Zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2018 r. dla Rady, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa dotyczącego negocjacji w sprawie kompleksowej umowy między UE a Azerbejdżanem (2017/2056(INI)).

Negocjacje w sprawie kompleksowej umowy między UE a Azerbejdżanem

P8_TA(2018)0294

Zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2018 r. dla Rady, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa dotyczącego negocjacji w sprawie kompleksowej umowy między UE a Azerbejdżanem (2017/2056(INI))

(2020/C 118/25)

(Dz.U.UE C z dnia 8 kwietnia 2020 r.)

Parlament Europejski,

– uwzględniając art. 2, 3 i 8 oraz tytuł V, a w szczególności art. 21, 22 i 36, Traktatu o Unii Europejskiej oraz część piątą Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

– uwzględniając rozpoczęcie w dniu 7 lutego 2017 r. negocjacji między Unią Europejską a Azerbejdżanem w sprawie nowej kompleksowej umowy, która powinna zastąpić zawartą w 1999 r. umowę o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Azerbejdżanu z drugiej strony ¹ ,

– uwzględniając przyjęcie przez Radę w dniu 7 listopada 2016 r. wytycznych negocjacyjnych do tej umowy,

– uwzględniając protokół ustaleń w sprawie strategicznego partnerstwa między UE i Azerbejdżanem w dziedzinie energii z dnia 7 listopada 2006 r.,

– uwzględniając główne ustalenia 15. posiedzenia Rady Współpracy między Unią Europejską a Azerbejdżanem z dnia 9 lutego 2018 r.,

– uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 19 grudnia 2017 r. dotyczące stosunków między UE a Azerbejdżanem w ramach zmienionej europejskiej polityki sąsiedztwa (SWD(2017)0485),

– uwzględniając komunikat Zgromadzenia Parlamentarnego Euronest skierowany do szefów państw lub rządów z dnia 30 października 2017 r.,

– uwzględniając swoje zalecenie z dnia 15 listopada 2017 r. dla Rady, Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) w sprawie Partnerstwa Wschodniego w perspektywie szczytu w listopadzie 2017 r. ² ,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie sprawozdania rocznego w sprawie realizacji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa ³ ,

– uwzględniając wspólne deklaracje przyjęte podczas szczytów Partnerstwa Wschodniego, w tym z dnia 24 listopada 2017 r.,

– uwzględniając publikację Komisji i ESDZ z czerwca 2016 r. w sprawie globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, a w szczególności zawarte w niej najważniejsze zasady,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 czerwca 2017 r. w sprawie azerbejdżańskiego dziennikarza Afgana Mukhtarlego ⁴ , a także inne rezolucje w sprawie Azerbejdżanu, w szczególności dotyczące sytuacji w zakresie praw człowieka i praworządności,

– uwzględniając oświadczenie rzecznik ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/europejskiej polityki sąsiedztwa i negocjacji w sprawie rozszerzenia z dnia 14 stycznia 2018 r. dotyczące wydania wyroku skazującego dziennikarza Afgana Mukhtarlego w Azerbejdżanie,

– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 11 października 2017 r. w sprawie funkcjonowania instytucji demokratycznych w Azerbejdżanie,

– uwzględniając wszczęcie w dniu 5 grudnia 2017 r. przez Komitet Ministrów Rady Europy postępowania o naruszenie z powodu uporczywej odmowy wykonania przez władze azerbejdżańskie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Ilgar Mammadow przeciwko Azerbejdżanowi,

– uwzględniając sprawozdanie Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka przy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE/ODIHR) z misji oceny potrzeb z dnia 2 marca 2018 r. dotyczące przedterminowych wyborów prezydenckich w Azerbejdżanie,

– uwzględniając art. 108 ust. 4 oraz art. 52 Regulaminu,

– uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz stanowisko w formie poprawek przedstawione przez Komisję Handlu Międzynarodowego (A8-0185/2018),

A. mając na uwadze, że Partnerstwo Wschodnie opiera się na wspólnym zobowiązaniu Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Ukrainy i Unii Europejskiej do pogłębiania wzajemnych stosunków oraz przestrzegania prawa międzynarodowego i podstawowych wartości, w tym demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności; mając na uwadze, że nowa umowa między UE a Azerbejdżanem powinna przyczyniać się do realizacji interesów Unii w regionie, a także promować jej wartości;

B. mając na uwadze, że Parlament popiera pogłębianie stosunków z wszystkimi członkami Partnerstwa Wschodniego, o ile przestrzegają oni podstawowych wartości; mając na uwadze, że w ramach polityki Partnerstwa Wschodniego atrakcyjny, długoterminowy model "Partnerstwa Wschodniego+" zaproponowany przez Parlament w rezolucji z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie Partnerstwa Wschodniego, który mógłby doprowadzić do ich dołączenia m.in. do unii celnej, energetycznej i cyfrowej oraz strefy Schengen, powinien być otwarty również dla krajów, które nie mają układu o stowarzyszeniu z UE - takich jak Azerbejdżan - po osiągnięciu przez nie gotowości do takich pogłębionych zobowiązań oraz poczynieniu postępów pod względem wdrażania wspólnie uzgodnionych reform;

C. mając na uwadze, że stosunki między UE a Azerbejdżanem są regulowane umową o partnerstwie i współpracy z 1999 r.; mając na uwadze, że UE jest pierwszym partnerem handlowym Azerbejdżanu i jego największym rynkiem eksportowym i importowym, odpowiadającym za 48,6 % całkowitej wymiany handlowej tego kraju, a przy tym jest największym źródłem bezpośrednich inwestycji zagranicznych; mając na uwadze, że Azerbejdżan jest dla UE strategicznym partnerem w dziedzinie energii pozwalającym na zróżnicowanie źródeł energii UE; mając na uwadze, że gospodarka Azerbejdżanu opiera się na ropie naftowej i gazie, które generują około 90 % wywozu, co czyni ją podatną na wstrząsy zewnętrzne i wahania światowych cen ropy; mając na uwadze, że Azerbejdżan nie jest jeszcze członkiem WTO, co skutkuje poważnymi barierami taryfowymi i pozataryfowymi utrudniającymi stosunki handlowe i biznesowe z UE;

D. mając na uwadze, ze we wspólnej deklaracji przyjętej podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego w dniu 24 listopada 2017 r. UE i Azerbejdżan podkreśliły, że "w sposób zróżnicowany UE będzie nadal omawiać z każdym z krajów partnerskich, w tym z Armenią, Azerbejdżanem i Białorusią, atrakcyjne i realistyczne możliwości wzmocnienia obustronnej wymiany handlowej i promowania inwestycji odzwierciedlających wspólne interesy, zreformowaną politykę inwestycyjną w odniesieniu do ochrony inwestycji, a także międzynarodowe reguły handlu i związane z handlem normy międzynarodowe, w tym w dziedzinie własności intelektualnej, oraz przyczyniających się do modernizacji i dywersyfikacji gospodarek";

E. mając na uwadze, że po nowej umowie oczekuje się pozytywnego oddziaływania na Azerbejdżan pod względem promowania standardów demokratycznych oraz wzrostu i rozwoju gospodarczego; mając na uwadze, że takie perspektywy mają szczególne znaczenie dla młodych ludzi w Azerbejdżanie ze względu na rozwój nowego pokolenia wykształconych obywateli azerskich, w celu podtrzymywania naszych podstawowych wartości i modernizacji kraju; mając na uwadze, że w pełni funkcjonujące społeczeństwo obywatelskie jest istotnym warunkiem wstępnym zapewnienia zróżnicowania gospodarczego;

1. zaleca Radzie, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa:

Zasady ogólne, podstawowe wartości oraz zaangażowanie w rozwiązywanie konfliktów

a) zapewnienie, aby pogłębianie stosunków między UE a Azerbejdżanem było uzależnione od utrzymania i przestrzegania podstawowych wartości i zasad demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, w tym wolności wypowiedzi i zrzeszania się, praw mniejszości oraz równości płci, w interesie obu stron, a zwłaszcza ich obywateli;

b) przypomnienie władzom Azerbejdżanu o stanowisku Parlamentu wyrażonym w jego rezolucji z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie Partnerstwa Wschodniego, w którym wzywa się Azerbejdżan do przestrzegania jego zobowiązań międzynarodowych i w którym jednoznacznie stwierdzono, że z państwami, które nie szanują podstawowych unijnych wartości i praw, a w szczególności nie wdrażają decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i dopuszczają się nękania, zastraszania i prześladowania obrońców praw człowieka, organizacji pozarządowych, członków opozycji, prawników, dziennikarzy i działaczy ekologicznych, nie zostaną ratyfikowane żadne kompleksowe porozumienia; zagwarantowanie uwolnienia wszystkich więźniów politycznych i więźniów sumienia w Azerbejdżanie, zgodnie z zapowiedzią władz tego kraju, przed zawarciem nowej umowy między UE a Azerbejdżanem; zapewnienie, że specjalny mechanizm zawieszający, zawierający jasne postanowienia dotyczące praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności, zostanie uwzględniony w nowej umowie;

c) przypomnienie władzom Azerbejdżanu o stanowisku Parlamentu wyrażonym w tym samym zaleceniu, zgodnie z którym ratyfikacja nowych umów między UE a każdą ze stron konfliktu w Górskim Karabachu musi być uzależniona od autentycznego zaangażowania w pokojowe rozwiązanie konfliktu, a także znacznych postępów w tym zakresie, np. utrzymania zawieszenia broni i wspierania realizacji podstawowych zasad OBWe z 2009 r. oraz starań współprzewodniczących Grupy Mińskiej OBWE; ponowne podkreślenie potrzeby włączenia społeczeństwa obywatelskiego tak Armenii, jak i Azerbejdżanu, do wszelkich procesów negocjacyjnych;

d) dopilnowanie, aby przyszła umowa z Azerbejdżanem była ambitna, kompleksowa oraz wybiegała w przyszłość, zgodna z aspiracjami zarówno UE, jak i Azerbejdżanu w oparciu o wspólne wartości i interesy, a także dostosowana do agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, i przynosiła wymierne i konkretne korzyści obu stronom - nie tylko dużym przedsiębiorstwom, ale również uwzględniając specyfikę MŚP - oraz obywatelom UE i Azerbejdżanu;

e) zapewnienie szybkiego i stałego postępu w negocjacjach mających na celu podpisanie tej nowej umowy przed następnym szczytem Partnerstwa Wschodniego w 2019 r., tylko o ile spełnione zostaną powyższe warunki;

f) aktywne i jasne informowanie o celach i uwarunkowaniach nowej umowy oraz toczącego się procesu negocjacyjnego w celu poprawy przejrzystości i zwiększenia świadomości społecznej, zarówno w Azerbejdżanie, jak i w UE, na temat oczekiwanych możliwości i korzyści, jakie wynikłyby z jej zawarcia, a tym samym przeciwdziałanie wszelkim kampaniom dezinformacyjnym;

Dialog polityczny i współpraca regionalna

g) zapewnienie regularnego i pogłębionego dialogu politycznego w celu zachęcania do zdecydowanych reform mających na celu wzmocnienie instytucji i podziału władzy między nimi, tak aby uczynić je bardziej demokratycznymi i niezależnymi, wspierać prawa człowieka i wolność mediów oraz stworzyć środowisko regulacyjne, w którym społeczeństwo obywatelskie może funkcjonować bez zbędnych ingerencji, w tym w proces reform;

h) ustanowienie szczególnych środków mających na celu wprowadzenie w życie zaleceń OBWE/ODHIR i Komisji Weneckiej Rady Europy w celu zapewnienia postępu na drodze do pluralistycznych, umożliwiających rywalizację i przejrzystych wyborów oraz referendów gwarantujących swobodne i sprawiedliwe wyrażanie poglądów i aspiracji obywateli Azerbejdżanu;

i) pełne poparcie wstępnych wniosków misji obserwacji wyborów OBWE i Rady Europy dotyczących przedterminowych wyborów prezydenckich z dnia 11 kwietnia 2018 r., zgodnie z którymi "w wyborach brakowało prawdziwej konkurencji" z powodu "restrykcyjnego otoczenia politycznego", "ram prawnych ograniczających podstawowe prawa i wolności", "braku pluralizmu, w tym w mediach", "powszechnego nieprzestrzegania obowiązkowych procedur, braku przejrzystości i licznych poważnych nieprawidłowości, takich jak na przykład podrzucanie do urn wyborczych fałszywych kart do głosowania";

j) dążenie do przyjęcia postanowień zacieśniających współpracę w zakresie wspierania pokoju i międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności naleganie na Azerbejdżan, aby wypełniał swoje zobowiązania międzynarodowe, w tym jako członek Rady Europy, i przestrzegał decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wezwanie Azerbejdżanu do podpisania i ratyfikowania Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK); poszukiwanie zdecydowanych środków współpracy w zakresie zwalczania rozprzestrzeniania broni masowego rażenia oraz nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką;

k) zapewnienie ściślejszej współpracy w sprawach zagranicznych, obrony i bezpieczeństwa w celu zapewnienia jak największej spójności, w szczególności w zakresie reagowania na globalne zagrożenia i wyzwania, w tym terroryzm, zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego i współpracy regionalnej, mając zarazem na uwadze zróżnicowaną politykę zagraniczną Azerbejdżanu; wsparcie dla podpisania umowy w sprawie ram udziału między UE a Azerbejdżanem w celu zapewnienia podstawy prawnej i politycznej dla współpracy w misjach i operacjach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO);

l) dopilnowanie, by dialog między Azerbejdżanem a Armenią traktowany był wysoce priorytetowo oraz by UE uczestniczyła w większej mierze w pokojowym rozwiązywaniu konfliktu w Górskim Karabachu zgodnie z podstawowymi zasadami OBWE z 2009 r., a w szczególności przy wsparciu ze strony współprzewodniczących Grupy Mińskiej OBWE, wspierając wszelkie inicjatywy sprzyjające budowaniu pokoju, takie jak przestrzeganie zawieszenia broni przez wszystkie strony, dialog prowadzony na wszystkich szczeblach, w tym rozmowy na wysokim szczeblu, przeciwdziałanie nawoływaniu do nienawiści, rzeczywiste działania na rzecz budowy zaufania, znaczne zwiększenie liczby międzynarodowych obserwatorów z ramienia OBWE oraz głębszy dialog między społeczeństwem obywatelskim Armenii i Azerbejdżanu, w tym między osobistościami religijnymi i ze świata kultury, w celu przygotowania społeczeństw Armenii i Azerbejdżanu do pokojowego współistnienia; wyrażenie głębokiego zaniepokojenia z powodu koncentracji sił wojskowych w regionie i niewspółmiernie wysokich wydatków na obronność;

m) wprowadzenie szczegółowych przepisów mających na celu wsparcie istotnych wysiłków władz w zakresie pomocy dla dużej liczby uchodźców i przesiedleńców wewnętrznych oraz wspieranie cywilów zamieszkałych na obszarach objętych konfliktem w granicach Azerbejdżanu uznanych przez społeczność międzynarodową; domaganie się poszanowania praw wszystkich osób zamieszkujących w granicach Azerbejdżanu, czy to tymczasowo, czy to na stałe; przyczynianie się w szczególności do poszanowania ich prawa do powrotu do swych domów i własności oraz do uzyskania odszkodowania od wszystkich stron konfliktu zgodnie z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;

Praworządność, przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności

n) udzielenie wsparcia w reformie sądownictwa w celu zapewnienia jego bezstronności i niezależności od władzy wykonawczej, a także wzmocnienia praworządności; w szczególności zapewnienie niezależności prawników praktyków przez eliminację wszelkiej nadmiernej ingerencji w ich pracę, umożliwienie niezależnym prawnikom reprezentowania klientów na podstawie poświadczonego notarialnie pełnomocnictwa oraz doprowadzenie do zaprzestania korzystania przez Izbę Adwokacką w Azerbejdżanie z jej uprawnień do arbitralnego pozbawiania uprawnień adwokackich i do odmowy przyjmowania nowych członków;

o) udzielenie wsparcia na rzecz rozwijania silnych ram ochrony praw człowieka, podstawowych wolności i rownosci płci; podkreślenie znaczenia reprezentacji kobiet na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, w tym ich równego, pełnego i czynnego udziału w zapobieganiu konfliktom i rozwiązywaniu ich, a także wezwanie Azerbejdżanu do podpisania konwencji stambulskiej w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej;

p) wprowadzenie specjalnych przepisów służących wspieraniu Azerbejdżanu w walce z przestępstwami gospodarczymi, w tym z korupcją, praniem pieniędzy i uchylaniem się od opodatkowania; wspieranie większej przejrzystości w odniesieniu do rzeczywistych beneficjentów spółek oraz trustów, jak również w odniesieniu do przejrzystości operacji finansowych dużych przedsiębiorstw pod względem osiąganych zysków i płaconych podatków; wspieranie dochodzeń w sprawie systemów prania brudnych pieniędzy, w szczególności w sprawie "azerskiej pralni" oraz ustanowienie specjalnych mechanizmów nadzoru i kontroli, takich jak ograniczony dostęp do europejskiego systemu bankowego dla podmiotów zaangażowanych w pranie pieniędzy i nadużycia finansowe;

q) umożliwienie większej współpracy i wsparcia dla Azerbejdżanu w zakresie walki z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberprzestępczością oraz zapobiegania radykalizacji postaw i przestępczości transgranicznej; współpraca zwłaszcza w zakresie zwalczania rekrutacji prowadzonej przez organizacje terrorystyczne;

r) uwzględnienie przepisów dotyczących wdrażania w Azerbejdżanie prawa karnego związanych z ochroną praw człowieka i podstawowymi wolnościami oraz mających na celu położenie kresu prześladowaniom i uprowadzeniom z pobudek politycznych, arbitralnym zakazom podróżowania, działaniom skierowanym przeciwko dysydentom politycznym, w tym poprzez zniesławienie, niezależnym dziennikarzom, obrońcom praw człowieka, przedstawicielom organizacji pozarządowych i najbardziej narażonym członkom społeczeństwa, takim jak osoby należące do niektórych mniejszości, w tym osoby należące do społeczności LGBTQI; dopilnowanie, aby w umowie znalazły się konkretne odniesienia do tych grup; ponowne zaznaczenie, że takie praktyki są niedopuszczalne w przypadku jakiegokolwiek potencjalnego kraju partnerskiego UE; utworzenie solidnego forum skutecznego i zorientowanego na wyniki dialogu dotyczącego praw człowieka między UE a Azerbejdżanem w porozumieniu z głównymi międzynarodowymi oraz prawdziwie niezależnymi azerskimi organizacjami pozarządowymi, którego postępy powinny być corocznie oceniane pod kątem konkretnych punktów odniesienia;

s) naleganie na przyjęcie odpowiednich zmian w prawie umożliwiających legalną działalność organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zniesienie nadmiernych ograniczeń dotyczących ich rejestracji, działalności i dostępu do rejestracji funduszy i dotacji zagranicznych oraz zaprzestanie prowadzenia bezpodstawnych śledztw, zbędnych wymogów sprawozdawczym w stosunku do różnych agencji rządowych, przeszukiwania biur, zamrażania rachunków, ustanawiania zakazów podróżowania i prześladowania ich przywódców;

t) zapewnienie przed zakończeniem negocjacji, że Azerbejdżan uwolni więźniów politycznych i więźniów sumienia, w tym osoby uwięzione w najbardziej symbolicznych sprawach, takie jak Ilgar Mammadov, Afgan Mukhtarli, Mehman Huseynov, Ilkin Rustamzada, Seymur Haziyev, Rashad Ramazanov, Elchin Ismayilli, Giyas Ibrahimov, Beyram Mammadov, Asif Yusifli i Fuad Gahramanli, że zniesie - po ich uwolnieniu - zakaz podróżowania wobec nich, w tym wobec dziennikarki Khadiji Ismayilovej i prawnika Intigama Aliyeva, oraz że w pełni wprowadzi w życie decyzje Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności w odniesieniu do Ilgara Mammadowa; zapewnienie uwolnienia i poprawy sytuacji tych osób, w tym przywrócenie ich i członków ich rodzin na stanowiska, za pomocą wymiaru sprawiedliwości i dzięki przestrzeganiu zasady praworządności, oraz zapewnienie w UE ochrony dysydentom z Azerbejdżanu; potępienie faktu, że wbrew zapowiedziom władz Azerbejdżanu żaden z wyżej wymienionych więźniów politycznych nie został zwolniony, a kolejne osoby zostały zatrzymane za pokojowe korzystanie ze swoich praw konstytucyjnych, w tym członkowie partii opozycyjnych oraz prawnik zajmujący się prawami człowieka Emin Aslan; żądanie natychmiastowego uwolnienia z ośrodka detencyjnego adwokata zajmującego się prawami człowieka Emina Aslana oraz pełnego oczyszczenia go z wątpliwych zarzutów "nieposłuszeństwa wobec policji"; dopilnowanie, by Azerbejdżan zaprzestał stosowania zatrzymań administracyjnych w celu uciszenia krytyków rządu;

u) zapewnienie, aby Azerbejdżan respektował wolność pokojowego zgromadzania się, powstrzymał się od ograniczania tego prawa sposobami niezgodnymi ze zobowiązaniami Azerbejdżanu wynikającymi z prawa międzynarodowego, w tym z europejskiej konwencji praw człowieka, oraz bezzwłocznie i skutecznie zbadał wszystkie przypadki nadmiernego użycia siły, arbitralnego aresztowania i zatrzymania pokojowych demonstrantów, w tym w związku z dopuszczonymi przez władze wiecami opozycji we wrześniu 2017 r. i marcu 2018 r., a także aby postawił sprawców przed sądem;

v) dołożenie starań, aby przed zakończeniem negocjacji władze Azerbejdżanu zobowiązały się do stosowania Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, jak również gruntownego zbadania wszystkich przypadków złego traktowania więźniów politycznych i więźniów sumienia, w szczególności sprawy zmarłego w areszcie w Azerbejdżanie Mehmana Galandarova, a także członków społeczności LGBTQI, masowo aresztowanych i nękanych we wrześniu 2017 r.;

w) podkreślenie obaw dotyczących obecnego stanu wolności prasy w Azerbejdżanie, który plasuje ten kraj na 163 miejscu spośród 180 krajów według światowego wskaźnika wolności prasy w 2018 r. opublikowanym przez Reporterów bez Granic; podkreślenie znaczenia wolnych i niezależnych mediów, zarówno tradycyjnych, jak i internetowych, oraz zadbanie o zwiększenie wsparcia, zarówno politycznego, jak i finansowego, ze strony UE na rzecz wolnych i pluralistycznych mediów w Azerbejdżanie, honorujących niezależność redakcyjną od dominujących grup politycznych i oligarchicznych oraz działających zgodnie ze standardami UE; zwrócenie się do władz o odblokowanie dostępu do witryny internetowej Azadliq oraz trzech serwisów informacyjnych, które muszą działać z zagranicy: Radia Wolna Europa/Radia Liberty (RFE/rL, serwis azerski), Meydan TV i Azerbaycan Saati;

Współpraca handlowa i gospodarcza

x) zawarcie sprawiedliwych i ambitnych postanowień dotyczących handlu i inwestycji w zakresie, w jakim jest to zgodne ze statusem Azerbejdżanu jako państwa niebędącego członkiem WTO, przy czym postanowienia te muszą być w pełni zgodne z normami UE i nie mogą naruszać tych norm, zwłaszcza sanitarnych, fitosanitarnych i środowiskowych, dotyczących pracy, kwestii społecznych, równowagi płci i niedyskryminacji, oraz zapewniać uznanie i ochronę praw własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych, zwłaszcza win i napojów spirytusowych; wspieranie Azerbejdżanu w procesie przystąpienia do WTO;

y) wprowadzenie zdecydowanych środków zapewniających szybkie postępy w kierunku poprawy klimatu biznesowego i inwestycyjnego w Azerbejdżanie, w szczególności w zakresie opodatkowania oraz zarządzania finansami publicznymi i zamówieniami publicznymi - z odniesieniem do zasad ustanowionych w Porozumieniu WTO w sprawie zamówień rządowych - w celu zapewnienia większej przejrzystości, lepszego zarządzania i lepszej rozliczalności, równego dostępu i uczciwej konkurencji;

Energia i inne obszary współpracy

z) umożliwienie zacieśnienia współpracy w sektorze energii, zgodnie ze strategicznym partnerstwem energetycznym między UE a Azerbejdżanem oraz osiągnięciami Azerbejdżanu jako niezawodnego dostawcy energii, przy jednoczesnym uwzględnieniu zawieszenia, a następnie wycofania się Azerbejdżanu z Inicjatywy przejrzystości w branżach wydobywczych (EITI) w marcu 2017 r. ze względu na "zmiany w prawodawstwie dotyczącym organizacji pozarządowych w Azerbejdżanie", które nie spełniały wymogów grupy w zakresie społeczeństwa obywatelskiego; naciskanie na Azerbejdżan, aby dostosował się do tych wymogów w celu wznowienia działalności w ramach EITI;

aa) wspieranie dywersyfikacji koszyka energetycznego Azerbejdżanu, propagowanie niewęglowych źródeł energii i przygotowanie do ery "postemisyjnej" przez ograniczanie zależności od paliw kopalnych i promowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zgodnie ze zobowiązaniami wynikającymi z porozumienia paryskiego; wspieranie dokończenia południowego korytarza gazowego po rozwiązaniu istotnych problemów związanych ze zmianą klimatu i wpływem na społeczności lokalne w decyzji Europejskiego Banku Inwestycyjnego w sprawie finansowania gazociągu transanatolijskiego (TANAP);

ab) wprowadzenie w ramach nowej umowy ambitnych przepisów dotyczących ochrony środowiska i łagodzenia zmiany klimatu, zgodnie z planem działania Unii w zakresie zmiany klimatu oraz zobowiązaniami obu stron wynikającymi z porozumienia paryskiego, w tym przez uwzględnianie tych strategii politycznych w ramach innych polityk sektorowych;

ac) przedstawienie nowych perspektyw w zakresie wzmocnionej współpracy w obszarach niezwiązanych z energią, w szczególności w dziedzinie edukacji, zdrowia, transportu, łączności i turystyki, w celu dywersyfikacji gospodarki Azerbejdżanu, pobudzenia tworzenia miejsc pracy, modernizacji sektora przemysłowego i usługowego oraz pobudzenia trwałego rozwoju w biznesie i badaniach naukowych; umożliwienie większej liczby kontaktów międzyludzkich, zarówno na szczeblu europejskim, jak i w ramach kontaktów na szczeblu regionalnym z ormiańskimi organizacjami pozarządowymi;

ad) zacieśnienie współpracy w zakresie wymiany młodzieży i studentów poprzez wzmocnienie funkcjonujących juz udanych programów, takich jak sieć "Młodzi europejscy sąsiedzi", oraz rozwój nowych programów stypendialnych i kursów szkoleniowych, a także ułatwienie uczestnictwa w programach w dziedzinach szkolnictwa wyższego, zwłaszcza w programie Erasmus +, który zapewni rozwój umiejętności, w tym umiejętności językowych, oraz umożliwi obywatelom Azerbejdżanu zapoznanie się z UE oraz jej wartościami;

ae) propagowanie wzrostu gospodarczego za pomocą transportu i łączności; rozszerzenie transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) na Azerbejdżan;

af) rozważenie - jeśli sytuacja na to pozwoli - podjęcia z Azerbejdżanem i Armenią rozmów o liberalizacji wizowej, zgodnie ze wspólną deklaracją przyjętą podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego w 2017 r., o ile istnieć będą warunki sprzyjające dobrze zarządzanej i bezpiecznej mobilności, w tym skutecznie realizowane będą umowy o ułatwieniach wizowych i readmisji między stronami;

Postanowienia instytucjonalne

ag) dopilnowanie, aby umowa miała silny wymiar parlamentarny, przez wzmocnienie obecnych przepisów i mechanizmów współpracy, aby umożliwić większy udział w jej wdrażaniu i większą kontrolę w tym zakresie, w szczególności przez utworzenie zmodernizowanej struktury międzyparlamentarnej w celu umożliwienia regularnego i konstruktywnego dialogu między Parlamentem Europejskim a parlamentem Azerbejdżanu na temat wszystkich aspektów stosunków, w tym wdrożenia umów;

ah) prowadzenie negocjacji w jak najbardziej przejrzysty sposób; informowanie Parlamentu o wszystkich etapach negocjacji, zgodnie z art. 218 ust. 10 TFUE, który stanowi, że "Parlament Europejski jest natychmiast i w pełni informowany na wszystkich etapach procedury"; przekazanie Parlamentowi tekstów negocjacyjnych i protokołów każdej rundy negocjacji; przypomnienie Radzie, że z powodu naruszenia w przeszłości art. 218 ust. 10 TFUe Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uchylał już decyzje Rady dotyczące podpisania i zawarcia kilku umów; uwzględnienie faktu, że Parlament może w przyszłości nie udzielić zgody na zawarcie nowych umów, dopóki Rada nie wypełni spoczywających na niej obowiązków przewidzianych prawem;

ai) zapewnienie, że nowa umowa będzie tymczasowo stosowana dopiero po wyrażeniu zgody przez Parlament; podkreślenie, że w przypadku zignorowania tej kwestii zgoda Parlamentu na nowe umowy i inne przyszłe umowy może zostać wstrzymana;

2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, a także prezydentowi, rządowi i parlamentowi Republiki Azerbejdżanu.

1 Dz.U. L 246 z 17.9.1999, s. 3

2 Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0440.

3 Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0493.

4 Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0267.

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2020.118.158
• Rodzaj: Zalecenie
• Tytuł: Zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2018 r. dla Rady, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa dotyczącego negocjacji w sprawie kompleksowej umowy między UE a Azerbejdżanem (2017/2056(INI)).
• Data aktu: 04/07/2018
• Data ogłoszenia: 08/04/2020