Komunikat Komisji - Publikacja łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu w 2025 r. do celów rezerwy stabilności rynkowej w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji
KOMUNIKAT KOMISJIPublikacja łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu w 2025 r. do celów rezerwy stabilności rynkowej w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji(C/2026/2957)
W 2015 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły decyzję (UE) 2015/1814 1 ("decyzja w sprawie rezerwy stabilności rynkowej") w celu utworzenia rezerwy stabilności rynkowej ("rezerwa") w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ("EU ETS") ustanowionego dyrektywą 2003/87/WE 2 ("dyrektywa ETS"). Rezerwa stabilności rynkowej funkcjonuje od 2019 r. Jej celem jest uniknięcie strukturalnej nadwyżki uprawnień na unijnym rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla, co wiązałoby się z ryzykiem niewysłania przez EU ETS sygnału inwestycyjnego niezbędnego do osiągnięcia unijnego celu redukcji emisji. Celem rezerwy jest również zwiększenie odporności EU ETS na zakłócenia równowagi na rynku, aby unijny rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla mógł sprawnie funkcjonować.
Zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej Komisja kuje co roku dane na temat łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu (TNAC) w odniesieniu do poprzedniego roku. Wartość ta determinuje funkcjonowanie rezerwy, tj. wpływa na to, czy uprawnienia zostają wycofane z wolumenu uprawnień przeznaczonych do sprzedaży na aukcji i umieszczone w rezerwie, czy zostają uwolnione z rezerwy i przeznaczone do sprzedaży na aukcji. Coroczna publikacja TNAC jest zatem ważnym elementem rezerwy stabilności rynkowej i EU ETS.
28 maja 2025 r. Komisja opublikowała TNAC za 2024 r., która wynosiła 1 148 049 585 3 . W związku z tym liczba uprawnień, które należało umieścić w rezerwie w okresie od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., wynosiła 275 531 900. Liczba uprawnień w rezerwie, które zostały unieważnione 1 stycznia 2025 r., wyniosła łącznie 270 506 086.
Niniejszy komunikat jest dziesiątą publikacją TNAC i dotyczy 2025 r. Przedstawiono w nim szczegółowe obliczenia i liczbę uprawnień, które będą umieszczone w rezerwie od 1 września 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r.
2. Zasoby w rezerwie stabilności rynkowej
Rezerwa działa automatycznie, gdy łączna liczba uprawnień znajdujących się w obiegu przekracza ustalony zakres. Uprawnienia są wycofywane z wolumenu uprawnień przeznaczonych do sprzedaży na aukcji i umieszczane w rezerwie, jeżeli TNAC przekracza próg 833 mln. Wskaźnik pobrania do rezerwy stabilności rynkowej został ustalony na poziomie 24 % TNAC, jeżeli liczba ta przekracza 1 096 mln. Jeżeli TNAC wynosi od 833 mln do 1 096 mln, pobranie stanowi różnicę między TNAC a 833 mln. Jeżeli TNAC jest niższy niż próg 400 mln, 100 mln uprawnień jest uwalnianych z rezerwy i przeznaczanych do sprzedaży na aukcji. Uprawnienia są umieszczane w rezerwie albo uwalniane z niej na okres 12 miesięcy. Począwszy od maja 2023 r. wszelkie uprawnienia powyżej progu 400 mln znajdujące się w rezerwie roku tracą ważność. 1 kwietnia 2026 r. Komisja przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej w celu zaprzestania unieważniania 4 . W odniesieniu do okresu przed wejściem w życie tej zmiany należy nadal obliczać liczbę uprawnień, które mają zostać umieszczone w rezerwie, zgodnie z art. 1 ust. 5 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej. Za każdy miesiąc, który upłynie, w rezerwie zostanie umieszczona jedna dwunasta tej liczby uprawnień. Odzwierciedla to działania podjęte od pierwszego roku funkcjonowania rezerwy.
Na podstawie art. 1 ust. 5 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej i zgodnie z niniejszym komunikatem uprawnienia stanowiące 24 % TNAC na 31 grudnia 2025 r. lub różnicę między TNAC a 833 mln zostaną umieszczone w rezerwie na okres 12 miesięcy rozpoczynający się 1 września 2026 r. Odpowiednia liczba uprawnień zostanie odliczona od wolumenów uprawnień przeznaczonych do sprzedaży na aukcji państw członkowskich UE, trzech państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego - Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (Islandii, Liechtensteinu i Norwegii) oraz, w przypadku wytwarzania energii elektrycznej w Irlandii Północnej, Zjednoczonego Królestwa. Uprawnienia te zostaną odliczone na podstawie odpowiednich udziałów poszczególnych państw w aukcjach.
Na podstawie art. 1 ust. 5 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej do 31 grudnia 2030 r. uprawnienia rozdysponowane w interesie solidarności i wzrostu w ramach EU ETS 5 nie będą uwzględniane przy obliczaniu odpowiednich udziałów do celów rezerwy.
3. TNAC
Zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej TNAC w danym roku "odpowiada skumulowanej liczbie uprawnień wydanych w odniesieniu do instalacji i przedsiębiorstw żeglugowych i nieumieszczonych w rezerwie w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r., w tym liczbie uprawnień wydanych w tym okresie zgodnie z art. 13 ust. 2 dyrektywy 2003/87/WE, w wersji obowiązującej na dzień 18 marca 2018 r., oraz uprawnień do stosowania międzynarodowych jednostek emisji wykorzystywanych przez instalacje w ramach unijnego systemu handlu emisjami do dnia 31 grudnia danego roku, po odjęciu skumulowanych ton zweryfikowanych emisji z instalacji i przedsiębiorstw żeglugowych objętych unijnym systemem handlu emisjami od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia danego roku i wszelkich uprawnień anulowanych zgodnie z art. 12 ust. 4 dyrektywy 2003/87/WE".
Podsumowując, TNAC istotny dla funkcjonowania rezerwy oblicza się przy użyciu zaktualizowanego wzoru:
TNAC = podaż - popyt
Te dwa elementy obliczenia zostały szczegółowo opisane w niniejszym komunikacie. Przegląd wszystkich danych liczbowych przedstawiono w tabeli na końcu.
Art. 1 ust. 4a akapit pierwszy decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej stanowi, że od 2024 r. "całkowita liczba uprawnień znajdujących się w obiegu w danym roku obejmuje skumulowaną liczbę uprawnień wydanych w odniesieniu do lotnictwa oraz skumulowaną liczbę jednostek zweryfikowanych emisji z lotnictwa w ramach EU ETS, z wyłączeniem emisji pochodzących z lotów na trasach objętych kompensacją emisji i obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 6 dyrektywy 2003/87/WE między dniem 1 stycznia 2024 r. a dniem 31 grudnia tego samego danego roku".
Od 1 stycznia 2024 r. EU ETS obejmuje emisje z transportu morskiego. W obliczeniach TNAC za 2025 r. uwzględnia się liczbę uprawnień wydanych przedsiębiorstwom żeglugowym oraz zweryfikowane emisje przedsiębiorstw żeglugowych od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. Art. 1 ust. 4a akapit drugi decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej stanowi, że "[n]a potrzeby obliczenia łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu uprawnienia anulowane na podstawie art. 3gb dyrektywy 2003/87/WE uznaje się za wydane".
Podaż
Podaż uprawnień na unijnym rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla obejmuje następujące elementy:
- uprawnienia przeniesione 6 z 2. etapu EU ETS (2008-2012), które wyniosły 1 749 540 826 7 ;
- uprawnienia przydzielone bezpłatnie na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2025 r. 8 , w tym uprawnienia
przydzielone z rezerwy dla nowych instalacji (New Entrants Reserve - NER) w wysokości 9 229 697 547 uprawnień;
- uprawnienia sprzedanie na aukcji od 1 stycznia 2013 r. 9 do 31 grudnia 2025 r. 10 oraz uprawnienia wykorzystane na potrzeby elastyczności w latach 2021-2025 na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) 2018/842 11 ("rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego"). Według sprawozdań z aukcji prowadzonych na platformie aukcyjnej i na odpowiednich platformach opt-out 12 wolumen uprawnień sprzedanych na aukcjach, w tym na tzw. wczesnych aukcjach, wyniósł 8 779 406 500 13 . Do tego wolumenu należy dodać 36 984 541 uprawnienia na potrzeby elastyczności, na podstawie art. 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego 14 ;
- uprawnienia zmonetyzowane na potrzeby programu NER300. Europejski Bank Inwestycyjny zmonetyzował łącznie 300 000 000 uprawnień;
- międzynarodowe jednostki emisji wykorzystane w okresie od 2013 r. do 31 grudnia 2020 r. 15 Instalacje wykorzystały 497 248 017 międzynarodowych jednostek emisji na wygenerowane przez siebie emisje 16 ;
- zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej uprawnienia umieszczone w rezerwie nie są już uwzględniane w obliczeniach TNAC.
Popyt
Na popyt na uprawnienia na unijnym rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla składa się całkowita liczba zweryfikowanych emisji pochodzących od podmiotów objętych wymogami za okres od 1 stycznia 2013 r. 17 do 31 grudnia 2025 r. 18 , która wynosi 19 568 644 185 ton 19 , oraz 739 044 uprawnień anulowanych w tym okresie na podstawie art. 12 ust. 4 dyrektywy EU ETS.
TNAC
Na podstawie powyższych danych TNAC w 2025 r. wynosi 1 023 494 202.
Zasoby w rezerwie stabilności rynkowej
Po unieważnieniu uprawnień 1 stycznia 2025 r. w rezerwie pozostało 400 000 000 uprawnień.
Zgodnie z komunikatami dotyczącymi publikacji TNAC z ostatnich lat w rezerwie umieszczono następujące wolumeny uprawnień:
- 177 877 841 uprawnień w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 sierpnia 2025 r. 20 ;
- 91 843 970 uprawnień w okresie od 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. 21
Na 1 stycznia 2026 r. w rezerwie było 400 000 000 uprawnień.
4. Wnioski
Zgodnie z decyzją w sprawie rezerwy stabilności rynkowej na okres 12 miesięcy - od 1 września 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r. - w rezerwie zostanie umieszczona łączna liczba 190 494 202 uprawnień.
W przyszłorocznej publikacji TNAC ustalone zostanie funkcjonowanie rezerwy stabilności rynkowej na okres od września 2027 r. do sierpnia 2028 r.
Podsumowanie
| Podaż | |
| a) Uprawnienia przeniesione z 2. etapu (2008-2012) | 1 749 540 826 |
| b) Uprawnienia przydzielone bezpłatnie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2025 r., w tym uprawnienia przydzielone z rezerwy dla nowych instalacji | 9 229 697 547 |
| c) Uprawnienia sprzedane na aukcji od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2025 r., w tym na tzw. wczesnych aukcjach | 8 779 406 500 |
| d) Uprawnienia wykorzystane do celów elastyczności w latach 2021-2025 na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) 2018/842 | 36 984 541 |
| e) Uprawnienia zmonetyzowane na potrzeby programu NER300 | 300 000 000 |
| f) Międzynarodowe jednostki emisji wykorzystane w okresie od 2013 r. do 31 grudnia 2020 r. | 497248 017 |
| Ogółem (podaż) | 20 592 877 431 |
| Popyt | |
| a) Zweryfikowane emisje (w tonach) w ramach EU ETS od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2025 r. | 19 568 644 185 |
| b) Uprawnienia anulowane na podstawie art. 12 ust. 4 dyrektywy 2003/87/WE do 31 grudnia 2025 r. | 739 044 |
| Ogółem (popyt) | 19 569 383 229 |
| TNAC | 1 023 494 202 |
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2957 |
| Rodzaj: | komunikat |
| Tytuł: | Komunikat Komisji - Publikacja łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu w 2025 r. do celów rezerwy stabilności rynkowej w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji |
| Data aktu: | 2026-06-01 |
| Data ogłoszenia: | 2026-06-01 |