Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Apel o uczciwą konkurencję w odniesieniu do platform z państw trzecich (opinia z inicjatywy własnej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoApel o uczciwą konkurencję w odniesieniu do platform z państw trzecich
(C/2026/6)
(Dz.U.UE C z dnia 16 stycznia 2026 r.)
Sprawozdawczyni: Antje GERSTEIN
| Doradczynie i doradcy | Stephan TROMP (z ramienia sprawozdawczyni) |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 27.2.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.9.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr | 599 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 132/1/1 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Platformy handlu elektronicznego z państw trzecich, takie jak Temu i Shein, w bezprecedensowy sposób zwiększyły swoją obecność na rynku UE, co stwarza poważne wyzwania dotyczące uczciwej konkurencji, ochrony konsumentów i zgodności z przepisami. W latach 2016-2022 odsetek konsumentów UE dokonujących zakupów od sprzedawców spoza UE wzrósł o 36 %.
1.2. Zestaw narzędzi UE na rzecz bezpiecznego i zrównoważonego handlu elektronicznego 1 , opublikowany w lutym 2025 r., zawiera cenne propozycje, jednak nie odpowiada pilności wyzwań. Należy go wdrożyć jak najszybciej, aby chronić nasz jednolity rynek. Obecnie potrzebne jest skoordynowane podejście i skuteczniejsze egzekwowanie istniejących przepisów na poziomie unijnym, krajowym i regionalnym. Zharmonizowane działania są niezbędne, aby pociągnąć platformy z państw trzecich do odpowiedzialności za nieuczciwą konkurencję, uchylanie się od opodatkowania i nieprzestrzeganie norm UE w zakresie bezpieczeństwa produktów, odpadów, zrównoważonego rozwoju oraz praw konsumenckich i pracowniczych.
1.3. Reforma celna UE 2 musi zostać wdrożona jak najszybciej. Dotyczy to w szczególności części dotyczącej handlu elektronicznego. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wzywa państwa członkowskie UE do natychmiastowego udzielenia Komisji Europejskiej mandatu na rozwój centrum danych celnych.
1.4. Organy często mają trudności ze stosowaniem przepisów wobec podmiotów spoza ich jurysdykcji oraz z identyfikacją odpowiedzialnych podmiotów w transgranicznym handlu elektronicznym. Platformy z państw trzecich muszą zatem wyznaczyć podmiot gospodarczy z siedzibą w UE, który będzie ponosił pełną odpowiedzialność prawną i zostanie uznany za główny podmiot w łańcuchu dostaw. W tym celu należy korzystać z platformy współpracy w zakresie ochrony konsumenta.
1.5. Wielu platformom spoza UE brakuje przejrzystości w odniesieniu do łańcuchów dostaw, praw pracowniczych, warunków pracy i norm środowiskowych. Unijne przepisy dotyczące należytej staranności, takie jak dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) i dyrektywa w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD), mają na celu przeciwdziałanie tym zagrożeniom.
1.6. EKES wzywa do skuteczniejszego egzekwowania przepisów o ochronie konsumentów oraz dyrektywy w sprawie podawania cen w odpowiedzi na powtarzające się naruszenia przez platformy takie jak Shein i Temu. Platformy te nie przestrzegają również unijnych przepisów dotyczących odpadów i opakowań oraz przerzucają koszty utylizacji na inne podmioty, ponieważ nie wyznaczają upoważnionych przedstawicieli.
1.7. EKES proponuje krótko-, średnio- i długoterminowe środki, które zapewnią uczciwą konkurencję, a tym samym pozwolą spełnić wymogi społecznej gospodarki rynkowej określone w art. 3 ust. 3 TUE 3 .
2. Uwagi ogólne
2.1. Kontekst ram regulacyjnych UE i sytuacja na rynku
2.1.1. Unia Europejska opiera się na zasadach społecznej gospodarki rynkowej zgodnie z traktatami, co obejmuje wysoką konkurencyjność przedsiębiorstw (art. 3 ust. 3 TUE). Taką konkurencyjność można osiągnąć tylko wtedy, gdy będzie oparta na uczciwych zasadach i równych warunkach działania w odniesieniu do konkurentów spoza Unii.
2.1.2. Platformy handlu elektronicznego z państw trzecich, takie jak Temu i Shein, w bezprecedensowy sposób zwiększyły swoją obecność na rynku UE, co stwarza poważne wyzwania dotyczące uczciwej konkurencji, ochrony konsumentów i zgodności z przepisami. W latach 2016-2022 odsetek konsumentów UE dokonujących zakupów od sprzedawców spoza UE wzrósł o 36 % 4 . Skala tego zjawiska jest bezprecedensowa: szacuje się, że każdego dnia do samych tylko Niemiec trafia 400 000 przesyłek z Shein i Temu 5 . W 2024 r. do UE trafiło 4,6 mld przesyłek o niskiej wartości - czyli 12 mln dziennie - ponad trzykrotnie więcej niż w 2022 r. Ponad 91 % przesyłek o wartości poniżej 150 EUR pochodziło z Chin, gdzie Temu i Shein 6 produkują większość swoich towarów i skąd je wysyłają 7 .
2.1.3. Komitet zauważa, że znaczna część przesyłek z tych platform jest zaniżona pod względem wartości lub niezgłoszona, bądź też nie spełnia norm UE 8 .
2.1.4. W tym kontekście EKES stwierdza, że istnieje luka regulacyjna i wykonawcza, i uważa, że konieczne jest podjęcie pilnych działań. Komitet z zadowoleniem przyjmuje niedawną zapowiedź Komisji Europejskiej 9 wprowadzenia opłaty za obsługę przesyłek z państw trzecich.
2.1.5. Zestaw narzędzi UE na rzecz bezpiecznego i zrównoważonego handlu elektronicznego, opublikowany w lutym 2025 r., zawiera cenne propozycje, jednak nie odpowiada pilności wyzwań. Obecnie potrzebne jest skoordynowane podejście i skuteczniejsze egzekwowanie istniejących przepisów na poziomie unijnym, krajowym i regionalnym. Zharmonizowane działania są niezbędne, aby pociągnąć platformy z państw trzecich do odpowiedzialności za nieuczciwą konkurencję, uchylanie się od opodatkowania i nieprzestrzeganie norm UE w zakresie bezpieczeństwa produktów, odpadów, zrównoważonego rozwoju oraz praw konsumenckich i pracowniczych. Działania podejmowane już przez niektóre państwa członkowskie - jak niemiecki plan działania w sprawie handlu elektronicznego 10 czy pismo Polski do platformy Shein 11 - pokazują, że reakcje krajowe są w toku, jednak działania fragmentaryczne nie są wystarczające.
2.1.6. W związku z powyższym EKES wzywa instytucje Unii do podjęcia dalszych szybkich i zdecydowanych działań w celu ochrony integralności rynku wewnętrznego.
2.2. Arbitraż regulacyjny stosowany przez platformy z państw trzecich
2.2.1. Konsumenci ufają, że platformy internetowe oferują bezpieczne i zgodne z przepisami produkty 12 , jednak często zaufanie to okazuje się nieuzasadnione:
a) Kaupan Liitto (Fińska Federacja Handlu) w 2024 r. przeprowadziła badania szerokiej gamy produktów - od sprzętu AGD i naczyń kuchennych po zabawki, odzież i kosmetyki. Żaden z poddanych badaniom produktów nie był w pełni zgodny z prawem UE 13 .
b) W lutym 2024 r. badanie przeprowadzone przez Toys Industries of Europe (TIE) wykazało, że 18 z 19 zabawek sprzedawanych przez chińską platformę internetową Temu nie spełniało wymogów europejskiej dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa zabawek 14 .
c) Sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta zidentyfikowała na platformie Temu wiele praktyk, które prawdopodobnie naruszają unijne prawo ochrony konsumentów, w tym fałszywe rabaty, techniki sprzedaży pod presją i manipulacyjne mechanizmy gamifikacji. Platforma ukrywa także warunki zwrotu, nie jest przejrzysta w kwestii opinii i utrudnia konsumentom kontakt z obsługą klienta 15 .
d) W listopadzie 2022 r. organizacja Greenpeace wyraziła obawy dotyczące obecności niebezpiecznych chemikaliów w produktach pochodzących z platformy spoza UE. Badania 47 artykułów wykazały, że 15 % z nich przekraczało dopuszczalne limity określone w przepisach UE, a 32 % zawierało chemikalia w stężeniach potencjalnie szkodliwych 16 .
2.2.2. Jak wynika z badań, chińskie dotacje państwowe 17 wspierają wejście tych platform cyfrowych na rynek europejski, dzięki czemu mogą one działać przy znacznie niższych kosztach. Te przewagi, w połączeniu ze słabszym nadzorem regulacyjnym, prowadzą do arbitrażu regulacyjnego i zakłócają konkurencję na jednolitym rynku UE.
2.2.3. Audyty wykazują potencjalne nadużycia punktu kompleksowej obsługi importu (IOSS), w tym oszukańcze wykorzystywanie numerów IOSS oraz stosowanie takich technik, jak zaniżanie wartości i dzielenie przesyłek, aby uniknąć ceł 18 . W samych tylko Niderlandach ponad 718 mln z ponad miliarda zgłoszeń celnych w 2023 r. pochodziło z handlu elektronicznego, co znacznie przekracza możliwości egzekwowania przepisów 19 . Ze względu na ograniczone zasoby możliwa jest kontrola jedynie minimalnego odsetka tych przesyłek, co prowadzi do powszechnego zaniżania deklaracji przez podmioty spoza UE w celu pozostania poniżej progu celnego 150 EUR 20 . Nadzór rynkowy i egzekwowanie przepisów celnych wymagają rozszerzenia i cyfryzacji. EKES wzywa UE do inwestowania w cyfrowe systemy celne i do zapewnienia krajowym organom odpowiednich środków do skuteczniejszego wykrywania oszustw i zapobiegania im 21 . W związku z tym reforma celna UE 22 musi zostać wdrożona jak najszybciej. Dotyczy to w szczególności części dotyczącej handlu elektronicznego. Aby zapewnić skoordynowaną odprawę celną paczek z państw trzecich przeznaczonych dla europejskich konsumentów końcowych, należy stworzyć centrum danych celnych.
2.2.4. Zdolność krajowych organów nadzoru rynku do egzekwowania przepisów jest bardzo zróżnicowana. EKES apeluje o koordynację na szczeblu UE i uważa, że konieczne jest finansowanie w celu zmniejszenia luk w egzekwowaniu przepisów. Organy często mają trudności ze stosowaniem przepisów wobec podmiotów spoza ich jurysdykcji oraz z identyfikacją odpowiedzialnych podmiotów w transgranicznym handlu elektronicznym 23 , 24 . Platformy z państw trzecich muszą zatem wyznaczyć podmiot gospodarczy z siedzibą w UE, który będzie ponosił pełną odpowiedzialność prawną i zostanie uznany za główny podmiot w łańcuchu dostaw. Model "uznanego importera" zapewniłby odpowiedzialność za wszystkie zobowiązania związane z przywozem.
2.2.5. Wielu platformom spoza UE brakuje przejrzystości w odniesieniu do łańcuchów dostaw, praw pracowniczych, warunków pracy i norm środowiskowych. Dochodzenia ujawniają skrajne warunki pracy, takie jak 18-godzinne zmiany i brak umów o pracę, zwłaszcza w Chinach, gdzie odbywa się większość produkcji 25 . Platformy takie jak Shein są w dużym stopniu narażone na ryzyko stosowania pracy przymusowej i pracy dzieci 26 , szczególnie w przypadku bawełny pochodzącejz Sinciangu - regionu dostarczającego 90 % chińskiejbawełny 27 . Modele zaopatrzenia oparte na algorytmach jeszcze bardziej naruszają prawa pracowników i prowadzą do ponownego pojawiania się warunków pracy zbliżonych do wyzyskujących szwalni. Unijne przepisy dotyczące należytej staranności, takie jak CSDDD i CSRD, mają na celu przeciwdziałanie tym zagrożeniom. Ponadto Chiny produkują ponad 26 mln ton odpadów tekstylnych rocznie, z których większość trafia na wysypiska śmieci, co zwiększa środowiskowe koszty ultraszybkiej mody 28 .
2.2.6. EKES podkreśla zagrożenia dla ochrony danych oraz stosowanie manipulacyjnych mechanizmów projektowych ("zwodniczych interfejsów") przez platformy takie jak Temu i Shein, jak np. fałszywych komunikatów o pilności 29 i gamifikacji 30 , które mają wpływać na zachowania konsumentów. Konsumenci, zwłaszcza ci młodsi, muszą być na to przygotowani i umieć rozpoznać manipulacyjne techniki sprzedaży stosowane przez platformy z państw trzecich. Praktyki te mogą naruszać przepisy aktu o usługach cyfrowych (DSA) 31 . Obecne skargi rządu polskiego 32 i Europejskiej Organizacji Konsumentów 33 dodatkowo potwierdzają te obawy. EKES popiera trwające postępowania na podstawie aktu o usługach cyfrowych i apeluje o szersze dochodzenia wobec platform wysokiego ryzyka.
2.2.7. EKES wzywa do skuteczniejszego egzekwowania przepisów o ochronie konsumentów oraz dyrektywy w sprawie podawania cen 34 w odpowiedzi na powtarzające się naruszenia przez platformy takie jak Shein i Temu. Organy oraz sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta udokumentowały fałszywe rabaty, techniki wywierania presji, wprowadzające w błąd informacje o bezpieczeństwie oraz niebezpieczne produkty. Platformy te nie przestrzegają również unijnych przepisów dotyczących odpadów i opakowań oraz przerzucają koszty utylizacji na inne podmioty, ponieważ nie wyznaczają upoważnionych przedstawicieli. Brak przejrzystości, niejasne zasady zwrotów oraz fałszywe opinie dodatkowo szkodzą konsumentom - szczególnie młodszym i wrażliwym na cenę użytkownikom, do których platformy kierują przekaz oparty na mechanizmach manipulacyjnych. EKES apeluje o skoordynowane działania w zakresie egzekwowania przepisów, monitorowanie cyfrowe oraz jasne zasady odpowiedzialności, które pozwolą wyeliminować te luki regulacyjne.
3. Konkretne zalecenia polityczne
EKES proponuje krótko-, średnio- i długoterminowe środki, które zapewnią uczciwą konkurencję, a tym samym pozwolą spełnić wymogi społecznej gospodarki rynkowej określone w art. 3 ust. 3 TUE.
3.1. Środki krótkoterminowe
3.1.1. Zobowiązanie platform z państw trzecich do wyznaczenia podmiotu gospodarczego z siedzibą w UE, który będzie ponosił pełną odpowiedzialność prawną
EKES popiera wprowadzenie obowiązku powołania w UE przez wszystkie platformy z państw trzecich podmiotu gospodarczego, który będzie ponosił odpowiedzialność finansową i prawną. Taki podmiot musi być w pełni odpowiedzialny za zapewnienie zgodności produktów z przepisami, odbiór oficjalnych dokumentów i reagowanie na działania z zakresu egzekwowania przepisów. Środek ten eliminuje luki w egzekwowaniu przepisów i zapewnia możliwość dochodzenia roszczeń w przypadku szkód poniesionych przez konsumentów lub naruszenia przepisów.
3.1.2. Zniesienie progu zwolnienia z cła dla towarów o wartości nieprzekraczającej 150 EUR, aby zapobiec systematycznemu zaniżaniu wartości przesyłek
Próg zwolnienia dla towarów o wartości nieprzekraczającej 150 EUR jest regularnie wykorzystywany przez sztuczne dzielenie przesyłek i zaniżanie ich wartości, co pozbawia UE dochodów publicznych i zakłóca uczciwą konkurencję. Zniesienie tego progu wyeliminowałoby kluczowy czynnik sprzyjający oszustwom i dostosowałoby cła do rzeczywistej wartości przywożonych towarów.
3.1.3. Egzekwowanie stosowania punktu kompleksowej obsługi importu (IOSS) i lepsze monitorowanie zgłoszeń celnych w czasie rzeczywistym
Punkt kompleksowej obsługi importu (IOSS) usprawnia pobór VAT w przypadku przywozu o niskiej wartości, ale należy zająć się jego opcjonalnym charakterem i podatnością na nadużycia. Uzgodnione niedawno przez Radę ECOFIN podejście 35 polegające na zachęcaniu wszystkich platform państw trzecich do korzystania z IOSS, w połączeniu ze zwiększoną weryfikacją i wymianą danych w czasie rzeczywistym między organami celnymi i podatkowymi, może wyeliminować znaczne luki w zakresie zgodności. Natomiast obowiązkowy element IOSS jest problematyczny ze względu na trudności w egzekwowaniu przepisów oraz potrzebę zharmonizowanego systemu sankcji i kar. Również w związku z tym EKES wzywa państwa członkowskie UE do natychmiastowego udzielenia Komisji Europejskiej mandatu na rozwój centrum danych celnych.
3.1.4. Egzekwowanie ochrony praw autorskich i ściganie przypadków plagiatu na dużą skalę
Istnieją wiarygodne dowody na powszechne naruszenia praw własności intelektualnej przez platformy z państw trzecich, szczególnie w sektorach mody i designu 36 . Organy UE powinny współpracować z właścicielami praw w celu szybkiego wykrywania i sankcjonowania takich naruszeń, aby skutecznie chronić europejskich twórców oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). EKES popiera wzmocnienie mechanizmów egzekwowania praw własności intelektualnej.
3.1.5. Wnoszenie formalnych skarg dotyczących praktyk antykonkurencyjnych, takich jak utrzymywanie cen odsprzedaży
Istnieją dowody na to, że niektóre platformy nakładają na sprzedawców umowne lub algorytmiczne ograniczenia, które uniemożliwiają im swobodne ustalanie cen, co narusza unijne prawo konkurencji. EKES popiera praktyki sporządzania i wnoszenia formalnych skarg do organów ochrony konkurencji w celu powstrzymania takich nieuczciwych i antykonku- rencyjnych zachowań.
3.2. Środki średnioterminowe
3.2.1. Wdrożenie modelu uznanego importera w całej UE
Model uznanego importera 37 przenosi odpowiedzialność z konsumentów na platformy, ponieważ gwarantuje, że podmiot wprowadzający produkt na rynek UE ponosi odpowiedzialność za wszystkie obowiązki celne i podatkowe. Taki model wzmacnia możliwość egzekwowania prawa i upraszcza procedury zarówno dla organów nadzoru, jak i konsumentów.
3.2.2. Działania na rzecz faktycznej obowiązkowej rejestracji na potrzeby IOSS dla platform z państw trzecich
Platformy, które pośredniczą w sprzedaży między przedsiębiorstwami a konsumentami (B2C) na rzecz konsumentów w UE, powinny być systematycznie zobowiązane do zapłaty VAT przy przywozie, aby zarejestrować się w IOSS i w przejrzysty sposób deklarować VAT. Takie działanie zwiększy sprawiedliwość podatkową, ograniczy możliwości nadużyć oraz poprawi dokładność danych potrzebnych do poboru i egzekwowania podatków.
3.2.3. Koordynacja kontroli VAT i kontroli celnych oraz umożliwienie prowadzenia dochodzeń transgranicznych
Silniejsza koordynacja między organami skarbowymi i celnymi jest niezbędna, aby skutecznie przeciwdziałać transgranicznym oszustwom. Próg wynoszący 150 EUR wynika zarówno z przepisów celnych, jak i z przepisów dotyczących VAT, co stwarza luki prawne. Wniosek Komisji z 2023 r. dotyczący zniesienia progu VAT i zastosowania zasady "podmiotu uznawanego za dostawcę" do wszystkich przywozów pozwoliłby poprawić zgodność z przepisami i zmniejszyć obciążenia administracyjne. Kluczowe znaczenie ma skoordynowane wdrożenie, aby skutecznie wyeliminować luki i zapewnić spójne egzekwowanie przepisów we wszystkich państwach członkowskich 38 .
3.2.4. Zwiększenie liczby pracowników służb celnych i nadzoru rynku oraz rozbudowa narzędzi cyfrowych
Agencje celne i organy nadzoru rynku wymagają znacznego rozbudowania zdolności, aby sprostać rosnącym wolumenom i złożoności przywozu w ramach handlu elektronicznego. Konieczne są inwestycje w personel, szkolenia i systemy monitorowania wspomagane sztuczną inteligencją.
3.3. Środki długoterminowe
3.3.1. Znaczne przyspieszenie reformy unijnego kodeksu celnego
Planowany harmonogram wdrożenia w 2028 r. części unijnego kodeksu celnego dotyczących handlu elektronicznego jest zbyt powolny, aby nadążyć za bieżącymi zmianami w globalnym handlu elektronicznym, co budzi poważne obawy. Reforma musi zostać przyspieszona i powinna obejmować mechanizmy śledzenia, monitorowania i weryfikacji przesyłek z platform z państw trzecich, w tym przez rozszerzone gromadzenie danych i transgraniczną infrastrukturę cyfrową.
3.3.2. Opracowanie zintegrowanego cyfrowego systemu monitorowania ceł i zgodności z przepisami
UE potrzebuje jednolitej cyfrowej platformy, która integrowałaby dane celne, podatkowe idotyczące bezpieczeństwa produktów, co pozwoli na spójne monitorowanie przywożonych towarów. Taki system powinien umożliwiać profilowanie ryzyka w czasie rzeczywistym i usprawniać działania w zakresie egzekwowania przepisów we wszystkich państwach członkowskich.
3.3.3. Harmonizacja przepisów dotyczących odpowiedzialności platform w całej UE w celu zapewnienia spójnego egzekwowania prawa
Rozbieżności w krajowych przepisach dotyczących odpowiedzialności platform utrudniają egzekwowanie prawa i powodują niepewność prawa. UE powinna przyjąć zharmonizowane ramy regulacyjne, w których jasno określona zostanie odpowiedzialność platform z państw trzecich w zakresie ochrony konsumentów, bezpieczeństwa produktów i zobowiązań podatkowych, co pozwoli zapewnić przewidywalność i uczciwość dla wszystkich uczestników rynku. Długoterminowe reformy strukturalne, w tym przyspieszone wdrożenie zmienionego unijnego kodeksu celnego, są niezbędne, aby sprostać rosnącej skali i złożoności międzynarodowego handlu elektronicznego.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.6 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Apel o uczciwą konkurencję w odniesieniu do platform z państw trzecich (opinia z inicjatywy własnej) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |