Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyspieszenia wydawania zezwoleń dla projektów w zakresie gotowości obronnej (COM(2025) 821 final - 2025/0172 (COD)) oraz b) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, (WE) nr 1272/2008, (UE) nr 528/2012, (UE) 2019/1021 i (UE) 2021/697 w odniesieniu do gotowości obronnej oraz ułatwienia realizacji inwestycji w obronność i poprawy warunków dla przemysłu obronnego (COM(2025) 822 final - 2025/0176 (COD)) oraz c) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2009/43/WE i 2009/81/WE w odniesieniu do uproszczenia wewnątrzunijnych transferów produktów związanych z obronnością oraz uproszczenia zamówień publicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności (COM(2025) 823 final - 2025/0177 (COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyspieszenia wydawania zezwoleń dla projektów w zakresie gotowości obronnej
oraz b) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, (WE) nr 1272/2008, (UE) nr 528/2012, (UE) 2019/1021 i (UE) 2021/697 w odniesieniu do gotowości obronnej oraz ułatwienia realizacji inwestycji w obronność i poprawy warunków dla przemysłu obronnego
(COM(2025) 822 final - 2025/0176 (COD))
oraz c) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2009/43/WE i 2009/81/WE w odniesieniu do uproszczenia wewnątrzunijnych transferów produktów związanych z obronnością oraz uproszczenia zamówień publicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności
(COM(2025) 823 final - 2025/0177 (COD))
(C/2026/30)
(Dz.U.UE C z dnia 16 stycznia 2026 r.)
Sprawozdawca generalny: Maurizio MENSI
| Procedura ustawodawcza | a) EU Law Tracker |
| b) EU Law Tracker | |
| c) EU Law Tracker | |
| Wniosek o konsultację | a) Parlament Europejski, 8.9.2025 Rada Unii Europejskiej, 3.7.2025 b) Parlament Europejski, 10.7.2025 Rada Unii Europejskiej, 3.7.2025 c) Parlament Europejski, 10.7.2025 Rada Unii Europejskiej, 3.7.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 821 final - 2025/0172 (COD) COM(2025) 822 final - 2025/0176 (COD) COM(2025) 823 final - 2025/0177 (COD) Streszczenie dokumentu |
| Odpowiednie cele | |
| zrównoważonego rozwoju | CEL 9 - Innowacyjność, przemysł, infrastruktura |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr | 599 |
| Wynik głosowania | |
| (za/przeciw/wstrzymało się) | 78/0/0 |
1. ZALECENIA
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
1.1. Zaleca, by przewidzieć mechanizmy weryfikacji stosowania na szczeblu krajowym proponowanych zmian ram regulacyjnych w celu zapewnienia spójności, skuteczności i szybkości oraz umożliwienia terminowego i odpowiedniego reagowania europejskiego systemu obronnego na nowe wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa i przemysłu do 2030 r., zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 i 114 TFUE oraz strategią nakreśloną w komunikacie COM(2013) 542 final.
1.2. Rekomenduje wzmocnienie rozporządzenia w sprawie przyspieszenia wydawania zezwoleń, tak aby wiążący był nie tylko przewidziany termin 60 dni, który można przedłużyć jedynie w wyjątkowych okolicznościach, ale również skomputeryzowane i scentralizowane zarządzanie dokumentacją za pomocą obowiązkowego pojedynczego punktu kontaktowego, zgodnie z modelem organizacyjnym przewidzianym w art. 5 dyrektywy 2009/43/WE 1 .
1.3. Zaleca systematyczne i priorytetowe stosowanie generalnych zezwoleń na transfer odnośnie do wszystkich projektów finansowanych lub koordynowanych na szczeblu UE, a także ich rozszerzenie i harmonizację w systemach krajowych poprzez upoważnienie Komisji Europejskiej do przyjmowania aktów delegowanych (na mocy art. 290 TFUE) odnośnie do nowych przypadków wyłączeń i jednolitych warunków, zgodnie z wnioskiem dotyczącym zmiany dyrektyw 2009/43/WE i 2009/81/WE 2 .
1.4. Zaleca, by sprawdzać skuteczność środków upraszczających, takich jak podniesienie progów stosowania dyrektywy 2009/81/WE (z 443 000 EUR do 900 000 EUR w przypadku dostaw/usług oraz z 5,5 mln EUR do 7 mln EUR w przypadku robót budowlanych) czy rozszerzenie innowacyjnych instrumentów przewidzianych w art. 28, 30 i 31 dyrektywy, poprzez regularne audyty i zawieranie dziesięcioletnich umów ramowych w celu wspierania stabilności i przewidywalności z punktu widzenia operatorów.
1.5. Zaleca, aby możliwość zatwierdzania przez państwa członkowskie krajowych wyłączeń "w interesie obrony" odnośnie do chemikaliów podlegała odpowiednim procedurom weryfikacji i procedurom ekologizacji produkcji, zgodnie z art. 2 rozporządzenia REACH (WE) nr 1907/2006 3 , art. 1 ust. 2 rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008 4 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 528/2012 5 w sprawie produktów biobójczych, a także zabezpieczeniom dotyczącym trwałych zanieczyszczeń organicznych na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/1021 6 .
1.6. Zaleca, by zwiększyć elastyczność i przejrzystość zarządzania Europejskim Funduszem Obronnym, co pozwoli stosować zróżnicowane kryteria wyboru, wieloletnie zaproszenia do składania wniosków i zarządzanie pośrednie, a także ułatwi stosowanie uproszczeń z mocą wsteczną i umożliwi zakwalifikowanie do finansowania kosztów testów prowadzonych poza terytorium UE, w tym w Ukrainie.
1.7. Zaleca, by przedstawiono wyjaśnienia interpretacyjne w kwestii takich instrumentów jak InvestEU (rozporządzenie (UE) 2021/523 7 i odpowiednie rozporządzenia delegowane) oraz ramy w zakresie zrównoważonego finansowania, formułując wytyczne i przeprowadzając regularne przeglądy kryteriów kwalifikowalności, upraszczając procedury i chroniąc poufność informacji szczególnie chronionych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/679 8 .
1.8. Zaleca, aby Komisja koordynowała i nadzorowała tworzenie akademii, centrów kompetencji i doskonałości, mobilności i programów Erasmus+ ukierunkowanych na przemysł obronny, wspierając usystematyzowany dialog między instytucjami, przedsiębiorstwami i placówkami edukacyjnymi oraz określając szczegółowe cele ilościowe dotyczące umiejętności w zakresie STEM 9 i umiejętności pionowych, zgodnie z komunikatem COM(2020) 274 final i rozporządzeniem (UE) 2021/817 10 .
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
Argumenty na poparcie zalecenia 1
2.1. Sukces strategii i pakietu zbiorczego w sektorze obrony zależy od tego, czy Komisja Europejska zdoła przekuć intencje polityczne na bezpośrednio stosowane, skuteczne, dostępne i interoperacyjne instrumenty regulacyjne, tak aby usunąć biurokratyczne wąskie gardła i zagwarantować podmiotom gospodarczym i aktorom instytucjonalnym, że będzie się w porę reagować na ich potrzeby. Te wymogi są spójne z zasadą lojalnej współpracy zapisaną w art. 4 TFUE i z celem dotyczącym ukończenia jednolitego rynku, na co wskazywała wielokrotnie Komisja (COM(2013) 542 final) i co powtórzyła w omawianych wnioskach. Skuteczne stosowanie przepisów należy weryfikować z użyciem obiektywnych narzędzi i za pomocą podziału odpowiedzialności między szczeblem europejskim i krajowym, tak aby uniknąć rozbieżności w stosowaniu i zapewnić jednolitość standardów gotowości obronnej we wszystkich państwach członkowskich. Komitet zgadza się ponadto z Komisją, że państwa członkowskie powinny tworzyć piaskownice regulacyjne, które mogą wspierać elastyczny i szybki rozwój systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka istotnych dla celów wojskowych i obronnych, aby umożliwić bezpieczny pod względem prawnym rozwój i testowanie.
Argumenty na poparcie zalecenia 2
2.2. Obecne krajowe procedury wydawania zezwoleń - jak to podkreślono również w rocznych sprawozdaniach na temat funkcjonowania rynku obrony - często cechują się rozdrobnieniem kompetencji i zbytnią złożonością, co grozi spowolnieniem inwestycji strategicznych i udaremnieniem odpowiedniej reakcji przemysłu UE na kryzysy geopolityczne.
We wniosku dotyczącym rozporządzenia COM(2025) 821 final wzmacnia się to, co już określono w przepisach art. 5 dyrektywy 2009/43/WE w kwestii uproszczenia, gdyż wprowadza się obowiązkowy charakter skomputeryzowanego zarządzania, pojedyncze punkty kontaktowe i sztywne limity czasowe (60 dni, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków). Prymat czynnika ludzkiego uznano również w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 14), w której łączy się jakość usług publicznych z odpowiednim szkoleniem i przydziałem zasobów.
Argumenty na poparcie zalecenia 3
2.3. Konieczność systematycznego przyjmowania generalnych zezwoleń na transfer została wyraźnie skodyfikowana w art. 7-13 dyrektywy 2009/43/WE i stanowi ono preferowany środek przezwyciężania rozdrobnienia przepisów krajowych, a tym samym sprzyja terminowości realizacji projektów finansowanych z funduszy unijnych takich jak Europejski Fundusz Obronny (rozporządzenie (UE) 2021/697) 11 . Przysługujące Komisji uprawnienie do przyjmowania aktów delegowanych (art. 290 TFUE) zapewnia możliwość szybkiego dostosowania ram regulacyjnych do zmian technologicznych i strategicznych, dzięki czemu również w omawianym wniosku dotyczącym dyrektywy COM(2025) 823 final można przewidzieć więcej zwolnień i ujednolicić warunki transferu. Cyfryzacja (unijny rejestr cyfrowy, wspólne platformy, interoperacyjność) ma również na celu ułatwienie niematerialnych transferów wrażliwych technologii, a tym samym zaspokojenie potrzeb nowych paradygmatów obrony cyfrowej i cyberbezpieczeństwa.
Argumenty na poparcie zalecenia 4
2.4. Zmiana progów stosowania dyrektywy 2009/81/WE odnośnie do zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa wynika z konieczności dostosowania ram regulacyjnych do wymogów dotyczących szybkości, interopera- cyjności i innowacji określonych w komunikacie Komisji COM(2013) 542 final, zgodnie z procedurą określoną w art. 68 tej dyrektywy. Rozszerzenie innowacyjnych procedur (partnerstwa, negocjacje bez uprzedniej publikacji - art. 28, 30, 31) oraz stosowanie niezależnych audytów i dziesięcioletnich umów ramowych zapewniają operatorom większą przewidywalność i przynoszą korzyści gospodarcze w cyklach realizacji programów zamówień publicznych bez zaprzepaszczenia przejrzystości i konkurencyjności.
Argumenty na poparcie zalecenia 5
2.5. Odstępstwa od wymogów środowiskowych przyznawane ze względu na obronność, choć przewidziano je w art. 2 rozporządzeń REACH ((WE) nr 1907/2006), CLP ((WE) nr 1272/2008) i w sprawie produktów biobójczych ((UE) nr 528/2012) oraz w ramach dotyczących TZO (rozporządzenie (UE) 2019/1021), muszą być stosowane w sposób ścisły i spójny, zgodnie z zasadą ostrożności określoną w art. 191 TFUE. Doświadczenie pokazuje, że asymetria interpretacji krajowych spowalnia inwestycje i może osłabić zaufanie operatorów. Dlatego też odstępstwom musi towarzyszyć wymóg, by prowadzono dokładne monitorowanie pośrednich skutków dla łańcuchów dostaw oraz by Komisja sporządziła wytyczne interpretacyjne, które będzie regularnie aktualizować w oparciu o wstępne kontrole wpływu na środowisko.
Argumenty na poparcie zalecenia 6
2.6. Obecne zarządzanie Europejskim Funduszem Obronnym, regulowane rozporządzeniem (UE) 2021/697 (zgodnie z omawianym wnioskiem COM(2025) 822 final), wykazuje niedociągnięcia pod względem przejrzystości, elastyczności, a także zaspokajania potrzeb MŚP, co również dostrzeżono w sprawozdaniach monitorujących Komisji. Wprowadzenie elastyczności ram czasowych zaproszeń do składania wniosków, kwalifikowanie kosztów z mocą wsteczną i możliwość finansowania kosztów testów prowadzonych poza terytorium UE (np. w Ukrainie) zwiększają zdolność reagowania tego instrumentu na zmieniające się scenariusze geopolityczne i technologiczne, a jednocześnie pozwalają utrzymać silną kontrolę publiczną za pośrednictwem platform stałego dialogu między Komisją, przemysłem i państwami członkowskimi, jak przewiduje system zarządzania określony w rozporządzeniu.
Argumenty na poparcie zalecenia 7
2.7. Konsultacje publiczne przeprowadzone przez Komisję Europejską wykazały, że wykorzystaniu pełnego potencjału instrumentów finansowych takich jak InvestEU (rozporządzenie (UE) 2021/523) i ramy zrównoważonego finansowania (rozporządzenie (UE) 2020/852 12 , rozporządzenie (UE) 2019/2088 13 ) dla sektora obronności stoją na przeszkodzie niepewność co do interpretacji oraz nadmierna sztywność warunków kwalifikowalności. Należy zatem umożliwić publikację wytycznych interpretacyjnych i realizację okresowych przeglądów, a także zapewnić poufność informacji podlegających ograniczeniom dotyczącym bezpieczeństwa (w pełnejzgodności z RODO - rozporządzeniem (UE) 2016/679). Jest niezwykle ważne, aby sprzyjać synergii między funduszami publicznymi, prywatnymi i unijnymi, która pozwoli uwydatnić strategiczne znaczenie łańcuchów obronności dla wzrostu europejskiego przemysłu.
Argumenty na poparcie zalecenia 8
2.8. Rozwój umiejętności w dziedzinie STEM i zdolności przemysłowych i menedżerskich w sektorze obronności jest jednym z priorytetów określonych w komunikacie COM(2025) 90 final ("unia umiejętności") i w praktyce odbywa się w ramach programu Erasmus+ oraz w ustrukturyzowanych programach, o których mowa w rozporządzeniu (UE) 2021/817. Bezpośrednie powiązania między Komisją, przemysłem, placówkami szkoleniowymi i społeczeństwem obywatelskim, dzięki utworzeniu akademii i centrów kompetencji i doskonałości, przyczyniają się do odporności europejskiej bazy technologicznoprzemysłowej sektora obronnego (EDTIB) i są warunkiem wstępnym modernizacji systemów produkcyjnych oraz ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, jak to wskazano w najnowszych wytycznych Rady UE w sprawie szkolenia ustawicznego. Specjalistyczne umiejętności i innowacyjne talenty mają kluczowe znaczenie nie tylko dla przemysłu obronnego, w tym podmiotów łańcucha dostaw, przede wszystkim małych i średnich przedsiębiorstw, ale także ogólnie dla rozwoju innowacji i jakości społeczeństwa obywatelskiego.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.30 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyspieszenia wydawania zezwoleń dla projektów w zakresie gotowości obronnej (COM(2025) 821 final - 2025/0172 (COD)) oraz b) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, (WE) nr 1272/2008, (UE) nr 528/2012, (UE) 2019/1021 i (UE) 2021/697 w odniesieniu do gotowości obronnej oraz ułatwienia realizacji inwestycji w obronność i poprawy warunków dla przemysłu obronnego (COM(2025) 822 final - 2025/0176 (COD)) oraz c) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2009/43/WE i 2009/81/WE w odniesieniu do uproszczenia wewnątrzunijnych transferów produktów związanych z obronnością oraz uproszczenia zamówień publicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności (COM(2025) 823 final - 2025/0177 (COD)) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |