Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Odporność wodna i dwojaka transformacja: podejścia przemysłowe do kwestii relacji między wodą, cyfryzacją i dekarbonizacją (opinia z inicjatywy własnej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoOdporność wodna i dwojaka transformacja: podejścia przemysłowe do kwestii relacji między wodą, cyfryzacją i dekarbonizacją (opinia z inicjatywy własnej)(C/2026/15)
Współsprawozdawca: Michal PINTÉR
Doradczynie i doradcy Véronique CHAPPELART (z ramienia sprawozdawczyni, Grupa II)
Alexandra SARINOVA (z ramienia współsprawozdawcy, Kategoria 1)
Decyzja Zgromadzenia Plenarnego 22.1.2025
Podstawa prawna Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego
Sekcja odpowiedzialna Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle
Data przyjęcia przez sekcję 10.7.2025
Data przyjęcia na sesji plenarnej 18.9.2025
Sesja plenarna nr 599
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) 124/0/0
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Unia Europejska musi zapewnić sobie środki umożliwiające zabezpieczenie zasobów wodnych, zagwarantowanie suwerenności w tym zakresie oraz ochronę przed cyberatakami, a zarazem uświadomić sobie rzeczywistą wartość wody i energii. Woda i energia powinny stanowić centralny element europejskiego planowania przemysłowego, w synergii z Zielonym Ładem i Paktem dla czystego przemysłu. W tym procesie planowania należy uwzględnić w sposób przekrojowy sztuczną inteligencję (AI) jako dziedzinę, która dynamicznie się rozwija i charakteryzuje dużym zapotrzebowaniem na wodę.
1.2. Aby uczynić AI bardziej zrównoważoną, niezbędne jest wspieranie przedsiębiorstw w optymalizacji technologii chłodzenia i recyklingu wody, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania wody niezdatnej do picia. Zasadnicze znaczenie ma również wyasygnowanie wystarczających środków w wieloletnich ramach finansowych na inwestycje w badania i rozwój mające na celu opracowanie technologii chłodzenia ograniczających zużycie wody oraz projektowanie algorytmów i modeli AI, które będą bardziej efektywne pod względem zużycia wody i energii. Konieczne jest organizowanie kampanii informacyjnych w celu zwiększenia świadomości ogółu społeczeństwa i wszystkich podmiotów gospodarczych na temat wpływu niektórych form codziennego korzystania z technologii cyfrowych na zużycie wody i energii.
1.3. W związku z ambicjami Komisji Europejskiej dotyczącymi wspierania "wysoce zrównoważonego kontynentu sztucznej inteligencji", gigafabryk i sieci 100 000 układów scalonych, liczba centrów danych wzrośnie. Niezbędne są przepisy wyjaśniające, co oznacza termin "wysoce zrównoważony", oraz uwzględniające wpływ na zasoby wodne, zwłaszcza w przypadku centrów danych i innej infrastruktury cyfrowej. Należy zachęcać do lokalizacji takich obiektów w regionach obfitujących w wodę lub takich, w których wykorzystuje się technologie ograniczające wpływ na lokalne zasoby.
1.4. Pilnie potrzebne są inwestycje służące usprawnieniu łańcucha dostaw wody oraz poprawie wzajemnych połączeń europejskich sieci rzecznych, co ułatwi i unowocześni transport wody do regionów charakteryzujących się wysokim zapotrzebowaniem ze względu na działalność przemysłową i cyfrową. Konieczne jest ustanowienie europejskich ram zarządzania zasobami wodnymi, skoordynowanych ze strategiami politycznymi na szczeblach krajowym i lokalnym. Należy zapewnić przedsiębiorstwom bodźce podatkowe lub dotacje, aby skłonić je do wdrażania nowoczesnych technologii oszczędzania wody, z wykorzystaniem recyklingu lub odzysku ciepła w obiegu zamkniętym.
1.5. Aby poprawić interoperacyjność danych, zgodnie ze strategią na rzecz europejskiej unii danych, konieczne jest ustanowienie wspólnych norm dotyczących gromadzenia, przechowywania i udostępniania danych. Tworzenie europejskich platform chmury obliczeniowej umożliwi bezpieczny i kontrolowany dostęp do danych między państwami członkowskimi. Należy zachęcać przedsiębiorstwa technologiczne i cyfrowe do zwiększenia przejrzystości danych dotyczących wody, w tym źródeł, ilości, recyklingu i audytów, aby zapewnić wiarygodność danych. UE musi zaoferować państwom członkowskim wsparcie w postaci planu działania mającego na celu likwidację rozdrobnienia w sektorze wodnym i ułatwienie jego cyfryzacji. EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą utworzenia w ramach programu Copernicus ośrodka tematycznego dotyczącego wody (ang. Copernicus Water Thematic Hub).
1.6. Komitet wzywa UE do uczynienia wody priorytetem strategicznym w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF). We wszystkich funduszach wspierających wdrażanie Niebieskiego Ładu UE należy uwzględnić rozdział dotyczący wody. Obejmuje to przejście na zrównoważoną i odporną infrastrukturę wodną i takież zarządzanie zasobami wodnymi, badania i wdrażanie technologii wodooszczędnych, a także zatrudnienie i umiejętności potrzebne w ramach dwojakiej transformacji sektora przemysłowego, wysoce zrównoważonego rozwoju AI i konkurencyjności.
1.7. Kluczowe znaczenie ma wspieranie inwestycji mających na celu poprawę stanu sieci i infrastruktury wodociągowej, co umożliwi ilościowe, jakościowe i bezpieczne zarządzanie dystrybucją wody. Należy wdrażać warunkowe zachęty finansowe, na przykład związane z przejrzystością danych i dialogiem społecznym.
1.8. EKES dostrzega:
1) lukę we wdrażaniu dorobku prawnego UE w zakresie wody,
2) brak przejrzystości, gromadzenia i udostępniania danych w całym łańcuchu wodnym,
3) potrzebę wielopoziomowego zarządzania zasobami wodnymi z UE jako organem nadzorującym. Wzywamy instytucje Unii do zapewnienia większej spójności polityki wodnej i harmonizacji związanych z wodą celów polityki oraz do wzięcia pod uwagę powiązań między wodą a energią w zarządzaniu zasobami wodnymi, aby należycie uwzględnić zapotrzebowanie na wodę w przemyśle. EKES ponawia swój apel o dokonanie przeglądu unijnej strategii przemysłowej i dwojakiej transformacji w celu wyraźnego uwzględnienia kwestii związanych z wodą oraz o traktowanie wody jako podstawowego elementu strategii przemysłowej (zasada 9 Deklaracji EKES-u w sprawie Niebieskiego Ładu). W ciągu najbliższych dwóch lat należy dokonać przeglądu dokumentów dotyczących ścieżek transformacji, aby uwzględnić wyzwania i możliwości przemysłowe związane z wodą (działanie 10 określone w Deklaracji EKES-u w sprawie Niebieskiego Ładu UE).
1.9. Komitet zaleca zwiększenie wsparcia politycznego i finansowego na rzecz technologii dekarbonizacji zapewniających efektywną gospodarkę wodną, w szczególności w drodze priorytetowego traktowania ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (projektów IPCEI) oraz programu Horyzont Europa. Komitet opowiada się również za wprowadzeniem zachęt finansowych i dotacji dla sektorów wdrażających technologie wodooszczędne oraz uproszczonych procedur udzielania pozwoleń na przemysłowe wdrażanie technologii wodooszczędnych dostosowanych do celu, jakim jest obniżenie emisyjności.
1.10. Komitet zauważa, że choć dekarbonizacja zmniejsza emisje do powietrza, może się wiązać z przeniesieniem presji środowiskowej na lokalne systemy zaopatrzenia w wodę. Komitet zaleca opracowanie ukierunkowanych strategii politycznych mających na celu przeciwdziałanie niedoborom wody na obszarach uprzemysłowionych i obszarach, na których występuje deficyt wody, oraz wspieranie alternatywnych metod uzdatniania i ponownego wykorzystania wody w celu zapewnienia zgodności z ramową dyrektywą wodną. Wzywa również do większej elastyczności w stosowaniu zasady "wszystko albo nic" w kontekście ramowej dyrektywy wodnej oraz do korzystania w tym kontekście z długoterminowych planów poprawy jakości wody, umożliwiających zrównoważenie aspektów środowiskowych i społeczno-gospodarczych w zarządzaniu zasobami wodnymi.
1.11. Komitet zachęca do dialogu społecznego na temat dostępu do wody i zarządzania nią w całym łańcuchu wodnym. Ponadto zachęca państwa członkowskie UE do wprowadzenia kursów dotyczących gospodarki wodnej, kontroli przeciwpowodziowej, zarządzania w przypadku susz i zrównoważonego wykorzystania wody, szczególnie w szkolnictwie wyższym oraz w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego, zgodnie ze strategicznym planem w dziedzinie kształcenia STEM i unią umiejętności.
2. Uwagi ogólne
2.1. W kontekście przechodzenia na cyfrową i zieloną gospodarkę konieczne jest zrozumienie złożonych relacji między cyfryzacją a dekarbonizacją z jednej strony, a odpornością wodną z drugiej. Z zadowoleniem przyjmując cel Europejskiej strategii odporności gospodarki wodnej, jakim jest ocena potrzeb wodnych związanych z czystą transformacją przemysłową i cyfrową, a także zarządzanie nimi, w niniejszej opinii przeanalizowano związek między efektywnością wodną, dwojaką transformacją, dekarbonizacją przemysłu i zrównoważonym wykorzystaniem wody w ośrodkach przetwarzania danych i przemyśle oraz przedstawiono zalecenia polityczne dotyczące zrównoważonego podejścia do gospodarki wodnej w połączeniu z neutralnością klimatyczną.
2.2. Woda jest zasobem kluczowym, istotnym czynnikiem gospodarczym oraz niezmiernie ważnym obszarem działań regulacyjnych UE. Kluczowe znaczenie ma zrozumienie i promowanie prawdziwej wartości wody wśród zainteresowanych stron. EKES z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe środki wspierające inwestycje w wodę w ramach śródokresowego przeglądu unijnej polityki spójności. EKES podkreśla również potrzebę opracowania wszechstronnej polityki gospodarowania wodą, propagującej dbanie o zasoby wodne i ich zrównoważony przydział we wszystkich sektorach. Pomimo apeli o uwzględnienie wody w politykach UE, zarówno w Pakcie dla czystego przemysłu, jak i Kompasie konkurencyjności dla UE wspomina się o niej jedynie raz. Do kwestii związanych z wodą nie odniesiono się ani w unijnym planie działań przemysłowych dla branży motoryzacyjnej, ani w planie działania w zakresie stali i metali. W związku z tym EKES ponawia swój apel o dokonanie przeglądu unijnej strategii przemysłowej i dwojakiej transformacji w celu wyraźnego uwzględnienia kwestii związanych z wodą oraz o traktowanie wody jako podstawowego elementu strategii przemysłowej (zasada 9).
2.3. Dostrzegając lukę we wdrażaniu dorobku prawnego UE w zakresie wody, Komitet zwraca uwagę, że zmniejszenie tej luki wymaga rzetelnego zbierania danych we wszystkich państwach członkowskich UE. Skuteczność najnowszych polityk UE (aktu w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie, europejskiego aktu w sprawie surowców krytycznych itp.) zależy od dostępności dobrze zarządzanej wody wysokiej jakości. Inne polityki UE, w tym rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych oraz strategia UE dotycząca biogospodarki, mają na odporność wodną wpływ pośredni. Należy rozpocząć analizę regulacyjną w celu zidentyfikowania sprzeczności w prawodawstwie UE oraz możliwości uproszczenia lub harmonizacji.
2.4. W przyszłych regulacjach UE dotyczących wody należy uwzględnić specyfikę sektorową dwojakiej transformacji i zachować elastyczność, aby umożliwić sektorom dostosowanie własnych praktyk w zakresie gospodarki wodnej do celów dekarbonizacji i cyfryzacji. Regulacje powinny działać w synergii z Europejskim Zielonym Ładem i Paktem dla czystego przemysłu oraz pozostawać w synergii sektorowej ze wspólną polityką rolną UE i polityką spójności.
2.5. W odniesieniu do gospodarki wodnej Komitet opowiada się za wielopoziomowym sprawowaniem rządów, z ugruntowanym nadzorem UE mającym na celu zagwarantowanie jednolitego wdrażania polityki we wszystkich państwach członkowskich UE. W strukturach gospodarki wodnej na szczeblu krajowym i regionalnym należy stosować zasadę zarządzania dzielonego, aby zapewnić zrównoważoną reprezentację zainteresowanych stron i sprawiedliwy dostęp do wody w poszczególnych sektorach przemysłu.
2.6. Należy zapewnić zbieranie danych dotyczących wody w inteligentnie zaprojektowanych systemach, a także ich dostępność i większą przejrzystość, dzięki czemu organy monitorujące na wszystkich szczeblach administracji i w całym łańcuchu dostaw (nie tylko w odniesieniu do wybranych konsumentów) uzyskają kompleksowy obraz dostępu do wody i jej wykorzystania. Komisja proponuje udostępnienie danych satelitarnych pochodzących z obserwacji Ziemi w celu ułatwienia gospodarki wodnej. Komitet opowiada się za wzmocnieniem monitorowania, kontroli, gromadzenia danych i wymiany informacji w celu poprawy opartego na dowodach zarządzania zasobami wodnymi i zgodności z ramową dyrektywą wodną.
3. Złożone relacje między sztuczną inteligencją, wodą a emisjami dwutlenku węgla
3.1. Interoperacyjność danych w sektorze wodnym ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia zrównoważonego i efektywnego zarządzania wodą, ponieważ umożliwia lepszą koordynację oraz podejmowanie decyzji na podstawie pełnych i dokładnych informacji. Aby zapewnić sprawiedliwy i zrównoważony podział w ramach poszczególnych sposobów użytkowania wody, Unia Europejska potrzebuje wiarygodnej bazy danych i norm dotyczących wymiany danych - cyfryzacja i wykorzystanie AI w obszarze gospodarki wodnej powinny czynić ją bardziej efektywną.
3.2. Zastosowanie AI jest w tym kontekście niezbędne; technologia ta już teraz przynosi istotne korzyści w obszarze gospodarki wodnej i zapewnia optymalizację jakości wody dystrybuowanej w sieciach dzięki rozwiązaniom takim jak:
- monitorowanie i analiza danych w czasie rzeczywistym z wykorzystaniem czujników opartych na internecie rzeczy;
- modelowanie prognostyczne zjawisk hydrologicznych za pomocą algorytmów;
- analiza wzorców zużycia wody w Europie.
3.3. Powszechne wykorzystanie AI w gospodarce wodnej niesie ze sobą pewne wyzwania. Zgodnie z Europejską strategią odporności gospodarki wodnej UE musi odzyskać suwerenność w obszarze zarządzania danymi i ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców, rozwijać narzędzia cyfrowe dostosowane do wszystkich państw członkowskich oraz wspierać finansowanie technologii takich jak inteligentne czujniki, przy założeniu otwartego dostępu do danych. Działania te należy rozpocząć od współpracy między państwami członkowskimi posiadającymi wody transgraniczne.
3.4. Należy podkreślić, że AI generuje ślad ekologiczny, głównie ze względu na centra danych, które są źródłem znacznych emisji dwutlenku węgla i wymagają dużych ilości energii oraz wody do chłodzenia. Bez wdrożenia odpowiednich rozwiązań gwałtowny wzrost sektora cyfrowego wraz z upowszechnieniem AI może zniweczyć znaczną część dotychczasowych starań przemysłu na rzecz dekarbonizacji i efektywnego gospodarowania wodą.
3.5. Europejska gospodarka cyfrowa odpowiada za 28 % udziału w globalnym rynku, a wartość rynku centrów danych w Europie jest obecnie szacowana na 35 mld USD i przewiduje się, że do 2029 r. osiągnie 57 mld USD. Według badania McKinsey zużycie energii może potroić się z obecnych około 62 terawatogodzin (TWh) do ponad 150 TWh do końca dziesięciolecia. Centra danych mogą odpowiadać za około 5 % całkowitego zużycia energii w Europie w ciągu najbliższych sześciu lat, w porównaniu z około 2 % obecnie. EKES uważa, że konieczne jest organizowanie szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych w celu zwiększenia świadomości ogółu społeczeństwa i wszystkich podmiotów gospodarczych na temat wpływu codziennego korzystania z technologii cyfrowych na zużycie wody i energii z punktu widzenia środowiska.
3.6. Centra danych mogą wywierać istotną presję na zasoby wodne na poziomie lokalnym, zwłaszcza na obszarach dotkniętych suszą. Silnie połączone centra danych nowej generacji stosujące chłodzenie powietrzem i parującą wodą mogą zużywać ponad 190 mln litrów wody rocznie 1 - woda ta, po odparowaniu oraz po schłodzeniu serwerów, nie jest zwracana do środowiska. Centrum danych w Niderlandach zużyło w 2021 r. około 84 mln litrów wody, co oznacza znaczne przekroczenie początkowych szacunków na poziomie 12-20 mln litrów ogłoszonych w momencie jego budowy. Z tych prognoz wynika, że w ciągu kilku lat sztuczna inteligencja stanie się jednym z najbardziej wodochłonnych procesów na świecie.
3.7. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że jednym z działań określonych w Europejskiej strategii odporności gospodarki wodnej jest włączenie zużycia wody do parametrów wspólnego unijnego systemu oceny zrównoważonego charakteru ośrodków przetwarzania danych i zaproponowanie minimalnych norm wydajności w zakresie zużycia wody. Komitet wzywa do udostępnienia większej ilości danych dotyczących zarówno obecnego zużycia, jak i wiarygodnych prognoz. Biorąc pod uwagę, że 40 % ludności Europy boryka się z niedoborem wody, konieczne jest uwzględnienie zużycia wody i energii oraz emisji CO2 podczas budowy centrum danych. Należy również przewidzieć utrzymanie centrów danych, które są zaprojektowane na długi okres (25 lat) i mogą szybko stać się przestarzałe w porównaniu z dostępnymi zasobami, a także zwiększyć świadomość społeczną w kwestiach współdzielenia zasobów wodnych.
3.8. Należy rozważyć inne rozwiązania, takie jak optymalizacja cyrkulacji powietrza w pomieszczeniach centrów danych, poprawa wydajności chłodzenia i odzyskiwanie ciepła odpadowego w celu ponownego wprowadzenia go do sieci, które można wykorzystać do ogrzewania budynków mieszkalnych lub przemysłowych. Ponadto należy ostrożnie podchodzić do tworzenia nowych ośrodków przetwarzania danych i uwzględniać przemysłowe projektowanie przestrzenne, unikając regionów, w których występuje niedobór wody.
4. Wyzwania związane z dekarbonizacją i zużyciem wody
4.1. Dekarbonizacja wymaga głębokich zmian technologicznych, które różnią się w zależności od sektora przemysłu. Chociaż zmiany technologiczne mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia gospodarki niskoemisyjnej, mają one różny wpływ na zapotrzebowanie na wodę i wzorce jej zużycia, przy czym niektóre technologie powodują zmniejszenia, a inne zwiększenie zużycia wody. Ścieżki dekarbonizacji (elektryfikacja, zielony wodór oraz wychwytywanie, składowanie i utylizacja dwutlenku węgla (CCUS)) wymagają nowych jakości i ilości wody, a jednocześnie wiążą się z zapewnieniem większej wydajności dzięki systemom o obiegu zamkniętym. Aby polityka zielonej transformacji UE była zrównoważona, niezbędne jest zrozumienie powiązań między dekarbonizacją a zużyciem wody w przemyśle.
4.2. Wiele branż dążących do dekarbonizacji zużywa duże ilości wody, dlatego jej wykorzystanie staje się wyzwaniem. CCUS może wymagać dodatkowego chłodzenia lub mineralizacji, co oznacza większe zapotrzebowanie na wodę. Przyjęcie technologii dekarbonizacji opartych na wodorze ma również poważne konsekwencje dla zapotrzebowania na wodę, ponieważ ich ekspansja może konkurować z innymi przemysłowymi lub domowymi potrzebami w zakresie wody, zwłaszcza na obszarach dotkniętych deficytem wody. EKES zaleca, aby priorytetowo traktowano przyjęcie wodooszczędnych technologii dekarbonizacji w branżach przechodzących transformację. Aby dekarbonizacja nie zwiększała niedoboru wody, należy wspierać rozwój technologii wodooszczędnych, w tym przez priorytetowe traktowanie tego celu w ramach projektów IPCEI lub programu "Horyzont Europa".
4.3. Kwestia dostępu do wody i korzystania z niej również nie została odpowiednio uwzględniona w przemyśle wydobywczym, w szczególności w europejskim akcie w sprawie surowców krytycznych. Przemysł w dużym stopniu wykorzystuje wodę do wydobywania minerałów, chłodzenia i ograniczenia emisji pyłu, co skutkuje wysokim zużyciem wody i jej zanieczyszczeniem. Przedsiębiorstwa wydobywcze w Europie powinny traktować deficyt wody jako ryzyko biznesowe oraz dążyć do ograniczenia strat wody wynikających z parowania, wycieków i marnotrawstwa czy zanieczyszczenia wody.
4.4. Niezmiernie ważne jest, aby zmiany w zużyciu wody przez przemysł były zgodne z ramową dyrektywą wodną, zapewniając, że dekarbonizacja nie zagraża ochronie zasobów wodnych. Branżom dążącym do dekarbonizacji coraz trudniej jest gospodarować wodą i jednocześnie osiągać cele ramowej dyrektywy wodnej, zwłaszcza jeśli znajdują się one w pobliżu małych zbiorników wodnych. Nieproporcjonalny stosunek odprowadzanych oczyszczonych ścieków do wody naturalnej (co oznacza, że zbiornik wodny nie spełnia kryteriów "dobrego" stanu) staje się coraz poważniejszym wyzwaniem w związku z rosnącym wykorzystaniem technologii dekarbonizacji wymagających wody ultraczystej lub wody demineralizowanej. Dekarbonizacja zmniejsza zanieczyszczenie powietrza, ale zwiększa obciążenie lokalnych systemów wodnych. Komitet zaleca opracowanie ukierunkowanych strategii politycznych mających na celu przeciwdziałanie niedoborom wody na obszarach przemysłowych oraz wspieranie alternatywnych metod oczyszczania i ponownego wykorzystania wody w celu zapewnienia zgodności z ramową dyrektywą wodną.
4.5. Biorąc pod uwagę zrównoważony charakter zakładów przemysłowych i ich warunki odprowadzania ścieków, konieczne jest przestrzeganie zasady niepogarszania jakości wód, do których odprowadzane są ścieki, przez regularny przegląd pozwoleń na odprowadzanie ścieków i odpowiedni plan poprawy jakości danych wód. Wskazane jest również wdrożenie najlepszych dostępnych technik (BAT). EKES ostrzega jednak, że ścisłe egzekwowanie wymogu "dobrego stanu" może prowadzić do ograniczeń, a nawet wstrzymania produkcji przemysłowej na niektórych obszarach i popiera wprowadzenie większej elastyczności we wdrażaniu zasady "wszystko albo nic" w drodze długoterminowych planów poprawy jakości wody.
4.6. Komitet opowiada się za tym, by zgodnie z przepisami dotyczącymi pomocy państwa wprowadzono zachęty finansowe dla sektorów wdrażających technologie wodooszczędne oraz uproszczono procedury udzielania pozwoleń dla branż, które stosują systemy obiegu zamkniętego, oszczędzania wody lub oczyszczania wody. Zachęty mogą obejmować ulgi podatkowe, dotacje i pożyczki wspierające wdrażanie technologii wodooszczędnych. Aby takie technologie były rozpoznawalne na rynku, EKES zachęca do przyjęcia europejskiego znaku jakości wody, a także innych systemów oznakowania (unijne oznakowanie ekologiczne lub krajowe systemy oznakowania wody). Przedsiębiorstwa powinny uwzględniać gospodarkę wodną w strategiach społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), by wykazywać zaangażowanie w zrównoważoną gospodarkę wodną. Trzeba ponadto powiązać kwestie wody i energii w ramach regionalnej gospodarki wodnej i uwzględnić potrzeby wodne przemysłu w danym regionie.
5. Wysoce zrównoważona europejska sztuczna inteligencja
5.1. Europa potrzebuje inwestycji w badania i innowacje, aby maszyny mogły działać w wyższych temperaturach bez ryzyka uszkodzenia ich części. Odporność można zwiększyć przez budowanie centrów danych w pobliżu morza lub rzek, z których można łatwo pobierać wodę, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby woda uwalniana następnie do środowiska nie stwarzała ryzyka zanieczyszczenia i nie powodowała szkód w ekosystemach. Najefektywniejszym sposobem regulowania zasobów wodnych - gwarantującym ich dostępność i wspólne użytkowanie - są naturalne i przekształcone śródlądowe drogi wodne; istniejąca w niektórych państwach członkowskich sieć takich dróg może odegrać istotną rolę w reagowaniu na te wyzwania. Trzeba wprowadzić lokalne zasady zarządzania, by móc decydować o poborze wody. Planowanie i regulacje muszą być dostosowane do warunków lokalnych, aby sprzyjać akceptacji społecznej.
5.2. EKES wzywa przemysł do nadania priorytetu mniej energochłonnym modelom i algorytmom uczenia, wykorzystywania odnawialnych źródeł energii o niższym zużyciu energii i wody (energia słoneczna, wiatrowa) do zasilania centrów danych, lokalizowania tych centrów w regionach niezagrożonych niedoborem wody oraz uwzględniania potrzeb innych sektorów działalności.
5.3. Przedsiębiorstwa podejmujące działania w tym kierunku mogłyby skorzystać z finansowania przewidzianego w nowych ramach pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu oraz w ramach rozporządzenia InvestEU, które mogą przyczynić się do mobilizacji do 50 mld EUR dodatkowych inwestycji prywatnych i publicznych, w tym w czyste technologie, czystą mobilność i redukcję odpadów.
6. Zapewnienie dostępności odpowiednich umiejętności 6.1. Dialog społeczny ma zasadnicze znaczenie dla dostosowania praktyk korporacyjnych w celu osiągnięcia zrównoważonej integracji sztucznej inteligencji oraz sprostania wyzwaniom kadrowym i organizacyjnym nieodłącznie związanym z czystym i konkurencyjnym przemysłem. Ma to również kluczowe znaczenie dla zwiększenia zaangażowania społeczności lokalnych w gospodarkę wodną, a tym samym zwiększenia oddolnego wsparcia i uczestnictwa. EKES zachęca do dialogu społecznego na temat dostępu do wody i infrastruktury sanitarnej w całym łańcuchu dostaw wody, aby zapewnić szeroką reprezentację zainteresowanych stron i uwzględnić wpływ na ekosystem.
6.2. Odporność wodna i dwojaka transformacja wymagają adaptacji i podnoszenia kwalifikacji w przemyśle z myślą o utrzymaniu przewagi konkurencyjnej. EKES zachęca państwa członkowskie UE do opracowania ukierunkowanych szkoleń w zakresie gospodarki wodnej, zarządzania ryzykiem powodziowym i suszą, a także zrównoważonego wykorzystania wody, zwłaszcza w ramach szkolnictwa wyższego i kształcenia i szkolenia zawodowego. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zapowiedziane w Europejskiej strategii odporności gospodarki wodnej środki wspierające rozwój umiejętności, a także inicjatywę na rzecz unii umiejętności i Strategiczny plan w dziedzinie kształcenia STEM jako kluczowe ramy rozwiązywania problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej i zwiększania kompetencji cyfrowych w całym sektorze wodnym.
6.3. Aby sprostać wyzwaniom związanym z cyfryzacją i dekarbonizacją, specjaliści w sektorze wodnym potrzebują stałego wsparcia na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji. Uczenie się przez całe życie i strategiczne zarządzanie talentami mają zasadnicze znaczenie dla przygotowania unijnej siły roboczej do pełnego wykorzystania pojawiających się możliwości w dziedzinach związanych z wodą.
7. Wymaganie od przedsiębiorstw większej przejrzystości, odpowiedzialności i samoregulacji
7.1. Duzi europejscy operatorzy, którzy przestrzegają paktu na rzecz neutralności klimatycznej ośrodków przetwarzania danych, powinni zwracać większą uwagę na wykorzystanie wody w swoich obiektach, aby osiągnąć neutralność klimatyczną do 2030 r., biorąc pod uwagę region, klimat, zasoby i najbardziej zrównoważony proces chłodzenia. EKES popiera te inicjatywy i wzywa przedsiębiorstwa do zachowania przejrzystości przez udostępnianie danych na temat zużycia wody i planu redukcji zużycia wody.
7.2. Komitet popiera również wprowadzenie progresywnych cen jako zachęty do zmniejszenia zużycia wody. Uważa również, że branża powinna być odpowiedzialna za regularną ocenę obiektów w celu zidentyfikowania najbardziej wydajnego sprzętu i procesów oraz za włączenie gospodarki wodnej do strategii społecznej odpowiedzialności biznesu, które musiałyby być zgodne z kryteriami warunkowości podatkowej, którym już podlegają centra danych 2 .
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.15 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Odporność wodna i dwojaka transformacja: podejścia przemysłowe do kwestii relacji między wodą, cyfryzacją i dekarbonizacją (opinia z inicjatywy własnej) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |