Badania na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika.

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ZDROWIA ¹

z dnia 16 lutego 2023 r.

w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika

Na podstawie art. 22^1g ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140 oraz z 2023 r. poz. 240) zarządza się, co następuje:

§ 1. [Przedmiot regulacji] Rozporządzenie określa:

1) warunki i metody przeprowadzania przez pracodawcę oraz przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego lub zlecanych przez ten organ badań na obecność w organizmie pracownika:

a) alkoholu, zwanych dalej "badaniami na obecność alkoholu",

b) środków działających podobnie do alkoholu, zwanych dalej "badaniami na obecność środków";

2) sposób dokumentowania badań przeprowadzanych lub zlecanych przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego;

3) wykaz środków działających podobnie do alkoholu.

§  2.  [Sposoby przeprowadzania badań na obecność alkoholu]

1. Badania na obecność alkoholu obejmują badanie wydychanego powietrza lub badanie krwi.

2. Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby badanej na to pozwala.

§  3.  [Sposób przeprowadzenia badania wydychanego powietrza]

1. Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przy użyciu urządzenia elektronicznego dokonującego pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, z użyciem ustnika, metodą:

1) spektrometrii w podczerwieni lub

2) utleniania elektrochemicznego

- zwanego dalej "analizatorem wydechu".

2. Ustnik, o którym mowa w ust. 1, podlega wymianie każdorazowo przed przeprowadzeniem pomiaru. Opakowanie ustnika należy otwierać w obecności osoby badanej.

3. Badania analizatorem wydechu nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od chwili zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, w tym palenia nowatorskich wyrobów tytoniowych, palenia papierosów elektronicznych lub używania wyrobów tytoniowych bezdymnych przez osobę badaną.

§  4.  [Konieczność przeprowadzenia drugiego i trzeciego pomiaru analizatorem wydechu]

1. W przypadku dokonania pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm³, dokonuje się niezwłocznie drugiego pomiaru.

2. W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm³, dokonuje się drugiego pomiaru po upływie 15 minut.

3. Na żądanie pracownika poddanego badaniu, zwanego dalej "osobą badaną", wynik badania dokonanego analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, wynoszący ponad 0,00 mg/dm³ należy zweryfikować badaniem analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, przez dokonanie dwóch pomiarów. Drugiego pomiaru dokonuje się niezwłocznie po dokonaniu pierwszego pomiaru.

4. W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu i uzyskania wyniku równego lub większego od 0,10 mg/dm³, a w drugim pomiarze wyniku 0,00 mg/dm³, dokonuje się niezwłocznie trzeciego pomiaru tym samym analizatorem wydechu. Jeżeli wynik trzeciego pomiaru wynosi 0,00 mg/dm³, to badanie nie wskazuje na stan po użyciu alkoholu.

§  5.  [Badanie wydychanego powietrza przy użyciu analizatora wydechu bez cyfrowej prezentacji wyniku pomiaru lub bez użycia ustnika]

1. Badanie wydychanego powietrza może być przeprowadzone przy użyciu analizatora wydechu niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru, a także bez użycia ustnika, jeżeli producent analizatora wydechu przewiduje taki sposób jego eksploatacji.

2. Jeżeli badanie, o którym mowa w ust. 1, wykaże obecność alkoholu w wydychanym powietrzu, niezwłocznie przeprowadza się badanie analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lub 2. Przepisy § 4 stosuje się.

§  6.  [Protokół z badania przeprowadzonego analizatorem wydechu]

1. Z badania przeprowadzonego przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego analizatorem wydechu sporządza się protokół, który zawiera:

1) dane osoby badanej:

a) imię i nazwisko,

b) numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c) datę urodzenia,

d) płeć,

e) wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

f) masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

g) czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia podpisu;

2) imię i nazwisko oraz podpis osoby przeprowadzającej badanie;

3) imię i nazwisko oraz podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

4) wynik pomiaru lub pomiarów w postaci cyfrowej oraz jednostkę, w jakiej wyrażony jest wynik, a w przypadku badania przeprowadzonego wyłącznie przy użyciu analizatora wydechu niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru - opis prezentacji wyniku pomiaru;

5) wyszczególnienie załączników do protokołu w postaci wydruków z wynikami badań, jeżeli urządzenie stosowane do badań umożliwia ich wykonanie i jeżeli zostały one wykonane;

6) datę, godzinę i minutę badania;

7) miejsce przeprowadzenia badania;

8) nazwę, model, numer fabryczny oraz datę ważności dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie analizatora wydechu, którym przeprowadzono badanie;

9) ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich 24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

10) informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

11) informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;

12) informację o żądaniu przez osobę badaną przeprowadzenia badania krwi;

13) uwagi osoby badanej co do sposobu przeprowadzenia badania, jeżeli zostały zgłoszone;

14) załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie analizatora wydechu użytego do przeprowadzenia badania.

2. Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 9 i 10.

§  7.  [Sposób przeprowadzenia badania krwi]

1. Badanie krwi, o którym mowa w § 2 ust. 1, pobranej z żyły osoby badanej polega na przeprowadzeniu co najmniej dwóch analiz laboratoryjnych krwi: metodą chromatografii gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym i metodą spektrofotometryczną z użyciem dehydrogenazy alkoholowej (metodą enzymatyczną), albo metodą chromatografii gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym przy użyciu dwóch różnych warunków analitycznych.

2. Krew do badania pobiera się do dwóch probówek, w objętości co najmniej 5 cm³ do każdej z nich, z zachowaniem następujących warunków:

1) do pobrania krwi używa się wyłącznie sprzętu jednorazowego użytku;

2) do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce przez producenta;

3) do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.

3. Probówki zawierające krew do badania oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości osoby, od której została pobrana krew, przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, oraz zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości lub zniszczenie w czasie przechowywania lub transportu. Czynności te wykonuje się w obecności osoby badanej, jeżeli jest to możliwe.

4. Do czasu rozpoczęcia badania krwi pobraną krew przechowuje się w temperaturze od 2°C do 6°C, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. Krew pobrana do badania może być transportowana nie dłużej niż 72 godziny od momentu pobrania w temperaturze od 0°C do 25°C.

§  8.  [Protokół z czynności pobrania krwi do badania na obecność alkoholu; protokół z czynności badania krwi]

1. Z czynności pobrania krwi do badania na obecność alkoholu sporządza się protokół, który zawiera:

1) dane osoby badanej:

a) imię i nazwisko,

b) numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c) datę urodzenia,

d) płeć,

e) wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

f) masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

g) czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia podpisu;

2) imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby przeprowadzającej pobranie krwi do badania;

3) miejsce pobrania krwi od osoby badanej;

4) datę, godzinę i minutę pobrania krwi od osoby badanej;

5) rodzaj środka odkażającego użytego do dezynfekcji skóry;

6) ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich 24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

7) informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

8) informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania oraz dokładnej dacie i godzinie ich stwierdzenia.

2. Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 6 i 7.

3. Z czynności badania krwi sporządza się protokół, który zawiera:

1) informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 4;

2) imię, nazwisko i podpis osoby, która przeprowadziła badanie krwi pobranej od osoby badanej;

3) miejsce przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;

4) nazwę metody przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;

5) wynik badania krwi pobranej od osoby badanej.

§  9.  [Decyzja lekarza o pobraniu krwi lub odstąpieniu od jej pobrania]

1. W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu od jej pobrania podejmuje lekarz.

2. Odstąpienie od pobrania krwi utrwala się w formie pisemnego protokołu, zawierającego:

1) dane osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi:

a) imię i nazwisko,

b) numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c) datę urodzenia,

d) płeć,

e) czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia podpisu;

2) imię i nazwisko oraz podpis osoby, która podjęła decyzję o odstąpieniu od pobrania krwi;

3) opis okoliczności i przyczyn odstąpienia od pobrania krwi;

4) opis stanu klinicznego osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi.

§ 10. [Środki działające podobnie do alkoholu] Środkami działającymi podobnie do alkoholu są:

1) opioidy;

2) amfetamina i jej analogi;

3) kokaina;

4) kannabinoidy;

5) benzodiazepiny.

§ 11. [Sposoby przeprowadzania badań na obecność środków działających podobnie do alkoholu] Badania na obecność środków obejmują:

1) badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego;

2) badanie krwi;

3) badanie moczu.

§  12.  [Badanie na obecność opioidów]

1. Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 1, polega na nieinwazyjnym pobraniu próbek śliny i umieszczeniu ich w urządzeniu do oznaczania metodą immunologiczną środków działających podobnie do alkoholu, zgodnie z instrukcją obsługi tego urządzenia.

2. Do próbek, o których mowa w ust. 1, nie dodaje się innych substancji, poza znajdującymi się w zestawie urządzenia do oznaczania metodą immunologiczną środków działających podobnie do alkoholu.

§  13.  [Badanie na obecność amfetaminy i jej analogów]

1. Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 2, polega na analizie laboratoryjnej krwi pobranej z żyły osoby badanej metodą chromatografii gazowej połączonej ze spektrometrią masową lub inną metodą instrumentalną, w tym wysokosprawną chromatografią cieczową, wysokosprawną chromatografią cieczową połączoną ze spektrometrią masową, których granice oznaczalności (LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 4.

2. Krew do badania pobiera się do dwóch probówek w objętości co najmniej 5 cm³, z zachowaniem następujących warunków:

1) do pobrania krwi używa się sprzętu jednorazowego użytku;

2) do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce przez producenta;

3) do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.

3. W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu od jej pobrania podejmuje lekarz.

4. W pobranej krwi oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do alkoholu:

1) morfinę (LOQ -10 ng/ml);

2) amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 25 ng/ml);

3) kokainę (LOQ - 10 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 50 ng/ml);

4) delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 1 ng/ml);

5) benzodiazepiny.

§  14.  [Badanie na obecność kokainy]

1. Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 3, polega na analizie laboratoryjnej moczu osoby badanej metodami, o których mowa w § 13 ust. 1, których granice oznaczalności (LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 3.

2. Mocz do badania pobiera się do dwóch pojemników w objętości co najmniej po 5 cm³, z zachowaniem następujących warunków:

1) do pobrania moczu używa się pojemnika jednorazowego użytku, uniemożliwiającego zamianę, rozcieńczenie lub dodanie do niego innych substancji po jego zamknięciu;

2) do pojemnika, do którego pobiera się mocz, nie wolno dodawać innych substancji.

3. W pobranym moczu oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do alkoholu:

1) morfinę (LOQ - 200 ng/ml) i 6-acetylomorfinę (LOQ - 20 ng/ml);

2) amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 250 ng/ml);

3) kokainę (LOQ - 50 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 100 ng/ml);

4) 11-nor-9-karboksy-delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 15 ng/ml);

5) benzodiazepiny.

§  15.  [Oznaczenie, przechowywanie i transport pobranych próbek krwi i moczu]

1. Probówki zawierające krew i pojemniki zawierające mocz do badań, o których mowa w § 11 pkt 2 i 3, oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości osoby badanej przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, oraz zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości lub zniszczenie w czasie przechowywania lub transportu. Czynności te wykonuje się w obecności osoby badanej, jeżeli jest to możliwe.

2. Do czasu rozpoczęcia badania krwi lub moczu, pobrane próbki przechowuje się i transportuje w temperaturze od 2°C do 6°C.

§ 16. [Protokół z przebiegu badań na obecność środków działających podobnie do alkoholu] Z przebiegu badań na obecność środków przeprowadzonych przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego sporządza się protokół, który zawiera:

1) dane osoby badanej:

a) imię i nazwisko,

b) datę urodzenia,

c) numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;

2) informację o przyjęciu albo nieprzyjęciu środka działającego podobnie do alkoholu - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

3) informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

4) opis objawów i okoliczności uzasadniających podejrzenie użycia środka działającego podobnie do alkoholu;

5) miejsce, datę, godzinę i minutę stwierdzenia objawów i okoliczności, o których mowa w pkt 4;

6) datę, godzinę i minutę pobrania próbek śliny, krwi lub moczu oraz oznaczenie probówki lub pojemnika z krwią lub moczem;

7) miejsce, datę, godzinę i minutę oraz metodę badania próbek śliny, krwi lub moczu;

8) wyniki badania próbek śliny, krwi lub moczu;

9) imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby pobierającej próbki śliny, krwi lub moczu;

10) imię, nazwisko i podpis osoby badającej próbki śliny, krwi lub moczu;

11) imię, nazwisko i podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

12) w przypadku odstąpienia od pobrania próbek krwi lub moczu - przyczynę odstąpienia;

13) informację czy badanie krwi lub moczu przeprowadzono na żądanie osoby badanej;

14) czytelny podpis osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia podpisu;

15) załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie urządzenia użytego do przeprowadzenia badania - w przypadku badania, o którym mowa w § 11 pkt 1.

§ 17. [Wejście w życie] Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 lutego 2023 r.

1 Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).

• Identyfikator: Dz.U.2023.317
• Rodzaj: rozporządzenie
• Tytuł: Badania na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika.
• Data aktu: 2023-02-16
• Data ogłoszenia: 2023-02-20
• Data wejścia w życie: 2023-02-21