Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa, odporności i zrównoważonego charakteru działań w przestrzeni kosmicznej w Unii (COM(2025) 335 final - 2025/0335 (COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa, odporności i zrównoważonego charakteru działań w przestrzeni kosmicznej w Unii
(C/2026/882)
(Dz.U.UE C z dnia 27 lutego 2026 r.)
Sprawozdawca: Angelo PAGLIARA
| Doradczynie i doradcy Procedura ustawodawcza | Sergio MARCHISIO (z ramienia sprawozdawcy) |
| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 8.9.2025 Rada Unii Europejskiej, 30.9.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 335 final Streszczenie COM(2025) 335 final |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | Cel 8 - Wzrost gospodarczy i godna praca Cel 9 - Innowacyjność, przemysł, infrastruktura |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 12.11.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 4.12.2025 |
| Sesja plenarna nr Wynik głosowania (za/przeciw/ wstrzymało się) | 601 196/2/5 |
1. ZALECENIA
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES):
1.1. Popiera cele proponowanego aktu w sprawie przestrzeni kosmicznej. Jednocześnie zaleca strukturalne i natychmiastowe zwiększanie europejskich inwestycji publicznych w przestrzeń kosmiczną oraz ogólnie - podniesienie inwestycji w tym sektorze do co najmniej 0,2 % PKB do 2030 r., tak by stopniowo zmniejszać dystans dzielący nas od Stanów Zjednoczonych i Chin, zgodnie z wyrażoną w rozporządzeniu ambicją zapewnienia UE wiodącej globalnej pozycji w sektorze kosmicznym.
1.2. Podkreśla, że w rozporządzeniu wskazano konieczność przyjęcia jasnych ram regulacyjnych dla przyciągnięcia inwestycji prywatnych. Apeluje, by szły one w parze ze strategią przemysłową i technologiczną, która zapewni obywatelkom i obywatelom europejskim jak największe korzyści gospodarcze i społeczne, a także będzie przewidywać instrumenty zmniejszające zależność od dostaw o krytycznym znaczeniu spoza Europy oraz wspierać rozwój europejskich zdolności wynoszenia na orbitę.
1.3. Zaleca bardziej szczegółowe wyjaśnienie, w jaki sposób art. 114 Traktatu może służyć jako podstawa prawna dla ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów, usług i danych związanych z przestrzenią kosmiczną. Jednocześnie zaleca, by zadbać o spójność i jednolitość terminologii stosowanej w całym rozporządzeniu. Ponadto w celu zagwarantowania spójności przepisów proponuje wprowadzenie klauzuli, zgodnie z którą przepisy aktu w sprawie przestrzeni kosmicznej należy interpretować w świetle zobowiązań międzynarodowych już przyjętych przez państwa członkowskie w odniesieniu do działań kosmicznych.
1.4. Zaleca wyjaśnienie powodów, dla których tytuł I odnosi się jedynie do kryterium państwa członkowskiego siedziby danego operatora lub operatora infrastruktury kosmicznej z państwa trzeciego, bez jakiejkolwiek wzmianki o państwie obywatelstwa (zob. na przykład art. 1 ust. 2 lit. a) oraz definicje 17 i 19 w art. 5). Ponadto zaleca doprecyzowanie art. 6 ust. 3 w celu zapewnienia lepszej koordynacji z krajowymi przepisami państw członkowskich dotyczącymi przestrzeni kosmicznej, które określają operatorów zobowiązanych do uzyskania zezwolenia na działania kosmiczne na podstawie przynależności państwowej lub terytorium, z którego jest prowadzona.
1.5. Rekomenduje, by w tytule II wyjaśniono funkcjonowanie odstępstw i mechanizmów elastyczności w procesie udzielania zezwoleń i w tym celu uściślono czas trwania procedur, zastosowanie do misji niekomercyjnych, uprawnienia kontrolne Komisji oraz funkcję operacyjną Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA).
1.6. Proponuje, by w rozporządzeniu doprecyzowano, że unijny rejestr obiektów kosmicznych (URSO) jest wewnętrznym instrumentem UE służącym do rejestracji upoważnionych operatorów - w celu ujednolicenia terminologii oraz niedopuszczenia do powielania rejestrów krajowych lub międzynarodowych.
1.7. Zaleca dokładne określenie ograniczeń, w ramach których państwa członkowskie mogą nakładać bardziej rygorystyczne wymogi zarówno w odniesieniu do swobodnego przepływu danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej i usług kosmicznych w Unii, ze względu na bezpieczeństwo, odporność i zrównoważenie środowiskowe, jak i w odniesieniu do zezwoleń wydawanych przez inne państwa członkowskie, aby zapobiec wszelkim zakłóceniom rynku wewnętrznego.
1.8. Podkreśla potrzebę wzmocnienia zasady wzajemnego uznawania i wspólnych przepisów, aby uniknąć fragmentacji i przeszkód biurokratycznych poprzez stworzenie zharmonizowanych ram na szczeblu UE wspierających operatorów i państwa członkowskie w realizacji celów aktu w sprawie przestrzeni kosmicznej. W tym kontekście proponuje rozważenie utworzenia - w koordynacji z EUSPA - europejskiego punktu kompleksowej obsługi ds. zezwoleń i rejestracji 1 , który będzie w stanie usprawnić procedury i zarazem zagwarantować przestrzeganie norm bezpieczeństwa, odporności i zrównoważoności określonych w rozporządzeniu (art. 8, 10, 19, 62, 69).
1.9. Zaleca dopilnowanie, aby akty wykonawcze i delegowane były sporządzane przy zorganizowanym udziale państw członkowskich, zainteresowanych stron i partnerów społecznych.
1.10. Zaleca wyjaśnienie, że w rozporządzeniu należy uniknąć nakładania się na już obowiązujące instrumenty unijne w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i infrastruktury krytycznej (na dyrektywę w sprawie środków na rzecz wspólnego wysokiego poziomu cyberbezpieczeństwa w całej Unii - NIS 2, na dyrektywę w sprawie odporności podmiotów krytycznych, na akt dotyczący cyberodporności).
1.11. Rekomenduje ustanowienie w tytule III, zwłaszcza odnośnie do art. 16, przejrzystych i weryfikowalnych kryteriów uznawania równoważności systemów regulacyjnych państw trzecich, w tym mechanizmów systematycznego monitorowania i przeglądu. Apeluje zarazem o wyjaśnienie, w jaki sposób UE może egzekwować przestrzeganie przepisów od operatorów spoza UE, i w tym celu o określenie uprawnień kontrolnych, warunków umów o współpracy z organami spoza UE oraz skutecznych mechanizmów egzekwowania.
1.12. Zaleca zapewnienie, aby wdrożenie wiążącego systemu obliczania i poświadczania śladu środowiskowego misji kosmicznych opierało się na kryteriach proporcjonalności i by chroniono przy tym konkurencyjność sektora oraz by rozpowszechniano - tam gdzie to możliwe - rozwiązania stosowane w gospodarce o obiegu zamkniętym.
1.13. Doradza, by wzmocnić rolę europejskich MŚP i przedsiębiorstw typu startup w gospodarce kosmicznej poprzez zapewnienie specjalnych środków oraz ułatwionego dostępu do funduszy europejskich pod warunkiem spełnienia konkretnych kryteriów zrównoważonego rozwoju społecznego.
1.14. Zaleca powiązanie europejskiej strategii kosmicznej z europejską autonomią strategiczną oraz dążenie do uruchomienia uzupełniających ekosystemów i efektu mnożnikowego gospodarki kosmicznej w celu wsparcia określonych sektorów, w tym rolnictwa precyzyjnego, sztucznej inteligencji, zaawansowanej robotyki, energii orbitalnej, monitoringu środowiska i telemedycyny. Należy przy tym dostarczyć państwom członkowskim wytycznych co do tego, w jaki sposób prawo UE może wspierać tego rodzaju synergie 2 .
1.15. Rekomenduje opracowanie zintegrowanej strategii na rzecz umiejętności dotyczących przestrzeni kosmicznej oraz zatrudnienia w tym sektorze, a także przyjęcie europejskiego programu na rzecz umiejętności dotyczących przestrzeni kosmicznej oraz krzewienie partnerstw między partnerami społecznymi, szkołami, uczelniami i agencjami kosmicznymi.
1.16. Wzywa do zapewnienia odpowiednich środków na wzmocnienie operacyjne EUSPA w kolejnych wieloletnich ramach finansowych na lata 2028-2034.
1.17. Zaleca doprecyzowanie sekcji 3 dotyczącej wykwalifikowanych organów technicznych ds. działań kosmicznych (art. 34 i następne), aby lepiej zdefiniować kompetencje i role wykwalifikowanych organów technicznych i uniknąć potencjalnych konfliktów z zadaniami EUSPA.
1.18. Podkreśla, że w rozporządzeniu należy propagować system oparty na równowadze między wolnością działalności gospodarczej a odpowiedzialnością zbiorową, zachęcać do inwestycji prywatnych i innowacji, a także nałożyć wiążące normy dotyczące przejrzystości, zrównoważoności, sprawiedliwości i ochrony ogólnego interesu europejskiego.
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
Argumenty na poparcie zalecenia 1.1
2.1. W rozporządzeniu uznano potrzebę zwiększenia konkurencyjności europejskiego ekosystemu kosmicznego poprzez ukierunkowane inwestycje. Rozporządzenie uznaje również tę globalną konkurencję i ma na celu wzmocnienie pozycji Unii jako wiodącego podmiotu działającego w przestrzeni kosmicznej. EKES uważa jednak, że do osiągnięcia tego celu potrzebne są dodatkowe instrumenty finansowe i przemysłowe.
2.2. Globalny potencjał gospodarczy przestrzeni kosmicznej wymaga silniejszej pozycji UE. Według raportu Draghiego w 2023 r. wartość światowej gospodarki kosmicznej sięgnęła 572 mld EUR i oczekuje się, że do 2035 r. przekroczy 1 628 bln EUR, przy rocznej stopie wzrostu wynoszącej ponad 9 %.
2.3. Cele niedawnej strategii Komisji Europejskiej na rzecz przedsiębiorstw scale-up powinny zostać rozszerzone na przemysł lotniczy i kosmiczny. Pomogłoby to europejskim przedsiębiorstwom kosmicznym rozwijać się, by stać się światowymi liderami, i zapewniłoby, aby polityka przemysłowa zapewniała niezbędne narzędzia finansowe, regulacyjne i technologiczne służące zwiększeniu skali działalności przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiej jakości i zrównoważonych społecznie miejsc pracy w Europie.
2.4. Aby można było zapewnić strategiczną autonomię UE, dostęp do europejskiego rynku kosmicznego powinien opierać się na zasadzie wzajemności z państwami trzecimi. Jednocześnie polityka przemysłowa powinna koncentrować się na konsolidacji silnych podmiotów europejskich, a nie na wspieraniu nadmiernej fragmentacji. Jeśli chodzi o udział w programach strategicznych i programach dotyczących podwójnego zastosowania, pierwszeństwo należy przyznać akredytowanym podmiotom europejskim, z zastrzeżeniem mechanizmów kontroli kosztów i pełnej zgodności z wymogami społecznymi i środowiskowymi. Zapewni to zarówno konkurencyjność, jak i ochronę ogólnego interesu europejskiego.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.2
2.5. W rozporządzeniu promuje się zrównoważoność, bezpieczeństwo i odporność działań w przestrzeni kosmicznej, lecz te cele muszą iść w parze z ambitną polityką przemysłową na szczeblu UE. Wytyczone w rozporządzeniu cele bezpieczeństwa, konkurencyjności i autonomii pozostaną nierealne bez strukturalnego zwiększenia inwestycji.
2.6. Zależność od pozaeuropejskich dostawców kluczowych komponentów (np. półprzewodników, układów napędowych, technologii wynoszenia na orbitę) stanowi krytyczną podatność na zagrożenia, zwłaszcza w niepewnej sytuacji geopolitycznej 3 . Ponadto europejski udział w światowych wyniesieniach na orbitę zmalał z 11 % w 2021 r. do 4 % w 2022 r., czemu towarzyszył wyraźny spadek zdolności przemysłowych i autonomii strategicznej 4 .
2.7. Inwestycje w przestrzeń kosmiczną w Europie są znacznie niższe od inwestycji jej głównych konkurentów. Obecnie UE przeznacza jedynie 0,07 % swojego PKB na przestrzeń kosmiczną - dla porównania średnia USA wynosi 0,25 %, a poziom Chin, Indii i Japonii jest również wyższy. Ta nierównowaga strukturalna osłabia zdolność Europy do wspierania autonomicznych innowacji, utrzymania strategicznej infrastruktury krytycznej i przeciwdziałania zależności od technologii, danych i usług państw trzecich 5 .
Argumenty na poparcie zalecenia 1.3 2.8. Rozdrobnienie regulacji między państwami członkowskimi wynika nie tyle ze znacznych różnic w treści przepisów krajowych - które są zgodne ze wspólnym modelem wzorowanym na rezolucji ONZ nr 68/74 - co z faktu, że art. 189 ust. 2 TFUE wyklucza harmonizację przepisów krajowych. Wprowadzenie w rozporządzeniu wymogów niezgodnych z już ratyfikowanymi traktatami ONZ (układem o przestrzeni kosmicznej, Umową o ratowaniu kosmonautów, powrocie kosmonautów i zwrocie obiektów wypuszczonych w przestrzeń kosmiczną, Konwencją o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne, Konwencją w sprawie rejestracji obiektów wyrzuconych w przestrzeń kosmiczną) mogłoby jednak grozić niespójnością. Fakt, że UE nie jest stroną tych konwencji, osłabia jej wiarygodność jako światowego podmiotu stanowiącego standardy i sprawia, że konieczne jest utrzymanie już istniejących zobowiązań międzynarodowych.
2.9. EKES popiera rozporządzenie jako decydujący krok w kierunku spójnych i konkurencyjnych europejskich ram przestrzeni kosmicznej. Konieczne jest jednak wyjaśnienie stosowania art. 114 TFUE jako podstawy prawnej, aby zagwarantować, że rozporządzenie skutecznie przyczyni się do osiągnięcia strategicznych celów Unii w europejskich ramach prawnych i politycznych.
2.10. Wydaje się, że niektóre terminy są stosowane w sposób niespójny. Na przykład art. 1 ust. 1 odnosi się jedynie do "danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej" i "usług kosmicznych", podczas gdy motywy i inne przepisy odnoszą się również do "produktów kosmicznych". W rozporządzeniu należy konsekwentnie stosować w całym tekście sformułowanie "produkty, usługi i dane kosmiczne".
Argumenty na poparcie zalecenia 1.4
2.11. Traktaty i konwencje ONZ dotyczące przestrzeni kosmicznej, w szczególności układ o przestrzeni kosmicznej z 1967 r., nakładają odpowiedzialność i obowiązki na państwo, którego obywatelem jest operator. Ograniczenie się do kryterium państwa siedziby, tak jak ma to miejsce w obecnym projekcie rozporządzenia, mogłoby spowodować niepewność interpretacyjną i rozbieżności w stosunku do prawa międzynarodowego. Uwzględnienie obu kryteriów spełniałoby wymogi jasności regulacyjnej, ochrony prawnej i prawidłowego podziału odpowiedzialności, co pozwoliłoby uniknąć potencjalnych sporów transgranicznych. Wyjaśnienie to jest również konieczne ze względu na potrzebę szczególnej koordynacji z niektórymi przepisami krajowymi, takimi jak włoska ustawa kosmiczna z 2025 r. i portugalska ustawa kosmiczna z 2019 r., które przewidują już możliwość uznawania zezwoleń lub licencji wydanych przez zagraniczne państwa na równoważnych zasadach.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.5
2.12. Tytuł II odnosi się do krajowych systemów zezwoleń na działania w przestrzeni kosmicznej oraz ich certyfikacji i ma na celu harmonizację minimalnych norm bezpieczeństwa, odporności i zrównoważoności z poszanowaniem prerogatyw krajowych i zakazu harmonizacji ustanowionego w art. 189 ust. 2 TFUE. Wniosek wydaje się wyważony - ma na celu stworzenie wspólnych europejskich ram w celu uniknięcia rozbieżności regulacyjnych, które mogłyby zakłócać rynek wewnętrzny, lecz nie ingeruje w kompetencje państw członkowskich. Wciąż istnieją jednak szare strefy, które wymagają wyjaśnienia w celu zagwarantowania pewności prawa i jednolitego stosowania:
- odstępstwa: nie wyjaśniono kryteriów, warunków i ograniczeń ich stosowania,
- elastyczność proceduralna: margines swobody przyznany państwom członkowskim może prowadzić do różnic w ramach czasowych i warunkach,
- czas wydawania zezwoleń: brak jasno określonych terminów może wywoływać niepewność operatorów,
- zastosowanie do misji niekomercyjnych: nie wyjaśniono, w jaki sposób i w jakim stopniu te misje podlegają tym przepisom,
- uprawnienia kontrolne Komisji: konieczne jest wyjaśnienie limitów, metod i współistnienia z kompetencjami krajowymi,
- rola ESA i EUSPA: nie określono jednoznacznie podziału odpowiedzialności operacyjnej.
Zapewnienie szczegółowych wytycznych dotyczących tych aspektów pomogłoby w zapobieganiu konfliktom kompetencyjnym, a także ułatwiłoby zharmonizowane wdrażanie rozporządzenia.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.6 2.13. Obecne brzmienie tekstu wprowadza pewien stopień dwuznaczności w odniesieniu do skrótu URSO zdefiniowanego w art. 24 6 . Ponieważ UE nie przystąpiła do konwencji ONZ o rejestracji z 1975 r., powinno być jasne, że URSO nie powiela swoich obowiązków rejestracyjnych, lecz wydaje operatorom kosmicznym certyfikat elektroniczny na podstawie art. 25. W związku z tym właściwsze byłoby zmiana nazwy URSO na Rejestr Operatorów Przestrzeni Kosmicznej, a nie na Rejestr Obiektów Kosmicznych.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.7
2.14. Zasada wzajemnego uznawania ma zasadnicze znaczenie dla jedności europejskiego rynku kosmicznego. Należy jednak lepiej doprecyzować możliwość wprowadzania dodatkowych wymogów z uwagi na bezpieczeństwo, odporność lub zrównoważoność (art. 10, 62, 79, 96). Brak obiektywnych kryteriów grozi ponownym stworzeniem barier wewnętrznych i niepewności regulacyjnej dla operatorów, co obniży konkurencyjność Europy w coraz bardziej konkurencyjnym globalnym otoczeniu.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.8
2.15. Zapobieganie fragmentacji regulacyjnej: w art. 8 rozporządzenia wprowadzono już zasadę wzajemnego uznawania zezwoleń między państwami członkowskimi, lecz jej usprawnienie i lepsze praktyczne wdrożenie zmniejszyłyby ryzyko powielania procedur lub rozbieżności między nimi. Tym samym zapobiegałyby wykorzystywaniu różnic w systemach prawnych (ang. forum-shopping) oraz gwarantowałyby równe warunki działania na rynku wewnętrznym.
2.16. Prostsze procedury dla MŚP i mniejszych operatorów: w art. 10, 62 i 69 przewidziano uproszczone regulacje oraz wymogi dostosowane do małych podmiotów; koordynowany przez EUSPA punkt kompleksowej obsługi umożliwiałby wprowadzanie tych uproszczeń w jednolity sposób, co redukowałoby potrzebny czas i koszty.
2.17. Rola operacyjna EUSPA: w art. 19 przyznano EUSPA rolę polegającą na wsparciu technicznym i koordynacji; punkt kompleksowej obsługi zwiększyłby jej skuteczność poprzez zapewnianie przejrzystości, wytycznych dla operatorów oraz współpracy z organami krajowymi.
2.18. Wsparcie konkurencyjności i autonomii strategicznej: zharmonizowany i scentralizowany system zmniejszałby bariery administracyjne, a zarazem zwiększałby atrakcyjność europejskich ram regulacyjnych oraz wzmacniał wiodącą rolę UE w sektorze kosmicznym.
2.19. Gwarancja spójności z prawem międzynarodowym: scentralizowana koordynacja i wzajemne uznawanie ułatwiłyby dostosowanie się do przywołanych w art. 6 wymogów międzynarodowych i zarazem poprawiłyby interoperacyjność z globalnymi rejestrami takimi jak rejestr ONZ.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.9
2.20. W aktach wykonawczych określona zostanie większość konkretnych wymogów operacyjnych. Proces oparty na uczestnictwie zapobiega nadmiernej centralizacji rozwiązań lub ich oderwaniu od realiów przemysłu, a także zapewnia prawdziwie skuteczną i zrównoważoną harmonizację.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.10
2.21. Zasadnicze znaczenie ma filar odporności. Obecne ramy stwarzają jednak ryzyko licznych i potencjalnie ze sobą sprzecznych wymogów. Sprawna koordynacja regulacyjna zapewniłaby spójność, obniżyłaby koszty przestrzegania przepisów i zwiększyłaby skuteczność środków bezpieczeństwa.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.11
2.22. Dostęp operatorów spoza UE do rynku unijnego powinien iść w parze z gwarancją równych warunków konkurencji i należy się przy tym wystrzegać strategicznych zależności. Jasne procedury zwiększyłyby przewidywalność dla przedsiębiorstw i wiarygodność UE jako podmiotu stanowiącego przepisy.
Aby umożliwić inspekcje, w obecnym tekście przewidziano złożony system oparty na umowach z organami spoza UE. Pominięto jednak kwestię tego, czy UE ma bezpośrednie uprawnienia kontrolne, i tego, w jaki sposób zapewnić eksterytorialne stosowanie przepisów. Ta niepewność może prowadzić do luk w kontroli, konfliktów kompetencyjnych i zakłóceń na rynku.
Ustanowienie precyzyjnych przepisów dotyczących uznawania, monitorowania i egzekwowania zwiększyłoby pewność prawa i wiarygodność UE na arenie międzynarodowej, a także ujednoliciłoby stosowanie przepisów. Zapewniłoby bezpieczeństwo, zrównoważoność i konkurencyjność europejskiego sektora kosmicznego.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.12
2.23. Wprowadzenie wiążącego systemu obliczania i certyfikacji śladu środowiskowego misji kosmicznych jest pozytywnym posunięciem, lecz należy go wdrożyć w sposób proporcjonalny. Niezbędne jest utrzymanie strategicznych zdolności przemysłu europejskiego, zabezpieczenie umiejętności technicznych oraz zwiększenie wpływu sektora na zatrudnienie, tak aby zrównoważenie środowiskowe stało się siłą napędową wzrostu i konkurencyjności.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.13
2.24. W rozporządzeniu uznano coraz większą rolę MŚP i przewidziano środki na rzecz pomocy technicznej oraz budowania zdolności, zwłaszcza za pośrednictwem EUSPA (art. 30-32; w motywie 40 podkreślono rolę MŚP w propagowaniu innowacji w sektorze). Należy jednak zwiększyć rzeczywisty udział MŚP w programach zamówień publicznych i badań naukowych.
2.25. Szacuje się, że do 2050 r. europejski potencjał gospodarczy w przestrzeni kosmicznej będzie wynosić 140 mld EUR rocznie. W sprawozdaniu Biura Analiz Parlamentu Europejskiego oszacowano, że skuteczne i skoordynowane na szczeblu europejskim działania regulacyjne, przemysłowe i infrastrukturalne mogą przynosić do 2050 r. bezpośrednie i pośrednie korzyści gospodarcze w wysokości do 140 mld EUR rocznie. Tę wartość przypisano zarówno podstawowej działalności kosmicznej (wynoszeniu na orbitę, konstelacjom, usługom GNSS), jak i sektorom wspomaganym przez usługi kosmiczne, takim jak rolnictwo precyzyjne, energia orbitalna, inteligentna logistyka oraz odporność na zmianę klimatu 7 .
Argumenty na poparcie zalecenia 1.14
2.26. W rozporządzeniu dostrzeżono potencjał systemowy gospodarki kosmicznej, lecz wymaga to optymalnego wykorzystania wzajemnych powiązań z europejskimi kierunkami polityki i strategiami (Zielonym Ładem, dwojaką transformacją, autonomią strategiczną).
2.27. EUSPA, jako unijna agencja zapewniająca rozwiązania dla użytkowników, mogłaby w większym stopniu i intensywnie wspierać rozwój produkowanych w UE odbiorników, terminali i innych komponentów o krytycznym znaczeniu, aby umożliwić upowszechnienie rozwiązań kosmicznych w UE w sposób międzysektorowy.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.15
2.28. Rozporządzenie kładzie nacisk na budowanie zdolności operatorów. Podlegająca regulacji konkurencyjność nie jest możliwa do utrzymania bez wykwalifikowanej siły roboczej. W rozporządzeniu dostrzeżono znaczenie umiejętności, lecz należałoby przyjąć strategię strukturalną UE w celu przyciągnięcia talentów.
2.29. Rozwój gospodarki kosmicznej jest motorem tworzenia nowych ekosystemów zatrudnienia, które są w stanie przyciągać młode talenty i zwiększać spójność terytorialną. Według szacunków Biura Analiz Parlamentu Europejskiego sektory związane z gospodarką kosmiczną - takie jak sztuczna inteligencja, robotyka, informatyka kwantowa, rolnictwo kosmiczne oraz elektrownie orbitalne - mogą zaoferować do 2040 r. ponad 1 mln nowych miejsc pracy 8 .
Argumenty na poparcie zalecenia 1.16
2.30. EKES odnosi się pozytywnie do przewidzianego w akcie UE w sprawie przestrzeni kosmicznej wzmocnienia roli EUSPA. Niemniej wymaga to przydzielenia adekwatnej puli środków finansowych. Jedynie odpowiednia pula środków finansowych umożliwi przekucie określonych w rozporządzeniu ambicji w konkretne zdolności operacyjne.
2.31. Tytuł III proponowanego rozporządzenia wprowadza szczególnie wymagające obowiązki dla państw członkowskich. W związku z tym kluczowe znaczenie ma wzmocnienie zdolności operacyjnej EUSPA, tak aby mogła ona zapewnić administracjom krajowym pomoc techniczną, doradztwo i wsparcie w zakresie koordynacji.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.17
2.32. Jeżeli chodzi o wykwalifikowane organy techniczne, konieczne jest jaśniejsze określenie ich kompetencji i mechanizmu koordynacji, aby zapobiec powielaniu działań i promować spójne zarządzanie w całej Unii.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.18
2.33. W rozporządzeniu wprowadzono rygorystyczne wymogi dla przedsiębiorstw kosmicznych (art. 16-26), w tym obowiązki związane z bezpieczeństwem operacji, zrównoważeniem środowiskowym i cyberbezpieczeństwem. Należy się z nich wywiązać, aby uzyskać zezwolenie na prowadzenie działań kosmicznych. Te wymogi, w tym dotyczące LCA (ocena cyklu życia), planów deorbitacji (sprowadzenia z orbity) i ciągłości działania, stanowią ważny pierwszy krok w kierunku regulacji ukierunkowanej na odpowiedzialność. Coraz większa prywatyzacja działalności kosmicznej i pojawienie się globalnych podmiotów przemysłowych wymagają jednak wzmocnienia zasady społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, w tym odnośnie do celów unijnych w zakresie spójności społecznej, zrównoważonego rozwoju oraz równego dostępu do surowców kosmicznych.
Bruksela, dnia 4 grudnia 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.882 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa, odporności i zrównoważonego charakteru działań w przestrzeni kosmicznej w Unii (COM(2025) 335 final - 2025/0335 (COD)) |
| Data aktu: | 2026-02-27 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-27 |