Sposób przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU1) ORAZ MINISTRA ZDROWIA2)
z dnia 2 października 2003 r.
w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek

Na podstawie art. 166a ust. 10 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje:
§  1. 1
 Studenci i studentki, o których mowa w art. 166a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zwanej dalej "ustawą", składają wniosek w sprawie odbycia przysposobienia obronnego do dnia 31 października, jeżeli są studentami i studentkami studiów wyższych zawodowych, i do dnia 31 marca, jeżeli są studentami i studentkami jednolitych studiów magisterskich. W przypadku gdy rok studiów rozpoczyna się w semestrze letnim - do dnia 31 marca, jeżeli są studentami i studentkami studiów wyższych zawodowych, i do dnia 31 października, jeżeli są studentami i studentkami jednolitych studiów magisterskich.
§  2.
Program przysposobienia obronnego określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
§  3.
1.
Szkoła wyższa zapewnia studentom i studentkom odbywającym przysposobienie obronne konsultacje udzielane przez osobę posiadającą wiedzę z zakresu objętego programem, o którym mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w szczególności przez nauczyciela akademickiego lub, za zgodą rektora, przez osobę, którą wskaże organizacja albo stowarzyszenie, o których mowa w art. 166a ust. 7 ustawy.
2.
Konsultacje, o których mowa w ust. 1, przeprowadzane są dla grupy nieprzekraczającej stu osób w wymiarze co najmniej dwóch godzin w semestrze.
§  4.
1.
Egzamin z przysposobienia obronnego przeprowadza co najmniej dwuosobowa komisja egzaminacyjna powołana przez rektora.
2.
W skład komisji egzaminacyjnej wchodzi co najmniej jeden nauczyciel akademicki albo osoba, o których mowa w § 3 ust. 1.
3.
Przewodniczącego komisji egzaminacyjnej wyznacza rektor.
§  5.
1.
Egzamin z przysposobienia obronnego, w tym egzamin poprawkowy i komisyjny, przeprowadzany jest w formie testu.
2.
Zakres wiedzy objętej egzaminem, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
§  6.
1. 2
 Egzaminy, o których mowa w § 5, dla studentów i studentek studiów wyższych zawodowych powinny być przeprowadzone do dnia 31 marca, a dla studentów i studentek jednolitych studiów magisterskich - do dnia 30 września. W przypadku gdy rok studiów rozpoczyna się w semestrze letnim, egzaminy powinny być przeprowadzone do dnia 30 września dla studentów i studentek studiów wyższych zawodowych i do dnia 31 marca dla studentów i studentek jednolitych studiów magisterskich.
2.
Nieprzystąpienie lub niezdanie egzaminów z przysposobienia obronnego nie ma wpływu na zaliczenie semestru (roku studiów).
§  7.
W roku akademickim 2003/2004 wniosek, o którym mowa w § 1, studenci i studentki składają do dnia 20 listopada 2003 r.
§  8.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
______

1) Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje działem administracji rządowej - szkolnictwo wyższe, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 97, poz. 866).

2) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 93, poz. 833).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 81, poz. 732, Nr 113, poz. 984 i 985, Nr 156, poz. 1301, Nr 166, poz. 1363, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679 i 1687 oraz z 2003 r. Nr 45, poz. 391, Nr 90, poz. 844, Nr 96, poz. 874 i Nr 139, poz. 1326.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

Cel kształcenia

Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej, oraz poznanie zadań państwa, w tym sił zbrojnych, w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, a także przygotowanie studentów i studentek do spełnienia przez nich powinności obronnych.

Program szczegółowy

1. Tradycje kształcenia obronnego w Polsce:

1) w okresie rozbiorów;

2) w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej;

3) po drugiej wojnie światowej.

2. Obrona narodowa w tworzeniu bezpieczeństwa Polski:

1) pojęcie i zakres bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej:

a) pojęcie bezpieczeństwa,

b) bezpieczeństwo jako naczelna potrzeba człowieka (narodu),

c) interesy bezpieczeństwa narodowego,

d) wymiary bezpieczeństwa:

– podmiotowy (jednostkowy, narodowy, międzynarodowy),

– przedmiotowy (wartości, środki i narzędzia, aktywność państwa),

e) obrona narodowa jako dziedzina bezpieczeństwa narodowego,

f) pojęcia i istota obrony narodowej,

g) ewolucja pojęcia i zakresu obrony narodowej;

2) konstytucyjne i ustawowe cele, zadania i obowiązki w sferze bezpieczeństwa i obrony narodowej:

a) funkcje państwa i podmiotów prawa państwowego w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,

b) jedność organizacyjna systemów bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,

c) interesy bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej w prawie polskim,

d) rola organów władzy w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,

e) zadania i obowiązki organów władzy i administracji, przedsiębiorców i obywateli,

f) rola organizacji pozarządowych w umacnianiu bezpieczeństwa narodowego i w obronie narodowej;

3) zagrożenia bezpieczeństwa narodowego:

a) pojęcie i istota zagrożeń bezpieczeństwa narodowego,

b) typologia zagrożeń,

c) charakterystyka zagrożeń,

d) zagrożenia globalne,

e) zagrożenia dla Europy,

f) zagrożenia dla Polski i narodu polskiego;

4) obrona narodowa i obrona wspólna NATO:

a) właściwości obrony narodowej (obrona: powszechna, państwowa, ciągła i ogólna),

b) organizacja i funkcjonowanie obrony narodowej,

c) charakterystyka elementów funkcjonalnych obrony narodowej,

d) obrona wspólna NATO,

e) zasady działania NATO,

f) zakres wspólnych przedsięwzięć obronnych,

g) koncepcja strategiczna NATO,

h) rola państwa - członka NATO,

i) interesy narodowe a sojusznicze;

5) założenia strategii bezpieczeństwa narodowego:

a) pojęcie i istota strategii bezpieczeństwa narodowego,

b) kształtowanie się strategii bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,

c) cele i zasady polityki bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,

d) przeciwdziałanie zagrożeniom zewnętrznym i wewnętrznym bezpieczeństwa narodowego;

6) stany nadzwyczajne i gotowość obronna państwa:

a) pojęcie i istota stanów nadzwyczajnych i gotowości obronnej państwa,

b) stan klęski żywiołowej, stan wyjątkowy i stan wojenny - zasady wprowadzania stanów nadzwyczajnych, zasady działania organów władzy publicznej, zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela,

c) funkcjonowanie państwa po wprowadzeniu stanów nadzwyczajnych,

d) zarządzanie kryzysowe;

7) założenia strategii obrony narodowej:

a) pojęcie i istota strategii obrony narodowej,

b) cele i zasady strategii obronności Rzeczypospolitej Polskiej,

c) system obronności państwa,

d) rola organów władzy, sił zbrojnych i układu pozamilitarnego w systemie obronności Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Organizacja wojskowa Polski:

1) pojęcie systemu wojskowego oraz jego misje i zadania:

a) pojęcie wojska, jego miejsce i rola w państwie,

b) pojęcie i struktura systemu wojskowego państwa,

c) zadania systemu wojskowego;

2) Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pokoju, kryzysu i wojny:

a) podstawowa funkcja sił zbrojnych,

b) działalność pokojowa,

c) reagowanie w sytuacjach kryzysowych (operacje inne niż wojna),

d) udział Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych operacjach pokojowych,

e) system mobilizacyjny sił zbrojnych,

f) działania w operacjach sojuszniczych poza terytorium kraju i w obronie kolektywnej Polski,

g) obowiązki państwa-gospodarza,

h) opór na terenach okupowanych;

3) struktura organizacyjna sił zbrojnych:

a) czynniki wpływające na kształt i możliwości sił zbrojnych,

b) system dowodzenia,

c) rola Sztabu Generalnego,

d) Wojska Lądowe,

e) Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej (Siły Powietrzne),

f) Marynarka Wojenna,

g) wojska operacyjne i terytorialny system wsparcia,

h) rola okręgów wojskowych, wojewódzkich sztabów wojskowych, wojskowych komend uzupełnień i garnizonów,

i) organizacja i przeznaczenie;

4) struktura organizacyjna rodzajów wojsk:

a) ogólne zasady organizacji wojsk:

– związki taktyczne,

– oddziały i pododdziały,

b) przeznaczenie, organizacja i podstawowe uzbrojenie wojsk pancernych, zmechanizowanych, desantowych, Żandarmerii Wojskowej, obrony terytorialnej, artylerii i obrony przeciwlotniczej, wojsk inżynieryjnych, chemicznych, łączności, komunikacji, logistyki, służby zdrowia,

c) duszpasterstwo wojskowe;

5) służba wojskowa:

a) rodzaje służby wojskowej (zawodowa, ochotnicza, obowiązek wojskowy obywateli - zasadnicza służba wojskowa i służba w rezerwie),

b) organizacja funkcjonowania wojska (hierarchia, dyscyplina, porządek wojskowy, garnizon i jednostka wojskowa);

6) podstawowe pojęcia i zasady walki zbrojnej:

a) pojęcie sztuki wojennej i jej części składowych: strategii, sztuki operacyjnej i taktyki;

b) środki, czynniki, sposoby, rodzaje i formy walki zbrojnej,

c) zasady sztuki wojennej;

7) współpraca cywilno-wojskowa:

a) istota, potrzeba, formy i zakres współpracy,

b) wojskowe wsparcie władz cywilnych i społeczeństwa - zasady i procedury,

c) organizacja współdziałania cywilno-wojskowego.

4. Cywilna organizacja obrony narodowej:

1) misje i zadania cywilnej organizacji obrony narodowej:

a) zarys rozwoju cywilnej części obrony narodowej,

b) organizacja pozamilitarnej części obrony narodowej w Rzeczypospolitej Polskiej,

c) zasady funkcjonowania i organizacji obrony cywilnej, świadczeń osobistych i rzeczowych oraz powszechnej samoobrony ludności;

2) zagrożenia:

a) charakterystyka zagrożeń życia, mienia i środowiska,

b) zasady oceny i analizy zagrożeń bezpośrednich ludności i zakładów pracy,

c) podstawowe procedury postępowania wynikające z zagrożeń aktami terroryzmu biologicznego, radiacyjnego i chemicznego,

d) monitoring zagrożeń niemilitarnych,

e) podstawy prawne i zasady funkcjonowania społeczeństwa w czasie zagrożeń nadzwyczajnych;

3) ochrona ludności:

a) sposoby ochrony ludności,

b) organizacja i funkcjonowanie ochrony ludności w Polsce,

c) zasady ochrony ludności w zakładach pracy i miejscu zamieszkania;

4) ratownictwo:

a) krajowy system ratownictwa, z uwzględnieniem przepisów prawnych,

b) resortowe systemy ratownictwa (ogólne i specjalistyczne),

c) społeczne (pozarządowe) systemy ratownictwa;

5) bezpieczeństwo i porządek publiczny:

a) rola administracji publicznej w kształtowaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego,

b) zadania i kompetencje Policji, straży miejskich (gminnych), Żandarmerii Wojskowej oraz innych służb w utrzymaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego;

6) wsparcie cywilne sił zbrojnych:

a) relacje i współpraca cywilno-wojskowa,

b) zasady realizacji zadań gospodarczo-obronnych oraz świadczeń osobistych i rzeczowych,

c) kształtowanie społecznego wsparcia sił zbrojnych;

7) organizacje pozarządowe w obronie narodowej:

a) miejsce i zadania organizacji pozarządowych w obronie narodowej,

b) zasady wykonywania zadań przez organizacje pozarządowe na rzecz obrony narodowej;

8) ochrona i obrona granicy państwowej, ważnych obiektów i instytucji:

a) zasady ochrony granicy państwowej i ważnych obiektów,

b) ochrona obiektów i dóbr niezbędnych do przetrwania ludności,

c) ochrona dóbr kultury,

d) ochrona instytucji i zakładów pracy,

e) formacje ochronne;

9) zarządzanie kryzysowe w sytuacjach klęsk żywiołowych:

a) istota i znaczenie zarządzania w sytuacjach kryzysowych,

b) organizacja zarządzania w sytuacjach kryzysowych w Polsce,

c) zasady i przedsięwzięcia zarządzania w sytuacjach kryzysowych (zakład pracy, gmina, powiat),

d) zachowanie się ludzi w sytuacjach ekstremalnych.

ZAŁĄCZNIK Nr  2

ZAKRES WIEDZY OBJĘTEJ EGZAMINEM Z PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

Egzaminowany student powinien:

1) znać:

a) pojęcie i zakres bezpieczeństwa narodowego i obronności (obrony narodowej),

b) konstytucyjne i ustawowe ujęcie (regulacje) obowiązków obrony Ojczyzny,

c) charakter i zakres zagrożeń bezpieczeństwa narodowego,

d) ogólną organizację wojskową Polski i organizację obrony cywilnej,

e) formy wypełniania obowiązków obronnych przez obywateli;

2) posiadać ogólną wiedzę o:

a) założeniach strategii bezpieczeństwa i strategii obronności,

b) strukturze systemu obronnego,

c) strukturze sił zbrojnych,

d) organizacji służby wojskowej obywateli,

e) rodzajach, formach i sposobach walki zbrojnej;

3) potrafić określić:

a) zagrożenia nadzwyczajne życia ludzkiego, mienia i środowiska,

b) organy i instytucje organizujące ochronę ludności,

c) sposoby postępowania w sytuacjach zagrożeń,

d) organy i instytucje ratownictwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego;

4) wykazać orientację i ogólną znajomość zasad planowania i organizowania działań w administracji publicznej i przedsiębiorstwach, w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń.

1 § 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2004 r. (Dz.U.05.4.18) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 25 stycznia 2005 r.
2 § 6 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2004 r. (Dz.U.05.4.18) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 25 stycznia 2005 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2003.174.1686

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Sposób przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek.
Data aktu: 02/10/2003
Data ogłoszenia: 07/10/2003
Data wejścia w życie: 22/10/2003