Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w tym Europejską współpracę terytorialną (Interreg) i Fundusz Spójności, w ramach Funduszu określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [PPKR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz rozwoju regionalnego w latach 2028-2034 (COM(2025) 552 final - 2025/0238(COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w tym Europejską współpracę terytorialną (Interreg) i Fundusz Spójności, w ramach Funduszu określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [PPKR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz rozwoju regionalnego w latach 2028-2034
(C/2026/875)
(Dz.U.UE C z dnia 27 lutego 2026 r.)
Sprawozdawca: David SVENTEK
| Doradczynie i doradcy | Petr ZAHRADNÍK (z ramienia sprawozdawcy) |
| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 16.9.2025 Parlament Europejski: 12.11.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 174, 176, 177, 178, 304, 340 i 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 20.11.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 3.12.2025 |
| Sesja plenarna nr Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 601 167/0/1 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla, że potrzeba zmniejszenia różnic regionalnych i terytorialnych pozostaje jednym z priorytetów integracji UE i że stosowanie tradycyjnych, sprawdzonych i skutecznych narzędzi polityki spójności to właściwy sposób wspierania zrównoważonego dobrobytu we wszystkich regionach Unii.
1.2. Komitet zaleca wyjaśnienie roli Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności w ramach Funduszu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (FPKR) nie tylko poprzez określenie celów ogólnych i szczegółowych, ale też poprzez konkretne rozwinięcie tego zagadnienia w tekście rozporządzenia. EKES z zadowoleniem przyjąłby dalsze rozwinięcie i uzupełnienie projektu rozporządzenia, do którego odnosi się niniejsza opinia, co najmniej o załącznik zawierający wytyczne dotyczące sposobów skutecznej integracji EFRR i Funduszu Spójności z FPKR.
1.3. Komitet nalega, aby nowe rozwiązania nie prowadziły do zmniejszenia znaczenia i ograniczenia misji EFRR i Funduszu Spójności, zwłaszcza we wspieraniu rozwoju regionów słabiej rozwiniętych gospodarczo i transformacji obszarów przemysłowych. EKES podkreśla znaczenie zasady partnerstwa podczas projektowania przyszłych programów.
1.4. Komitet zgadza się z treścią i ujęciem tematycznym przyszłego programu Interreg oraz jego synergii z programem "Globalny wymiar Europy" w proponowanych konkretnych przypadkach.
1.5. EKES generalnie zgadza się z zaprezentowanym we wniosku innowacyjnym podejściem dotyczącym przyszłości ustanowionego już programu Interreg, zwłaszcza jeżeli chodzi o akceptację struktury wdrażania na poziomie poszczególnych rozdziałów Planu Interreg.
1.6. Komitet zwraca uwagę na ryzyko, że odpowiednie podmioty na regionalnym szczeblu transgranicznym mogą nie być w stanie osiągnąć porozumienia ze względu na niewystarczającą szczegółowość projektu rozporządzenia. EKES zaleca przyjęcie aktu wykonawczego natychmiast po przyjęciu rozporządzenia.
1.7. Zaleca też, by zagwarantować porównywalność interpretacji i wdrażania środków na szczeblu państw członkowskich oraz brak istotnych różnic pomiędzy państwami członkowskimi.
1.8. EKES popiera uproszczenie wdrażania i procedur administracyjnych dla skuteczniejszego wykorzystywania środków.
1.9. Komitet docenia to, że wniosek dotyczący rozporządzenia o EFRR i Funduszu Spójności przewiduje również możliwość wspierania zrównoważonego rozwoju miast i, w jego ramach, zintegrowanych strategii rozwoju miejskiego i terytorialnego skupionych na zrównoważonym rozwoju i odpowiadających na wyzwania w dziedzinie środowiska, energii i klimatu, sprawiedliwej transformacji w kierunku osiągnięcia zielonej, neutralnej dla klimatu i odpornej gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem przystępnych cenowo mieszkań 1 , ubóstwa, dziedzictwa kulturowego i wykorzystania potencjału technologii cyfrowych do innowacji i efektywnego korzystania z energii, a także w dziedzinie wspierania rozwoju funkcjonalnych obszarów miejskich oraz związków między miastami a obszarami wiejskimi.
2. Wniosek Komisji Europejskiej i kontekst
2.1. Jak sugeruje tytuł dokumentu ustawodawczego, do którego odnosi się niniejsza opinia, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności mają być częścią struktury wdrażania objętej planami partnerstwa krajowego i regionalnego (PPKR) na poziomie poszczególnych państw członkowskich przewidzianych we wniosku Komisji Europejskiej w sprawie wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028-2034. EFRR i Fundusz Spójności są zatem faktycznie elementem Europejskiego Funduszu Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Rybołówstwa i Polityki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa (Funduszu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, FPKR). W rozporządzeniu FPKR stwierdza się jasno, że jego treść jest zgodna z rozporządzeniem dotyczącym EFRR i Funduszu Spójności. W związku z tym należy przyjrzeć się obydwu dokumentom razem.
2.2. To właśnie rozporządzenie FPKR reguluje, w ramach swoich celów ogólnych i szczegółowych, główne obszary zainteresowania EFRR i Funduszu Spójności, dążąc zwłaszcza do zmniejszenia dysproporcji regionalnych i zacofania regionów najmniej rozwiniętych (cel ogólny). Ponadto szczegółowo określa na przykład wsparcie na rzecz zrównoważonego dobrobytu we wszystkich regionach Unii (w tym zintegrowanego rozwoju obszarów miejskich i wiejskich, zwiększania konkurencyjności sektorów istotnych ze strategicznego punktu widzenia, sprawiedliwej transformacji i kluczowej infrastruktury) oraz wsparcie dla zdolności obronnych UE i bezpieczeństwa na szczeblu regionalnym.
2.3. EFRR i Fundusz Spójności są zatem przede wszystkim przedmiotem wspólnych zasad określonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, choć tekst tego rozporządzenia nie zawiera żadnych fragmentów odnoszących się konkretnie do EFRR i Funduszu Spójności, ani do żadnego innego spośród objętych nim funduszy.
2.4. Wyjątkiem od reguły opisanej w poprzednich akapitach jest program Europejskiej współpracy terytorialnej (Interreg), który został zaproponowany poza systemem PPKR i otrzymał w ramach przyszłej perspektywy finansowej odrębny przydział środków w wysokości 10,3 mld EUR na projekty transgraniczne, międzyregionalne i transnarodowe oraz na współpracę pomiędzy regionami najbardziej oddalonymi.
2.5. Plan Interreg został przedstawiony jako narzędzie do zarządzania programem Interreg. Proponowany standard legislacyjny określa wymogi Planu Interreg, który został podzielony na rozdziały. Każdy rozdział obejmuje regulację współpracy na jednym określonym obszarze geograficznym i stanowi podstawową jednostkę Planu Interreg. Musi spełniać określone wymogi i stanowi podstawę wdrażania programu i zarządzania nim, przy czym instytucje zarządzające działają na poziomie poszczególnych rozdziałów.
2.6. Zakres programu Interreg jest określony przez potrzebę zapewnienia współpracy między sąsiadującymi regionami, współpracy na większych terytoriach transnarodowych (na przykład poprzez strategie makroregionalne, chociaż w projekcie rozporządzenia nie użyto tego terminu), współpracy mającej na celu zwiększenie skuteczności polityki spójności poprzez wymianę doświadczeń, innowacyjne podejścia i budowanie zdolności oraz współpracy między regionami najbardziej oddalonymi i terytoriami przyległymi w synergii z programem "Globalny wymiar Europy".
2.7. Z perspektywy tematycznej wszystkie cele szczegółowe, które odpowiadają obszarowi EFRR określonemu w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów (zmniejszenie dysproporcji międzyregionalnych), są istotne dla programu Interreg. Ponadto w rozporządzeniu w sprawie EFRR i Funduszu Spójności dodano również cele szczegółowe dotyczące obszarów społecznych jako istotne dla programu Interreg (cel szczegółowy nr 3 w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów: wzmacnianie spójności społecznej poprzez wspieranie ludzi oraz wzmacnianie społeczności w UE i europejskiego modelu społecznego). Zakres Interreg powinien również obejmować ochronę i wzmacnianie demokracji oraz promowanie europejskich wartości (cel szczegółowy nr 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów).
2.8. W rozporządzeniu w sprawie EFRR i Funduszu Spójności zaproponowano również nowy mechanizm synergii między działaniami Interreg na obszarach oddalonych a programem "Globalny wymiar Europy" w odniesieniu do programu Interreg.
2.9. W rozporządzeniu w sprawie EFRR i Funduszu Spójności określono także potrzebę ukierunkowania obu funduszy na działania wspierające zrównoważony rozwój przyszłych pokoleń (ukierunkowane na młodzież na wszystkich rodzajach terytoriów i na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania).
2.10. Ponadto sposobem na zmniejszenie dysproporcji regionalnych i terytorialnych są również projekty skupione na obszarach wiejskich, obszarach dotkniętych przemianami przemysłowymi, regionach trwale znajdujących się w znacząco niekorzystnej sytuacji ze względu na warunki naturalne lub demograficzne oraz regionach najbardziej oddalonych. Wniosek obejmuje też obszary graniczące z Rosją, Białorusią i Ukrainą, zaliczane do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
3. Uwagi ogólne
3.1. EKES podziela pogląd, że pomimo poczynienia dość przekonujących postępów, zwłaszcza w przypadku najsłabiej rozwiniętych państw członkowskich oraz ich terytoriów i regionów, jednym z kluczowych priorytetów integracji UE pozostaje potrzeba zmniejszenia dysproporcji i nierówności regionalnych i terytorialnych. Jednocześnie polityki ukierunkowane na ten cel nadal spełniają kryterium europejskiej wartości dodanej.
3.2. EKES rozumie uzasadnienie koncepcji planów partnerstwa krajowego i regionalnego (PPKR). Uważa jednak, że rozporządzenie o Funduszu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (FPKR) powinno określać limity stosowania EFRR i Funduszu Spójności precyzyjniej, a nie jedynie poprzez określenie celów ogólnych i szczegółowych. Jednocześnie EKES rozumie, że ostateczny wybór środków wspieranych z EFRR i Funduszu Spójności pozostanie w gestii państw członkowskich i będzie wynikiem dyskusji i uzgodnień z zainteresowanymi stronami reprezentującymi stosowne terytoria i sektory.
3.3. EKES również generalnie zgadza się z zaprezentowanym we wniosku innowacyjnym podejściem dotyczącym przyszłości ustanowionego już programu Interreg, zwłaszcza jeżeli chodzi o akceptację struktury wdrażania na poziomie poszczególnych rozdziałów Planu Interreg. W związku z tym EKES zwraca uwagę na ryzyko, że odpowiednie podmioty na szczeblu regionalnym działające w wymiarze transgranicznym nie będą w stanie osiągnąć porozumienia i dostosować się do nowych przepisów, co może spowodować opóźnienia w realizacji programu Interreg.
3.4. Komitet z zadowoleniem przyjmuje wsparcie analityczne i informacyjne, które Europejska Sieć Obserwacyjna Rozwoju Terytorialnego i Spójności Terytorialnej (ESPON) zapewnia na etapie programowania za pomocą unikalnego zestawu wspólnych wskaźników. Wskaźniki te umożliwiają wypracowanie spójnej podstawy do dalszych analiz społeczno-gospodarczych każdego terytorium.
3.5. Komitet także zgadza się z treścią i ujęciem tematycznym przyszłego programu Interreg oraz jego synergii z programem "Globalny wymiar Europy" w proponowanych konkretnych przypadkach.
3.6. EKES zwraca uwagę na to, co uważa za niewystarczające określenie roli EFRR i Funduszu Spójności w przyszłym FPKR. Tekst wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności odnosi się do głównych obszarów wykorzystania obu funduszy jedynie w bardzo marginalny sposób i głównie zawiera odniesienia do wniosku dotyczącego rozporządzenia FPKR. Wniosek dotyczący rozporządzenia FPKR reguluje obszary działalności obu funduszy jedynie za pomocą tematycznego wykazu dziedzin objętych celami ogólnymi i szczegółowymi, przy czym Komisja Europejska przenosi kluczową rolę w tym zakresie na szczebel państw członkowskich. Istnieje zatem ryzyko, że interpretacje na poziomie państw członkowskich będą różne i że interwencje z obu funduszy będą wówczas nieporównywalne. Kolejnym zagrożeniem mogą być opóźnienia w uruchamianiu FPKR, ponieważ trudno będzie przypisać konkretne obszary tematyczne do poszczególnych funduszy.
3.7. Jednocześnie EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że pomimo stosunkowo znacznego zmniejszenia puli gwarantowanych środków krajowych nadal podkreśla się potrzebę kontynuowania tradycyjnych instrumentów polityki spójności - EFRR i Funduszu Spójności. Z zadowoleniem przyjmuje również to, że niektóre nowe elementy polityki spójności na lata 2021-2027, takie jak proces sprawiedliwej transformacji, pozostały uwzględnione we wniosku, choć bez konkretnych środków przeznaczonych na ten cel.
3.8. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowe podejście, w ramach którego wybór między celami szczegółowymi będzie znacznie bardziej niż do tej pory leżeć w gestii państw członkowskich, stworzy możliwości spożytkowania dotychczas niewykorzystanej synergii między różnymi obszarami polityki i programami.
3.9. Komitet ma nadzieję, że nowe rozwiązania nie umniejszą znaczenia i misji dwóch tradycyjnych funduszy polityki spójności (EFRR i Funduszu Spójności). EFRR powinien nadal odgrywać swoją niezastąpioną rolę we wspieraniu rozwoju i zmian strukturalnych regionów, zwłaszcza tych pozostających w tyle, oraz w przekształcaniu obszarów przemysłowych zagrożonych upadkiem lub borykających się z nim, przyczyniając się w ten sposób do wyeliminowania zasadniczych dysproporcji między regionami UE. Jednocześnie niewątpliwa jest użyteczność Funduszu Spójności we wspieraniu projektów w dziedzinie środowiska, przystosowania się do zmiany klimatu i rozwoju infrastruktury transportowej, zwłaszcza z perspektywy transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T).
3.10. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przeprowadzone oceny ex post wykazały zasadność dalszego istnienia EFRR i Funduszu Spójności. Należy również pozytywnie ocenić wysiłki na rzecz uproszczenia procesu wdrażania i procedur administracyjnych.
3.11. Komitet docenia to, że wniosek dotyczący rozporządzenia o EFRR i Funduszu Spójności przewiduje również możliwość wspierania zrównoważonego rozwoju miast i, w jego ramach, zintegrowanych strategii rozwoju miejskiego skupionych na zrównoważonym rozwoju i odpowiadających na wyzwania w dziedzinie środowiska, energii i klimatu oraz sprawiedliwej transformacji w kierunku osiągnięcia zielonej, neutralnej dla klimatu i odpornej gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkalnictwa, ubóstwa, dziedzictwa kulturowego i wykorzystania technologii cyfrowych do innowacji i efektywnego korzystania z energii, a także w dziedzinie wspierania rozwoju funkcjonalnych obszarów miejskich oraz związków między miastami a obszarami wiejskimi.
4. Uwagi szczegółowe
4.1. EKES z zadowoleniem przyjąłby dalsze rozwinięcie i uzupełnienie projektu rozporządzenia, do którego odnosi się niniejsza opinia, co najmniej o załącznik zawierający wytyczne dotyczące sposobów skutecznej integracji EFRR i Funduszu Spójności z Funduszem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, oraz bardziej szczegółowe opisanie zasad kwalifiko- walności do finansowania oraz powiązań z poszczególnymi funduszami.
4.2. Jednocześnie EKES zastanawia się, dlaczego projekt rozporządzenia, mimo swego tytułu, poświęca tak niewiele uwagi faktycznemu wdrażaniu EFRR i Funduszu Spójności, co może powodować znaczną niepewność na szczeblu państw członkowskich i prowadzić do przyjęcia przez poszczególne państwa członkowskie w praktyce różnych podejść. Zasadniczo głównym przedmiotem większej części wniosku jest program Interreg.
4.3. Pomimo krytyki niewystarczającej uwagi, jaką w projekcie rozporządzenia poświęcono EFRR i Funduszowi Spójności, EKES przyznaje, że te dwa tradycyjne instrumenty zmniejszania dysproporcji regionalnych i terytorialnych w UE zostały zaproponowane na kolejny okres w ramach kompleksowego podejścia do tej kwestii, wraz z instrumentami wspierającymi wspólną politykę rolną, politykę dotyczącą obszarów wiejskich, rybołówstwo i bezpieczeństwo. Kwestia zmniejszenia dysproporcji będzie zatem zdecydowanie ściślej powiązana z tymi politykami, choć ze znacznie niższym budżetem, w ramach mechanizmu zarządzania dzielonego.
4.4. Ponadto EKES zauważa, że wstępne informacje i wytyczne dotyczące opracowania planu Interreg i jego rozdziałów wystarczają, aby zagwarantować, że program spełni swój cel i funkcję, nawet w ramach nowej koncepcji i nowego systemu. Aby jednak ułatwić przygotowania i porozumienia między państwami członkowskimi, pożądane jest przygotowanie aktu wykonawczego, który zapewni niezbędne wsparcie metodologiczne.
Bruksela, dnia 3 grudnia 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.875 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w tym Europejską współpracę terytorialną (Interreg) i Fundusz Spójności, w ramach Funduszu określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [PPKR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz rozwoju regionalnego w latach 2028-2034 (COM(2025) 552 final - 2025/0238(COD)) |
| Data aktu: | 2026-02-27 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-27 |