Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów - Doroczny barometr regionalny i lokalny 2020 - Władze lokalne i regionalne wobec pandemii COVID-19 i odbudowy.

Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów - Doroczny barometr regionalny i lokalny 2020 - Władze lokalne i regionalne wobec pandemii COVID-19 i odbudowy

(2020/C 440/01)

(Dz.U.UE C z dnia 18 grudnia 2020 r.)

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR),

– uwzględniając swoje sprawozdanie "Doroczny barometr regionalny i lokalny 2020" opracowane w ramach inkluzywnego podejścia opartego na faktach i dowodach z udziałem licznych partnerów i instytucji;

– a także mając na uwadze co następuje: celem sprawozdania jest odzwierciedlenie na poziomie regionalnym i lokalnym stanu Unii, dostarczenie decydentom politycznym na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym dowodów dotyczących najpilniejszych wyzwań na nadchodzący rok, a także przedstawienie kluczowych zaleceń mających na celu wspieranie reakcji politycznych Europy; zalecenia te powinny umożliwiać otwarte debaty z udziałem różnych uczestników na wszystkich poziomach w celu wyjaśnienia dokonywanych wyborów oraz zwiększenia legitymacji podejmowanych decyzji;

– władze lokalne i regionalne znajdują się na pierwszej linii zarządzania kryzysowego i odpowiadają za krytyczne aspekty środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się kryzysu, a także opieki zdrowotnej, usług społecznych i rozwoju gospodarczego, ponieważ obowiązki te są dzielone między różne poziomy sprawowania rządów w państwach członkowskich;

– skutki kryzysu związanego z pandemią COVID-19 są bardzo zróżnicowane i mają silny wymiar terytorialny, który ma istotne konsekwencje dla zarządzania kryzysowego i reagowania politycznego;

– władze szczebla niższego niż krajowy odgrywają ważną rolę w zarządzaniu kryzysem związanym z COVID-19 zarówno ze względu na podejmowanie własnych decyzji i działań politycznych, jak i wdrażanie strategii politycznych ustalonych na innych szczeblach sprawowania rządów.

1. Podkreśla znaczenie wielopoziomowego sprawowania rządów oraz potrzebę koordynacji zarządzania kryzysowego w sektorze ochrony zdrowia oraz transgranicznej współpracy w dziedzinie zdrowia w celu zapewnienia spójnej i skutecznej reakcji na przyszłe kryzysy.

2. Podkreśla, że według badania opinii publicznej przeprowadzonego na zlecenie KR-u we wrześniu 2020 r. na temat poglądów obywateli UE na kryzys związany z koronawirusem i na temat roli władz lokalnych i regionalnych, władze te pozostają poziomem sprawowania rządów w UE budzącym największe zaufanie (52 %), a także poziomem, który obecnie i w przyszłości może podjąć właściwe środki w celu przezwyciężenia gospodarczych i społecznych skutków kryzysu wywołanego koronawirusem (48 %). Zdecydowana większość Europejczyków (58 %) uważa również, że większy wpływ władz lokalnych i regionalnych wpłynąłby pozytywnie na zdolność UE do rozwiązywania problemów; jest to pogląd większości obywateli we wszystkich państwach członkowskich.

3. Podkreśla, że kryzys doprowadził do zwiększenia wydatków i zmniejszenia dochodów władz lokalnych i regionalnych. Domaga się, by władze lokalne i regionalne otrzymywały wystarczające zasoby od rządów centralnych i szczebla UE, aby wzmocnić swoje systemy opieki zdrowotnej obecnie i w perspektywie długoterminowej. Odpowiednie władze krajowe powinny zająć się dysproporcjami regionalnymi w systemach opieki zdrowotnej i wąskimi gardłami w systemach gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej. Program UE w dziedzinie zdrowia oraz rezerwa rescEU i środki elastyczności powinny uzupełniać wysiłki w tym zakresie.

4. Podkreśla, że "Doroczny barometr regionalny i lokalny 2020" pokazuje, iż kryteria przyznawania finansowania powinny uwzględniać regiony i opierać się na kompleksowym zestawie wskaźników odzwierciedlających różne aspekty podatności na zagrożenia, obejmujących m.in. spadek PKB od początku kryzysu, udział sektorów ryzyka, zależność od turystyki, handel transgraniczny i międzynarodowy, transport, a także udział osób samozatrudnionych i MŚP w gospodarce regionu.

5. Podkreśla, że Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności jako centralny element planu odbudowy UE nie może pomijać aspektu terytorialnego: władze szczebla niższego niż krajowy muszą być ściśle zaangażowane w opracowywanie planów krajowych i kształtować swoje własne regionalne i lokalne plany odbudowy w spójności z planami unijnymi i krajowymi. Europejski semestr - jako mechanizm zarządzania Instrumentem - musi obejmować kodeks postępowania dotyczący zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, zgodnie z zasadami partnerstwa i aktywnej pomocniczości.

6. Przypomina, że MŚP i sektory najbardziej dotknięte kryzysem - transport, turystyka, sektor kultury - potrzebują dostępu do różnego rodzaju trwałego wsparcia finansowego, takiego jak dotacje publiczne, kapitał wysokiego ryzyka i dostęp do kredytów o korzystnych warunkach spłaty w perspektywie długoterminowej.

7. Ponownie podkreśla potrzebę szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie nowego instrumentu naprawy gospodarczej (i WRF), tak aby można było szybko uruchomić zasoby w celu zaradzenia negatywnym skutkom kryzysu, wspierając gospodarkę i tworzenie miejsc pracy na szczeblu lokalnym.

8. Podkreśla, że nierówności społeczne, międzypokoleniowe i pod względem płci zostały spotęgowane przez niszczycielskie skutki pandemii COVID-19 w całej Europie, co podważyło dziesięciolecie postępów w ciągu zaledwie sześciu miesięcy. W związku z tym, aby ograniczyć długoterminowe skutki pandemii, podstawę ożywienia gospodarczego w Europie musi stanowić ukierunkowana, ambitna i odpowiednio finansowana polityka równoważąca priorytety gospodarcze, społeczne i zdrowotne.

9. Zaznacza, że mieszkańcy miast i regionów najbardziej dotkniętych zmianą klimatu, pogarszającym się stanem środowiska i osłabionymi ekosystemami naturalnymi są bardziej narażeni na rozprzestrzenianie się patogenów. Nalega zatem, aby Komisja Europejska i państwa członkowskie wykorzystały obecny kryzys jako okazję do połączenia odbudowy gospodarczej po pandemii z przyspieszoną transformacją w celu uczynienia Unii Europejskiej neutralną dla klimatu do 2050 r.

10. Wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do zapewnienia lepszej integracji celów zrównoważonego rozwoju z odnowionym, ukierunkowanym terytorialnie i zreformowanym europejskim semestrem, aby skuteczniej powiązać plan odbudowy, Zielony Ład i Europejski filar praw socjalnych.

11. Podkreśla, że z powodu kryzysu dostęp do nowoczesnych technologii informacyjnych i infrastruktury stał się jeszcze bardziej niezbędny i wzywa do rozwiązania problemu "przepaści cyfrowej", zapewnienia wysokiej jakości łączności dla wszystkich regionów i miast UE, w tym obszarów wiejskich, peryferyjnych, najbardziej oddalonych i znajdujących się w niekorzystnym położeniu geograficznym, oraz do zapewnienia, by osoby w każdym wieku i ze wszystkich środowisk społecznoekonomicznych mogły dostosować się do kryzysu i zmieniającego się świata pracy.

12. Ubolewa, że nowe środki mające na celu zwiększenie elastyczności i przyspieszenie wykorzystania funduszy z zakresu polityki spójności wiążą się z ryzykiem zwiększonej centralizacji na szczeblu państw członkowskich; domaga się zatem, aby wszelkie przesunięcia środków i zmiany w programach polityki spójności odbywały się zgodnie z zasadami partnerstwa, w duchu pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów, przy pełnym zaangażowaniu władz lokalnych i regionalnych w podejmowanie decyzji w sprawie (prze)programowania inwestycji w ramach programu REACT-EU. Podkreśla, że elastyczność, w szczególności zawieszenie koncentracji tematycznej, powinna mieć tymczasowy charakter oraz że należy przewidzieć powrót do zwykłych zasad dotyczących programów polityki spójności, gdy tylko pozwolą na to warunki.

13. Zwraca uwagę, że regiony o największej liczbie osób starszych (tj. powyżej 65 lat) zostały szczególnie dotknięte epidemią COVID-19 oraz że osoby z tej grupy wiekowej są najbardziej narażone na zarażenie wirusem. Podkreśla w związku z tym stałą potrzebę wymiany najlepszych praktyk w zakresie skutecznej ochrony osób starszych, w tym poprzez ułatwianie im dostępu do telemedycyny.

14. Wzywa Komisję, aby w świetle liczby instrumentów wsparcia oraz zmian w istniejących i przyszłych przepisach dotyczących wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zapewniła wystarczającą jasność w odniesieniu do wzajemnych zależności między różnymi nowymi mechanizmami, takimi jak, z jednej strony, REACT-EU, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, a z drugiej strony istniejące systemy krajowe i unijne, aby uniknąć dodatkowej złożoności i potencjalnie niskich wskaźników absorpcji. Podkreśla w związku z tym, że uzgodnienie dużych pul środków finansowych nie jest wystarczające i że władze lokalne i regionalne potrzebują również wystarczającego czasu na przedstawienie programów i projektów, na przykład w ramach programu REACT-EU.

15. Zauważa z zaniepokojeniem, że kryzys odbił się na funkcjonowaniu jednolitego rynku, zakłócając swobodny przepływ osób, towarów i usług, wywierając poważny wpływ na MŚP oraz na życie wszystkich obywateli UE, zwłaszcza w regionach przygranicznych. Z zadowoleniem przyjmuje elastyczność przewidzianą w przepisach dotyczących pomocy państwa i zauważa, że należy wprowadzić środki w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku w przypadku przyszłych kryzysów.

16. Podkreśla, że finanse władz lokalnych i regionalnych są poważnie nadwerężone kryzysem, co zagraża ich zdolności do świadczenia usług publicznych na odpowiednim poziomie. Przypomina, że władze lokalne i regionalne potrzebują nowych, bardziej inteligentnych przepisów budżetowych zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim, a także złotej reguły dotyczącej zrównoważonych inwestycji, aby zagwarantować, że usługi publiczne i inwestycje lokalne będą traktowane jako niezbędne do budowania bardziej konkurencyjnych, odpornych i zrównoważonych gospodarek i społeczeństw.

17. Zauważa, że pandemia COVID-19 skłoniła rządy - zarówno w UE, jak i poza jej granicami - do wprowadzenia rygorystycznych środków wpływających na swobody obywatelskie oraz że dążeniu do powstrzymania pandemii musi towarzyszyć poszukiwanie złożonej równowagi w celu zachowania demokracji, praworządności i zaufania do instytucji. Te trudne czasy można przekształcić w szansę na wzmocnienie demokracji lokalnej i na wspólną refleksję nad podstawowymi wartościami europejskimi podczas konferencji w sprawie przyszłości Europy.

18. Zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania "Dorocznego barometru regionalnego i lokalnego 2020" oraz niniejszej rezolucji przewodniczącym Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej i Rady Europejskiej, a także szefom państw 27 państw członkowskich UE. Zachęca także demokratycznie wybranych polityków szczebla regionalnego i lokalnego w Europie do rozpowszechniania sprawozdania wśród obywateli i lokalnych mediów.

Bruksela, dnia 14 października 2020 r.

	Apostolos TZITZIKOSTAS
	Przewodniczący
	Europejskiego Komitetu Regionów

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2020.440.1
• Rodzaj: rezolucja
• Tytuł: Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów - Doroczny barometr regionalny i lokalny 2020 - Władze lokalne i regionalne wobec pandemii COVID-19 i odbudowy.
• Data aktu: 2020-12-18
• Data ogłoszenia: 2020-12-18