Rezolucja nieustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 9 września 2025 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony (10724/22 - C10-0057/2024 - 2022/0184M(NLE))
P10_TA(2025)0171Wzmocniona umowa o partnerstwie i współpracy między UE a Republiką Kirgiską (rezolucja) Rezolucja nieustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 9 września 2025 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony (10724/22 - C10-0057/2024 - 2022/0184M(NLE))(C/2026/1491)
- uwzględniając projekt decyzji Rady w sprawie zawarcia Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony (10724/22),
- uwzględniając wniosek o udzielenie zgody przedstawiony przez Radę 27 czerwca 2024 r. na mocy art. 207 i art. 209 w związku z art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) oraz art. 218 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C10-0057/2024),
- uwzględniając Wzmocnioną umowę o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony 1 (EPCA),
- uwzględniając wspólny plan działania na rzecz pogłębienia więzi między UE a Azją Środkową z dnia 23 października 2023 r.,
- uwzględniając wspólny komunikat Komisji i wysokiej przedstawicielki Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 15 maja 2019 r. pt. "UE i Azja Środkowa: nowe możliwości wzmocnienia partnerstwa" (JOIN(2019)0009),
- uwzględniając sprawozdania oceniające Komisji dotyczące ogólnego systemu preferencji taryfowych (GSP+) UE w odniesieniu do Kirgistanu,
- uwzględniając pierwszy szczyt UE-Azja Środkowa z dnia 4 kwietnia 2025 r.,
- uwzględniając 11. dialog na wysokim szczeblu na temat polityki i bezpieczeństwa między Unią Europejską a krajami Azji Środkowej, który odbył się w Brukseli 5 czerwca 2024 r.,
- uwzględniając wspólne oświadczenie prasowe prezydenta Republiki Kirgiskiej Sadyra Dżaparowa i ówczesnego przewodniczącego Rady Europejskiej Charles'a Michela opublikowane 3 czerwca 2023 r.,
- uwzględniając 14. dialog dotyczący praw człowieka, który odbył się w Biszkeku 25 czerwca 2024 r.,
- uwzględniając 19. posiedzenie Rady Współpracy UE-Kirgistan, które odbyło się w Brukseli 15 listopada 2022 r.,
- uwzględniając opinie Komisji Weneckiej w sprawie ostatnich zmian prawnych, które ograniczają wolność prasy i utrudniają pracę organizacji pozarządowych w Kirgistanie,
- uwzględniając sprawozdania dotyczące Kirgistanu opublikowane przez organizacje praw człowieka, w tym roczne sprawozdania Human Rights Watch z 2022, 2023 i 2024 r.,
- uwzględniając briefing Międzynarodowego Partnerstwa na rzecz Praw Człowieka (IPHR) na temat ochrony podstawowych wolności i przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego w Kirgistanie, opublikowany w lutym 2025 r.,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 stycznia 2024 r. w sprawie strategii UE wobec Azji Środkowej 2 ,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Kirgistanu, w szczególności rezolucję z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie stanu poszanowania praw człowieka w Kirgistanie, w szczególności sprawy Temirlana Sułtanbekowa 3 ,
- uwzględniając wizytę delegacji Podkomisji Praw Człowieka w Kirgistanie w dniach 25-27 lutego 2025 r.,
- uwzględniając oświadczenie wysokiego komisarza ONZ ds. praw człowieka Volkera Türka po jego oficjalnej wizycie w Kirgistanie w dniach 19-20 marca 2025 r.,
- uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
- uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z 9 września 2025 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Unii Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony 4 ,
- uwzględniając art. 107 ust. 2 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A10-0111/2025),
A. mając na uwadze, że Kirgistan zajmuje ważną pozycję w Azji Środkowej, regionie o rosnącym znaczeniu geopolitycznym, który UE uznała za kluczowego partnera i z którym podjęła usystematyzowany dialog na pierwszym szczycie UE-Azja Środkowa;
B. mając na uwadze, że UE i Kirgistan są partnerami od czasu uzyskania niepodległości przez ten kraj w 1991 r. i ustanowiły kompleksowe ramy prawne współpracy w ramach Umowy o partnerstwie i współpracy między UE a Kirgistanem, którą podpisano w 1999 r.;
C. mając na uwadze, że UE i Kirgistan zgodziły się niedawno pogłębiać partnerstwo i podpisały Wzmocnioną umowę o partnerstwie i współpracy (EPCA), która stanowi nowoczesne i ambitne ramy wzmacniania dialogu i współpracy w kluczowych obszarach, takich jak handel i inwestycje, zrównoważony rozwój i łączność, badania naukowe i innowacje, edukacja, środowisko i zmiana klimatu, a także praworządność, prawa człowieka i społeczeństwo obywatelskie;
D. mając na uwadze, że EPCA może również ułatwić ściślejszą współpracę w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym w kwestiach zapobiegania konfliktom i zarządzania kryzysowego, ograniczania ryzyka, cyberbezpieczeństwa, stabilności regionalnej, rozbrojenia, nierozprzestrzeniania broni oraz kontroli broni i jej wywozu;
E. mając na uwadze, że 25 czerwca 2024 r. podpisano EPCA, która pogłębia istniejącą umowę o partnerstwie i współpracy z 1999 r.; mając na uwadze, że Parlament Europejski musi wyrazić zgodę, aby EPCA mogła wejść w życie;
F. mając na uwadze, że od 2016 r. Kirgistan korzysta z jednostronnego i preferencyjnego dostępu do rynku UE w ramach ogólnego systemu preferencji taryfowych plus (GSP+); mając na uwadze, że Kirgistan przystąpił do 27 międzynarodowych konwencji dotyczących praw pracowniczych i praw człowieka, ochrony środowiska i klimatu oraz dobrego rządzenia, aby móc korzystać z tego systemu;
G. mając na uwadze, że w latach 2021-2027 UE przeznaczyła 98 mln EUR na wsparcie sprawowania rządów i transformacji cyfrowej, rozwoju społecznego oraz gospodarki ekologicznej i odpornej na zmianę klimatu w Kirgistanie, zgodnie z krajową strategią rozwoju Republiki Kirgiskiej;
H. mając na uwadze, że UE przeznaczyła 12 mln EUR na poprawę jakości prawodawstwa oraz zwiększenie skuteczności, niezależności, profesjonalizmu i zdolności sądownictwa i służb wymiaru sprawiedliwości w Kirgistanie, co pokazuje, że Unia chce inwestować w stabilny wzrost gospodarczy i poszanowanie praworządności; mając na uwadze, że nadal istnieją obawy dotyczące niezależności sądownictwa w związku z politycznie umotywowanymi procesami przeciwko osobom, które krytykują rząd; mając na uwadze, że w ramach reformy kodeksu karnego Republiki Kirgiskiej z 2021 r. przywrócono mocno krytykowaną wersję kodeksu z 1997 r., w której organom ścigania przyznaje się większe uprawnienia, ograniczając jednocześnie prawa obywateli;
I. mając na uwadze, że w EPCA przewidziano współpracę między UE a Kirgistanem na rzecz wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego i jego roli w gospodarczym, społecznym i politycznym rozwoju otwartego społeczeństwa demokratycznego:
J. mając na uwadze, że w 2025 r. Kirgistan zajmuje 100. miejsce w światowym indeksie terroryzmu prowadzonym przez Instytut Ekonomii i Pokoju i że został sklasyfikowany jako kraj, na który terroryzm nie wywiera żadnego wpływu;
K. mając na uwadze, że choć rząd Kirgistanu często wyraża swoje zaangażowanie na rzecz zasad demokracji oraz poszanowania praw człowieka i praworządności, organizacje praw człowieka zwróciły uwagę na regres demokracji oraz intensyfikację autorytarnych praktyk i prześladowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Kirgistanie w ostatnich latach, w tym podczas negocjacji w sprawie EPCA oraz po jej podpisaniu, a także mając na uwadze, że organizacje Transparency International i Freedom House stwierdziły, że Kirgistan zmienił się z bastionu demokracji charakteryzującego się dynamicznym społeczeństwem obywatelskim w skonsolidowany autorytarny reżim, który wykorzystuje wymiar sprawiedliwości do atakowania krytyków i którego władze jeszcze bardziej podważają równowagę sił oraz mechanizmy kontroli i równowagi;
L. mając na uwadze, że w zestawieniu wskaźnika postrzegania korupcji z 2024 r. opublikowanym przez Transparency International Kirgistan zajmuje 146. miejsce na 180 państw; mając na uwadze, że z inicjatywy prezydenta Dżaparowa zmieniono ustawę o zamówieniach publicznych, aby umożliwić przedsiębiorstwom państwowym obchodzenie procedur przetargowych; mając na uwadze, że nie ma odpowiedniego nadzoru nad wydatkami publicznymi ze względu na brak dostępu do takich informacji; mając na uwadze, że elity rządzące wykorzystują fundusze państwowe i zasoby krajowe do umacniania swojej władzy, tłumienia sprzeciwu i sprzeciwiania się reformom;
M. mając na uwadze, że obrońca praw człowieka, dziennikarz śledczy i założyciel kanału Temirov Live Bolot Temirow został pozbawiony obywatelstwa kirgiskiego i zmuszony do opuszczenia kraju w odwecie za działalność śledczą dotyczącą powszechnej korupcji; mając na uwadze, że w styczniu 2024 r. aresztowano co najmniej 11 jego kolegów, w tym Machabat Tażibek Kyzy, Azamata Iszenbekowa, Ajke Bejszekejewą i Aktileka Kaparowa;
N. mając na uwadze, że w lipcu 2025 r. niezależną dziennikarkę i aktywistkę Kanyszaj Mamyrkułową skazano na cztery lata w zawieszeniu w odwecie za jej krytyczne wobec rządu wpisy w mediach społecznościowych; mając na uwadze, że w czerwcu 2025 r. aresztowano 11 osób powiązanych z niezależną organizacją medialną Kloop, co jest odwetem za działalność śledczą tej organizacji i rzekome powiązania z Bołotem Temirowem, a spośród tych osób nadal przetrzymywani są Aleksandr Aleksandrow i Żumart Dułatow; mając na uwadze, że działaczka na rzecz praw człowieka Rita Karasartowa jest w areszcie tymczasowym od kwietnia 2025 r.;
O. mając na uwadze, że w swojej propagandzie rząd kirgiski wykorzystuje fałszywe narracje, aby zdyskredytować niezależne media w oczach społeczeństwa i przedstawiać je jako "wrogów ludu" i "niewolników Zachodu";
P. mając na uwadze, że w ostatnich latach poszanowanie standardów demokratycznych i praw człowieka w Kirgistanie uległo niepokojącemu pogorszeniu; mając na uwadze, że Kirgistan spadł z 72. miejsca na 144. miejsce w światowym rankingu wolności prasy Reporterów bez Granic; mając na uwadze, że jest to kraj, w którym do 2025 r. najbardziej ograniczono wolność prasy;
Q. mając na uwadze, że władze kirgiskie dążą do zamknięcia Aprel TV; mając na uwadze, że - jak stwierdził Komitet Ochrony Dziennikarzy - akta prokuratorskie wskazują, że władze starają się zamknąć tę stację na podstawie zarzutów, jakoby jej krytyczne relacje prezentowały władze "w niekorzystnym świetle" i "podważały władzę rządu";
R. mając na uwadze, że w swoich rezolucjach z dnia 13 lipca 2023 r. 5 i 19 grudnia 2024 r. Parlament wyraził zaniepokojenie prześladowaniem partii opozycyjnych i niezależnych mediów; mając na uwadze, że pomimo wielokrotnych wezwań do zapewnienia wolnych i uczciwych wyborów nadal trwają prześladowania członków Partii Socjaldemokratycznej (SDK); mając na uwadze, że przywódca SDK Temirlan Sułtanbekow oraz dwie inne członkinie tej partii, Irina Karamuszkina i Roza Turksewer, pozostają w areszcie; mając na uwadze, że stan zdrowia Temirlana Sułtanbekowa po długotrwałym strajku głodowym budzi niepokój;
S. mając na uwadze, że kirgiskie sądy wydały liczne wyroki skazujące w związku z wydarzeniami, do jakich doszło w 2019 r. w Koj-Tasz, gdzie siły bezpieczeństwa usiłowały zatrzymać byłego prezydenta państwa w jego rezydencji i wywołały przy tym brutalne starcia; mając na uwadze, że wydarzenia te są centralnym elementem toczącego się procesu, który wszczęto w 2022 r., a obejmuje on zarzuty podżegania do zamieszek, korupcji i prania pieniędzy, stawiane byłemu prezydentowi, kilku byłym urzędnikom i różnym politykom; mając na uwadze, że pojawiły się obawy dotyczące upolitycznienia wymiaru sprawiedliwości i wykorzystywania zarzutów karnych do ataków na przedstawicieli opozycji; mając na uwadze, że zarzuty dotyczące torturowania i nieludzkiego traktowania oskarżonych są nader niepokojące;
T. mając na uwadze, że przyjęta przez parlament kirgiski w marcu 2024 r. i oparta na wzorcach rosyjskich ustawa o "zagranicznych przedstawicielach", zgodnie z którą organizacje nienastawione na zysk otrzymujące finansowanie z zagranicy i angażujące się w szeroko definiowaną działalność polityczną muszą rejestrować się jako "zagraniczni przedstawiciele", dyskryminuje i stygmatyzuje dziennikarzy, działaczy na rzecz praw człowieka i innych pracowników organizacji nienastawionych na zysk oraz umożliwia stosowanie wobec nich inwazyjnego nadzoru, uciążliwych wymogów sprawozdawczych i nadmiernych grzywien; mając na uwadze, że ustawa ta naśladuje represyjne przepisy innych reżimów autorytarnych i można uznać, że zwiastuje dalsze próby tłumienia niezależnego społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów;
U. mając na uwadze, że ataki na prawa człowieka dotykają w szczególności osoby LGBTIQ+; mając na uwadze, że nowy kontekst legislacyjny Kirgistanu, wraz z szerszymi zmianami politycznymi i represjami, skutecznie zniszczył działalność organizacji i działaczy broniących praw osób LGBTIQ+, a kluczowe organizacje zostały całkowicie zamknięte; mając na uwadze, że 14 sierpnia 2023 r. Kirgistan wprowadził dyskryminujące przepisy wobec społeczności LGBTIQ+ pod pretekstem ochrony nieletnich przed "szkodliwymi informacjami"; mając na uwadze, że w projekcie ustawy antydyskryminacyjnej rozpatrywanym ostatnio przez Radę Najwyższą Kirgistanu nie uwzględniono orientacji seksualnej i tożsamości płciowej jako kategorii chronionych;
V. mając na uwadze, że przyjęta 6 października 2023 r. ustawa, zgodnie z którą prezydent Kirgistanu może uchylać orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli stoją one w sprzeczności z jego własną interpretacją "wartości moralnych", zasadniczo osłabia zasadę podziału władzy, czyli podstawowy element praworządności, oraz prowadzi do osłabienia niezależności sądownictwa w Kirgistanie;
W. mając na uwadze, że Państwowy Komitet Bezpieczeństwa Narodowego (GKNB) stał się jedną z najpotężniejszych instytucji w Kirgistanie i często rzeczywistym ośrodkiem decyzyjnym, w niektórych przypadkach ponad głowami wybranych urzędników; mając na uwadze, że ta konsolidacja niekontrolowanej władzy stworzyła de facto system dualny, który podważa instytucje demokratyczne, budzi strach i tłumi sprzeciwy; mając na uwadze, że rząd kirgiski powinien poddać działalność GKNB niezależnemu nadzorowi sądowemu i parlamentarnemu;
X. mając na uwadze, że Kirgistan coraz częściej inwestuje w promowanie równości płci i wzmacnianie pozycji kobiet, zwłaszcza poprzez kluczowe krajowe ramy, takie jak krajowa strategia na rzecz równouprawnienia płci do 2030 r.; mając na uwadze, że w Kirgistanie nadal odnotowuje się wysoki wskaźnik przemocy domowej, ponad 20 % małżeństw w Kirgistanie zawieranych jest w ramach zwyczaju ala kachuu (małżeństwo przez pojmanie), a kobiety zajmują jedynie 22 % miejsc w parlamencie, pomimo istniejących parytetów płci; mając na uwadze, że kobiety zarabiają średnio o 25 % mniej niż mężczyźni, ponieważ są zatrudnione głównie w nisko opłacanych sektorach, takich jak edukacja, opieka zdrowotna i usługi socjalne;
Y. mając na uwadze, że władze kirgiskie podjęły działania ograniczające wolność słowa w kraju oraz aresztowały, umieściły w długim areszcie tymczasowym lub skazały na karę pozbawienia wolności dziennikarzy, blogerów, poetów oraz zwykłych użytkowników mediów społecznościowych za krytykę przywództwa kraju lub sytuacji w kraju, a także zamknęły nagradzaną organizację medialną z nurtu dziennikarstwa śledczego;
Z. mając na uwadze, że w 2014 r. Kirgistan ratyfikował Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych; mając na uwadze, że podjęto wstępne kroki w kierunku poprawy dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz wprowadzenia pojęcia edukacji integracyjnej, choć nadal istnieją wyzwania, w szczególności dotyczące instytucjonalizacji osób z niepełnosprawnościami;
AA. mając na uwadze, że ustawa o "fałszywych informacjach", uchwalona 24 sierpnia 2021 r., jest wykorzystywana do ataków na niezależne media i osoby krytykujące rząd; mając na uwadze, że 10 kwietnia 2025 r. Rada Najwyższa Kirgistanu zatwierdziła zmiany w ustawie przewidujące sankcje administracyjne za rozpowszechnianie "fałszywych informacji" w mediach społecznościowych;
AB. mając na uwadze, że Rada Najwyższa Kirgistanu rozważa obecnie ponowne uznanie za przestępstwo posiadania materiałów "ekstremistycznych", co wcześniej było nadużywane wobec pokojowych wyznawców religii, a ze względu na niejasne sformułowania projektu ustawy mogłoby służyć do tłumienia legalnej debaty politycznej;
AC. mając na uwadze, że 1 stycznia 2025 r. weszły w życie dwie nowe ustawy o wolności religii; mając na uwadze, że te dwie ustawy utrzymują zakaz wszelkiego niezarejestrowanego korzystania z wolności religii lub przekonań i uniemożliwiają społecznościom liczącym mniej niż 500 dorosłych członków uzyskanie statusu prawnego;
AD. mając na uwadze, że zaniedbania organów ścigania Kirgistanu w kontekście kampanii zastraszania i nękania zmusiły dziennikarzy i obrońców praw człowieka do ucieczki z kraju;
AE. mając na uwadze, że władze Kirgistanu uciszyły, aresztowały, przetrzymywały i poddały ekstradycji uchodźców uciekających z Rosji za protestowanie przeciwko wojnie w Ukrainie, naruszając zobowiązanie Kirgistanu wynikające z Konwencji ONZ dotyczącej statusu uchodźców, aby nie wydalać osób do krajów, w których ich życie lub wolność są zagrożone z powodu ich poglądów politycznych lub w których istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że byłyby one narażone na poważne naruszenia praw człowieka, takie jak tortury lub inne formy okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania;
AF. mając na uwadze, że 13 marca 2025 r. prezydenci Kirgistanu i Tadżykistanu podpisali umowę o wyznaczeniu granicy, w której to umowie prawnie uznano granice między obydwoma krajami i która umożliwia rozwój sieci dróg międzynarodowych i infrastruktury energetycznej, przyczyniając się do zapewnienia stabilności w regionie i stwarzając możliwości zacieśnienia współpracy transgranicznej w dziedzinie energii, transportu i handlu; mając na uwadze, że ta umowa o wyznaczeniu granicy nie została podana do wiadomości publicznej i nie była przedmiotem konsultacji społecznych;
AG. mając na uwadze, że 31 marca 2025 r. przywódcy Kirgistanu, Tadżykistanu i Uzbekistanu podpisali deklarację o wieczystej przyjaźni z Chodżentu;
AH. mając na uwadze, że wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk zwrócił uwagę na niepokojące oznaki regresu demokracji w Kirgistanie w ostatnich latach, ze szczególnym uwzględnieniem coraz większego ograniczania działalności społeczeństwa obywatelskiego i niezależnego dziennikarstwa;
AI. mając na uwadze, że Azja Środkowa musi jeszcze stworzyć horyzontalne ramy regionalne, które nie będą zdominowane przez zewnętrzne podmioty dążące do osiągnięcia własnych korzyści geopolitycznych;
AJ. mając na uwadze, że Kirgistan utrzymuje od dawna bliskie i ścisłe relacje z Rosją, ponieważ oba kraje są członkami Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym i Wspólnoty Niepodległych Państw; mając na uwadze, że w październiku 2023 r. prezydent Kirgistanu Sadyr Dżaparow gościł prezydenta Rosji Władimira Putina w Biszkeku podczas pierwszej podróży zagranicznej Władimira Putina od czasu wydania wobec niego nakazu aresztowania przez Międzynarodowy Trybunał Karny; mając na uwadze, że Kirgistan, podobnie jak inne kraje Azji Środkowej, stał się punktem tranzytowym służącym obchodzeniu sankcji nałożonych na Rosję w związku z prowadzoną przez nią wojną napastniczą przeciwko Ukrainie; mając na uwadze, że wywóz zaawansowanych technologii i produktów podwójnego zastosowania do Kirgistanu - które są następnie wywożone do Rosji - znacznie wzrósł; mając na uwadze, że Kirgistan wstrzymał się od głosu lub opowiedział się po stronie Rosji w głosowaniach nad licznymi rezolucjami ONZ w sprawie praw człowieka, a w szczególności w sprawie wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie; mając na uwadze, że Kirgistan postanowił przyłączyć się do rosyjsko- białoruskich ćwiczeń wojskowych "Zapad 2025" w pobliżu granicy UE;
AK. mając na uwadze, że bank OJSC Keremet z siedzibą w Kirgistanie był zaangażowany w plan unikania sankcji wraz z rosyjskim państwowym bankiem obronnym Promsvyazbank, państwowa spółka akcyjna (PSB) i w ramach tego planu ułatwiał transgraniczne transfery w imieniu PSB; mając na uwadze, że w 2024 r. kirgiskie Ministerstwo Finansów sprzedało pakiet kontrolny w banku Keremet rosyjskiemu oligarsze powiązanemu z rządem rosyjskim; mając na uwadze, że Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na bank Keremet;
AL. mając na uwadze, że w październiku 2024 r. kirgiski Bakai Bank OJSC z siedzibą w Kirgistanie wszczął w Belgii cywilne postępowanie sądowe przeciwko Fundacji Otwartego Dialogu (ODF) w związku z rzekomym nadszarpnięciem reputacji spowodowanym dwoma sprawozdaniami opublikowanymi w 2023 r. przez ODF, w których twierdzi się, że niektóre banki kirgiskie, w tym Bakai Bank, ułatwiały obywatelom rosyjskim uchylanie się od sankcji; mając na uwadze, że Bakai Bank OJSC domaga się odszkodowania w wysokości 1 050 000 EUR tytułem kompensacji szkody oraz dodatkowych kar finansowych w przypadku niezastosowania się do wyroków możliwych w przyszłości; mając na uwadze, że bank czekał 18 miesięcy po opublikowaniu sprawozdań, zanim wniósł pozew, co sugeruje, że jego reputacja nie ucierpiała natychmiast; mając na uwadze, że w lipcu 2025 r. Sąd Gospodarczy w Brukseli odrzucił wszystkie środki tymczasowe, o które wnioskował skarżący w celu zablokowania publikacji ODF z 2023 r.; mając na uwadze, że sprawę tę można uznać za strategiczne powództwo zmierzające do stłumienia debaty publicznej, wymierzone w organizację społeczeństwa obywatelskiego;
EPCA między UE a Kirgistanem
1. choć umacnianie ważnych stosunków politycznych i handlowych między UE a Kirgistanem leży w interesie obu stron, jest zaniepokojony pogarszającą się sytuacją w zakresie praw człowieka, demokracji i praworządności w Kirgistanie, zwłaszcza w kontekście zakończenia negocjacji i podpisania EPCA; w tym kontekście wzywa władze Kirgistanu do poszanowana i przestrzegania podstawowych wolności, zwłaszcza wolności mediów i wolności wypowiedzi, oraz do wspierania współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i społecznościami lokalnymi oraz ich zaangażowania w konsultacje publiczne i procesy decyzyjne; podkreśla, jak ważne jest, aby ściśle zaangażować Parlament w monitorowanie wdrażania wszystkich części EPCA; wzywa obie strony umowy, aby w ciągu dwóch lat przeprowadziły skuteczną ocenę wdrożenia jej najważniejszych zapisów, która to ocena powinna zawierać jasne punkty odniesienia dotyczące praw człowieka i ramy czasowe; wzywa Komisję, aby przedstawiła Parlamentowi wyniki takich ocen; oczekuje, że - z uwagi na niedawny regres w tych dziedzinach oraz przed głosowaniem w Parlamencie Europejskim w sprawie EPCA i jej późniejszym wdrożeniem - rząd kirgiski podejmie pewne konkretne kroki w celu rozwiązania pilnych problemów przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu, między innymi uwolni więźniów politycznych i uchyli niedawno przyjęte represyjne przepisy; uważa, że negatywna ocena wdrożenia tych zasadniczych elementów mogłaby doprowadzić do uruchomienia art. 316 EPCA;
Stosunki UE-Kirgistan
2. z zadowoleniem przyjmuje długotrwałe i strategiczne stosunki między UE a Kirgistanem, a także wzmożoną współpracę i coraz częstsze kontakty; przypomina, że Kirgistan jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE w Azji Środkowej; potwierdza swoje zobowiązanie do współpracy z tym krajem i jego partnerami w Azji Środkowej w celu zapewnienia pokoju, bezpieczeństwa, stabilności, dobrobytu, demokracji i zrównoważonego rozwoju;
3. z zadowoleniem przyjmuje wyniki pierwszego szczytu UE-Azja Środkowa, który odbył się 4 kwietnia 2025 r. w Samarkandzie; z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie stron na rzecz stabilności regionalnej i globalnej, promowania i ochrony praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności oraz na rzecz zajęcia się zmianą klimatu, połączalnością i edukacją; odnotowuje również 20. posiedzenie ministerialne UE-Azja Środkowa, które odbyło się 27 marca 2025 r. w Aszchabadzie;
4. podkreśla potrzebę współpracy w zakresie promowania inicjatyw ekologicznych opartych na zrównoważonej gospodarce rynkowej, innowacjach w sektorze prywatnym i długoterminowym gospodarowaniu środowiskiem, a także w zakresie promowania systemów wczesnego ostrzegania przed klęskami żywiołowymi, rozwoju niskoemisyjnego i przejścia na odnawialne źródła energii; zwraca uwagę na inicjatywy Kirgistanu mające na celu promowanie agendy górskiej na arenie międzynarodowej, w tym w zakresie ochrony ekosystemów górskich i środowiska oraz rozwoju zrównoważonej turystyki i społeczności górskich; podkreśla, że inwestycje w cele Kirgistanu w zakresie zielonej energii znacznie przyczyniłyby się do zmniejszenia regionalnej zależności energetycznej tego kraju i sprostania wyzwaniom środowiskowym; pochwala zaangażowanie Republiki Kirgiskiej w inicjatywę Drużyny Europy na rzecz wody, energii i zmiany klimatu;
5. popiera wysiłki Kirgistanu na rzecz zrównoważonego rozwoju, biorąc pod uwagę, że kraj ten dostosowuje swoje inicjatywy do krajowej strategii rozwoju na lata 2018-2040, a także do unijnej strategii Global Gateway i strategii UE wobec Azji Środkowej; przypomina, że w ramach partnerstwa UE-Kirgistan priorytetowo traktuje się sprawowanie rządów i transformację cyfrową w celu zwiększenia przejrzystości i wydajności administracji publicznej;
6. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy Drużyny Europy na rzecz budowy ekologicznej i odpornej na zmianę klimatu gospodarki w celu sprostania wyzwaniom środowiskowym i promowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego; podkreśla niedawne podpisanie umowy między kirgiskim Ministerstwem Finansów a Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju, która to inicjatywa wzmocni kirgiski program na rzecz odpornych na zmianę klimatu usług wodnych;
7. wzywa Komisję i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) do dalszego promowania wspólnych inicjatyw współpracy w strategicznych obszarach, takich jak infrastruktura energetyczna (w szczególności sektor elektrowni wodnych), zrównoważony rozwój i kultura, przy jednoczesnym wykorzystaniu pozytywnych doświadczeń państw członkowskich już działających w regionie;
8. podkreśla znaczenie zacieśnienia współpracy w zakresie surowców krytycznych, które uznano za strategicznie ważne dla zapewnienia bezpiecznych, zrównoważonych i zróżnicowanych łańcuchów dostaw; odnotowuje zatwierdzenie wspólnej deklaracji intencji UE i Azji Środkowej w sprawie surowców krytycznych podczas pierwszego szczytu UE-Azja Środkowa, a także propozycję Kirgistanu dotyczącą ustanowienia partnerstwa z UE na rzecz rozwoju surowców krytycznych;
9. zauważa, że program Erasmus+ odegrał zasadniczą rolę w ułatwianiu wymiany akademickiej; z zadowoleniem przyjmuje wsparcie UE dla cyfryzacji i edukacji w tym kraju i apeluje o stworzenie programu wymiany przedsiębiorców w dziedzinie transformacji cyfrowej i ekologicznej; podkreśla znaczenie wspierania konwergencji i skoordynowanych reform w szkolnictwie wyższym, na przykład przez dostosowanie kirgiskich krajowych ram kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji; podkreśla, że trzeba wspierać wymianę akademicką i kulturalną między Kirgistanem a państwami członkowskimi UE oraz aktywne zaangażowanie kirgiskiej młodzieży w kształcenie pozaformalne i programy społeczeństwa obywatelskiego; podkreśla znaczenie wzmocnienia wymiany akademickiej i zawodowej w oparciu o umowę o edukacji z 2024 r.;
10. zdecydowanie potępia decyzję władz kirgiskich o tym, by zlikwidować niezależny organ monitorujący zapobieganie torturom, Krajowe Centrum ds. Zapobiegania Torturom, podjętą bez konsultacji społecznych i w sposób nieprzejrzysty, oraz by połączyć ten organ z biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, co oznacza koniec jego niezależności; z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka, w którym wyraził on poważne obawy w tej sprawie, oraz jego apel do władz kirgiskich o wstrzymanie tych działań; wzywa władze do pełnej ratyfikacji i wdrożenia statutu rzymskiego;
11. przypomina, że Unia przeznaczyła już 12 mln EUR na wsparcie reformy systemu sądownictwa w Kirgistanie, co potwierdza zaangażowanie UE na rzecz rozwoju instytucjonalnego tego kraju; podkreśla znaczenie dalszych inwestycji w tworzenie instytucji, przejrzystość i niezależność wymiaru sprawiedliwości;
12. w związku z powszechną korupcją w Kirgistanie martwi się o przejrzyste i skuteczne wykorzystanie 98 mln EUR w ramach pomocy UE na lata 2021-2027; wzywa władze Kirgistanu do publikowania szczegółowych sprawozdań z wykorzystania funduszy UE i do zacieśnienia współpracy z międzynarodowymi organami odpowiedzialnymi za zwalczanie nadużyć finansowych, w tym z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), w celu przestrzegania globalnych standardów zarządzania funduszami i wdrożenia skutecznych środków zwalczania nadużyć finansowych z myślą o ochronie interesów finansowych UE; wzywa Komisję i inne właściwe instytucje UE do zapewnienia jak najwyższego poziomu nadzoru nad wykorzystaniem funduszy UE oraz do rozważenia przyznania dodatkowych zasobów w celu wzmocnienia zdolności finansowej i operacyjnej kirgiskich agencji zaangażowanych w zarządzanie tymi funduszami;
13. podkreśla znaczenie intensywniejszej wymiany informacji na temat zagrożeń terrorystycznych, pełnej zgodności z międzynarodowymi standardami przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu, a także wdrożenia solidnych środków zapobiegających nabywaniu, przekazywaniu i wykorzystywaniu materiałów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych do celów terrorystycznych;
14. podkreśla, jak ważne jest zaangażowanie wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron, ułatwienie współpracy między właściwymi agencjami i dostosowanie przepisów krajowych do międzynarodowych standardów przejrzystości w celu prowadzenia dochodzeń w sprawie przestępstw finansowych i promowania dobrego ładu korporacyjnego; wzywa władze kirgiskie do wzmożenia wysiłków na rzecz wyeliminowania korupcji i do niewykorzystywania walki z nią jako pretekstu do represjonowania społeczeństwa obywatelskiego i osób krytykujących rząd;
15. wzywa Republikę Kirgiską do przeprowadzenia przeglądu przepisów technicznych i do zacieśnienia współpracy w zakresie standardów, metrologii, nadzoru rynku, akredytacji i procedur oceny zgodności, aby ułatwić wzajemny dostęp do rynku, pogłębić dwustronną wymianę handlową z UE i zapewnić równe traktowanie inwestorów; wzywa Kirgistan do unikania środków ograniczających, które mogłyby być niekorzystne dla inwestorów z UE;
Współpraca regionalna i globalne wyzwania
16. uważa, że Azja Środkowa jest regionem o strategicznym znaczeniu dla UE pod względem bezpieczeństwa, łączności, dywersyfikacji dostaw energii, rozwiązywania konfliktów i obrony wielostronnego międzynarodowego porządku opartego na zasadach, zwłaszcza w historycznym momencie naznaczonym głębokimi zmianami geopolitycznymi; zachęca UE do zintensyfikowania współpracy z Azją Środkową w kwestiach politycznych, gospodarczych i związanych z bezpieczeństwem, zgodnie z wartościami demokracji, praw człowieka i praworządności, które stanowią podstawę działań zewnętrznych UE; podkreśla, że jakiejkolwiek dalszej współpracy UE z krajami Azji Środkowej nie można rozwijać kosztem tych wartości; podkreśla potrzebę pogłębienia dialogu i współpracy w kwestiach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym jeśli chodzi o cyberbezpieczeństwo, stabilność regionalną, zarządzanie kryzysowe, rozbrojenie i kontrolę broni, zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego i Kartą Narodów Zjednoczonych;
17. podkreśla, że UE i Azja Środkowa stoją w obliczu głębokich globalnych i regionalnych zmian geopolitycznych oraz wyzwań; podkreśla w związku z tym potrzebę dążenia do długoterminowej, ustrukturyzowanej i wzajemnie korzystnej współpracy w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; zdecydowanie zachęca UE, by zintensyfikowała współpracę z Azją Środkową w związku z geostrategicznym znaczeniem tego regionu oraz by wzmacniała strategiczne partnerstwo z państwami Azji Środkowej przez rozszerzenie współpracy politycznej i gospodarczej; z zadowoleniem przyjmuje intensywniejsze kontakty na wysokim szczeblu między UE a Azją Środkową;
18. podkreśla rosnące poważne wyzwania dla multilateralizmu i porządku opartego na zasadach zarówno dla UE, jak i dla Republiki Kirgiskiej, takie jak nielegalna rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie; z zaniepokojeniem odnotowuje neutralne stanowisko Kirgistanu i innych krajów w regionie wobec konfliktu i zachęca władze kirgiskie do przestrzegania standardów międzynarodowych i przyczyniania się do regionalnych wysiłków na rzecz ochrony suwerenności i integralności terytorialnej; odnotowuje wpływ Rosji w tym regionie pomimo wysiłków państw Azji Środkowej na rzecz dywersyfikacji ich stosunków zagranicznych; ubolewa, że Kirgistan nie potępił nielegalnej inwazji Rosji na Ukrainę;
19. głęboko ubolewa nad decyzją władz kirgiskich o udziale w rosyjsko-białoruskich ćwiczeniach wojskowych "Zapad 2025" w pobliżu granicy UE i uważa, że działanie to jest niezgodne z deklarowanym przez Kirgistan zamiarem budowania ściślejszego partnerstwa z UE;
20. ubolewa nad aktywną rolą kirgiskich przedsiębiorstw i banków, takich jak bank Keremet, w pomaganiu Rosji w unikaniu sankcji i pozyskiwaniu technologii i produktów podwójnego zastosowania na potrzeby działań wojennych przeciwko Ukrainie; ubolewa nad tym, że Bakai Bank OJSC podjął niedawno próbę wniesienia strategicznego powództwa zmierzającego do stłumienia debaty publicznej przeciwko Fundacji Otwarty Dialog; wzywa władze kirgiskie do podjęcia dalszych środków w celu zaprzestania tranzytu towarów objętych sankcjami do Rosji przez terytorium Kirgistanu; obejmuje to egzekwowanie surowszych wymogów w zakresie zezwoleń i dochowanie należytej staranności wobec przedsiębiorstw zaangażowanych w handel towarami podwójnego zastosowania; podkreśla, że niepodjęcie działań w sprawie wywozu technologii podwójnego zastosowania może prowadzić do nałożenia sankcji wtórnych; wzywa Komisję do przeprowadzenia oceny obecnego poziomu obchodzenia sankcji przez Rosję z pomocą podmiotów w krajach Azji Środkowej oraz do przedstawienia konkretnych rozwiązań w celu przeciwdziałania temu zjawisku; zaleca utworzenie grupy roboczej, której zadaniem będzie monitorowanie i śledzenie handlu towarami podwójnego zastosowania;
21. wyraża ubolewanie, że pomimo deklarowanego zobowiązania do przestrzegania zasad demokracji, praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z umową o partnerstwie i współpracy z UE, podczas głosowań na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ Kirgistan nie dostosowuje swojego stanowiska do stanowiska krajów demokratycznych, w szczególności państw członkowskich UE;
22. ubolewa nad faktem, że Organizacja Państw Turkijskich (OTS) przyznała secesjonistycznemu podmiotowi tureckiemu na Cyprze status obserwatora i że podmiot ten był obecny na szczycie OTS w Biszkeku; ponownie podkreśla, że w ramach wspólnejdeklaracji przyjętej po pierwszym szczycie Unia Europejska-Azja Środkowa w Samarkandzie państwa Azji Środkowej, w tym Republika Kirgiska, są zobowiązane do przestrzegania odpowiednich rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 541 (z 1983 r.) i 550 (z 1984 r.);
23. wskazuje na potrzebę zacieśnienia stosunków, tak aby wspierać głębszą, ściślejszą i opartą na wartościach współpracę w stawianiu czoła wspólnym zagrożeniom i osiąganiu wspólnych celów na całym świecie;
24. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy mające na celu wzmocnienie Międzynarodowej Transkaspijskiej Trasy Transportowej i przyjmuje do wiadomości platformę koordynacyjną tej trasy;
25. podkreśla rolę UE jako ważnego ofiarodawcy pomocy dla tego regionu; podkreśla potrzebę zwiększenia wysiłków UE we wspieraniu współpracy na rzecz rozwoju w Azji Środkowej, w szczególności w Kirgistanie, w ramach nowo podpisanej EPCA;
26. z zadowoleniem przyjmuje porozumienie graniczne między Kirgistanem a Tadżykistanem i jego niedawną ratyfikację; wzywa obie strony do podjęcia niezbędnych kroków w celu wdrożenia porozumienia, w tym poprzez rozpoczęcie konsultacji z lokalną ludnością, oraz do przyjęcia środków służących wzmocnieniu współpracy transgranicznej i wsparciu społeczności przygranicznych, które najbardziej ucierpiały podczas niedawnego konfliktu transgranicznego; z zadowoleniem przyjmuje wsparcie finansowe UE na budowę obiektów w graniczącym z Kirgistanem wilajecie sogdyjskim w Tadżykistanie; wzywa władze kirgiskie do zbadania poważnych przestępstw, udokumentowanych przez niezależnych obserwatorów, popełnionych podczas konfliktu zbrojnego we wrześniu 2022 r., oraz do pociągnięcia winnych do odpowiedzialności;
27. z zadowoleniem przyjmuje pierwsze trójstronne spotkanie na szczycie z udziałem Kirgistanu, Tadżykistanu i Uzbekistanu bez pośrednictwa podmiotów zewnętrznych; z zadowoleniem przyjmuje dążenia państw Azji Środkowej do wzmocnienia więzi regionalnych i ustanowienia horyzontalnej struktury współpracy w regionie bez stanowczego zaangażowania podmiotów zewnętrznych;
Prawa człowieka, demokracja i praworządność
28. podkreśla, że poszanowanie praw człowieka, demokracji i praworządności wzmacnia stabilność, zrównoważony rozwój i bezpieczeństwo, ponieważ zapewnia pewność prawa, przewidywalność i silne instytucje; przypomina, że silne demokratyczne ramy prawne i instytucje wspierają innowacje, handel, inwestycje i ekspansję gospodarczą, a jednocześnie umożliwiają rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu i równy dostęp do praw społecznych i gospodarczych oraz zmniejszają nierówności społeczne oraz są niezbędne do budowania społeczeństw odpornych na wpływy autorytarne i destabilizację zewnętrzną;
29. zachęca Kirgistan do uchwalenia kompleksowych przepisów antydyskryminacyjnych, które obejmowałyby orientację seksualną, płeć, niepełnosprawność i pochodzenie etniczne jako kategorie chronione; podkreśla, że ochrona mniejszości w Kirgistanie wymaga wieloaspektowej strategii, która zajmie się podstawowymi przyczynami dyskryminacji, w tym istniejącymi przeszkodami w dostępie do wymiaru sprawiedliwości;
30. z zadowoleniem przyjmuje akty prawne mające na celu wzmocnienie ochrony przed przemocą domową, przemocą seksualną i przemocą ze względu na płeć; wzywa rząd kirgiski do zapewnienia konsekwentnego egzekwowania prawa i stawiania sprawcom przestępstw formalnych zarzutów oraz do dalszych działań na rzecz eliminacji przemocy ze względu na płeć i przemocy domowej;
31. jest zaniepokojony wejściem w życie nowych przepisów ograniczających wolność religii lub przekonań w Kirgistanie, ponieważ zwiększają one nadzór i kontrolę państwa nad grupami religijnymi poprzez utworzenie państwowego rejestru podmiotów i budynków religijnych, wprowadzają kary za noszenie niektórych strojów religijnych, takich jak nikab, w instytucjach państwowych i miejscach publicznych oraz wzmacniają nadzór nad edukacją religijną; wzywa władze kirgiskie do zapewnienia ochrony wolności religii lub przekonań w kraju, zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka i zobowiązaniami wynikającymi z Powszechnej deklaracji praw człowieka i Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych;
32. zachęca rząd Kirgistanu do opracowania krajowego planu działania na rzecz praw człowieka z udziałem społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z zaleceniami Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka;
33. wzywa rząd kirgiski do bezwarunkowego uwolnienia wszystkich niesłusznie uwięzionych lub zatrzymanych dziennikarzy, blogerów i działaczy, w tym Kanyszaj Mamyrkułowej i osób powiązanych z Temirov Live, takich jak Machabat Tażibek Kyzy, oraz Ajke Bejszekejewej i Aktileka Kaparowa, oraz do wycofania wszystkich zarzutów wobec nich, a także do przywrócenia obywatelstwa Bolota Temirowa i powstrzymania się od innych bezprawnych praktyk, w tym prób odebrania dziecka Temirowa rodzinie i umieszczenia go w placówce państwowej, oraz do dołożenia wszelkich starań, by Bołot Temirow mógł odzyskać dziecko w jego najlepszym interesie; potępia skazanie w październiku 2024 r. dziennikarzy Azamata Iszenbekowa i Machabat Tażibek Kyzy, z platformy Temirov Live znanej z dochodzeń w sprawie korupcji, na odpowiednio pięć i sześć lat więzienia; podkreśla opinię Grupy Roboczej ONZ ds. Arbitralnych Zatrzymań, która uznała zatrzymanie dziennikarzy Temirov Live za arbitralne; z zadowoleniem przyjmuje ułaskawienie dziennikarza i pracownika Temirov Live Azamata Iszenbekowa, a także aktywistki Zariny Torokułowej, którzy zostali skazani pod zarzutem "podżegania do masowych zamieszek"; wzywa rząd kirgiski do pełnego wdrożenia zaleceń grupy roboczej ONZ zapisanych w opinii nr 57/2024;
34. wzywa rząd kirgiski do zapewnienia przestrzegania zasad wolnych i uczciwych wyborów poprzez zagwarantowanie prawa do kandydowania i prowadzenia kampanii wyborczej, przy zachowaniu neutralności administracyjnej wobec wszystkich partii politycznych w trakcie całego obecnego cyklu wyborczego, zgodnie z międzynarodowymi standardami; zdecydowanie potępia kampanię zastraszania i prześladowań prawnych prowadzoną przez rząd kirgiski wobec partii opozycyjnych, w szczególności partii SDK, której władze kirgiskie uniemożliwiły udział w wyborach lokalnych w Biszkeku w listopadzie 2024 r.; zauważa, że w parlamencie kirgiskim odbyły się dyskusje na temat reformy ordynacji wyborczej; jest głęboko zaniepokojony konsekwencjami przepisów przyjętych przez parlament kirgiski, które zakazują osobom ujętym w rejestrze karnym zajmowania kluczowych stanowisk państwowych, w tym kandydowania na prezydenta i do parlamentu, ponieważ przepisy te mogą być stosowane wybiórczo, by uniemożliwiać przeciwnikom politycznym i przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego udział w życiu publicznym;
35. głęboko ubolewa nad zatrzymaniem 13 listopada 2024 r. Temirlana Sułtanbekowa, Iriny Karamuszkiny i Rozy Turksewer oraz wzywa rząd kirgiski do pilnego zaprzestania politycznie umotywowanego ścigania karnego przez zniesienie wszelkich ograniczeń nałożonych w ich wyrokach; potępia fakt, że postępowania przeciwko nim zostały zakłócone przez wątpliwe praktyki, brak ochrony prawnej od samego początku oraz naruszenie ich prawa do rzetelnego procesu sądowego; przypomina, że dochodzenie wszczęto na podstawie nagrania dźwiękowego nieznanego pochodzenia, służącego jako podstawowy dowód i niemającego zgody organu sądowego; ubolewa, że ich procesy odbywały się przy drzwiach zamkniętych, bez nagrań audio ani wideo; potępia fakt, że warunki ich zwolnienia warunkowego są nieproporcjonalne i naruszają ich prawo do udziału w sprawach publicznych;
36. wzywa rząd kirgiski do powstrzymania się od politycznie umotywowanego ścigania lub wywierania nadmiernej presji na opozycję polityczną i podmioty wyrażające odmienną opinię, takie jak SDK; podkreśla, że pluralizm polityczny jest niezbędnym elementem każdej nowoczesnej demokracji i musi być szanowany, aby utrzymać długoterminową legitymację i stabilność;
37. wzywa władze kirgiskie do zapewnienia prawa do pokojowych zgromadzeń poprzez zniesienie zakazu protestów w centrum Biszkeku, wprowadzonego w odpowiedzi na wniosek ambasady rosyjskiej o zakończenie protestów antywojennych przed jej siedzibą w 2022 r.;
38. z zadowoleniem przyjmuje uniewinnienie Klary Sooronkułowej, Gułnary Dżurabajewej, Asiji Sasykbajewej i innych członków Komitetu Ochrony Zbiornika Wodnego Kempir-Abad; wzywa rząd kirgiski do cofnięcia odwołania od orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz do zakończenia politycznie umotywowanego ścigania karnego;
39. zdecydowanie potępia trwające i nasilające sięrepresje wobec społeczeństwa obywatelskiego oraz próby uciszania niezależnych mediów i sprzeciwu społecznego przez władze kirgiskie środkami prawnymi i administracyjnymi oraz środkami przymusu, i wzywa władze Kirgistanu do położenia kresu tym działaniom; wzywa władze oraz do wspierania środowiska współpracy przy zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego i społeczności lokalnych w konsultacje publiczne i procesy decyzyjne; ubolewa w szczególności nad politycznie umotywowanym zatrzymaniem działaczki na rzecz praw człowieka Rity Karasartowej, która od kwietnia 2025 r. przebywa w areszcie tymczasowym - mimo że gdy nie podjęto wobec niej bez czynności śledczych, co narusza normy proceduralne - i której sprawa została utajniona przez władze, co uniemożliwia jej obrońcom uzyskanie kopii akt dowodowych i sugeruje, że jej proces, zaplanowany na sierpień 2025 r. po dwóch wcześniejszych odroczeniach, odbędzie się za zamkniętymi drzwiami, a także wzywa do jej pilnego uwolnienia; ubolewa nad nieproporcjonalnym wyrokiem dla działaczki na rzecz praw człowieka Kanyszaj Mamyrkułowej, którą za post w mediach społecznościowych krytyczny wobec rządu kirgiskiego skazano na cztery lata więzienia w zawieszeniu z obowiązkiem przestrzegania godziny policyjnej, której zakazano opuszczania kraju, której ograniczono wolność publikacji w internecie oraz której publikacje poddano nadzorowi; wyraża ponadto ubolewanie z powodu kary więzienia w zawieszeniu nałożonej na Żumarta Karabajewa, lingwistę i byłego eksperta w Krajowej Akademii Nauk, za "podżeganie do zamieszek" za pomocą postów w mediach społecznościowych krytykujących korupcję w systemie sądownictwa; wyraża podziw dla kirgiskich niezależnych mediów i społeczeństwa obywatelskiego, które choć jest prześladowane i naraża się na ogromne ryzyko, pozostaje jednym z najbardziej dynamicznych społeczeństw obywatelskich w Azji Środkowej;
40. wzywa państwa członkowskie UE i instytucje UE do wspierania kirgiskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka i prawników, działaczy na rzecz osób LGBTIQ+ i środowiska, niezależnych mediów i blogerów, do wyrażania głębokiego niepokoju w związku z pogorszeniem się sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju we wszystkich kontaktach z władzami Kirgistanu oraz do ponownej oceny korzyści płynących z GSP+ dla tego kraju i do przyjęcia odpowiednich środków, w tym w ostateczności sankcji w ramach globalnego systemu sankcji UE za naruszenia praw człowieka ("unijna ustawa Magnickiego"), jeżeli Kirgistan będzie nadal ignorował swoje zobowiązania wynikające z konwencji międzynarodowych;
41. ubolewa nad kilkoma niedawnymi przypadkami osób, które przebywają za granicą i krytykują rząd Kirgistanu, za co grozi im ekstradycja do Kirgistanu, gdzie narażeni są na aresztowanie z powodów politycznych, więzienie i tortury w odwecie za ich krytykę; potępia przypadek przebywającego na wygnaniu aktywisty Tilekmata Kurenowa, który został niedawno przekazany w drodze ekstradycji ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Kirgistanu, gdzie wcześniej z powodów politycznych był więziony, poddawany torturom i zastraszany z powodu swojej działalności;
42. wzywa rząd kirgiski do uchylenia opartej na wzorcach rosyjskich ustawy o "zagranicznych przedstawicielach", która bardzo utrudnia społeczeństwu obywatelskiemu wykonywanie uzasadnionych prac w interesie publicznym i działanie bez nadmiernej ingerencji i nękania, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpiecznego środowiska pracy, a także jest sprzeczna z międzynarodowymi zobowiązaniami Kirgistanu wynikającymi z Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych oraz z jego zobowiązaniami jako partnera UE w ramach EPCA; wzywa Komisję do dopilnowania, by proponowane przepisy, które mogą ograniczać wolność wypowiedzi i działalność organizacji pozarządowych, nie miały negatywnego wpływu na programy i inicjatywy UE;
43. wzywa Kirgistan, by szanował i chronił wolność i pluralizm mediów, które stanowią podstawowe warunki demokracji, oraz by nie zmuszał niezależnych mediów do zaprzestania działalności, jak miało to miejsce w przypadku Kloopu, ani nie wysuwał wobec nich bezpodstawnych zarzutów z powodu ich dziennikarstwa śledczego i krytycznego; zdecydowanie potępia niedawne represje wobec organizacji Kloop i apeluje o bezwarunkowe uwolnienie pozostałych powiązanych z nią dziennikarzy, czyli Aleksandra Aleksandrowa i Żumarta Dułatowa, a także o zaprzestania ścigania i nękania pracowników tej organizacji; z zadowoleniem przyjmuje to, że organizacje obrońców praw człowieka, takie jak Amnesty International i Media Action Platform, potępiły represje będące elementem szerszych prób likwidacji niezależnego dziennikarstwa w tym kraju; wzywa władze kirgiskie, aby umożliwiły pracownikom niezależnych mediów wykonywanie ich zadań oraz zagwarantowały dziennikarzom i reporterom, że nie będą oni prześladowani za swoją działalność zawodową, w tym dziennikarstwo śledcze, a także aby zapewniły odpowiednią ochronę reporterom, którzy mogą być prześladowani za swoje reportaże; wzywa Komisję i państwa członkowskie UE do zapewnienia dalszego funkcjonowania kirgiskiej rozgłośni Radia Wolna Europa/Radia Swoboda;
44. wzywa ESDZ i delegaturę UE w Kirgistanie do prowadzenia aktywnej dyplomacji publicznej i przeciwdziałania fałszywym informacjom rozpowszechnianym przez władze kirgiskie, w szczególności tym, które w fałszywy sposób przedstawiają wartości i politykę UE w celu zdyskredytowania niezależnych mediów i społeczeństwa obywatelskiego; wzywa dyplomatów UE i państw członkowskich w Kirgistanie do udziału w procesach sądowych o podłożu politycznym oraz do udzielania wsparcia niesprawiedliwie prześladowanym osobom i ich rodzinom;
45. potępia podejmowane przez władze kirgiskie próby zamknięcia telewizji Aprel TV przez cofnięcie licencji na nadawanie i zakończenie działalności w mediach społecznościowych na podstawie dochodzenia przeprowadzonego przez Państwowy Komitet Bezpieczeństwa Narodowego Kirgistanu; ubolewa nad orzeczeniem Sądu Rejonowego Rejonu Oktiabr w Biszkeku z dnia 9 lipca 2025 r., w którym nakazano likwidację tego kanału i usunięcie jego stron w mediach społecznościowych, co w praktyce oznacza zamknięcie tego medium; ubolewa nad tymi działaniami w kontekście zamykania mediów z nielegalnych powodów;
46. wyraża zaniepokojenie przepisami o ponownej kryminalizacji zniesławienia i znieważenia oraz wzywa rząd Kirgistanu, aby nie nadużywał tych przepisów w celu represjonowania dziennikarzy i legalnej opozycji politycznej; wzywa władze do przeglądu tych przepisów zgodnie z zaleceniami Komisji Weneckiej; wyraża ponadto zaniepokojenie projektem ustawy w sprawie zmiany kodeksu karnego zaproponowanym przez administrację prezydenta, w szczególności zmianami w art. 18 określającym, czym jest przestępstwo, ponieważ wprowadza on niepokojący zapis, który mógłby prowadzić do nadużyć prawnych poprzez zniesienie odpowiedzialności i uzasadnienie niezgodnych z prawem działań urzędników, funkcjonariuszy organów ścigania i agentów Państwowego Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego (GKNB);
47. wzywa władze kirgiskie do uchylenia ustawy o "fałszywych informacjach" i ustawy zakazującej propagandy LGBT, które naruszają zobowiązania Kirgistanu wynikające z prawa międzynarodowego i są systematycznie wykorzystywane do uciszania krytycznych głosów, w tym dziennikarzy i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego; wyraża głębokie ubolewanie z powodu ostatecznego przyjęcia kontrowersyjnej ustawy medialnej, która według ostrzeżeń ekspertów ds. mediów oraz członków społeczeństwa obywatelskiego będzie skutkować represyjną kontrolą mediów, oraz wzywa władze kirgiskie do dopilnowania, by ustawa o środkach masowego przekazu była w pełni zgodna z międzynarodowymi standardami i nie prowadziła do naruszeń wolności mediów lub wolności wypowiedzi;
48. wzywa rząd kirgiski do ochrony dziennikarzy, pracowników organizacji pozarządowych i działaczy przed zastraszaniem i nękaniem, w tym osób, które otrzymują groźby śmierci i którym grożą inne niebezpieczeństwa podczas pobytu w więzieniu, oraz wzywa delegaturę UE do ścisłego monitorowania takich zagrożeń i regularnego informowania o sytuacji osób zagrożonych; ubolewa nad atakami rządowymi, blokowaniem stron informacyjnych oraz ściganiem dziennikarzy i blogerów; potępia zamknięcie przez sąd organizacji stojącej za platformą śledczą Kloop z powodu jej rzekomo "negatywnego" przekazu; ubolewa, że prezydent Dżaparow zaapelował o zamknięcie kirgiskiej rozgłośni Radia Wolna Europa/Radia Swoboda, oskarżając ją o rozpowszechnianie informacji wprowadzających w błąd;
49. wzywa rząd kirgiski do powstrzymania się od kryminalizacji posiadania "ekstremistycznych" materiałów, ponieważ według strażników praw człowieka może to prowadzić do dalszego pogorszenia wolności słowa w Kirgistanie, biorąc pod uwagę możliwość nadużywania prawa, a także apeluje o utrzymanie jasnych gwarancji prawnych zapobiegających nadużywaniu przepisów nakładających kary za publiczne nawoływanie do działalności ekstremistycznej; wzywa Radę Najwyższą Kirgistanu do przestrzegania prawa do wolności wypowiedzi i przypomina, że zwalczanie "fałszywych informacji" nie może prowadzić do represji wobec niezależnych mediów, opozycji i innych osób krytykujących rząd;
50. wzywa rząd kirgiski do wzmocnienia praworządności, podziału władzy i niezależności sądownictwa zgodnie ze standardami międzynarodowymi, do ustanowienia procesów pomiaru wyników wymiaru sprawiedliwości, do poprawy nadzoru publicznego i zwiększenia przejrzystości w sądownictwie, a także do zintensyfikowania współpracy wymiaru sprawiedliwości ze społeczeństwem obywatelskim i innymi organami rządowymi; wzywa władze kirgiskie do wzmożenia wysiłków, aby zagwarantować równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości, prawo do rzetelnego procesu sądowego i realizowanie tego prawa;
51. jest zaniepokojony wysoką liczbą przypadków tymczasowych aresztowań, na co zwróciła uwagę kirgiska rzeczniczka praw obywatelskich Dżamilia Dżamanbajewa, i przyłącza się do apelu rzeczniczki praw obywatelskich skierowanego do kirgiskich organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości o przestrzeganie międzynarodowych standardów, takich jak Wzorcowe reguły minimalne Narodów Zjednoczonych dotyczące środków o charakterze nieizolacyjnym;
52. odnotowuje reformy systemu penitencjarnego przeprowadzone w ostatnich latach, obejmujące głównie rozwój systemu probacji, cyfryzację różnych procesów oraz wprowadzenie alternatywnych środków zapobiegawczych; wyraża jednak ubolewanie z powodu przypadków złego traktowania więźniów i zachęca władze Kirgistanu do podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dopilnowania, by więźniowie nie byli poddawani nieludzkim lub poniżającym warunkom lub traktowaniu i by otrzymywali odpowiednią opiekę zdrowotną w bezpiecznych warunkach;
53. podkreśla, że trzeba opracować nowe przepisy w dziedzinie prawa administracyjnego i wymiaru sprawiedliwości, w tym reformę administracji publicznej i alternatywne metody rozstrzygania sporów, a także wzmocnić zdolności zawodowe przedstawicieli administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości, co można częściowo osiągnąć poprzez przyjęcie systemów e-rządzenia;
54. wzywa władze kirgiskie do przestrzegania niezależności zawodów prawniczych i dopilnowania, by prawnicy nie byli narażeni na ingerencję lub nękanie w związku z wykonywaniem swoich obowiązków zawodowych, w tym gdy bronią klientów w sprawach o charakterze politycznym;
55. wyraża uznanie dla udziału Kirgistanu w programie na rzecz praworządności w Azji Środkowej, który wspierał krajowe wysiłki na rzecz zapobiegania korupcji i praniu pieniędzy oraz zwalczania tych zjawisk, a także podnosił świadomość wśród przedstawicieli zawodów prawniczych między innymi na temat standardów praw człowieka;
56. odnotowuje zwrócenie do parlamentu Kirgistanu przez prezydenta Sadyra Dżaparowa kontrowersyjnego kodeksu ziemskiego w następstwie protestów społecznych przeciwko temu kodeksowi;
°
° °
57. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Republiki Kirgiskiej.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1491 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja nieustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 9 września 2025 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony (10724/22 - C10-0057/2024 - 2022/0184M(NLE)) |
| Data aktu: | 2025-09-09 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-09 |