku danych pozycyjnych (poziomych i pionowych),
– wymogi wymuszające aktualność danych;
f) stosuje się konwencję nazewniczą w przypadku obiektów, atrybutów i zależności, w której unika się stosowania skrótów;
g) podstawą opisu elementów geometrycznych (punkt, krzywa, powierzchnia) jest norma ISO określona w załączniku III pkt 14;
h) podstawą opisu informacji zawierających metadane jest norma ISO określona w załączniku III pkt 15;
i) zawarte są elementy metadanych wymienione w załączniku I część C.
2. Za wystarczające potwierdzenie zgodności w przypadku norm ISO uznaje się stosowny certyfikat wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację. Strony określone w art. 2 ust. 2 zgadzają się na ujawnienie dokumentacji związanej z certyfikacją wobec krajowych władz nadzorujących, na wniosek tych władz.
CZĘŚĆ BZbiory elektronicznych danych topograficznych
Zbiory elektronicznych danych topograficznych
a) dostarcza się w wersji cyfrowej zgodnie z normami ICAO, o których mowa w załączniku III pkt 9, 9a i 12;
b) obejmują elementy metadanych wymienione w załączniku I, część C.
CZĘŚĆ CMetadane
Metadane
a) twórcę danych;
b) zmiany wprowadzone w danych;
c) osoby lub organizacje współdziałające w sprawie danych, z podaniem terminów tych kontaktów;
d) szczegółowe informacje dotyczące wykonanych walidacji i weryfikacji danych;
e) datę i czas rzeczywistego rozpoczęcia okresu ważności danych;
f) w przypadku danych geoprzestrzennych:
– zastosowany referencyjny model ziemi,
– zastosowany układ współrzędnych;
g) w przypadku danych liczbowych:
– dokładność statystyczną pomiaru lub zastosowaną technikę obliczeniową,
– rozdzielczość,
– poziom ufności wymagany w normach ICAO, o których mowa w załączniku III pkt 1 i 12 oraz w innych odpowiednich normach ICAO;
h) szczegółowe informacje dotyczące zastosowanych funkcji, w przypadku gdy nastąpiła konwersja/przekształcenie danych;
i) szczegółowe informacje dotyczące wszelkich ograniczeń w użytkowaniu danych.
ZAŁĄCZNIK II WYMAGANIA DOTYCZĄCE FORMATU WYMIANY DANYCH OKREŚLONE W ART. 5
WYMAGANIA DOTYCZĄCE FORMATU WYMIANY DANYCH OKREŚLONE W ART. 5
CZĘŚĆ AIAIP, dane geograficzne dotyczące lotnisk oraz elektroniczne dane o przeszkodach
IAIP, dane geograficzne dotyczące lotnisk oraz elektroniczne dane o przeszkodach
– w przypadku kodowania danych - uwzględnia specyfikację rozszerzalnego języka znaczników (XML) określoną w normie ISO, o której mowa w załączniku III pkt 17,
– wyrażona jest w formie schematu XML; ponadto w przypadku przedstawiania reguł prowadzenia działalności można stosować język schematów Schematron określony w normie ISO, o której mowa w załączniku III pkt 19,
– umożliwia wymianę danych dotyczących zarówno pojedynczych obiektów, jak i zbiorów obiektów,
– umożliwia wymianę informacji podstawowych w wyniku ciągłych zmian,
– jest usystematyzowana według obiektów, atrybutów i zależności definicji zbiorów danych przedstawionych w załączniku I część A; reguły mapowania zostają zapisane,
– stanowi ścisłą implementację enumeratywnych zestawień wartości i zakresów wartości określonych dla każdego atrybutu w zbiorze danych,
– w przypadku kodowania informacji geograficznej - jest zgodna ze specyfikacją języka znaczników geograficznych (GML) określoną w odnośniku, o którym mowa w załączniku III pkt 18.
2. Za wystarczające potwierdzenie zgodności w przypadku norm ISO uznaje się stosowny certyfikat wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację. Strony określone w art. 2 ust. 2 zgadzają się na ujawnienie dokumentacji związanej z certyfikacją wobec krajowych władz nadzorujących, na wniosek tych władz.
CZĘŚĆ BElektroniczne dane topograficzne
Elektroniczne dane topograficzne
2. Za wystarczające potwierdzenie zgodności w przypadku norm ISO uznaje się stosowny certyfikat wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację. Strony określone w art. 2 ust. 2 zgadzają się na ujawnienie dokumentacji związanej z certyfikacją wobec krajowych władz nadzorujących, na wniosek tych władz.
ZAŁĄCZNIK III 12 PRZEPISY, O KTÓRYCH MOWA W ARTYKUŁACH I ZAŁĄCZNIKACH
12 PRZEPISY, O KTÓRYCH MOWA W ARTYKUŁACH I ZAŁĄCZNIKACH
2. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 3, sekcja 1.2.1 (Poziomy układ odniesienia).
3. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 3, sekcja 1.2.2 (Pionowy układ odniesienia).
4. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 4 (Zbiory Informacji Lotniczych (AIP)).
5. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 4, sekcja 4.3 (Wymagania dotyczące zmian do AIP).
6. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 4, sekcja 4.4 (Wymagania dotyczące suplementów do AIP).
7. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 5 (NOTAM).
8. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 6, sekcja 6.2 (Dostarczanie informacji w formie drukowanej).
9. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 10, sekcja 10.1 (Strefy pokrycia i wymagania dotyczące przekazywania danych).
9a. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - rozdział 10, sekcja 10.2 (Zbiór danych topograficznych - treść, wymagania dotyczące wartości liczbowych i struktura).
10. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - dodatek 1 (Treść Zbioru informacji lotniczych (AIP)).
11. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - dodatek 7 (Rozdzielczość publikacji i klasyfikacja spójności danych lotniczych).
12. Załącznik 15 do konwencji chicagowskiej - Służby informacji lotniczej (wydanie czternaste - lipiec 2013, uwzględniające poprawkę 37) - dodatek 8 (Wymagania dotyczące danych topograficznych i o przeszkodach).
13. Object Management Group - Specyfikacja ujednoliconego języka modelowania (UML) wersja 2.1.1.
14. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19107:2003 - Informacja geograficzna - Schemat przestrzenny (wydanie 1 - 8.5.2003).
15. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19115:2003 - Informacja geograficzna - Metadane (wydanie 1 - 8.5.2003 [Sprostowanie Cor 1:2006 5.7.2006]).
16. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19139:2007 - Informacja geograficzna - Metadane - Schemat implementacyjny XML (wydanie 1 - 17.4.2007).
17. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19118:2011 - Informacja geograficzna - Kodowanie (wydanie 2 - 10.10.2011).
18. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19136:2007 - Informacja geograficzna - Język znaczników geograficznych (GML) (wydanie 1 - 23.8.2007).
19. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO/IEC 19757-3:2006 - Technika informatyczna - Języki zapisu schematów dokumentów (DSDL) - Część 3: Walidacja na podstawie reguł - Schematron (wydanie 1 - 24.5.2006).
20. Doc 9674-AN/946 ICAO - Światowy System Geodezyjny - Podręcznik 1984 (wydanie drugie - 2002).
21. Doc 9674-AN/946 ICAO - Światowy System Geodezyjny - Podręcznik 1984 (wydanie drugie - 2002), rozdział 7, sekcja 7.3.2 (Algorytm cyklicznej kontroli nadmiarowej (CRC)).
22. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO/IEC 27002:2005 - Technika informatyczna - Techniki bezpieczeństwa - Praktyczne zasady zarządzania bezpieczeństwem informacji (wydanie 1 - 15.6.2005).
23. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 28000:2007 - Specyfikacja dotycząca systemu zarządzania bezpieczeństwem w łańcuchu dostaw (wydanie 1 - 21.9.2007 w trakcie przeglądu, ma zostać zastąpione przez wydanie 2 planowane na dzień 31.1.2008 [Na etapie badania]).
24. ED-99 A Eurocae, Wymagania użytkowników w odniesieniu do informacji geograficznych dotyczących lotnisk (październik 2005).
25. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO 19110:2005 - Informacja geograficzna - Metodologia katalogowania obiektów (wydanie 1).
ZAŁĄCZNIK IV WYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO JAKOŚCI DANYCH OKREŚLONE W ART. 6 I 7
WYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO JAKOŚCI DANYCH OKREŚLONE W ART. 6 I 7
CZĘŚĆ AWymagania odnoszące się do jakości danych
Wymagania odnoszące się do jakości danych
2. Wymagania odnoszące się do jakości danych dotyczące każdego elementu danych w zakresie danych i informacji lotniczych, o których mowa w art. 2 ust. 1 akapit drugi, ustala się w oparciu o ocenę bezpieczeństwa zamierzonego zastosowania elementu danych w przypadku gdy:
a) element danych nie jest określony w normach ICAO dotyczących jakości, o których mowa w załączniku III pkt 11 oraz w innych odpowiednich normach ICAO; lub
b) wymagania odnoszące się do jakości danych dotyczące dowolnego elementu danych nie są spełnione przez normy ICAO dotyczące jakości, o których mowa w załączniku III pkt 11 oraz w innych odpowiednich normach ICAO
3. Wymagania odnoszące się do jakości danych dotyczące określonych w pkt 2 elementów danych opracowuje się według znormalizowanego procesu opisującego metodologię w zakresie derywacji i walidacji tych wymagań przed publikacją, z uwzględnieniem potencjalnego wpływu odpowiednich przepisów ICAO.
4. W przypadku gdy element danych posiada więcej niż jedno zamierzone zastosowanie, w odniesieniu do tego elementu stosuje się tylko najsurowsze wymagania dotyczące jakości danych wynikające z oceny bezpieczeństwa, o której mowa w pkt 2.
5. W odniesieniu do każdego elementu danych w zakresie danych i informacji lotniczych, o których mowa w art. 2 ust. 1 akapit drugi, określa się wymagania odnoszące się do jakości danych, uwzględniając:
a) dokładność i rozdzielczość danych;
b) poziom spójności danych;
c) możliwość ustalenia pochodzenia danych;
d) poziom gwarancji udostępniania danych kolejnemu docelowemu użytkownikowi przed datą/czasem rzeczywistego rozpoczęcia okresu ważności i ich nieusuwania przed datą/czasem rzeczywistego zakończenia okresu ważności.
6. Określa się wszystkie elementy danych konieczne do obsługi każdego zbioru danych/aplikacji lub zachowującego ważność podzbioru zbioru danych.
CZĘŚĆ BWymagania odnoszące się do dowodu obiektywnego
Wymagania odnoszące się do dowodu obiektywnego
a) wymagania dotyczące dokładności i rozdzielczości są spełnione podczas tworzenia danych oraz nieprzerwanie zachowywane do czasu podania tych danych do wiadomości kolejnego docelowego użytkownika, włącznie z przypadkami zmniejszenia lub zmiany rozdzielczości elementu danych albo przetransponowania danych na inny układ współrzędnych bądź inną jednostkę miary;
b) w przypadku każdego elementu danych historia pochodzenia i zmian jest rejestrowana i dostępna do kontroli;
c) dane lub informacje lotnicze są kompletne bądź też podane są brakujące elementy;
d) w przypadku każdego elementu danych zdefiniowana jest procedura tworzenia, opracowywania, przechowywania, obróbki, przetwarzania, przekazywania i rozpowszechniania oraz że jest ona odpowiednia dla wyznaczonego poziomu spójności tego elementu danych;
e) proces walidacji i weryfikacji danych jest odpowiedni dla wyznaczonego poziomu spójności tego elementu danych;
f) ręczne lub półautomatyczne przetwarzanie danych wykonywane jest przez przeszkolonych i wykwalifikowanych pracowników z jasno określonymi funkcjami i zakresem obowiązków zarejestrowanym w systemie jakości danej organizacji;
g) wszelkie narzędzia lub całe oprogramowanie wykorzystywane w celu obsługi lub wdrażania procedur są zatwierdzone w sposób odpowiedni do tego celu zgodnie z załącznikiem V;
h) skuteczne procedury powiadamiania o błędach, procedury pomiarów i działań naprawczych funkcjonują zgodnie z zapisami w części F.
CZĘŚĆ CUstalenia formalne
Ustalenia formalne
a) zakres danych lub informacji lotniczych, które mają być dostarczane;
b) wymagania dotyczące dokładności, rozdzielczości i spójności w przypadku każdego dostarczanego elementu danych;
c) wymagane metody wykazywania zgodności dostarczanych danych z określonymi wymogami;
d) rodzaj działania podejmowanego w przypadku wykrycia błędu lub niezgodności w dostarczonych danych;
e) następujące minimalne kryteria dotyczące powiadamiania o zmianach danych:
– kryteria określania aktualności dostarczania danych na podstawie znaczenia zmiany dla eksploatacji lub bezpieczeństwa,
– uprzedzanie o przewidywanych zmianach,
– środki, jakie należy przyjąć w zakresie powiadamiania;
f) wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za zapisywanie zmian danych;
g) środki służące rozstrzyganiu potencjalnych niejasności powstałych w wyniku stosowania różnych formatów wymiany danych lub informacji lotniczych;
h) wszelkie ograniczenia w użytkowaniu danych;
i) wymagania odnoszące się do sporządzania przez dostawców danych sprawozdań na temat jakości w celu ułatwienia weryfikacji jakości danych przez użytkowników danych;
j) wymagania odnoszące się do metadanych;
k) wymagania dotyczące procedury awaryjnej w zakresie ciągłości dostarczania danych.
CZĘŚĆ DTworzenie danych
Tworzenie danych
2. Wszystkie dane pomiarowe są odnoszone do WGS-84 w sposób określony w przepisach ICAO, o których mowa w załączniku III pkt 2.
3. Aby umożliwić wyrażenie wszystkich danych pionowych (pomiarowych, obliczeniowych lub pochodnych) względem średniego poziomu morza za pośrednictwem Grawitacyjnego Modelu Ziemi - 1996, stosuje się model geoidy, wystarczający do wykonania odpowiednich przepisów ICAO, o których mowa w załączniku III pkt 3, oraz wymagania dotyczące danych i informacji lotniczych określone w załączniku IV. "Geoida" to ekwipotencjalna powierzchnia w polu grawitacyjnym Ziemi, zbieżna z niezakłóconym średnim poziomem morza i rozciągnięta na wszystkie kontynenty.
4. Dane pomiarowe, obliczeniowe i pochodne zachowuje się w całym okresie użytkowania każdego elementu danych.
5. Dane pomiarowe sklasyfikowane jako dane krytyczne lub ważne poddaje się pełnemu wstępnemu sprawdzeniu, a następnie monitoruje się je pod kątem zmian co najmniej w cyklu rocznym. W przypadku wykrycia zmian dokonuje się ponownego sprawdzenia odpowiednich danych.
6. Stosuje się następujące metody zbierania i przechowywania elektronicznych danych pomiarowych:
a) współrzędne punktu odniesienia wprowadza się do urządzeń sprawdzających przy pomocy cyfrowego przekazu danych;
b) pomiary dokonane w terenie przechowuje się w zapisie cyfrowym;
c) dane pierwotne przekazuje się i wprowadza w zapisie cyfrowym do oprogramowania przetwarzającego.
7. Wszystkie dane pomiarowe sklasyfikowane jako dane krytyczne podlegają odpowiednim dodatkowym pomiarom w celu ustalenia błędów niewykrywalnych przy pomocy pojedynczego pomiaru.
8. Dane i informacje lotnicze zatwierdza się i weryfikuje przed ich zastosowaniem do derywacji lub obliczenia innych danych.
CZĘŚĆ EWymagania dotyczące przetwarzania danych
Wymagania dotyczące przetwarzania danych
a) automatyzowane do poziomu współmiernego z kontekstem tej procedury dotyczącej danych;
b) automatyzowane, aby zoptymalizować przydział zadań oraz interfejs człowiek-maszyna w celu osiągnięcia wysokiego poziomu korzyści w zakresie bezpieczeństwa i jakości w ramach tej procedury;
c) zaprojektowane w sposób umożliwiający uniknięcie wprowadzania błędów w danych;
d) zaprojektowane w sposób umożliwiający wykrywanie błędów w danych otrzymywanych/danych wejściowych.
2. W przypadku gdy dane i informacje lotnicze wprowadza się ręcznie, podlegają one niezależnej weryfikacji w celu identyfikacji wszelkich błędów, które mogły zostać wprowadzone.
CZĘŚĆ FWymagania dotyczące powiadamiania o błędach oraz działań korygujących
Wymagania dotyczące powiadamiania o błędach oraz działań korygujących
a) rejestrowanie i zgłaszanie do instytucji zapewniającej służby informacji lotniczej problemów rozpoznanych w trakcie tworzenia, opracowywania, przechowywania, obróbki i przetwarzania danych i informacji lotniczych lub też problemów rozpoznanych przez użytkowników po opublikowaniu danych;
b) przeprowadzanie przez instytucję zapewniającą służby informacji lotniczej analizy wszelkich zgłoszonych problemów z danymi i informacjami lotniczymi oraz podjęcie decyzji w sprawie uruchomienia działań naprawczych;
c) pilne spowodowanie usunięcia wszelkich błędów, niespójności oraz nieprawidłowości wykrytych w krytycznych i ważnych danych i informacjach lotniczych;
d) przekazywanie przez instytucję zapewniającą służby informacji lotniczej zainteresowanym użytkownikom danych ostrzeżeń o błędach przy pomocy najskuteczniejszych metod z uwzględnieniem poziomu spójności danych i informacji lotniczych oraz z zastosowaniem kryteriów uzgodnionych w ramach ustaleń formalnych stosownie do załącznika IV, część C, lit. d);
e) ułatwienie i stymulowanie przekazywania informacji zwrotnej na temat błędów przez użytkowników danych oraz innych dostawców danych i informacji lotniczych;
f) rejestrowanie stóp błędów występujących w danych i informacjach lotniczych w każdym przypadku przekazywania danych i informacji lotniczych między stronami określonymi w art. 2 ust. 2;
g) możliwość oddzielnego identyfikowania stóp błędów w przypadku błędów wykrytych przed przekazaniem oraz błędów zgłoszonych po przekazaniu.
ZAŁĄCZNIK V WYMAGANIA DOTYCZĄCE NARZĘDZI I OPROGRAMOWANIA OKREŚLONE W ART. 8
WYMAGANIA DOTYCZĄCE NARZĘDZI I OPROGRAMOWANIA OKREŚLONE W ART. 8
– może potencjalnie przyczyniać się do tworzenia błędów w elementach danych krytycznych lub ważnych,
– stanowi jedyny środek wykrywania błędów w elementach danych krytycznych lub ważnych,
– stanowi jedyny środek wykrywania rozbieżności między wieloma wersjami danych wprowadzonych ręcznie.
2. W przypadku narzędzi określonych w pkt 1, wymagania dotyczące poziomu wydajności, funkcjonalności i spójności określa się w celu zapewnienia pełnienia przez dane narzędzie jego funkcji w przetwarzaniu danych, bez wywierania niekorzystnego wpływu na jakość danych i informacji lotniczych.
3. Narzędzia określone w pkt 1 zatwierdza się i weryfikuje pod kątem wymagań, o których mowa w pkt 2.
4. Narzędzia określone w pkt 1, implementowane w pełni lub częściowo w oprogramowaniu, muszą spełniać następujące wymagania dodatkowe:
– wymagania dotyczące oprogramowania muszą zawierać stosowne określenie warunków, jakie musi spełniać oprogramowanie, aby odpowiadało wymaganiom dotyczącym narzędzi,
– wszelkie wymagania dotyczące oprogramowania muszą być powiązane z wymaganiami dotyczącymi narzędzi określonymi w pkt 2,
– walidacji i weryfikacji oprogramowania, określonej odpowiednio w pkt 5 i 6, dokonuje się w odniesieniu do znanej wykonywalnej wersji oprogramowania w jego docelowym środowisku roboczym.
5. Walidacja oprogramowania oznacza procedurę mającą na celu potwierdzenie, że oprogramowanie spełnia wymagania stawiane określonej aplikacji lub odpowiada zamierzonemu wykorzystaniu danych i informacji lotniczych.
6. Weryfikacja oprogramowania oznacza ocenę wyników procedury opracowywania oprogramowania dotyczącego danych lub informacji lotniczych w celu zapewnienia poprawności i spójności z danymi wejściowymi oraz z mającymi zastosowanie standardami oprogramowania, regułami i konwencjami wykorzystanymi w danej procedurze.
ZAŁĄCZNIK VI WYMAGANIA DOTYCZĄCE OCHRONY DANYCH OKREŚLONE W ART. 9
WYMAGANIA DOTYCZĄCE OCHRONY DANYCH OKREŚLONE W ART. 9
2. W przypadku gdy fizyczne rozmiary danych wykraczają poza granice, w których ochrona na wymaganym poziomie spójności jest możliwa przy pomocy jednej CRC, stosuje się wiele wartości CRC.
3. Dane i informacje lotnicze mają zapewniony właściwy poziom ochrony zabezpieczeń podczas przechowywania oraz podczas wymiany między stronami określonymi w art. 2 ust. 2 w celu uniemożliwienia przypadkowej zmiany danych lub nieupoważnionego do nich dostępu lub ich przekształcenia na jakimkolwiek etapie.
4. Przechowywanie oraz przekazywanie danych i informacji lotniczych podlegają ochronie przy pomocy odpowiedniego procesu uwierzytelniania, w którego trakcie odbiorcy mogą ustalić, czy dane lub informacje zostały przekazane z upoważnionego źródła.
ZAŁĄCZNIK VII WYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ, DO BEZPIECZEŃSTWA I ZABEZPIECZEŃ OKREŚLONE W ART. 10
WYMAGANIA ODNOSZĄCE SIĘ DO ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ, DO BEZPIECZEŃSTWA I ZABEZPIECZEŃ OKREŚLONE W ART. 10
CZĘŚĆ ASystem zarządzania jakością
System zarządzania jakością
– definiuje się politykę jakości w taki sposób, aby w miarę możności jak najlepiej zaspokoić potrzeby różnych użytkowników,
– określa się program zapewniania jakości zawierający procedury przeznaczone do weryfikacji zgodności wszystkich przeprowadzanych operacji z mającymi zastosowanie wymaganiami, standardami i procedurami, włącznie z odpowiednimi wymogami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu,
– dostarcza się dowodów funkcjonowania systemu jakości za pomocą instrukcji i dokumentów monitorowania,
– wyznacza się przedstawicieli kadry zarządzającej do monitorowania zgodności z procedurami oraz stosowności procedur w celu zapewnienia bezpiecznej i skutecznej eksploatacji,
– dokonuje się przeglądów funkcjonującego systemu jakości i w stosownych przypadkach podejmuje się działania naprawcze.
2. Za wystarczające potwierdzenie zgodności z wymaganiami pkt 1 uznaje się certyfikat EN ISO 9001 wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację. Strony określone w art. 2 ust. 2 zgadzają się na ujawnienie dokumentacji związanej z certyfikacją wobec krajowych władz nadzorujących, na wniosek tych władz.
CZĘŚĆ BCele zarządzania bezpieczeństwem
Cele zarządzania bezpieczeństwem
– zmniejszenie ryzyka wypadku lotniczego wynikającego z błędów w danych, w stopniu wykonalnym w praktyce,
– propagowanie w danej organizacji wiedzy na temat bezpieczeństwa poprzez dzielenie się doświadczeniami uzyskanymi podczas działań zapewniających bezpieczeństwo oraz poprzez zaangażowanie wszystkich pracowników w proces składania propozycji rozwiązań odnoszących się do rozpoznanych problemów bezpieczeństwa oraz do usprawnień wspomagających efektywność i skuteczność procedur,
– dopilnowanie, aby w ramach organizacji ustalono jednostkę odpowiedzialną za opracowanie i utrzymanie celów zarządzania bezpieczeństwem,
– dopilnowanie, aby przechowywano dokumenty i prowadzono monitorowanie w celu zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa działalności,
– dopilnowanie, aby w razie potrzeby zalecano wprowadzanie usprawnień w celu zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa działalności.
2. Osiągnięcie celów zarządzania bezpieczeństwem ustanawia się jako najwyższy priorytet niezależnie od nacisków handlowych, operacyjnych, środowiskowych czy społecznych.
CZĘŚĆ CCele zarządzania zabezpieczeniami
Cele zarządzania zabezpieczeniami
– zapewnienie zabezpieczeń danych i informacji lotniczych otrzymywanych, opracowywanych lub w inny sposób wykorzystywanych, aby były one chronione przed ingerencją i, aby dostęp do nich był dozwolony wyłącznie dla podmiotów upoważnionych,
– zapewnienie, aby środki zarządzania zabezpieczeniami organizacji spełniały odpowiednie wymogi krajowe lub międzynarodowe odnoszące się do infrastruktury krytycznej i do ciągłości działania oraz aby odpowiadały międzynarodowym normom w zakresie zarządzania zabezpieczeniami, w tym normom ISO, o których mowa w załączniku III pkt 22 i 23.
2. Za wystarczające potwierdzenie zgodności w przypadku norm ISO uznaje się stosowny certyfikat wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację. Strony określone w art. 2 ust. 2 zgadzają się na ujawnienie dokumentacji związanej z certyfikacją wobec krajowych władz nadzorujących, na wniosek tych władz.
ZAŁĄCZNIK VIII Wymagania odnoszące się do oceny zgodności lub przydatności do wykorzystania części składowych określone w art. 11
Wymagania odnoszące się do oceny zgodności lub przydatności do wykorzystania części składowych określone w art. 11
2. Producent lub jego autoryzowany przedstawiciel mający siedzibę w Unii zarządza czynnościami związanymi z oceną zgodności, w szczególności:
– określa odpowiednie środowisko testowe,
– sprawdza, czy plan testów zawiera opis części składowych w środowisku testowym,
– sprawdza, czy plan testów w pełni uwzględnia obowiązujące wymagania,
– zapewnia zgodność i jakość dokumentacji technicznej oraz planu testów,
– planuje organizację testów, obsadę kadrową, instalację i konfigurację platformy testowej,
– przeprowadza inspekcje i testy określone w planie testów,
– sporządza sprawozdanie prezentujące wyniki inspekcji i testów.
3. Producent lub jego autoryzowany przedstawiciel mający siedzibę w Unii zapewnia zgodność części składowych uwzględnionych w procedurze tworzenia, opracowywania, przechowywania, obróbki, przetwarzania, przekazywania oraz rozpowszechniania danych i informacji lotniczych znajdujących się w środowisku testowym z obowiązującymi wymaganiami dotyczącymi interoperacyjności, wydajności, jakości i bezpieczeństwa określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
4. Po pomyślnym zakończeniu weryfikacji zgodności lub przydatności do wykorzystania, producent lub jego upoważniony przedstawiciel mający siedzibę w Unii sporządza na własną odpowiedzialność deklarację WE o zgodności lub przydatności do wykorzystania, określając w szczególności wynikające z niniejszego rozporządzenia wymagania spełnione przez daną część składową oraz powiązane warunki wykorzystania zgodnie z załącznikiem III pkt 3 do rozporządzenia (WE) nr 552/2004.
ZAŁĄCZNIK IX WARUNKI OKREŚLONE W ART. 12
WARUNKI OKREŚLONE W ART. 12
2. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej musi dopilnować, aby pracownicy zaangażowani w proces weryfikacji wykonywali czynności kontrolne, zachowując przy tym najwyższy stopień kompetencji zawodowej i wykorzystując możliwie najwyższe kwalifikacje techniczne; nie mogą oni podlegać jakimkolwiek naciskom ani wpływom, zwłaszcza natury finansowej, które mogłyby oddziaływać na ich osąd lub wyniki przeprowadzanych przez nich kontroli, w szczególności naciskom ze strony osób lub grupy osób, których dotyczyć będą wyniki prowadzonych czynności kontrolnych.
3. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej musi zapewnić pracownikom zaangażowanym w procedury weryfikacji dostęp do sprzętu umożliwiającego im prawidłowe przeprowadzenie wymaganych czynności kontrolnych.
4. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej musi zagwarantować, że pracownicy zaangażowani w procedury weryfikacji posiadają rzetelne wyszkolenie techniczne i zawodowe, dostateczną znajomość wymagań w zakresie weryfikacji, jakie mają przeprowadzać, odpowiednie doświadczenie w prowadzeniu takich działań, a także umiejętności wymagane do sporządzania deklaracji, rejestrów i sprawozdań potwierdzających przeprowadzenie weryfikacji.
5. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej musi zapewnić w trakcie czynności kontrolnych zachowanie bezstronności przez pracowników zaangażowanych w procedury weryfikacji. Ich wynagrodzenie nie może zależeć od liczby przeprowadzonych kontroli ani od ich wyników.
ZAŁĄCZNIK X
CZĘŚĆ AWymagania odnoszące się do weryfikacji systemów określone w art. 12 ust. 1
Wymagania odnoszące się do weryfikacji systemów określone w art. 12 ust. 1
2. Weryfikację systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy przeprowadza się zgodnie z odpowiednimi i uznanymi praktykami testowymi.
3. Narzędzia testowe stosowane do weryfikacji systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy posiadają odpowiednie funkcje.
4. Weryfikacja systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy prowadzi do uzyskania części dokumentacji technicznej wymaganych w załączniku IV pkt 3 do rozporządzenia (WE) nr 552/2004, w tym do sporządzenia:
– opisu wdrożenia,
– sprawozdania z inspekcji i testów zrealizowanych przed oddaniem systemu do eksploatacji.
5. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej zarządza czynnościami weryfikacyjnymi, w szczególności:
– określa odpowiednie symulowane środowisko oceny operacyjnej i technicznej odzwierciedlające środowisko operacyjne,
– sprawdza, czy plan testów zawiera opis włączenia systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy w środowisko oceny operacyjnej i technicznej,
– sprawdza, czy plan testów w pełni uwzględnia obowiązujące wymagania dotyczące interoperacyjności, wydajności i bezpieczeństwa określone w niniejszym rozporządzeniu,
– zapewnia zgodność i jakość dokumentacji technicznej i planu testów,
– planuje organizację testów, obsadę kadrową, instalację i konfigurację platformy testowej,
– przeprowadza inspekcje i testy określone w planie testów,
– sporządza sprawozdanie prezentujące wyniki inspekcji i testów.
6. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej na własną odpowiedzialność zapewnia zgodność systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy z wymaganiami dotyczącymi interoperacyjności, wydajności i bezpieczeństwa określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
7. Po pomyślnym zakończeniu weryfikacji instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej sporządzają deklarację WE o weryfikacji systemu i przedstawiają taką deklarację oraz dokumentację techniczną krajowym władzom nadzorującym, zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 552/2004.
CZĘŚĆ BWymagania odnoszące się do weryfikacji systemów określone w art. 12 ust. 2
Wymagania odnoszące się do weryfikacji systemów określone w art. 12 ust. 2
2. Weryfikację systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy przeprowadza się zgodnie z odpowiednimi i uznanymi praktykami testowymi.
3. Narzędzia testowe stosowane do weryfikacji systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy posiadają odpowiednie funkcje.
4. Weryfikacja systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy prowadzi do uzyskania części dokumentacji technicznej wymaganych w załączniku IV pkt 3 do rozporządzenia (WE) nr 552/2004, w tym do sporządzenia:
– opisu wdrożenia,
– sprawozdania z inspekcji i testów zrealizowanych przed oddaniem systemu do eksploatacji.
5. Instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej określa odpowiednie środowisko oceny operacyjnej i technicznej odzwierciedlające środowisko operacyjne oraz zleca jednostce notyfikowanej przeprowadzenie działań weryfikacyjnych.
6. Jednostka notyfikowana zarządza działaniami weryfikacyjnymi, w szczególności:
– sprawdza, czy plan testów zawiera opis włączenia systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy w środowisko oceny operacyjnej i technicznej,
– sprawdza, czy plan testów w pełni uwzględnia obowiązujące wymagania dotyczące interoperacyjności, wydajności i bezpieczeństwa określone w niniejszym rozporządzeniu,
– zapewnia zgodność i jakość dokumentacji technicznej i planu testów,
– planuje organizację testów, obsadę kadrową, instalację i konfigurację platformy testowej,
– przeprowadza inspekcje i testy określone w planie testów,
– sporządza sprawozdanie prezentujące wyniki inspekcji i testów.
7. Jednostka notyfikowana zapewnia zgodność systemów określonych w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy, zastosowanych w środowisku oceny operacyjnej, z wymogami dotyczącymi interoperacyjności, wydajności i bezpieczeństwa określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
8. Po pomyślnym zakończeniu zadań weryfikacyjnych jednostka notyfikowana sporządza świadectwo zgodności w odniesieniu do wykonanych zadań.
9. Następnie instytucja zapewniająca służby żeglugi powietrznej sporządza deklarację WE o weryfikacji systemu i przedstawia tę deklarację oraz dokumentację techniczną krajowym władzom nadzorującym, zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 552/2004.
ZAŁĄCZNIK XI 13 RÓŻNICE ICAO, O KTÓRYCH MOWA W ART. 14
13 RÓŻNICE ICAO, O KTÓRYCH MOWA W ART. 14
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2010.23.6 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych dla jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej |
| Data aktu: | 2010-01-26 |
| Data ogłoszenia: | 2010-01-27 |
| Data wejścia w życie: | 2010-02-16, 2014-07-01, 2013-07-01 |
