TSUE zdecyduje o terminie odliczenia VAT
W wyroku z 11 lutego 2026 r. Sąd UE zakwestionował polskie przepisy, które uzależniają prawo do odliczenia VAT od posiadania faktury. Teraz jednak rzecznik generalna TSUE uznała, że wyrok Sądu UE narusza jedność i spójność unijnego prawa. Ostatecznie o zgodności tych przepisów z prawem UE zdecyduje wyrok TSUE, który ma zapaść na przełomie 2026 i 2027 roku..
Chodzi o przełomowy wyrok Sądu UE z 11 lutego 2026 r. (sygn. T-689/24), zgodnie z którym przepisy polskie uzależniające prawo do odliczenia VAT od posiadania faktury są niezgodne z prawem unijnym. Sąd orzekł, że przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, z których wynika, że podatnik nie może skorzystać z odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał odpowiedniej faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji.
Omówienie tego wyroku znajdziesz w LEX >
Jest opinia rzecznik generalnej
Zgodnie z zakwestionowanym art. 86 ust 10b pkt 1) ustawy o VAT, jeśli transakcja miała miejsce np. we wrześniu, a podatnik otrzyma fakturę (zgodnie z prawem) 15 października, a więc przed terminem złożenia deklaracji za wrzesień (trzeba ją złożyć do 25 października), to podatnik ma prawo do odliczenia VAT dopiero w rozliczeniu za miesiąc, w którym dostał fakturę. W tym przypadku w rozliczeniu za październik (składanym do 25 listopada).
Tymczasem zgodnie z orzeczeniem Sądu UE, podatnicy mogliby odliczać VAT wcześniej - za miesiąc powstania obowiązku podatkowego, o ile faktura została wystawiona przed złożeniem deklaracji. W opisanym przykładzie mógłby odliczyć VAT w rozliczeniu za wrzesień.
Wyrok nie jest jednak ostateczny, ponieważ 26 marca br. Trybunał wszczął w tej sprawie szczególną procedurę kontroli (sygn. C-167/26 RX), która zakończy się orzeczeniem TSUE.
10 września opinię w tej sprawie wydała rzecznik generalna TSUE Juliane Kokott, według której wyrok Sądu UE narusza jedność i spójność prawa Unii. Zgodnie z opinią, przepisy dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że:
- z prawa do odliczenia podatku naliczonego należy skorzystać za okres, w którym po raz pierwszy spełnione są oba wymagane warunki, a mianowicie dokonano dostawy towarów lub świadczenia usług oraz podatnik posiada dotyczącą ich fakturę;
- przepisy te nie stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, z których wynika, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał odpowiedniej faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji.
Wyrok TSUE ma zapaść na przełomie roku
Z opinią rzecznik generalnej nie zgadza się Tomasz Michalik, doradca podatkowy, partner w MDDP, pełnomocnik w sprawie, który wyraża nadzieję, że TSUE nie przychyli się do niej. Zwraca uwagę, że zgodnie z opinią rzecznik Kokott wyrok Sądu UE narusza jedność i spójność prawa Unii w istocie rzeczy poprzez to, że - w jej ocenie - odbiega od dotychczasowego orzecznictwa TSUE w podobnych sprawach, co akurat w tej procedurze może być formalnie wystarczające. Co prawda, rzecznik powołuje się na kilka orzeczeń, ale w gruncie rzeczy nie ukrywa, że znaczenie ma jedno z nich - czyli wyrok TSUE w niemieckiej sprawie C-152/02 Terra Baubedarf-Handel.
- Co ciekawe, rzecznik wchodzi w spór z sądem co do samych okoliczności faktycznych owej niemieckiej sprawy, uznając, że sąd błędnie się do nich odwołał, mimo że sąd jedynie opisywał okoliczności tej sprawy przedstawione w taki właśnie sposób w innym wyroku Trybunału (C-518/14 Senatex). Analiza wyroku sądu dokonana przez rzecznik Kokott zaskakuje powierzchownością i fragmentami, w których Rzecznik komentuje to, jak niepożądane mogą być praktyczne konsekwencje utrzymania w mocy wyroku. Nie uwzględnia tego, że świat, a zwłaszcza sposób wystawiania, dostarczania, rozliczania i weryfikacji faktur przez organy podatkowe zmienił się zasadniczo od 2004 roku, czyli od czasu, gdy został wydany wyrok w sprawie Terra Baubedarf. Dziwi przyjęcie, że wyrok sądu UE narusza pewność prawa - można mieć wrażenie, że w ocenie rzecznik generalnej to z punktu widzenia podatników wyrok sądu UE powinien zostać usunięty z obrotu prawnego. Razi ton pouczania sądu UE już w pierwszych punktach opinii. Miejmy nadzieję, że TSUE w swoim rozstrzygnięciu nie przychyli się do stanowiska rzecznik generalnej. Zakładamy, że wyrok TSUE zapadnie na przełomie 2026 i 2027 roku – mówi Tomasz Michalik.
Czytaj też w LEX: Glosa do wyroku TS z dnia 15 września 2016 r., C-518/14 >
