Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Pakiet energetyczny dla obywateli: zaangażowanie obywateli, społeczności energetyczne i prosumpcja (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji Europejskiej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoPakiet energetyczny dla obywateli: zaangażowanie obywateli, społeczności energetyczne i prosumpcja
(C/2026/27)
(Dz.U.UE C z dnia 16 stycznia 2026 r.)
Sprawozdawczyni: Corina MURAFA BENGA
Doradczynie i doradcy George JIGLAU (z ramienia sprawozdawczyni)
Priska LUEGER (z ramienia Grupy II)
Decyzja Prezydium 25.3.2025
Wniosek o konsultację Komisja Europejska, 20.3.2025
Podstawa prawna Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Sekcja odpowiedzialna Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa
Informacyjnego
Data przyjęcia przez sekcję 4.9.2025
Data przyjęcia na sesji plenarnej 18.9.2025
Sesja plenarna nr 599
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) 97/3/3
1. Wnioski i zalecenia
1.1. EKES od wielu lat wyraża zaniepokojenie tym, że Komisja Europejska nie realizuje odpowiednio swej deklaracji zawartej w pakiecie dotyczącym unii energetycznej 1 , by to obywatele byli w centrum systemu energetycznego. Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy inicjatywę Komisji dotyczącą pakietu energetycznego dla obywateli jako sposób na aktywne zaangażowanie obywateli i społeczności w tworzenie przystępnego cenowo, bezpiecznego i zrównoważonego systemu energetycznego. Pakiet energetyczny dla obywateli musi nieść niezbędne gwarancje w tym zakresie.
1.2. W pakiecie energetycznym dla obywateli trzeba wyraźnie uznać i promować strategiczną rolę obywatelskich społeczności energetycznych w polityce energetycznej. Należy w nim doprecyzować kluczowe pojęcia związane z energetyką obywatelską, takie jak: członkostwo, autonomia i skuteczna kontrola, które są bardzo różnie interpretowane w poszczególnych państwach członkowskich. Pakiet powinien zawierać narzędzia piaskownic regulacyjnych, które państwa członkowskie muszą niezwłocznie wdrożyć, aby społeczności energetyczne i prawo do dzielenia się energią faktycznie funkcjonowały w całej UE. Powinien zawierać jasne wytyczne dotyczące sposobu tworzenia społeczności energetycznych i zarządzania nimi, zwłaszcza w zakresie ulg podatkowych i taryfowych, instalacji i wsparcia technicznego oferowanego przez operatorów systemów dystrybucyjnych. Tych wytycznych państwa członkowskie nie mogłyby obchodzić.
1.3. W kolejnych wieloletnich ramach finansowych, m.in. poprzez narzędzia monitorowania pomocy państwa, oraz w ramach przyszłego finansowania spójności i sprawiedliwej transformacji Komisja musi zapewnić specjalne strumienie finansowania społeczności energetycznych. Pakiet energetyczny dla obywateli powinien zobowiązać Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) do opracowania instrumentu dla społeczności energetycznych o skali lokalnej i regionalnej, podobnego do istniejącego instrumentu dla MŚP. W pakiecie należy dążyć ponadto do upowszechnienia innych istniejących dobrych praktyk 2 w zakresie finansowania społeczności energetycznych. W ramach finansowania trzeba także priorytetowo traktować zaangażowanie młodzieży, wspieranie umiejętności energetycznych i ekologicznych. W dziedzinach tych powinno się także wymagać spełnienia minimalnych standardów. Trzeba przeznaczyć środki na uzupełniające audyty energetyczne, aby ułatwić gromadzenie kluczowych danych dotyczących gospodarstw domowych. Państwa członkowskie muszą także zadbać o to, by każdy publiczny system finansowania projektów energetycznych był powiązany z udziałem społeczności lokalnych jako udziałowców w projektach energetycznych i innych formach podziału korzyści.
1.4. Nie można mówić o obywatelstwie z pominięciem kwestii energii. Aby nie utracić dynamiki wdrażania obywatelstwa europejskiego, pakiet energetyczny dla obywateli musi obejmować bardziej zdecydowane zwalczanie ubóstwa energetycznego w UE poprzez wprowadzenie jednolitej definicji i opartej na danych identyfikacji gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem, począwszy od szczebla lokalnego. Kamienie milowe w zakresie walki z ubóstwem energetycznym powinny odnosić się do gospodarstw domowych, a wskaźniki makroekonomiczne miałyby stanowić jedynie narzędzia uzupełniające.
1.5. EKES, jako orędownik upodmiotowienia obywateli i ustanowienia warunków wstępnych dla łagodzenia ubóstwa energetycznego, zaleca UE, aby: (1) natychmiast wprowadziła ogólnounijny zakaz odłączenia dostaw paliw dla gospodarstw domowych; (2) zarzuciła system rankingu cenowego, który łączy ceny energii elektrycznej z cenami gazu; (3) dostosowała język polityczny w kontekście energii poprzez odniesienie do "obywateli", a nie do "konsumentów"; (4) powołała europejskiego rzecznika praw odbiorców energii.
2. Kontekst opinii
2.1. Transformacja energetyczna to nie tylko technologie i wartości docelowe. To także kwestia zaufania, ochrony i uczestnictwa, które powinny stanowić podstawę paktu społecznego na rzecz transformacji energetycznej nastawionej na obywateli. Pakiet energetyczny dla obywateli powinien być konkretnym działaniem na rzecz wszystkich obywatelek i obywateli UE, a nie tylko listą do odhaczenia celów politycznych. W pakiecie tym należy pojmować ludzi nie tylko jako konsumentów, ale również jako obywateli i współtwórców przyszłości energetyki, co jest niezbędne dla faktycznej transformacji energetycznej. W niniejszej opinii EKES przedstawia swoją wizję pakietu energetycznego dla obywateli.
2.2. Ponad dziesięć lat temu Komisja Europejska przedstawiła w swym komunikacie wizję unii energetycznej "stawiającej obywateli w samym centrum, w której obywatele biorą odpowiedzialność za transformację energetyczną, czerpią korzyści z nowych technologii, aby zmniejszyć swoje rachunki, biorą czynny udział w rynku, oraz w której konsumenci podatni na zagrożenia są chronieni". Minęło dziesięć lat i wciąż nie widać żadnych wyraźnych postępów w realizacji tej wizji.
2.3. Nowy pakiet energetyczny dla obywateli powstaje w momencie, gdy w UE utrzymuje się wysoki poziom ubóstwa energetycznego i znaczna nieufność społeczna do europejskiego rynku energii niemal dwadzieścia lat po jego liberalizacji. Państwa członkowskie nie były w stanie transponować unijnych przepisów dotyczących społeczności energetycznych, a w poszczególnych państwach członkowskich wdrażanie modeli udziału obywateli i dzielenia się energią przebiegało nierównomiernie, co budziło sceptycyzm co do długoterminowej opłacalności i technicznej wykonalności systemu prosumpcji.
2.4. EKES konsekwentnie przedstawiał propozycje wzmocnienia roli obywateli w sektorze energii, w szczególności w obszarze energii elektrycznej. Rzeczywisty postęp zależy od kształtu reformy rynku energii elektrycznej. W opiniach TEN/793 3 i TEN/837 4 EKES zaleca model rynku, który będzie liberalny w tych obszarach, w których jest to możliwe, i regulowany w niezbędnym zakresie - tak aby obywatelom, prosumentom i społecznościom energetycznym zapewnić odpowiednią ochronę.
3. Uwagi ogólne
3.1. W obecnym dyskursie na temat energii w UE często definiuje się jednostki przede wszystkim jako konsumentów, co w efekcie wzmacnia model rynku skoncentrowany na mechanizmach rynkowych. Tymczasem kontekst ten wymaga postrzegania ludzi jako obywateli, czyli członków wspólnoty politycznej, posiadających prawa w dziedzinie energii. W Europejskiej Karcie Praw Odbiorców Energii 5 Komisja Europejska również uznała, że energia stanowi kluczowy element spójności społecznej i terytorialnej. Zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 6 usługi energetyczne są niezbędne dla zapewnienia dobrostanu oraz umożliwiają włączenie społeczne.
3.2. Język skupiony na obywatelach zmienia kierunek debaty - zachęca do tworzenia polityk, które podkreślają godność, prawa i uczestnictwo. Ma to kluczowe znaczenie dla wsparcia obywateli i współpracy na rzecz transformacji energetycznej, ponieważ ubóstwo energetyczne dotyka miliony Europejczyków, zwłaszcza kobiety i młodzież 7 , ograniczając ich zdolność do ogrzewania, chłodzenia i zasilania swoich domów po przystępnych cenach. Pomimo formalnego uznania problemu ubóstwa energetycznego i pomimo wysiłków politycznych mających go rozwiązać we wszystkich państwach członkowskich wdrażanie skutecznych strategii łagodzenia tego zjawiska nadal postępuje powoli.
3.3. Obywatele mają ograniczoną kontrolę nad dostępem do energii i jej konsumpcją, a instytucje postrzegają jako niewrażliwe na swoje potrzeby. Deficyt zaufania pomiędzy podmiotami rynkowymi a instytucjami państwowymi dodatkowo utrudnia skoordynowane działania. Ten impas prowadzi do bierności w zaspokajaniu potrzeb energetycznych osób najbardziej wrażliwych. Sama transpozycja unijnych dyrektyw do prawa krajowego nie wystarczy - jak jasno pokazują niezadowalające rezultaty przepisów dotyczących społeczności energetycznych.
3.4. Aby obywatelstwo energetyczne nabrało trwałego znaczenia, należy zapewnić obywatelom ustrukturyzowane mechanizmy pomagające im kształtować i monitorować politykę energetyczną. Mechanizmy te powinny być dostępne za pośrednictwem organów przedstawicielskich, takich jak już istniejące organizacje konsumenckie, i muszą być zintegrowane z unijną strukturą wielopoziomowego sprawowania rządów. Ponadto polityka energetyczna UE musi obejmować koncepcję sprawiedliwości międzypokoleniowej, tak aby dzisiejsze decyzje nie zagrażały przyszłym pokoleniom i młodym ludziom, będącym zawsze zainteresowaną stroną. W przeciwnym razie przejście od "konsumenta" do "obywatela" nadal będzie tylko teorią.
3.5. Dodatkowo, opierając się na zasadzie 20 filaru praw socjalnych dotyczącej prawa do podstawowych usług, UE powinna niezwłocznie ustanowić urząd rzecznika praw odbiorców energii wraz z oddziałami lokalnymi 8 . Utworzenie takiego urzędu wzmocniłoby pozycję obywateli w kwestiach energetyki oraz przyczyniłoby się do odbudowy zaufania. Zadaniem rzecznika praw odbiorców energii byłoby przyjmowanie skarg, składanie niezbędnych wniosków do organów regulacyjnych i pomoc prawna dla obywateli w przypadku niewłaściwego potraktowania przez dostawców oraz dla społeczności energetycznych i prosumentów, których rozwój utrudniają przeszkody regulacyjne i wykonawcze. Rzecznik pomagałby też obywatelom w kontaktach z podmiotami publicznymi i prywatnymi, kiedy chodziłoby o działania, by zmniejszyć ubóstwo energetyczne lub mu zapobiec.
4. Uwagi szczegółowe dotyczące wzmacniania pozycji obywateli i odbudowy zaufania publicznego do sektora energii
4.1. Wzmacnianie pozycji obywateli zdecydowanie wykracza poza informowanie i oznacza przede wszystkim umożliwienie podejmowania działań. Obywatele potrzebują realnego wyboru w zakresie zużycia energii i jej wytwarzania oraz inwestowania w dziedzinie energii. Przy czym nie chodzi tu tylko o montowanie licznika energii elektrycznej w prywatnym gospodarstwie domowym, ale o szerszy kontekst. Obywatele muszą mieć dostęp do sieci. Zaangażowanie obywateli jako prosumentów lub ich udział w społecznościach energetycznych zwiększają niezależność energetyczną i mogą zmniejszyć ubóstwo energetyczne, szczególnie gdy towarzyszy temu dobra izolacja i skuteczne ukierunkowanie konsumpcji. Aby osiągnąć ten cel, pakiet energetyczny dla obywateli musi zobowiązać państwa członkowskie - przy wsparciu podmiotów publicznych i prywatnych - do uproszczenia procedur w celu zapewnienia elastyczniejszego dostępu do energii, do tworzenia jak najbliżej obywateli punktów kompleksowej obsługi z wykwalifikowana kadrą oraz do wspierania inicjatyw społecznościowych.
4.2. Władze lokalne i regionalne są szczególnie dobrze przygotowane do pełnienia roli pośrednika między krajową polityką energetyczną a potrzebami obywateli. Mogłyby opracowywać własne, samorządowe polityki energetyczne, dostosowane do szczególnych warunków społeczno-gospodarczych i klimatycznych swoich społeczności. Mogłyby także pełnić funkcję agregatorów popytu, ułatwiać zamówienia publiczne na zielone technologie, udostępniać przestrzeń na instalację sprzętu i współpracować z organizacjami lokalnymi przy świadczeniu usług. Niestety tylko bardzo nieliczne gminy podejmują taką aktywność w zakresie polityki energetycznej - większość samorządów jest praktycznie bierna w tej dziedzinie. Pakiet energetyczny dla obywateli należy więc również wyraźnie zaadresować do gmin. Dlatego Komitet ponawia apel o promowanie modeli "rozszerzonej zbiorowej" konsumpcji własnej, jak zaproponowano w opinii TEN/801 9 , które mogą być skutecznie wdrażane za pośrednictwem platform samorządowych jako narzędzie wzmacniania pozycji obywateli.
4.3. Odbudowa zaufania publicznego do zarządzania systemem energetycznym wymaga czegoś więcej niż tylko rozwiązań technicznych. Potrzebne są przejrzyste zasady zarządzania, procesy decyzyjne oparte na partycypacji i spójna komunikacja. Gdy obywatelki i obywatele widzą konkretne korzyści, ich gotowość do uczestnictwa i inwestowania wzrasta. Te korzyści mogą obejmować np. rabaty na energię elektryczną, inicjatywy w zakresie odbudowy i renowacji lub finansowanie z gmin dla regionów z większymi projektami energetycznymi. Reforma rynku energii elektrycznej, o której mowa w punkcie 2.4, jest niezbędna dla tego procesu.
4.4. Podstawą wzmacniania pozycji obywateli są kompetencje energetyczne. Świadome społeczeństwo zaczyna się od zrozumienia, jak działa system energetyczny, jak analizować rachunki za energię i jak ograniczyć jej zużycie oraz jak uczestniczyć w inicjatywach zbiorowych. Rozwój tych kompetencji mogą wspierać kampanie publiczne, szkolne programy nauczania i warsztaty społeczne. Główną rolę w opracowywaniu i realizacji tych inicjatyw muszą odgrywać organizacje konsumenckie, organizacje pozarządowe, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i instytucje edukacyjne. Inicjatywom tym powinno towarzyszyć zapewnienie w czasie rzeczywistym i za pośrednictwem przyjaznych dla użytkownika platform cyfrowych przejrzystego dostępu do danych dotyczących zużycia energii, kosztów i emisji. Materiały i kampanie edukacyjne, prowadzone w ramach programów na rzecz umiejętności energetycznych, należy opracowywać zwłaszcza z udziałem organizacji młodzieżowych. Młodzi ludzie powinni być postrzegani nie tylko jako beneficjenci, ale również jako współtwórcy i propagatorzy inicjatyw w zakresie umiejętności energetycznych. W ten sposób zapewni się sprawiedliwość międzypokoleniową i długoterminową stabilność.
4.5. Kluczowe znaczenie dla wspierania lokalnych procesów transformacji energetycznej ma rozwój umiejętności ekologicznych, zwłaszcza w zakresie instalacji, konserwacji i audytów energetycznych. Włączenie zagadnień związanych z energią do programów kształcenia zawodowego, edukacji dorosłych oraz uniwersyteckich programów nauczania może zagwarantować, że obywatele w różnym wieku i z różnych sektorów będą włączeni w te procesy. Kampania audytów energetycznych w całej UE, służąca przeciwdziałaniu ubóstwu energetycznemu, mogłaby przyczynić się do przekształcenia tych umiejętności ekologicznych w zielone miejsca pracy.
4.6. Chociaż finansowanie publiczne odgrywa kluczową rolę w napędzaniu transformacji energetycznej, zbyt często nie przynosi ono bezpośrednich korzyści społecznościom lokalnym, na których terenie realizowane są projekty energetyczne. Wiele inwestycji jest prowadzonych bez rzeczywistego udziału społeczności lokalnych lub bez mechanizmów podziału wartości, co wzmacnia scentralizowany model i ryzyko oporu społecznego. Przepisy UE powinny zobowiązać państwa członkowskie do powiązania dotacji lub systemów finansowania w energetyce z udziałem społeczności lokalnych jako udziałowców w projektach energetycznych i innych formach podziału korzyści.
4.7. Komitet z ubolewaniem stwierdza, że siedem lat po przyjęciu opinii TEN/657 10 w dalszym ciągu nie funkcjonuje skuteczny dialog energetyczny z udziałem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym, choć pewien postęp widoczny jest na poziomie UE za pośrednictwem Obywatelskiego Forum Energetycznego. EKES zaleca organizowanie dialogu w ramach wielopoziomowego zarządzania, aby dostarczyć państwom członkowskim narzędzia do usuwania barier rynkowych i instytucjonalnych, które uniemożliwiają ogółowi społeczeństwa, konsumentom, społecznościom i MŚP uczestniczenie w transformacji w kierunku czystej energii i czerpanie z niej korzyści. Taki dialog mógłby również poprawić jakość komunikacji i przywrócić zaufanie obywateli i zainteresowanych stron.
5. Uwagi szczegółowe dotyczące społeczności energetycznych
5.1. EKES powtarza swoje wielokrotnie wyrażane stanowisko, że należy wspierać wytwarzanie energii elektrycznej na małą skalę, aby zwiększyć opcje elastyczności sieci. Aktywny udział obywateli, MŚP i władz lokalnych można znacznie łatwiej uzyskać w zdecentralizowanym systemie wytwarzania energii niż w scentralizowanych strukturach z dużymi elektrowniami. Niestety, w obecnym projekcie unijnego rynku energii Komitet nie dostrzega strategicznego priorytetu dla modelu zdecentralizowanego. Priorytetowo należy traktować te mechanizmy, które młodym ludziom i słabszym grupom społecznym, napotykającym bariery finansowe, zapewniają udział w innowacyjnych zbiorowych rozwiązaniach energetycznych.
5.2. Obywatelskie społeczności energetyczne trzeba uznać za strategiczny element polityki energetycznej. Mogą one wzmacniać solidarność społeczną, o ile ich struktura umożliwia redystrybucję energii, wspiera gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji i zachęca do inwestycji lokalnych. Społeczności te zwiększają sprawiedliwość społeczną i bezpieczeństwo dostaw, wspierając sprawiedliwą transformację energetyczną 11 . EKES wzywa władze do tworzenia i promowania społeczności energetycznych. W ten sposób zapewni się znaczący udział obywateli w ich projektowaniu i zarządzaniu nimi, w tym udział obywateli o mniej korzystnym statusie własności, takich jak najemcy.
5.3. Pakiet energetyczny dla obywateli powinien zmierzać przede wszystkim do tego, by prosumenci i społeczności energetyczne działające w zakresie energii odnawialnej mogli czerpać jak największe korzyści z wytworzonej przez siebie energii elektrycznej, nawet jeśli wprowadzają ją do sieci. Jednym z nowatorskich i bardziej sprawiedliwych dla małych producentów rozwiązań jest tzw. bank energii elektrycznej, który EKES opisuje w opinii w sprawie reformy rynku energii elektrycznej (zob. opinia TEN/793).
5.4. Obecna polityka UE nie zapewnia systematycznego monitorowania rozwoju społeczności energetycznych. W wielu państwach członkowskich społeczności energetyczne istnieją jedynie w teorii jako konstrukcja prawna - brakuje jednak realnych procesów angażowania obywateli oraz funkcjonalnych, sprzyjających ram legislacyjnych, które pozwoliłyby na ich faktyczne działanie. Proces uzyskiwania licencji na działalność społeczności energetycznych jest zbyt biurokratyczny, wymaga kompetencji technicznych, których zwykli obywatele nie posiadają, oraz często wiąże się z wysokimi kosztami początkowymi po stronie obywateli.
5.5. Pakiet energetyczny dla obywateli powinien również zawierać zobowiązanie do zaostrzenia unijnych przepisów dotyczących społeczności energetycznych w kolejnych nowelizacjach obowiązujących dyrektyw w sprawie energii. Przykładowo przepisy UE dotyczące energetyki obywatelskiej nadal zawierają niejasne definicje i są niekonsekwentnie wdrażane. Kluczowe pojęcia, takie jak "społeczność energetyczna" czy "dzielenie się energią", są różnie interpretowane w poszczególnych państwach członkowskich. Słabe egzekwowanie kryteriów unijnych stwarza ryzyko przejęcia inicjatyw przez podmioty komercyjne. W celu ochrony integralności społeczności energetycznych niezbędne są silniejsze mechanizmy zabezpieczające.
5.6. Organy, które powinny usuwać przeszkody napotykane przez społeczności energetyczne, nie funkcjonują prawidłowo - zarówno z powodu braków kadrowych i braku wiedzy specjalistycznej, jak i z powodu presji ze strony obecnych uczestników rynku. Wymogi rejestracyjne są nadmiernie skomplikowane, a operatorzy systemu dystrybucyjnego odmawiają podłączenia nowych społeczności energetycznych i prosumentów do sieci lub opóźniają ten proces. Tymczasem powinni oni stale poprawiać przepustowość przyłączeń i liczyć się z konsekwencjami, jeżeli nie będą reagować w ustalonym terminie. Wymaga to planów zagospodarowania przestrzennego energii oraz planów rozwoju sieci opracowywanych zarówno na wysokim szczeblu, jak i regionalnie, aby odzwierciedlić rosnącą liczbę takich alternatywnych systemów energetycznych.
6. Uwagi szczegółowe dotyczące ubóstwa energetycznego
6.1. Utrzymujące się wysokie wskaźniki ubóstwa energetycznego wskazują na potrzebę podejścia o charakterze transformacyjnym, które wykracza poza samo przestrzeganie przepisów i autentycznie wzmacnia pozycję obywateli 12 . UE powinna w pierwszej kolejności: (1) wprowadzić ogólnounijny zakaz odłączania gospodarstwom domowym dostaw paliw, gdyż doprowadza je to do ubóstwa energetycznego i w obliczu skomplikowanej procedury ponownego przyłączenia tylko pogłębia ich trudności; 2) zreformować rynek energii elektrycznej i odejść od systemu rankingu cenowego, który wiąże ceny energii elektrycznej z cenami gazu 13 . Ma to umożliwić przedsiębiorstwom i obywatelom czerpanie korzyści z niskich cen energii ze źródeł odnawialnych.
6.2. Choć UE w pełni uznaje problem ubóstwa energetycznego, w gestii państw członkowskich pozostawia definiowanie i sposoby reagowania, co - wobec istniejących różnic politycznych i finansowych - utrudnia spójne działania. Takie podejście zawodzi, skoro dane dotyczące UE i poszczególnych krajów wskazują na utrzymujący się wysoki poziom ubóstwa energetycznego. UE powinna konsekwentnie przyjąć jednolite podejście oparte na ocenie zdolności gospodarstwa domowego do zaspokojenia minimalnych potrzeb energetycznych. Aby uruchomić spójny proces gromadzenia danych na wszystkich szczeblach zarządzania, w ramach pakietu energetycznego dla obywateli należy wprowadzić mechanizm obliczania minimalnego zapotrzebowania na energię na podstawie danych dotyczących budynków i gospodarstw domowych. Należy wzmocnić rolę Eurostatu w ścisłej współpracy z krajowymi urzędami statystycznymi, władzami lokalnymi i dostawcami energii, tak aby możliwe było skuteczne gromadzenie danych z gospodarstw domowych.
6.3. Poprawa jakości mieszkań jest niezbędna dla ograniczenia ubóstwa energetycznego 14 , nie tylko w okresach niskich temperatur, ale coraz częściej także w okresie letnim. Do strategii lokalnych trzeba włączyć audyty energetyczne i dotacje na renowację budynków. Należy poprawić gromadzenie danych dotyczących charakterystyki energetycznej budynków, aby skuteczniej ukierunkować interwencje. Przedsiębiorstwa energetyczne, podmioty mieszkalnictwa socjalnego lub władze lokalne mogą wstępnie finansować niezbędne inwestycje, które mieszkańcy mogliby następnie (częściowo) spłacać z oszczędności na rachunkach za energię 15 . Należy wprowadzić szczególny przepis z myślą o najemcach, których rozwiązania energetyczne są wynikiem relacji z wynajmującym i którzy mogą być również narażeni na wyższe czynsze z powodu renowacji.
6.4. Należy wyraźnie stwierdzić, że różne systemy własności domów lub mieszkań mogą być czynnikiem sprzyjającym ubóstwu energetycznemu. Strategie łagodzenia ubóstwa energetycznego powinny zatem obejmować mechanizmy ochrony najemców i wzmocnienia pozycji stowarzyszeń właścicieli domów oraz odpowiadać lokalnym uwarunkowaniom własności.
6.5. Wykorzystanie paliw stałych, w szczególności drewna, wynika z ubóstwa energetycznego na obszarach wiejskich i na zmarginalizowanych obszarach miejskich. Drewno często pochodzi z nieformalnych rynków, co prowadzi do niestabilności cen, ograniczonego dostępu i niskiej jakości paliwa, szkód dla środowiska przez nielegalne pozyskiwanie tego surowca, a także do zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa. Właściwe przechowywanie drewna i jakość pieców powinny stanowić kluczowe zagadnienie dla władz lokalnych. Muszą one być uprawnione do interwencji, aby móc wyegzekwować odpowiednie przechowywanie drewna oraz ukierunkowaną dystrybucję na podstawie danych.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
Przewodniczący
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Oliver RÖPKE
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.27 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Pakiet energetyczny dla obywateli: zaangażowanie obywateli, społeczności energetyczne i prosumpcja (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji Europejskiej) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |