Stanowisko Rady (UE) nr 1/2026 w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany dyrektywy 2000/60/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, dyrektywy 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu oraz dyrektywy 2008/105/WE w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej - Przyjęte przez Radę w dniu 17 lutego 2026 r.
Stanowisko Rady (UE) nr 1/2026 w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany dyrektywy 2000/60/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, dyrektywy 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu oraz dyrektywy 2008/105/WE w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnejPrzyjęte przez Radę w dniu 17 lutego 2026 r.(Tekst mający znaczenie dla EOG)(C/2026/1789)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 1 ,
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 2 ,
(1) W dniu 28 lipca 2010 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało, że prawo dostępu do bezpiecznej i czystej wody pitnej oraz urządzeń sanitarnych jest prawem człowieka niezbędnym do pełnego cieszenia się życiem i korzystania ze wszystkich praw człowieka. Aby z prawa tego można było w pełni korzystać w Unii, państwa członkowskie powinny poprawić dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych, w szczególności dzięki poprawie jakości zarówno wód powierzchniowych, jak i podziemnych wykorzystywanych do poboru wody pitnej poprzez wdrożenie dyrektywy 2000/60/WE 3 oraz poprzez skuteczne wdrożenie dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 4 i (UE) 2024/3019 5 .
(2) Zanieczyszczenie chemiczne wód powierzchniowych i wód podziemnych stanowi dla środowiska wodnego zagrożenie, którego skutkami mogą być m.in. toksyczność ostra i toksyczność przewlekła dla organizmów wodnych, akumulacja substancji zanieczyszczających w ekosystemie oraz utrata siedlisk i różnorodności biologicznej; zanieczyszczenie to stanowi również zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Ustalenie środowiskowych norm jakości przyczynia się do osiągnięcia celu w zakresie zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska.
(3) Według sprawozdania Europejskiej Agencji Środowiska pt. "Stan zasobów wodnych w Europie w 2024 r." w 2021 r. państwa członkowskie zgłosiły, że około 90 % obszaru jednolitych części wód podziemnych ma dobry stan ilościowy, a około 75 % - dobry stan chemiczny, natomiast 40 % jednolitych części wód powierzchniowych miało dobry lub bardzo dobry stan ekologiczny, a 38 % - dobry stan chemiczny. Jak określono w 7. sprawozdaniu Komisji z realizacji (2024) w ocenie trzeciej edycji planów gospodarowania wodami w dorzeczu stwierdzono, że powody tego stanu rzeczy są różnorakie. W odniesieniu do stanu chemicznego, niektóre pozytywne tendencje są maskowane historycznymi, powszechnie występującymi zanieczyszczeniami rtęcią i innymi wszechobecnymi związkami, wykazującymi zdolność do bioakumulacji i toksycznymi substancjami, lub przysłaniają je nowe wyzwania związane z pojawiającymi się nowymi zanieczyszczeniami. W odniesieniu do stanu ekologicznego, nastąpiła pewna poprawa niektórych elementów biologicznych dotyczących jakości. Jednak rzeki, jeziora i wody przybrzeżne w Unii nadal podlegają znacznej presji i nawet gdy podejmowane są skuteczne środki, w ramach prowadzonego monitorowania postępy mogą nie być widoczne w perspektywie krótkoterminowej, ponieważ przyroda potrzebuje czasu na poprawę swojego stanu.
Urzędowym)] oraz stanowisko Rady w pierwszym czytaniu z dnia 17 lutego 2026 r. [(Dz.U. ...) / (dotychczas nieopublikowane
w Dzienniku Urzędowym)]. Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia .. [(Dz.U. ..) / (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym)] [oraz decyzja Rady z dnia .].
(4) Ogólnie rzecz biorąc, wnioski z przeprowadzonej w 2019 r. oceny adekwatności (ang. fitness check) dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2006/118/WE 6 , 2007/60/WE 7 i 2008/105/WE 8 (zwanej dalej "oceną adekwatności") wskazują, że dyrektywy te są zasadniczo odpowiednie do zakładanych celów, choć pewne ich elementy mogłyby zostać poprawione. Z wniosków tych wynika, że w ujęciu ogólnym dyrektywy doprowadziły jak dotąd do zwiększenia ochrony jednolitych części wód i lepszego zarządzania ryzykiem powodziowym. Zwraca się w nich też jednak uwagę, że obecnie ponad połowa wszystkich europejskich jednolitych części wód jest objęta wyłączeniami na podstawie dyrektywy 2000/60/WE, co wskazuje, że zrealizowanie w wyznaczonych terminach celu polegającego na osiągnięciu dobrego stanu wód stanowi dla państw członkowskich bardzo duże wyzwanie, a szczególnie problematyczne jest spełnienie środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych. Ponadto w ocenie adekwatności stwierdzono, że wolne postępy w osiąganiu celów tych dyrektyw można m.in. przypisać powolnemu wdrażaniu tych aktów, częściowo ze względu na brak wystarczających zasobów finansowych, a także niewystarczające ujęcie celów środowiskowych w przepisach sektorowych.
(5) Jak stwierdzono w ocenie Komisji z dnia 4 lutego 2025 r. na temat wdrożenia dyrektywy 2000/60/WE, przeprowadzonej w oparciu o trzecią aktualizację planów gospodarowania wodami w dorzeczu przygotowanych przez państwa członkowskie, zasoby wodne Unii nadal podlegają silnej presji w wyniku strukturalnego niewłaściwego gospodarowania tymi zasobami, niezrównoważonego użytkowania gruntów, zmian hydromorfo- logicznych, zanieczyszczeń, zmiany klimatu, zwiększonego zapotrzebowania na wodę i urbanizacji. Najbardziej znaczące presje na wody powierzchniowe we wszystkich państwach członkowskich składających sprawozdania, w porządku malejącym pod względem wartości procentowej dotkniętych danym zjawiskiem jednolitych części wód, to: zanieczyszczenia spowodowane depozycją atmosferyczną, zmiany hydromorfologiczne wynikające z odwadniania i nawadniania dla rolnictwa, energii wodnej, ochrony przeciwpowodziowej, żeglugi lub zaopatrzenia w wodę pitną oraz zanieczyszczenia pochodzące z rolnictwa. W przypadku wód podziemnych największą presję stanowią: zanieczyszczenia rozproszone pochodzące z rolnictwa (pozostałości pestycydów i nawozów), a w dalszej kolejności: pobór wód do celów zaopatrzenia ludności w wodę, rolnictwo, przemysł i inne. Reagowanie na te połączone presje ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zrównoważonego gospodarowania wodami i ich ochrony. Wymaga to stosowania zintegrowanych podejść promujących ograniczanie zanieczyszczenia u źródła, remediację istniejącego zanieczyszczenia, restytucję ekosystemów, wdrażanie technologii oszczędzających wodę i innych zrównoważonych praktyk we wszystkich sektorach. Państwa członkowskie powinny wzmocnić koordynację między polityką wodną a politykami sektorowymi, aby ograniczyć negatywne skutki dla zasobów wodnych i wspierać działania na rzecz osiągnięcia dobrego stanu ekologicznego, ilościowego i chemicznego wód zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE.
(6) Zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) polityka Unii w dziedzinie środowiska opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci".
(7) Działając na rzecz osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz wdrażając Plan działania na rzecz zerowej emisji zanieczyszczeń określony w komunikacie Komisji z dnia 12 maja 2021 r. dotyczącym. "Drogi do zdrowej planety dla wszystkich: Europejski Plan działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby", Unia powinna wziąć pod uwagę różnorodność sytuacji w różnych regionach Unii, wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe, produkcję żywności i przystępność cenową żywności, a także zdrową i zrównoważoną dietę.
(8) Komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. dotyczący Europejskiego Zielonego Ładu określa strategię Unii na rzecz zapewnienia do 2050 r. neutralnej dla klimatu, czystej gospodarki o obiegu zamkniętym, poprzez optymalizację gospodarowania zasobami przy jednoczesnym minimalizowaniu zanieczyszczenia. Komunikat Komisji z dnia 14 października 2020 r. dotyczący "Strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności na rzecz nietoksycznego środowiska" oraz planu działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń odnoszą się do konkretnych aspektów Europejskiego Zielonego Ładu związanych z zanieczyszczeniem. Inne szczególnie istotne i uzupełniające polityki przedstawione są w komunikatach Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym, z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie kształtowania cyfrowej przyszłości Europy z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie europejskiej strategii w zakresie danych, z dnia 20 maja 2020 r. w sprawie strategii "od pola do stołu" na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego, z dnia 20 maja 2020 r. w sprawie unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 - Przywracanie przyrody do naszego życia, z dnia 25 listopada 2020 r. w sprawie strategii farmaceutycznej dla Europy z dnia 17 listopada 2021 r. w sprawie strategii UE na rzecz ochrony gleb 2030 - Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu i z dnia 4 czerwca 2025 r. w sprawie Europejskiej Strategii odporności gospodarki wodnej.
(9) Cele polegające na osiągnięciu dobrego stanu wód i zapewnienie dostępności wody mają charakter przekrojowy i często nie są realizowane w wystarczająco spójny sposób. Zrównoważona gospodarka wodna powinna być uwzględniana we wszystkich politykach Unii dotyczących sektorów wykorzystujących wodę.
(10) W dyrektywie 2000/60/WE ustanowiono ramy dla ochrony śródlądowych wód powierzchniowych, wód przejściowych, wód przybrzeżnych oraz wód podziemnych. Ramy te obejmują zidentyfikowanie substancji priorytetowych spośród tych, które przedstawiają na poziomie Unii znaczące ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem. W dyrektywie 2008/105/WE ustanowiono ogólnounijne środowiskowe normy jakości dla 45 substancji priorytetowych wymienionych wcześniej w załączniku X do dyrektywy 2000/60/WE oraz dla ośmiu innych substancji zanieczyszczających, które były już regulowane na poziomie Unii przed wprowadzeniem tego załącznika decyzją nr 2455/2001/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 9 . W dyrektywie 2006/118/WE określono obowiązujące w całej Unii normy jakości wód podziemnych odnoszące się do azotanów i substancji czynnych zawartych w pestycydach, a także kryteria ustalania krajowych wartości progowych dla innych substancji zanieczyszczających w wodach podziemnych. W dyrektywie określono również minimalny wykaz 12 substancji zanieczyszczających i wskaźników zanieczyszczenia, w odniesieniu do których państwa członkowskie muszą rozważyć, czy należy ustalić krajowe wartości progowe. Normy jakości wód podziemnych określono w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE.
(11) Należy zapewnić, aby zaprzestano zrzutów, emisji oraz strat priorytetowych substancji niebezpiecznych lub ich stopniową eliminację zgodnie z odpowiednim harmonogramem, a w każdym razie nie później niż 20 lat po tym, jak dana substancja priorytetowa zostanie wymieniona jako niebezpieczna w części A załącznika I do dyrektywy 2008/105/WE. Harmonogram ten powinien mieć zastosowanie bez uszczerbku dla stosowania bardziej rygorystycznych harmonogramów określonych we wszelkich innych mających zastosowanie przepisach Unii.
(12) Umieszczenie substancji w części A załącznika X do dyrektywy 2000/60/WE lub w załączniku I lub części B załącznika II do dyrektywy 2006/118/WE rozważa się na podstawie oceny ryzyka, jakie stwarzają one dla ludzi i dla środowiska wodnego. Do kluczowych elementów tej oceny należą: wiedza na temat stężeń substancji w środowisku, w tym informacje zgromadzone w ramach monitorowania listy obserwacyjnej, wiedza dotycząca toksyczności substancji, jak również ich trwałości w środowisku, zdolności do bioakumulacji, mobilności, rakotwórczości, mutagenności, toksyczności reprodukcyjnej i potencjału zaburzania funkcjonowania układu hormonalnego.
(13) Komisja przeprowadziła przegląd znajdującego się wcześniej w załączniku X do dyrektywy 2000/60/WE wykazu substancji priorytetowych zgodnie z art. 16 tej dyrektywy i art. 8 dyrektywy 2008/105/WE, a także przegląd wykazów substancji znajdujących się w załącznikach I i w części B załącznika II do dyrektywy 2006/118/WE zgodnie z jej art. 10 i w świetle nowej wiedzy naukowej stwierdziła, że należy w tych wykazach wprowadzić zmiany poprzez: dodanie nowych substancji, ustanowienie środowiskowych norm jakości lub norm jakości wód podziemnych dla tych nowo dodanych substancji, dokonanie przeglądu środowiskowych norm jakości dla niektórych istniejących substancji w świetle postępu naukowego oraz ustanowienie środowiskowych norm jakości dla fauny i flory lub osadów w odniesieniu do niektórych istniejących i nowo dodanych substancji. Komisja zidentyfikowała również dodatkowe substancje, które mogą akumulować się w osadach lub faunie i florze, oraz wyjaśniła, że należy prowadzić monitorowanie trendów w zakresie takich substancji w osadach lub faunie i florze. Przeglądy wykazów substancji oparto na szeroko prowadzonych konsultacjach z ekspertami reprezentującymi służby Komisji, państwa członkowskie, grupy zainteresowanych stron oraz Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska oraz Pojawiających się Zagrożeń.
(14) Aby skutecznie radzić sobie z większością substancji zanieczyszczających w całym ich cyklu życia, należy połączyć środki kontroli u źródła i środki "końca rury", w tym - w stosownych przypadkach - w ramach etapów tworzenia chemikaliów, wydawania na nie zezwoleń lub ich zatwierdzenia, kontroli emisji podczas produkcji i stosowania lub w trakcie innych procesów oraz postępowania z odpadami. Ustanowienie nowych lub bardziej rygorystycznych norm jakości w odniesieniu do jednolitych części wód uzupełnia zatem inne przepisy Unii, które dotyczą lub mogłyby dotyczyć problemu zanieczyszczenia na co najmniej jednym z tych etapów, w tym dyrektywę 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 10 , rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 11 i (WE) nr 1107/2009 12 , dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE 13 i 2010/75/UE 14 , rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 15 i (UE) 2019/6 16 oraz dyrektywę (UE) 2024/3019, i jest z nimi spójne. Aby osiągnąć cele środowiskowe określone w art. 4 dyrektywy 2000/60/WE w sposób jak najbardziej racjonalny pod względem kosztów, Komisja i państwa członkowskie powinny w swoich działaniach i programach środków w miarę możliwości priorytetowo traktować środki kontroli u źródła, a także egzekwować ich wdrożenie. Należy zapewnić spójność między wszystkimi przepisami unijnymi i krajowymi dotyczącymi emisji zanieczyszczeń u źródła, aby zmniejszyć zanieczyszczenie do poziomów, które nie są już uważane za szkodliwe dla zdrowia i naturalnych ekosystemów.
(15) Nowe dowody naukowe wskazują na znaczące ryzyko związane z szeregiem innych - oprócz tych już regulowanych - substancji zanieczyszczających występujących w częściach wód. W ramach dobrowolnego monitorowania substancji peri polifluoroalkilowych (PFAS) oraz produktów farmaceutycznych wykryto szczególny problem w przypadku wód podziemnych. PFAS wykryto w ponad 70 % punktów pomiarowych wód podziemnych w Unii, a obowiązujące krajowe wartości progowe są wyraźnie przekroczone w znacznej liczbie miejsc. Podzbiór określonych substancji PFAS należy zatem dodać do wykazu substancji zanieczyszczających wody podziemne. W przypadku wód powierzchniowych kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS) i jego pochodne zostały już umieszczone w wykazie jako substancje priorytetowe, ale obecnie uznaje się, że inne PFAS również stwarzają ryzyko. Podzbiór określonych substancji PFAS należy zatem dodać do wykazu substancji priorytetowych. Zarówno dobrowolne monitorowanie w odniesieniu do wód podziemnych, jak i monitorowanie substancji z listy obserwacyjnej na podstawie art. 8b dyrektywy 2008/105/WE potwierdziły, że istnieje ryzyko dla wód podziemnych i wód powierzchniowych stwarzane przez szereg substancji farmaceutycznych, które w związku z tym należy umieścić, odpowiednio, w wykazie substancji zanieczyszczających w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE lub w wykazie substancji priorytetowych w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE. W odniesieniu do wód podziemnych, przy kolejnym przeglądzie Komisja powinna rozważyć uwzględnienie skumulowanego ryzyka związanego z substancjami farmaceutycznymi poprzez ustanowienie norm jakości dla sumy (sum) wybranych substancji farmaceutycznych, potencjalnie w oparciu o ich sposób działania. Z tego powodu do załącznika V do dyrektywy 2006/118/WE należy dodać pozycję "suma (sumy) wybranych substancji farmaceutycznych według sposobu działania". W wodach powierzchniowych skumulowane ryzyko związane z estrogenowymi substancjami farmaceutycznymi powinno być przedmiotem monitorowania opartego na skutkach, a przy kolejnym przeglądzie Komisja, biorąc pod uwagę dane z bardziej aktualnego i bieżącego monitorowania substancji z listy obserwacyjnej, powinna rozważyć ustanowienie norm dla sumy (sum) wybranych substancji farmaceutycznych, potencjalnie w oparciu o ich sposób działania. Z tego powodu do załącznika III do dyrektywy 2008/105/WE należy dodać pozycję "suma (sumy) wybranych substancji farmaceutycznych według sposobu działania". Komisja powinna również rozważyć ustanowienie norm dla substancji farmaceutycznych ogółem oraz odpowiednich metodyk ich monitorowania. Zachęca się również państwa członkowskie do monitorowania łącznej ilości PFAS ("PFAS ogółem") w wodach podziemnych z wykorzystaniem wytycznych przyjętych na podstawie art. 13 ust. 7 dyrektywy (UE) 2020/2184. Komisja powinna wziąć pod uwagę te wytyczne i wyniki uzyskiwane przez państwa członkowskie przy określaniu metody monitorowania PFAS ogółem konkretnie w wodach podziemnych, oraz zachęcać państwa członkowskie do jej stosowania. Komisja powinna dostosować tę metodykę monitorowania, aby ułatwić monitorowanie PFAS ogółem w wodach powierzchniowych i zachęcać państwa członkowskie do jej stosowania. Komisja powinna również rozważyć ustanowienie norm jakości w odniesieniu do PFAS ogółem w wodach podziemnych i wodach powierzchniowych przy okazji kolejnego przeglądu wykazów substancji zanieczyszczających zawartych w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE i załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE.
(16) Bisfenol-A należy dodać do wykazu substancji w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE i uznać za priorytetową substancję niebezpieczną. Dowody naukowe wskazują, że bisfenole inne niż bisfenol-A mają potencjał zaburzania funkcjonowania układu hormonalnego, a zatem zastąpienie bisfenolu-A innymi rodzajami bisfenoli może nie przynieść zamierzonych korzyści. Ponadto mieszaniny bisfenoli mogą stwarzać skumulowane ryzyko. Przy kolejnym przeglądzie Komisja powinna zatem dokonać ogólnego przeglądu wykazu bisfenoli i rozważyć ustanowienie środowiskowej normy jakości dla całkowitego stężenia bisfenoli ("bisfenole ogółem") lub przynajmniej dla sumy wybranych bisfenoli ("suma bisfenoli"), w tym co najmniej bisfenolu-B i bisfenolu-S, na podstawie odpowiedniej metody monitorowania. "Suma bisfenoli" powinna zatem zostać ujęta w załączniku III do dyrektywy 2008/105/WE. Ponadto państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na to, czy określić i monitorować co najmniej bisfenol-B i bisfenol-S jako substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy, ewentualnie w stosownych przypadkach, i na to, by przekazywać dane zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 2000/60/WE z myślą o zapewnieniu przy kolejnym przeglądzie możliwości dokonania odpowiedniej oceny ryzyka związanego z sumą tych bisfenoli i bisfenolem-A. Komisja powinna również rozważyć ustanowienie norm jakości dla "bisfenoli ogółem" i "sumy bisfenoli" w dyrektywie 2006/118/WE.
(17) Biorąc pod uwagę, że wody podziemne są głównym źródłem wody pitnej w Unii, konieczne jest zapewnienie, by standardy jakości określone w dyrektywie 2006/118/WE wspierały osiąganie wartości parametrycznych określonych dla wody pitnej w dyrektywie (UE) 2020/2184. Chociaż harmonizacja norm dotyczących PFAS może być właściwym rozwiązaniem, ostatnio wykazano, że wartość parametryczna odnosząca się do sumy 20 PFAS, wymienionych w części B pkt 3 załącznika III do dyrektywy (UE) 2020/2184 nie jest zgodna z najnowszymi danymi naukowymi w odniesieniu do wykazu PFAS, które należy traktować priorytetowo, z toksycznością tych substancji oraz z różnicami w toksyczności między substancjami z tej rodziny. Wobec braku pełnego i ostatecznego porozumienia w zakresie norm dotyczących PFAS, określonych w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE określono normę jakości dla grupy 20 PFAS, wymienionych w części B pkt 3 załącznika III do dyrektywy (UE) 2020/2184, poprzez odniesienie do określonej w dyrektywie (UE) 2020/2184 wartości parametrycznej dla tej grupy w celu zapewnienia, by wszelkie zmiany w składzie tej grupy substancji lub wszelkie zmiany tej wartości zostały automatycznie włączone do dyrektywy 2006/118/WE. Aby uwzględnić najnowszą wiedzę naukową, w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE należy dodać normę jakości dla sumy czterech najbardziej problematycznych PFAS zgodnie z wartością zaproponowaną przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Z tego samego powodu, niezwykle ważne jest, aby jak najszybciej poddać przeglądowi i w stosownych przypadkach zmienić określone w dyrektywie (UE) 2020/2184 wartości parametryczne dla PFAS, a w przypadku ich zmiany dostosować również normy jakości określone w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE.
(18) Biorąc pod uwagę toksyczność kwasu trifluorooctowego (TFA), jego trwałość i częstość występowania w środowisku oraz jego liczne źródła, w tym w związku ze stosowaniem pestycydów zawierających PFAS i gazów chłodniczych zawierających fluor, niezwykle ważne jest, aby podjąć działania w związku z obecnością tego kwasu zarówno w wodach powierzchniowych, jak i podziemnych. Zatem w odniesieniu do wód powierzchniowych TFA należy włączyć do sumy 25 PFAS, dla których określono środowiskową normę jakości w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE. Przy okazji kolejnego przeglądu Komisja powinna rozważyć ustanowienie odrębnej środowiskowej normy jakości dla TFA w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE. W odniesieniu do wód podziemnych, Komisja powinna również rozważyć ustanowienie w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE normy jakości dla TFA, jako odrębnego wskaźnika lub w ramach sumy, z uwzględnieniem najnowszej wiedzy naukowej na temat TFA, w tym prac prowadzonych przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA), EFSA i Światową Organizację Zdrowia (WHO). Należy również uwzględnić przyszłe zmiany dyrektywy (UE) 2020/2184.
(19) Konieczne jest pozyskanie większej wiedzy na temat występowania, znaczenia i wrażliwości ekosystemów wód podziemnych, aby zapewnić im odpowiednią ochronę. Należy zatem zachęcać do prowadzenia dodatkowych badań naukowych, finansować je i wdrażać, a ich wyniki należy rozpowszechniać, i w razie potrzeby uwzględniać wraz z istniejącą wiedzą przy wdrażaniu lub zmienianiu dyrektyw 2000/60/WE i 2006/118/WE. Komisja powinna współpracować z państwami członkowskimi w ramach wspólnej strategii wdrażania dyrektywy 2000/60/WE, w celu ustanowienia metodyki identyfikacji ekosystemów wód podziemnych. Niezwłocznie po udostępnieniu wiarygodnej metodyki państwa członkowskie powinny ją w stosownych przypadkach stosować, a razie potrzeby ustanowić bardziej rygorystyczne normy w celu ochrony tych ekosystemów.
(20) Dyrektywa 2000/60/WE wymaga, aby państwa członkowskie identyfikowały jednolite części wód wykorzystywane do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, monitorowały je i stosowały niezbędne środki zapobiegające pogorszeniu się ich jakości i pozwalające zredukować poziom uzdatniania wymaganego dla produkcji wody zdatnej do spożycia przez ludzi. W tym kontekście mikrodrobiny plastiku zidentyfikowano jako stwarzające potencjalne ryzyko dla zdrowia ludzkiego, ale potrzeba więcej danych z monitorowania, aby potwierdzić konieczność ustanowienia środowiskowej normy jakości dla mikrodrobin plastiku w wodach powierzchniowych i podziemnych. Mikrodrobiny plastiku należy zatem umieścić na listach obserwacyjnych dla wód powierzchniowych i normy jakości dla wód podziemnych i monitorować je, gdy tylko dostępne będą odpowiednie metody monitorowania. W tym kontekście należy uwzględnić metodyki monitorowania i oceny ryzyka związanego z mikrodrobinami plastiku w wodzie pitnej, opracowane na podstawie dyrektywy (UE) 2020/2184.
(21) Szacuje się, że w 2019 r. od 900 000 do 1,7 miliona zgonów na całym świecie można było przypisać infekcjom związanym z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe. Wyraża się też obawy dotyczące ryzyka rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w związku z obecnością w środowisku wodnym mikroorganizmów opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe i genów oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, ale działania monitorujące w tym względzie miały jak dotąd ograniczony charakter. Na listach obserwacyjnych dla wód powierzchniowych i podziemnych należy również umieścić odpowiednie wskaźniki dotyczące występowania, rozwoju lub przenoszenia oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i monitorować te zjawiska, gdy tylko zostaną opracowane odpowiednie metody monitorowania. Jest to zgodne z przyjętym przez Komisję w czerwcu 2017 r. Europejskim planem działania "Jedno zdrowie" na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz z komunikatem Komisji z dnia 25 listopada 2020 r. pt. "Strategia farmaceutyczna dla Europy", który również odnosi się do tego problemu.
(22) Zarówno dyrektywa 2006/118/WE, jak i dyrektywa 2008/105/WE powinny zawierać załącznik z wykazem wybranych substancji, grup substancji i wskaźników, które Komisja powinna uwzględnić w kolejnym przeglądzie tych dyrektyw, w oczekiwaniu na opracowanie wiarygodnych metod monitorowania i odpowiednich norm jakości lub wartości progowych oraz na ostateczne potwierdzenie, że substancje te stwarzają ryzyko dla wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub za ich pośrednictwem. W razie potrzeby potwierdzenie takie można by uzyskać poprzez włączenie substancji, grup substancji lub wskaźników do odpowiedniej listy obserwacyjnej.
(23) Konwencjonalne chemiczne metody analityczne stosowane do monitorowania substancji na podstawie dyrektyw 2000/60/WE, 2006/118/WE i 2008/105/WE zasadniczo nie pozwalają na określenie skumulowanego ryzyka stwarzanego przez mieszaniny substancji. Biorąc pod uwagę rosnącą świadomość na temat znaczenia mieszanin, a tym samym na temat monitorowania opartego na skutkach przy określaniu stanu chemicznego, oraz mając na uwadze, że istnieją już wystarczająco solidne metody monitorowania opartego na skutkach w odniesieniu do substancji estrogenowych, państwa członkowskie powinny stosować takie metody monitorowania opartego na skutkach do oceny skumulowanych skutków działania substancji estrogenowych w wodach powierzchniowych w okresie co najmniej dwóch lat. Umożliwi to porównanie wyników opartych na skutkach z wynikami uzyskanymi konwencjonalnymi metodami monitorowania trzech estrogenowych substancji farmaceutycznych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE. W tym celu Komisja powinna przyjąć akt wykonawczy określający specyfikacje techniczne dotyczące monitorowania substancji estrogenowych przy zastosowaniu metod monitorowania opartego na skutkach. Komisja powinna również opublikować sprawozdanie dotyczące porównania wyników uzyskanych z monitorowania opartego na skutkach z wynikami uzyskanymi przy użyciu metod konwencjonalnych. Analizę tę należy wykorzystać do oceny, czy metody monitorowania oparte na skutkach dostarczają danych wystarczająco rzetelnych i dokładnych, aby można było wykorzystywać te metody jako wiarygodne metody przesiewowe. Zaletą korzystania z metod przesiewowych byłoby umożliwienie objęcia skutków wszystkich substancji estrogenowych o podobnym działaniu, a nie tylko tych wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE; w wielu lokalizacjach metody te mogłyby również zastąpić monitorowanie poszczególnych substancji jedna po drugiej. Należy zdefiniować pojęcie wartości progowych opartych na skutkach. Należy zmienić definicję dobrego stanu chemicznego wód powierzchniowych w dyrektywie 2000/60/WE w celu zapewnienia, aby w przyszłości mogły one również obejmować wartości progowe, które mogą zostać ustalone do oceny wyników monitorowania opartego na skutkach.
(24) Chociaż ryzyko stwarzane przez mieszaniny pestycydów jest do pewnego stopnia ujęte w dyrektywie 2006/118/WE w ramach normy jakości dla pestycydów ogółem, ryzyko stwarzane przez takie mieszaniny nie jest ujęte w dyrektywie 2008/105/WE. Aby przynajmniej częściowo uwzględnić to skumulowane ryzyko, należy ustanowić środowiskową normę jakości dla sumy pestycydów, które są już uwzględnione w wykazie substancji priorytetowych i które mają być monitorowane w wodzie, a ta norma powinna być uwzględniana przy ocenie stanu chemicznego. Z myślą o lepszym uwzględnieniu ryzyka związanego z mieszaninami w przyszłości Komisja przy kolejnym przeglądzie powinna rozważyć ustanowienie norm dla sumy (sum) wybranych pestycydów, potencjalnie w oparciu o ich sposób działania i ewentualnie obejmujących więcej pestycydów niż pestycydy wymienione indywidualnie w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE. Z tego powodu w nowym załączniku do tej dyrektywy należy uwzględnić pozycję "suma (sumy) wybranych pestycydów według sposobu działania". Komisja powinna również rozważyć, czy przy ustanawianiu środowiskowej normy jakości dla pestycydów ogółem możliwe jest zastosowanie podejścia opartego na ryzyku popartego odpowiednią metodą monitorowania. Ponieważ określone w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE ogólne normy jakości wynoszące 0,1 pg/L dla poszczególnych pestycydów i 0,5 pg/L dla pestycydów ogółem w wodach podziemnych zostały ustanowione w latach 80. XX wieku i ograniczał je poziom czułości dostępnych w tym czasie metod analitycznych, normy te mogą nie zapewniać wystarczającej ochrony zdrowia ludzkiego lub środowiska. Komisja powinna zatem dokonać przeglądu tych wartości podczas następnego przeglądu wykazu substancji zanieczyszczających w wodach podziemnych.
(25) W wyniku przeglądu wykazu substancji w części A załącznika I do dyrektywy 2008/105/WE Komisja zidentyfikowała szereg substancji, które mogłaby usunąć z wykazu, ponieważ nie stwarzają już w Unii powszechnego ryzyka dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem. Ponieważ jednak substancje te nadal stanowią ryzyko w niektórych państwach członkowskich, należy włączyć je wraz z odpowiadającymi im środowiskowymi normami jakości do nowego załącznika do dyrektywy 2008/105/WE. Państwa członkowskie powinny nadal monitorować te substancje, jeżeli uznają je za substancje wzbudzające obawy na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym, i odpowiednio stosować środowiskowe normy jakości. Niektóre inne substancje były brane pod uwagę, jeżeli chodzi o ich usunięcie z wykazu, ale zostały w nim utrzymane, ponieważ należy ustalić, czy ich stężenia wykazują tendencję spadkową. W przypadku niektórych z tych substancji monitorowanie na podstawie dyrektyw 2000/60/WE i 2008/105/WE przyczynia się również do wypełniania obowiązków w zakresie monitorowania wynikających z Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych 17 (zwanej dalej "konwencją sztokholmską") podpisanej w Sztokholmie w dniu 22 maja 2001 r. i z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 18 .
(26) Zgodnie z konwencją sztokholmską i rozporządzeniem (UE) 2019/1021 państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska przed trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi. Państwa członkowskie są zobowiązane do monitorowania obecności trwałych zanieczyszczeń organicznych w środowisku zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (UE) 2019/1021 wdrażającego wymogi art. 11 ust. 1 konwencji sztokholmskiej.
(27) Do tej pory substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy, których nie zidentyfikowano jako substancji priorytetowych na podstawie dyrektywy 2000/60/WE, podlegały krajowym środowiskowym normom jakości i zaliczano je do fizykochemicznych elementów jakości uzupełniających ocenę stanu ekologicznego wód powierzchniowych. W odniesieniu do wód podziemnych państwa członkowskie mogły również ustalić własne wartości progowe, nawet w przypadku syntetycznych substancji wytworzonych przez człowieka. Elastyczność ta doprowadziła do nieoptymalnych wyników pod względem porównywalności stanu jednolitych części wód między państwami członkowskimi oraz pod względem ochrony środowiska. Należy zatem zapewnić procedurę umożliwiającą uzgodnienie na poziomie Unii środowiskowych norm jakości i wartości progowych, które mają być stosowane w odniesieniu do tych substancji, jeżeli zostaną one zidentyfikowane jako wzbudzające obawy na poziomie krajowym, oraz ustanowić repozytoria stosowanych wartości progowych w załączniku II do dyrektywy 2006/118/WE i środowiskowych norm jakości w nowym załączniku do dyrektywy 2008/105/WE. Zharmonizowane środowiskowe normy jakości i wartości progowe powinny być stosowane przez państwa członkowskie wyłącznie przy ocenie stanu ich jednolitych części wód w obszarach dorzeczy, w których stwierdzono ryzyko związane z tymi substancjami.
(28) Ponadto włączenie substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy do definicji stanu chemicznego wód powierzchniowych zapewnia bardziej skoordynowane, spójne i przejrzyste podejście pod względem monitorowania i oceny stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych oraz powiązanych informacji podawanych do wiadomości publicznej. Ułatwia również bardziej ukierunkowane podejście do identyfikacji i wdrażania środków mających na celu zajęcie się wszystkimi kwestiami "związanymi z chemikaliami" w bardziej całościowy, skuteczny i efektywny sposób. Należy zatem zmienić definicje "stanu ekologicznego" i "stanu chemicznego" oraz rozszerzyć zakres definicji "stanu chemicznego", aby obejmował również substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy stanowiące dotychczas część definicji "stanu ekologicznego" określonego w załączniku V do dyrektywy 2000/60/WE. W związku z tym dyrektywą 2008/105/WE należy objąć pojęcie środowiskowych norm jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy oraz powiązane procedury. Nie należy uznawać, że stan jednolitej części wód pogorszył się tylko z powodu tej zmiany.
(29) Mechanizmy list obserwacyjnych dla wód powierzchniowych i podziemnych mają na celu gromadzenie informacji na temat występowania i dystrybucji w środowisku wodnym substancji potencjalnie wzbudzających obawy, które do tej pory były słabo udokumentowane i w odniesieniu do których często nie są dostępne znormalizowane metody analityczne. Ponadto w przypadku substancji wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2006/118/WE i w załączniku I do dyrektywy 2008/105/WE metody analityczne dostępne na rynku nie zawsze pozwalają na osiągnięcie proponowanych norm jakości. Opracowanie nowych metod i monitorowanie większej liczby substancji, grup substancji lub wskaźników stanowi wyzwanie i powoduje wzrost kosztów, a także generuje potrzebę wzmocnienia zdolności administracyjnych w państwach członkowskich, zwłaszcza tych o mniejszych zasobach. Dlatego też ustanowienie wspólnego ośrodka monitoringowego umożliwiającego wypełnienie wymogów w zakresie monitorowania, na wniosek państw członkowskich, mogłoby pomóc im w realizacji tego trudnego zadania oraz zmniejszyć obciążenia finansowe i administracyjne. Komisja powinna ocenić możliwości ustanowienia, finansowania i funkcjonowania takiego ośrodka monitorowania. Korzystanie z takiego ośrodka powinno być dobrowolne, dostępne dla wszystkich zainteresowanych państw członkowskich oraz bez uszczerbku dla rozwiązań już wdrożonych na poziomie krajowym.
(30) W kilku wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśniono pojęcie pogorszenia stanu. W związku z tym do dyrektywy 2000/60/WE należy wprowadzić definicję pogorszenia stanu. Jak określono w załączniku V do tej dyrektywy, stan jednolitej części wód powierzchniowych obejmuje zarówno jej stan ekologiczny, jak i chemiczny, a stan jednolitej części wód podziemnych obejmuje zarówno jej stan ilościowy, jak i chemiczny. Zamiast odwoływać się w definicji do każdego z tych elementów oddzielnie, należy po prostu wprowadzić odniesienie do załącznika V do tej dyrektywy. Jeżeli stan elementu jakości dla wód powierzchniowych ocenionego jako "zły" lub "nieosiągający dobrego stanu" lub stan elementu jakości dla wód podziemnych ocenionego jako "słaby" ulega dalszemu pogorszeniu, pogorszenie to należy również uznać za pogorszenie stanu jednolitej części wód.
(31) Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w połączeniu z rozszerzeniami wykazów substancji oraz surowszymi normami dotyczącymi istniejących substancji zanieczyszczających sprawiły, że realizowanie zasady niepogarszania stanu określonej w dyrektywie 2000/60/WE stało się trudniejsze, w szczególności w odniesieniu do projektów, które mają negatywny krótkoterminowy wpływ na jednolite części wód, lub do projektów i działań, które mają negatywny wpływ na jednolite części wód ze względu na przenoszenie wód lub osadów zawierających substancje zanieczyszczające. W przypadku projektów mających negatywny krótkoterminowy wpływ na co najmniej jeden element jakości nie jest już wykrywalny upływie jednego roku lub, w przypadku biologicznych elementów jakości, po upływie maksymalnie trzech lat. W celu upewnienia się, że negatywny wpływ już nie występuje, państwa członkowskie powinny mieć możliwość korzystania z istniejących rozwiązań w zakresie monitorowania. Takie rozwiązania mogą jednak okazać się niewystarczające, na przykład gdy stan jest zwyczajowo określany w drodze ekstrapolacji lub jeżeli odnośne elementy jakości są odmienne od elementów uznawanych za najbardziej wrażliwe na typowe presje i wpływ, a zatem nie są regularnie monitorowane. W takich przypadkach weryfikację ex post należy przeprowadzić poprzez dodatkowe i dostosowane monitorowanie. W przypadku projektów lub działań mających negatywny wpływ na jednolite części wód ze względu na przenoszenie zanieczyszczonej wody lub osadów, stężenia substancji zanieczyszczających w źródłowej części wód mogą ulec zmniejszeniu, za to mogą wzrosnąć w przyjmującej części wód, mimo że nie nastąpi zmiana w ogólnym bilansie masy substancji zanieczyszczających. Działania takie obejmują zrzuty zanieczyszczonej wody odprowadzanej z prac budowlanych lub przenoszenie osadów powstałych w wyniku pogłębiania w celu ochrony przeciwpowodziowej lub żeglugi i powinny być dozwolone pod warunkiem spełnienia szeregu kryteriów. Kryteria te powinny obejmować wymóg, aby podejmowane były wszystkie praktyczne kroki, w tym oczyszczanie, w celu złagodzenia niepożądanego wpływu, a przy tym że stan chemiczny przyjmującej jednolitej część wód jest już mniej niż dobry w odniesieniu do większości przenoszonych substancji, w szczególności w odniesieniu do substancji najtrwalszych i najbardziej zdolnych do bioakumulacji, takich jak PFAS, oraz że informacje dotyczące kryteriów i powody przenoszenia zostały podane w odpowiednim planie gospodarowania wodami w dorzeczu. Kryteria te mają na celu zapewnienie utrzymania ogólnego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska przewidzianego w dyrektywie 2000/60/WE. Przenoszenie zanieczyszczonej wody lub osadów nie powinno obniżać jakości zasobów wody pitnej, w związku z czym dla każdego punktu poboru wody pitnej należy ustanowić przylegającą strefę, w której wymaga się bardziej rygorystycznych środków ostrożności. Jeżeli państwa członkowskie ustanowiły już strefy ochronne na podstawie art. 7 dyrektywy 2000/60/WE lub art. 8 dyrektywy (UE) 2020/2184, strefy te mogą służyć temu celowi.
(32) Transformacja ekologiczna i inne działania leżące w interesie publicznym, takie jak działania w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, wymagają znacznych inwestycji w nowe technologie i w ich rozwój, co może być trudne do pogodzenia z celami dyrektywy 2000/60/WE, na przykład jeżeli potrzebne jest wydobywanie i wykorzystywanie surowców krytycznych skutkujące emisjami substancji wzbudzających rosnące obawy. Ważne jest, aby ocenić potencjalne ryzyko dla środowiska lub zdrowia ludzkiego stwarzane przez te substancje. Ocenę taką należy uwzględnić przy umieszczaniu substancji na listach obserwacyjnych. Równie ważne jest określenie potencjalnych konfliktów między tymi ogólnymi celami oraz opracowanie odpowiednich sposobów radzenia sobie z takimi konfliktami. Realizacja tych zadań będzie możliwa w ramach sprawozdania z wdrażania sporządzanego przez Komisję zgodnie z art. 18 dyrektywy 2000/60/WE.
(33) W celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia i równych warunków działania w Unii należy zgodnie z art. 290 TFUE przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów w celu zmiany załącznika II części A i C oraz załączników III i IV do dyrektywy 2006/118/WE w odniesieniu do wytycznych dotyczących ustalania wartości progowych przez państwa członkowskie; informacji, które mają być przekazywane przez państwa członkowskie, dotyczących substancji zanieczyszczających i wskaźników zanieczyszczenia, w odniesieniu do których ustalono wartości progowe; oceny stanu chemicznego wód podziemnych oraz identyfikacji i odwracania znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych.
(34) Biorąc pod uwagę potrzebę szybkiego dostosowania do wiedzy naukowo-technicznej oraz zapewnienia zharmonizowanego podejścia i równych warunków działania w Unii w odniesieniu do procedury ustalania środowiskowych norm jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy, należy zgodnie z art. 290 TFUE przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów w celu zmiany części B załącznika II do dyrektywy 2008/105/WE.
(35) W wyniku przeglądu wykazu substancji priorytetowych w części A załącznika I do dyrektywy 2008/105/WE stwierdzono, że kilka substancji priorytetowych nie wzbudza już obaw na poziomie całej Unii i w związku z tym nie powinny być nadal ujęte w tym załączniku. Substancje te należy zatem uznać za substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy i umieścić je w nowym załączniku do dyrektywy 2008/105/WE wraz z odpowiadającymi im środowiskowymi normami jakości.
(36) Aby zapewnić równe warunki działania w Unii i umożliwić porównywanie stanu jednolitych części wód pomiędzy państwami członkowskimi, należy zharmonizować krajowe wartości progowe dla niektórych wytworzonych przez człowieka syntetycznych substancji zanieczyszczających w wodach podziemnych. W razie potrzeby należy ustanowić wartości progowe na poziomie Unii dla substancji zanieczyszczających o pochodzeniu antropogenicznym lub dla produktów ich rozpadu lub rozkładu, pod warunkiem że te substancje zanieczyszczające i produkty rozpadu nie występują naturalnie w wodach podziemnych albo, jeżeli istnieją identyczne naturalne odpowiedniki, pod warunkiem że ich naturalne poziomy tła są co najwyżej niskie. Te wartości progowe powinny zostać ujęte w repozytorium zharmonizowanych wartości progowych dla występujących w wodach podziemnych substancji syntetycznych wytworzonych przez człowieka wzbudzających obawy na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym w nowej części D załącznika II do dyrektywy 2006/118/WE. Należy wprowadzić zharmonizowaną wartość progową dla poszczególnych substancji farmaceutycznych, która ma być stosowana przez państwa członkowskie w odniesieniu do każdej farmaceutycznej substancji czynnej zidentyfikowanej jako stwarzająca ryzyko na poziomie krajowym, chyba że na poziomie unijnym lub krajowym została ustalona bardziej rygorystyczna norma lub wartość progowa dla danej substancji.
(37) Wszystkie przepisy dyrektywy 2006/118/WE dotyczące oceny chemicznego stanu wód podziemnych powinny zostać dostosowane do wprowadzenia trzeciej kategorii zharmonizowanych wartości progowych w nowej części D załącznika II do tej dyrektywy, oprócz norm jakości określonych w załączniku I do tej dyrektywy oraz krajowych wartości progowych ustalonych zgodnie z metodologią określoną w części A załącznika II do tej dyrektywy.
(38) Aby zapewnić skuteczny i spójny proces decyzyjny oraz rozwój synergii z pracami prowadzonymi w ramach innych przepisów Unii dotyczących chemikaliów, należy powierzyć ECHA stałą i jasno określoną rolę w zakresie ustalania priorytetów dotyczących substancji, które mają zostać umieszczone na listach obserwacyjnych i w wykazach substancji w załącznikach I i II do dyrektywy 2008/105/WE oraz w załącznikach I i II do dyrektywy 2006/118/WE, a także w zakresie ustalania odpowiednich norm jakości popartych dowodami naukowymi. Działające w ramach ECHA Komitet ds. Oceny Ryzyka i Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych powinny poprzez przedstawianie opinii ułatwiać wykonywanie niektórych zadań powierzonych ECHA. ECHA powinna również zapewnić - poprzez publiczne udostępnianie odpowiednich sprawozdań naukowych - lepszą koordynację między różnymi aktami prawnymi dotyczącymi ochrony środowiska dzięki zwiększeniu przejrzystości w odniesieniu do substancji zanieczyszczających znajdujących się na liście obserwacyjnej lub dzięki opracowaniu ogólnounijnych lub krajowych środowiskowych norm jakości lub wartości progowych. Przy ustalaniu wartości progowych w odniesieniu do substancji farmaceutycznych ECHA powinna współpracować z Europejską Agencją Leków (EMA).
(39) W ocenie adekwatności stwierdzono, że do celów wspierania skuteczniejszego wdrażania i egzekwowania unijnego prawodawstwa dotyczącego wody potrzebna jest częstsza i usprawniona sprawozdawczość elektroniczna. Ze względu na swoją rolę polegającą również na bardziej regularnym monitorowaniu stanu zanieczyszczenia, jak opisano w planie działania UE na rzecz eliminacji zanieczyszczeń, Europejska Agencja Ochrony Środowiska (EEA) powinna ułatwiać państwom członkowskim częstsze i usprawnione składanie sprawozdań zawierających dane z monitorowania. Ważne jest, aby te niezbędne informacje środowiskowe były podawane do wiadomości publicznej i przekazywane Komisji w odpowiednim czasie. Bez uszczerbku dla obowiązków dotyczących częstotliwości monitorowania określonych w dyrektywach 2000/60/WE, 2006/118/WE i 2008/105/WE oraz w zakresie, w jakim obowiązki w zakresie monitorowania wynikające z tych dyrektyw doprowadziły do wygenerowania nowych danych z monitorowania, państwa członkowskie powinny podawać do wiadomości publicznej i przekazywać EEA następujące dane: (i) co trzy lata - dane z monitorowania biologicznych elementów jakości w wodach powierzchniowych, zebrane i zatwierdzone w ciągu poprzednich trzech lat; oraz (ii) co dwa lata - dane z monitorowania chemicznych elementów jakości w wodach powierzchniowych i podziemnych, zebrane i zatwierdzane w ciągu poprzednich dwóch lat. Powinno to odbywać się za pośrednictwem istniejących mechanizmów elektronicznego dostarczania danych, takich jak należący do EEA system Reportnet, z dostarczaniem danych ułatwianych przez automatyzację i w sposób dostosowany do odpowiednich przepływów danych o stanie środowiska w ramach Europejskiego Systemu Informacji Wodnej. Zachęca się państwa członkowskie do corocznego podawania do wiadomości publicznej i przykazywania EEA danych z monitorowania chemicznych elementów jakości. Sprawozdania na temat stanu wód będą nadal przedstawiane w sześcioletnich planach gospodarowania wodami w dorzeczu. Oczekuje się, że obciążenie administracyjne zostanie ograniczone, ponieważ już obecnie państwa członkowskie mają obowiązek publicznego udostępniania danych przestrzennych na podstawie dyrektywy 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 19 , jak również na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 20 .
(40) Ocena stanu na podstawie dyrektywy 2000/60/WE opiera się na zasadzie "najgorszy decyduje" i to podejście powinno zostać utrzymane. Ważne jest zatem, aby państwa członkowskie podjęły wszelkie możliwe działania w celu osiągnięcia, odpowiednio, dobrego stanu wód lub potencjału w odniesieniu do każdego istotnego poszczególnego elementu jakości. Jednocześnie, w celu zapewnienia, aby postępy lub ich brak w odniesieniu do poszczególnych elementów jakości były widoczne, nawet jeżeli nie wszystkie z tych elementów osiągnęły dobry stan lub potencjał, oraz aby można było porównywać postępy lub ich brak we wszystkich państwach członkowskich, należy opracować i zharmonizować na poziomie Unii wskaźniki postępu w celu jednolitego przedstawiania przez państwa członkowskie, w sposób zdezagregowany, stanu lub potencjału tych poszczególnych elementów jakości i sporządzania sprawozdań na ten temat. Te wskaźniki postępu należy interpretować bez uszczerbku dla wniosków wyciągniętych ze stosowania zasady "najgorszy decyduje".
(41) Lepsza integracja przepływów danych zgłaszanych do EEA na podstawie unijnego prawodawstwa dotyczącego wody, w szczególności wykazów emisji wymaganych na podstawie dyrektywy 2008/105/WE, z przepływami danych zgłaszanymi na Europejskim Portalu Emisji Przemysłowych na podstawie dyrektywy 2010/75/UE i rozporządzenia (WE) nr 2024/1244 Parlamentu Europejskiego i Rady 21 sprawi, że sprawozdawczość w zakresie wykazów na podstawie art. 5 dyrektywy 2008/105/WE będzie prostsza i skuteczniejsza. Jednocześnie przyczyni się to do zmniejszenia zarówno obciążenia administracyjnego, jak i szczytowego obciążenia pracą przy przygotowywaniu planów gospodarowania wodami w dorzeczu. W połączeniu ze zniesieniem okresowych sprawozdań z postępów w realizacji programów środków, które okazały się nieskuteczne, uproszczona sprawozdawczość umożliwi państwom członkowskim zwiększenie wysiłków na rzecz sprawozdawczości w zakresie emisji, które do tej pory nie były objęte przepisami dotyczącymi emisji przemysłowych, choć były one objęte sprawozdawczością w zakresie emisji na podstawie art. 5 dyrektywy 2008/105/WE.
(42) Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską 22 , podpisany w Lizbonie w dniu 13 grudnia 2007 r. wprowadził rozróżnienie między uprawnieniami przekazywanymi Komisji w celu przyjmowania aktów delegowanych, czyli aktów o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym, które uzupełniają lub zmieniają niektóre inne niż istotne elementy aktu ustawodawczego, a uprawnieniami powierzanymi Komisji w celu przyjmowania aktów wykonawczych, czyli aktów zapewniających jednolite warunki wykonywania prawnie wiążących aktów Unii. Dyrektywy 2000/60/WE i 2006/118/WE należy dostosować do ram prawnych wprowadzonych tym Traktatem.
(43) Uprawnienie przewidziane w art. 20 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2000/60/WE, które przewiduje zastosowanie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, spełnia kryteria określone w art. 290 ust. 1 TFUE, ponieważ dotyczy dostosowania załączników do tej dyrektywy i przyjęcia przepisów ją uzupełniających. Należy je zatem przekształcić w uprawnienie dla Komisji do przyjmowania aktów delegowanych. Uprawnienie określone w sekcji 1.4.1 ppkt (ix) załącznika V do dyrektywy 2000/60/WE, które przewiduje zastosowanie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, spełnia kryteria określone w art. 291 ust. 2 TFUE, ponieważ dotyczy jednolitych warunków wdrażania tej dyrektywy. Należy je zatem przekształcić w uprawnienie dla Komisji do przyjmowania aktów wykonawczych.
(44) Uprawnienie określone w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2006/118/WE, które przewiduje zastosowanie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, spełnia kryteria określone w art. 290 ust. 1 TFUE, ponieważ dotyczy dostosowań załącznika II części A i C oraz załączników III i IV do tej dyrektywy. Należy je zatem przekształcić w uprawnienie dla Komisji do przyjmowania aktów delegowanych.
(45) Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych dotyczących aktów delegowanych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa 23 . W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
(46) Upoważnienie określone w art. 8 ust. 3 dyrektywy 2000/60/WE, które przewiduje zastosowanie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, spełnia kryteria określone w art. 291 ust. 2 TFUE, ponieważ dotyczy przyjęcia specyfikacji technicznych i znormalizowanych metod analizy i monitorowania stanu wód, a zatem ma na celu zapewnienie jednolitych warunków zharmonizowanego wdrażania tej dyrektywy. Należy je zatem przekształcić w uprawnienie dla Komisji do przyjmowania aktów wykonawczych. W celu zapewnienia porównywalności danych należy również rozszerzyć to uprawnienie, aby obejmowało ustanowienie formatu sprawozdań zawierających dane z monitorowania i dane dotyczące stanu zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 2000/60/WE. Uprawnienia wykonawcze powierzone Komisji powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 24 .
(47) Ekspertów z państw członkowskich należy nadal angażować w regularną współpracę w ramach Wspólnej Strategii Wdrażania dyrektywy 2000/60/WE, a w szczególności w ramach ustanowionych na jej podstawie grup roboczych, a tym samym ściśle ich zaangażować, zwłaszcza w przegląd list obserwacyjnych, aktualizacje wykazów substancji zanieczyszczających i ustanawianie formatów sprawozdań.
(48) W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania dyrektywy 2000/60/WE należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do: określenia specyfikacji technicznych i znormalizowanych metod analizy i monitorowania stanu wód zgodnie z załącznikiem V do tej dyrektywy; ustanawiania formatów sprawozdań zawierających dane z monitorowania i dane dotyczące stanu; przyjmowania wyników ćwiczenia interkalibracyjnego oraz ustalonych zgodnie z sekcją 1.4.1 ppkt (ix) załącznika V do tej dyrektywy wartości klasyfikacji dla systemu monitorowania danego państwa członkowskiego oraz przyjmowania wskaźników postępu umożliwiających porównanie postępów dokonywanych przez państwa członkowskie w osiąganiu dobrego stanu lub potencjału części wód. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011.
(49) W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania dyrektywy 2006/118/WE należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do przyjęcia listy obserwacyjnej dla wód podziemnych oraz do ustanowienia wykazu istotnych i innych niż znaczące metabolitów pestycydów. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011.
(50) W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania dyrektywy 2008/105/WE należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do przyjmowania znormalizowanych formatów sprawozdań dla EEA dotyczących emisji ze źródeł punktowych nieobjętych rozporządzeniem (UE) 2024/1244 oraz emisji ze źródeł rozproszonych. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011.
(51) Należy uwzględnić postęp naukowo-techniczny w dziedzinie monitorowania stanu jednolitych części wód zgodnie z wymogami dotyczącymi monitorowania określonymi w załączniku V do dyrektywy 2000/60/WE. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość korzystania z danych i usług pochodzących z technologii teledetekcji, obserwacji Ziemi, takich jak usługi programu Copernicus, czujników i urządzeń in-situ, internetowych systemów monitorowania jakości wody lub danych uzyskanych dzięki badaniom metodą obywatelską, przy wykorzystaniu możliwości oferowanych przez sztuczną inteligencję oraz zaawansowaną analizę i przetwarzanie danych. Zgodnie ze strategią cyfrową UE, w tym jej celami w zakresie zwiększonej cyfryzacji usług publicznych i przedsiębiorstw, państwa członkowskie zachęca się do wykorzystywania potencjału cyfryzacji w obszarze gospodarki wodnej, a w szczególności do monitorowania jakości wód. Ważne jest, aby ocenić techniczną i ekonomiczną wykonalność korzystania z systemów online do ciągłego, precyzyjnego i bieżącego monitorowania jakości wody w czasie rzeczywistym oraz opracować, w stosownych przypadkach, wytyczne dotyczące stosowania takich systemów. Można tego dokonać w kontekście Wspólnej Strategii Wdrażania Ramowej dyrektywy 2000/60/WE, z myślą o udzieleniu pomocy państwom członkowskim w zakresie cyfryzacji - w miarę możliwości i w stosownych przypadkach - stosowanych przez nie technik monitorowania jakości wody. Państwa członkowskie, które przeprowadziły działania w celu cyfryzacji technik monitorowania, zachęca się do włączenia opisu tych działań do swoich planów gospodarowania wodami w dorzeczu.
(52) Państwa członkowskie powinny zachęcać do wykorzystywania narzędzi cyfrowych, jak np. technologii teledetekcji, oraz obserwacji Ziemi, jak np. usług programu Copernicus.
(53) Właściwe organy powinny wspierać szkolenia, programy rozwoju umiejętności i inwestycje w kapitał ludzki w celu wspomagania skutecznego wdrażania najlepszych technologii i innowacyjnych rozwiązań w ramach dyrektywy 2000/60/WE.
(54) Zgodnie z Konwencją o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska 25 , podpisaną w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r., członkowie społeczeństwa mają mieć dostęp do wymiaru sprawiedliwości, aby przyczyniać się do ochrony prawa do życia w środowisku, które jest odpowiednie dla zdrowia i dobrostanu ludzi. W związku z tym państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości na podstawie dyrektywy 2000/60/WE zgodnie z tą konwencją. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapewnienie ochrony sądowej praw osób na podstawie prawa Unii jest zadaniem sądów państw członkowskich. Co więcej, art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) wymaga od państw członkowskich, aby ustanowiły środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii.
(55) Biorąc pod uwagę wzrost liczby nieprzewidywalnych zdarzeń pogodowych, w szczególności ekstremalnych powodzi i długotrwałych susz, a także znaczących incydentów związanych z zanieczyszczeniami powodujących lub nasilających przypadkowe zanieczyszczenia transgraniczne, państwa członkowskie należy zobowiązać do zapewnienia bezzwłocznego przekazywania informacji o takich incydentach innym potencjalnie dotkniętym państwom członkowskim oraz do skutecznej współpracy z tymi państwami członkowskimi w celu złagodzenia skutków zdarzenia lub incydentu. Należy również zacieśnić współpracę między państwami członkowskimi i usprawnić procedury współpracy transgranicznej w przypadku bardziej strukturalnych, tj. nieprzypadkowych i długoterminowych problemów transgranicznych, których nie można rozwiązać na poziomie państwa członkowskiego, zgodnie z art. 12 dyrektywy 2000/60/WE. W przypadku gdy państwa członkowskie nawiązały już skuteczną współpracę, należy to wziąć pod uwagę. W przypadku gdy konieczna jest pomoc Unii, właściwe organy krajowe mogą przekazywać wnioski o udzielenie pomocy do Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego Komisji, które będzie ułatwiać koordynację potrzebnej pomocy za pośrednictwem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności zgodnie z art. 15 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE 26 . Ponadto, biorąc pod uwagę, że obszary dorzeczy mogą również wykraczać poza terytorium Unii, ważne jest zapewnienie, by państwa członkowskie skutecznie wdrażały dyrektywę 2000/60/WE na swoich terytoriach. Państwa członkowskie powinny również dążyć do ustanowienia odpowiedniej koordynacji z państwami trzecimi, która przyczyniłaby się do osiągnięcia celów określonych w tej dyrektywie w odniesieniu do tych konkretnych obszarów dorzeczy.
(56) Komisja powinna przedstawić sprawozdanie na temat możliwości włączenia mechanizmu rozszerzonej odpowiedzialności producenta do dyrektywy 2000/60/WE. W sprawozdaniu tym należy uwzględnić doświadczenia zdobyte w szczególności podczas wdrażania przepisów dotyczących rozszerzonej odpowiedzialności producenta istniejących w prawodawstwie unijnym dotyczącym oczyszczania ścieków komunalnych, odpadów i produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych.
(57) Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywy 2000/60/WE, 2006/118/WE i 2008/105/WE.
(58) Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, a mianowicie zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i poprawa jakości środowiskowej europejskich wód słodkich, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający indywidualnie przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na transgraniczny charakter zanieczyszczenia wód możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1789 |
| Rodzaj: | stanowisko |
| Tytuł: | Stanowisko Rady (UE) nr 1/2026 w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany dyrektywy 2000/60/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, dyrektywy 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu oraz dyrektywy 2008/105/WE w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej - Przyjęte przez Radę w dniu 17 lutego 2026 r. |
| Data aktu: | 2026-03-31 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-31 |
