Gatunki dziko występujących grzybów objętych ochroną.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ŚRODOWISKA 1
z dnia 9 lipca 2004 r.
w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną

Na podstawie art. 50 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) zarządza się, co następuje:
§  1.
Rozporządzenie określa:
1)
gatunki dziko występujących grzybów:
a)
objętych ochroną ścisłą,
b)
objętych ochroną częściową,
c)
objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,
d)
wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk oraz wielkość tych stref;
2)
zakazy właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków grzybów i odstępstwa od zakazów;
3)
sposoby ochrony gatunków grzybów.
§  2.
Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a, są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§  3.
Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. b, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§  4.
Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. c, oraz sposoby ich pozyskiwania, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§  5.
Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. d, oraz wielkość stref ochrony ich ostoi lub stanowisk, są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
§  6.
1.
W stosunku do dziko występujących grzybów należących do gatunków, o których mowa w § 2, wprowadza się następujące zakazy:
1)
zrywania, niszczenia i uszkadzania;
2)
niszczenia ich siedlisk i ostoi;
3)
dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej i gleby w ostojach;
4)
pozyskiwania, zbioru, przetrzymywania, posiadania, preparowania i przetwarzania całych grzybów i ich części;
5)
zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny grzybów żywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnych;
6)
wwożenia z zagranicy i wywożenia poza granicę państwa grzybów żywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnych.
2.
W stosunku do dziko występujących grzybów należących do gatunków, o których mowa w § 3 i 4, wprowadza się następujące zakazy:
1)
zrywania, niszczenia i uszkadzania;
2)
niszczenia ich siedlisk i ostoi;
3)
dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej i gleby w ostojach;
4)
pozyskiwania, zbioru.
§  7.
1.
Zakazy, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 pkt 1-3, w stosunku do dziko występujących grzybów należących do gatunków, o których mowa w § 2 i 3, z wyjątkiem gatunków oznaczonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia symbolem (1), nie dotyczą:
1)
wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów;
2)
usuwania grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane.
2.
Zakazy, o których mowa w § 6 ust. 2, w stosunku do dziko występujących grzybów należących do gatunków, o których mowa w § 4, nie dotyczą pozyskiwania grzybów lub ich części i produktów pochodnych przez podmioty, które uzyskały zezwolenie wojewody na ich pozyskiwanie.
§  8.
Sposoby ochrony gatunków dziko występujących grzybów polegają w szczególności na:
1)
zabezpieczaniu ostoi i stanowisk grzybów przed zagrożeniami zewnętrznymi;
2)
zapewnianiu obecności i ochronie różnego rodzaju podłoża, na którym rozwijają się chronione gatunki grzybów, w szczególności:
a)
drzew w odpowiednim wieku i gatunku,
b)
rozkładającego się drewna,
c)
skał i głazów;
3)
wykonywaniu zabiegów ochronnych utrzymujących właściwy stan siedliska grzybów, w szczególności:
a)
utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwych dla gatunku stosunków świetlnych,
b)
utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwego dla gatunku stanu gleby,
c)
utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwych dla gatunku stosunków wodnych,
d)
koszeniu siedliska, w sposób właściwy dla gatunku,
e)
wypasie zwierząt gospodarskich na obszarze siedliska, w sposób właściwy dla gatunku chronionego,
f)
regulowaniu liczebności roślin, grzybów i zwierząt mających wpływ na chronione gatunki;
4)
obserwacji i dokumentowaniu (monitoring) stanowisk, ostoi i populacji gatunków;
5)
zabezpieczaniu reprezentatywnej części populacji przez ochronę ex situ;
6)
przywracaniu grzybów z hodowli ex situ do środowiska przyrodniczego;
7)
przenoszeniu grzybów zagrożonych na nowe stanowiska;
8)
edukacji w zakresie rozpoznawania gatunków chronionych i sposobów ich ochrony;
9)
promowaniu technologii prac związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej i leśnej, umożliwiających zachowanie ostoi i stanowisk gatunków chronionych.
§  9.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH GRZYBÓW OBJĘTYCH OCHRONĄ ŚCISŁĄ*

Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska
GRZYBY FUNGI
borowikowate Boletaceae
1 borowik korzeniasty Boletus radicans
2 borowik królewski Boletus regius
3 borowik (podgrzybek) pasożytniczy Boletus (Xerocomus) parasiticus
4 poroblaszek żółtoczerwony Phylloporus pelletieri
5 szyszkowiec łuskowaty Strobilomyces strobilaceus
czarkowate Sarcoscyphaceae
6 czareczka długotrzonkowa Microstoma protracta
7 czarka - wszystkie gatunki Sarcoscypha spp.
flagowcowate Meripilaceae
8 flagowiec olbrzymi Meripilus giganteus
9 jamczatka białobrunatna Antrodia albobrunnea
10 żagwica listkowata Grifola frondosa
gąskowate Tricholomataceae
11 dwupierścieniak cesarski Catathelasma imperiale
12 gąska olbrzymia Tricholoma colossus
13 wilgotnica czapeczkowata Hygrocybe calyptriformis
gwiazdoszowate Geastraceae
14 gwiazdosz - wszystkie gatunki Geastrum spp.
15 wieloporek gwiaździsty Myriostoma coliforme
jodłownicowate Bondarzewiaceae
16 jodłownica górska Bondarzewia mesenterica
kisielcowate Exidiaceae
17 płomykówka galaretowata Tremiscus helvelloides
kolcownicowate Bankeraceae
18 kolczakówka - wszystkie gatunki Hydnellum spp.
19 sarniak - wszystkie gatunki Sarcodon spp.
20 szaraczek łuseczkowaty Boletopsis grisea
kustrzebkowate Pezizaceae
21 koronica ozdobna Sarcosphaera coronaria
lakownicowate Ganodermataceae
22 lakownica lśniąca Ganoderma lucidum
maślakowate Suillaceae
23 maślak (borowiec) dęty Suillus (Boletinus) cavipes
24 maślak trydencki Suillus tridentinus
25 maślak żółtawy Suillus flavidus
miękuszowate Hapalopilaceae
26 miękusz szafranowy Hapalopilus croceus
ozorkowate Fistulinaceae
27 ozorek dębowy Fistulina hepatica
pałeczkowate Tulostomataceae
28 pałeczka - wszystkie gatunki Tulostoma spp.
pniarkowate Fomitopsidaceae
29 amylek lapoński Amylocystis lapponica
30 pniarek (modrzewnik) lekarski (1) Fomitopsis (Laricifomes) officinalis
31 pniarek różowy Fomitopsis rosea
purchawkowate Lycoperdaceae
32 kurzawka bagienna Bovista paludosa
33 purchawica olbrzymia Langermannia gigantea
siatkolistowate Gomphaceae
34 buławka obcięta Clavariadelphus truncatus
35 buławka pałeczkowata Clavariadelphus pistillaris
36 buławka spłaszczona Clavariadelphus ligula
37 siatkolist maczugowaty Gomphus clavatus
smardzowate Morchellaceae
38 krążkówka żyłkowana Disciotis venosa
39 naparstniczka czeska Verpa bohemica
40 naparstniczka stożkowata Verpa conica
41 smardz jadalny Morchella esculenta
42 smardz półwolny Morchella gigas
43 smardz stożkowaty Morchella conica
44 smardz wyniosły Morchella elata
soplówkowate Hericiaceae
45 soplówka - wszystkie gatunki Hericium spp.
sromotnikowate Phallaceae
46 mądziak psi Mutinus caninus
47 sromotnik fiołkowy Phallus hadriani
szmaciakowate Sparassidaceae
48 szmaciak - wszystkie gatunki Sparassis spp.
tęgoskórowate Sclerodermataceae
49 promieniak wilgociomierz Astraeus hygrometricus
truflowate Tuberaceae
50 trufla wgłębiona Tuber mesentericum
żagwiowate Polyporaceae
51 oranżowiec bladożółty Pycnoporellus alboluteus
52 żagiew okółkowa Polyporus umbellatus
POROSTY LICHENES
chrobotkowate Cladoniaceae
53 chrobotek alpejski Cladonia stellaris
54 chrobotek czarniawy Cladonia stygia
55 karlinka brodawkowata Pycnothelia papillaria
chróścikowate Stereocaulaceae
56 chróścik - wszystkie gatunki Stereocaulon spp.
czasznikowate Icmadophilaceae
57 czasznik modrozielony Icmadophila ericetorum
granicznikowate Lobariaceae
58 granicznik - wszystkie gatunki (1) Lobaria spp.
59 podgranicznik - wszystkie gatunki (1) Sticta spp.
60 tarczynka przygraniczna (1) Lobarina scrobiculata
kruszownicowate Umbilicariaceae
61 kruszownica - wszystkie gatunki Umbilicaria spp.
62 pęcherzyca nadobna Lasallia pustulata
obrostowate Physciaceae
63 obrostnica - wszystkie gatunki Anaptychia spp.
64 turzynka okazała (1) Heterodermia speciosa
odnożycowate Ramalinaceae
65 odnożyca rynienkowata (1) Ramalina calicaris
66 odnożyca włosowata (1) Ramalina thrausta
67 odnożyca - pozostałe gatunki Ramalina - pozostałe gatunki
pawężnicowate Peltigeraceae
68 dołczanka - wszystkie gatunki Solorina spp.
69 pawężnica - wszystkie gatunki Peltigera spp.
pawężniczkowate Nephromataceae
70 pawężniczka - wszystkie gatunki Nephroma spp.
puchlinkowate Thelotremaceae
71 puchlinka ząbkowata Thelotrema lepadinum
tarczownicowate Parmeliaceae
72 biedronecznik - wszystkie gatunki Punctelia spp.
73 brunka Delisa Neofuscelia delisei
74 czerniaczek alpejski Allantoparmelia alpicola
75 cienik - wszystkie gatunki Pseudephebe spp.
76 kobiernik - wszystkie gatunki (1) Parmotrema spp.
77 koralinka rozgałęziona Allocetraria madreporiformis
78 mąklik otrębiasty Pseudevernia furfuracea
79 nibypłucnik - wszystkie gatunki Cetrelia spp.
80 oskrzelka rynienkowata Flavocetraria cucullata
81 pawężnik Laurera (1) Tuckernaria laureri
82 płaskotka reglowa Parmeliopsis hyperopta
83 płaskotka rozlana Parmeliopsis ambigua
84 płucnica płotowa Cetraria sepincola
85 płucnica zielonawa Cetraria chlorophylla
86 płucniczka Delisa Cetrariella delisei
87 płucnik modry Platismatia glauca
88 popielak pylasty Imshaugia aleurites
89 przylepka - wszystkie gatunki Melanelia spp.
90 przystrumyczek pustułkowy Hypotrachyna revoluta
91 pustułka - wszystkie gatunki, z wyjątkiem pustułki pęcherzykowatej Hypogymnia spp., z wyjątkiem Hypogymnia physodes
92 szarzynka - wszystkie gatunki Parmelina spp.
93 tapetka - wszystkie gatunki Arctoparmelia spp.
94 tarczownica - wszystkie gatunki, z wyjątkiem tarczownicy bruzdkowanej Parmelia spp., z wyjątkiem Parmelia sulcata
95 tarczynka dziurkowana Menegazzia terebrata
96 wabnica kielichowata Pleurosticta acetabulum
97 zeżyca seledynowa (1) Flavopunctelia flaventior
98 złotlinka jaskrawa Vulpicida pinastri
99 żełuczka - wszystkie gatunki, z wyjątkiem żełuczki izydiowej Xanthoparmelia spp., z wyjątkiem Xanthoparmelia conspersa
100 żółtlica chropowata Flavoparmelia caperata
101 brodaczka - wszystkie gatunki Usnea spp.
102 mąkla odmienna Evernia mesomorpha
103 mąkla rozłożysta (1) Evernia divaricata
104 rożynka posępna Cornicularia nomoerica
105 włostka - wszystkie gatunki Bryoria spp.
106 żyłecznik zwisający Alectoria sarmentosa
złociszkowate Chrysotrichaceae
107 złociszek jaskrawy Chrysothrix candelaris
złotorostowate Teloschistaceae
108 błyskotka - wszystkie gatunki Fulgensia spp.
109 jaskrawiec morski Caloplaca marina
Objaśnienia:

* Gatunki grzybów zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, które wyróżniono następująco:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

(1) - gatunki, dla których nie stosuje się określonych w § 7 ust. 1 do rozporządzenia odstępstw od zakazów.

ZAŁĄCZNIK Nr  2

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH GRZYBÓW OBJĘTYCH OCHRONĄ CZĘŚCIOWĄ*

Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska
GRZYBY FUNGI
szczecinkowcowate Hymenochaetaceae
1 włóknouszek ukośny Inonotus obliquus
POROSTY LICHENES
chrobotkowate Cladoniaceae
2 chrobotek leśny (w tym dawniej wyróżniany chrobotek łagodny) Cladonia arbuscula (incl. Cladonia mitis)
3 chrobotek najeżony Cladonia portentosa
4 chrobotek reniferowy Cladonia rangiferina
5 chrobotek smukły Cladonia ciliata
tarczownicowate Parmeliaceae
6 mąkla tarniowa Evernia prunastri
7 płucnica darenkowa Cetraria muricata
8 płucnica islandzka Cetraria islandica
9 płucnica kędzierzawa Cetraria ericetorum
10 płucnica kolczasta Cetraria aculeata
Objaśnienia:

* Gatunki grzybów zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, które wyróżniono następująco:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

ZAŁĄCZNIK Nr  3

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH GRZYBÓW OBJĘTYCH OCHRONĄ CZĘŚCIOWĄ, KTÓRE MOGĄ BYĆ POZYSKIWANE, ORAZ SPOSOBY ICH POZYSKIWANIA*

Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Sposób pozyskiwania
GRZYBY FUNGI
szczecinkowcowate Hymenochaetaceae
1 włóknouszek ukośny Inonotus obliquus ręczny zbiór owocników
POROSTY LICHENES
tarczownicowate Parmeliaceae
2 płucnica islandzka Cetraria islandica ręczny zbiór plech
Objaśnienia:

* Gatunki grzybów zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, które wyróżniono następująco:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

ZAŁĄCZNIK Nr  4

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH GRZYBÓW WYMAGAJĄCYCH USTALENIA STREF OCHRONY ICH OSTOI LUB STANOWISK*

Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Wielkość strefy ochrony
POROSTY LICHENES
granicznikowate Lobariaceae
1 granicznik płucnik Lobaria pulmonaria w promieniu do 100 m od granic stanowiska
tarczownicowate Parmeliaceae
2 brodaczka kędzierzawa Usnea subfloridana w promieniu do 50 m od granic stanowiska
3 brodaczka kępkowa Usnea hirta w promieniu do 50 m od granic stanowiska
4 brodaczka zwyczajna Usnea filipendula w promieniu do 50 m od granic stanowiska
Objaśnienia:

* Gatunki grzybów zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, które wyróżniono następująco:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

1 Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej - środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. Nr 134, poz. 1438).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2004.168.1765

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Gatunki dziko występujących grzybów objętych ochroną.
Data aktu: 09/07/2004
Data ogłoszenia: 28/07/2004
Data wejścia w życie: 12/08/2004