Wymagania, jakim powinny odpowiadać plany operacyjno-ratownicze.

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ¹⁾

z dnia 17 lipca 2003 r.

w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać plany operacyjno-ratownicze

Na podstawie art. 260 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.²⁾) zarządza się, co następuje:

§  1.

1. Rozporządzenie określa wymagania, jakim powinny odpowiadać:

1) wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy, zwany dalej "planem wewnętrznym",

2) zewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy, zwany dalej "planem zewnętrznym"

- opracowywane w celu zapobiegania, zwalczania i ograniczania skutków poważnej awarii przemysłowej, zwanej dalej "awarią".

2. Wymagania obejmują:

1) formę sporządzenia planów;

2) zakres zagadnień, które powinny zostać określone, ocenione i ustalone;

3) zakres terytorialny planów.

§  2.

1. Plan wewnętrzny sporządzany przez prowadzącego zakład o dużym ryzyku obejmuje teren tego zakładu i zawiera:

1) podstawowe informacje dotyczące lokalizacji i działalności zakładu;

2) określenie występujących zagrożeń i procedur prowadzenia na terenie zakładu działań ratowniczych służących ochronie ludzi i środowiska przed skutkami awarii, wraz ze wskazaniem przewidzianych do tego celu środków i metod;

3) wskazanie sposobu postępowania poawaryjnego;

4) dokumentację graficzną sporządzoną w skali zapewniającej czytelne przedstawienie wymaganych informacji;

5) 1  wykaz osób i obiektów użyteczności publicznej, które mogą zostać dotknięte skutkami awarii, do których prowadzący zakład przekaże informację o występujących zagrożeniach, przewidywanych skutkach tych zagrożeń, zastosowanych środkach zapobiegawczych i działaniach, które będą podjęte w przypadku wystąpienia awarii.

2. Plan wewnętrzny sporządza się w formie pisemnej. Po uzgodnieniu z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej plan może być również sporządzony na elektronicznym nośniku informacji.

§ 3. Informacje, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, zawierają:

1) opis zakładu z uwzględnieniem jego położenia geograficznego i charakterystykę warunków atmosferycznych;

2) charakter działalności zakładu i określenie struktury organizacyjnej zakładu;

3) opis instalacji technologicznych z uwzględnieniem ich otoczenia, a w szczególności odległości od:

a) sąsiednich instalacji i dróg komunikacyjnych,

b) terenów zamieszkałych, ze wskazaniem gęstości zaludnienia,

c) obiektów użyteczności publicznej i budynków zamieszkania zbiorowego,

d) istotnych dla prowadzonych działań ratowniczych elementów środowiska oraz infrastruktury terenu: rzek, zbiorników wodnych, lasów, linii energetycznych, rurociągów z niebezpiecznymi mediami, stacji pomp i ujęć wody pitnej, obiektów hydrotechnicznych;

4) opis stosowanych procesów technologicznych;

5) wykaz substancji niebezpiecznych, które mogą znajdować się w zakładzie, z określeniem ich maksymalnych ilości i wskazaniem przyporządkowanych im numerów kart charakterystyk.

§ 4. Procedury, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, obejmują:

1) określenie czynników wewnętrznych i zewnętrznych, w tym przyczyn naturalnych, umożliwiających zapoczątkowanie awarii, oraz prawdopodobne warianty rozwoju zdarzeń wraz ze wskazaniem przewidywanego zasięgu i skutków awarii;

2) wskazanie osób upoważnionych do kierowania działaniami ratowniczymi na terenie zakładu oraz współdziałania z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej;

3) opis systemu wykrywania stanu zagrożenia awarią, sposobu alarmowania o wystąpieniu awarii oraz sposobu prowadzenia ewakuacji ludzi i mienia;

4) opis struktury organizacyjnej i stanu osobowego zakładowej służby ratowniczej lub zakładowej straży pożarnej oraz środków przewidzianych do działań ratowniczych;

5) opis sposobu alarmowania przez pracowników zakładu: kierownictwa zakładu, zakładowych służb ratowniczych, jednostek Państwowej Straży Pożarnej, jednostek ochrony zdrowia oraz innych podmiotów przewidzianych do prowadzenia działań;

6) opis sposobu alarmowania i ostrzegania pracowników zakładu o zagrożeniu;

7) opis postępowania pracowników zakładu podczas awarii instalacji i urządzeń, z uwzględnieniem:

a) działań ograniczających skutki awarii na stanowisku pracy,

b) sposobów udzielania pierwszej pomocy medycznej poszkodowanym i ich ewakuacji oraz ostrzegania zagrożonych,

c) współdziałania z podmiotami ratowniczymi;

8) opis postępowania zakładowej służby ratowniczej lub zakładowej straży pożarnej podczas awarii instalacji i urządzeń, w tym:

a) uruchamiania sił i środków ratowniczych i dysponowania nimi,

b) powiadamiania specjalistów wspomagających działania ratownicze lub zabezpieczających instalacje i urządzenia zagrożone skutkami awarii albo pracujące w trybie awaryjnym,

c) ratowania życia, zdrowia pracowników, środowiska i mienia zakładu podczas wystąpienia awarii lub innego zagrożenia,

d) stosowania urządzeń i instalacji zabezpieczających proces technologiczny,

e) powiadamiania Państwowej Straży Pożarnej i wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;

9) opis postępowania i współdziałania specjalistów oraz kierownictwa nadzorującego pracę instalacji, urządzeń lub wydziałów zakładu z kierującym działaniem ratowniczym i jego sztabem;

10) opis sposobu koordynacji działań ratowniczych w zdarzeniach z dużą ilością poszkodowanych oraz z udziałem innych podmiotów spoza zakładu;

11) opis sposobu wymiany informacji pomiędzy zakładami, których zlokalizowanie w niedużej odległości od siebie może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia awarii lub zwiększyć jej skutki;

12) opis postępowania kierownictwa zakładu;

13) opis postępowania dotyczącego zapewnienia pomocy w usuwaniu skutków awarii na zewnątrz zakładu;

14) określenie zasad i metod szkolenia pracowników zakładu w zakresie obowiązków wynikających z określonych procedur prowadzenia działań ratowniczych i usuwania skutków awarii oraz zasad współpracy i koordynacji z zewnętrznymi służbami ratowniczymi.

§ 5. Wskazanie sposobu postępowania poawaryjnego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, powinno określać:

1) metody zabezpieczania miejsca awarii i dokumentowania powstałych awarii;

2) metody i środki usuwania skutków awarii;

3) miejsca i metody neutralizacji niebezpiecznych substancji chemicznych oraz odkażania terenu;

4) podmioty przewidziane do podjęcia działań związanych z usuwaniem skutków awarii lub rekultywacji gruntu oraz procedury ich powiadamiania.

§ 5a. 2  Informacje, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 5, zawierają:

1) oznaczenie prowadzącego zakład oraz adres zakładu;

2) wskazanie osoby przekazującej informacje, poprzez podanie zajmowanego przez nią stanowiska;

3) oświadczenie, że zakład podlega przepisom dotyczącym zakładów o dużym ryzyku oraz że właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej otrzymał zgłoszenie, o którym mowa w art. 250 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

4) opis zastosowanych środków zapobiegawczych i działań, które będą podjęte w przypadku wystąpienia awarii;

5) powszechnie używane nazwy, nazwy rodzajowe lub ogólną klasyfikację pod kątem rodzaju zagrożenia powodowanego przez substancje mogące przyczynić się do awarii, określone w odrębnych przepisach dotyczących rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, wraz ze wskazaniem ich podstawowych właściwości niebezpiecznych;

6) opis rodzajów zagrożeń awariami, z uwzględnieniem ich potencjalnych skutków dla ludności i środowiska;

7) opis sposobów ostrzegania ludności zagrożonej oraz informowania jej w razie awarii;

8) opis działań, które ludność zagrożona powinna podjąć, oraz sposobu, w jaki powinna się zachować w razie wystąpienia awarii;

9) oświadczenie o ustaleniach dokonanych na terenie zakładu przez prowadzącego zakład, w szczególności o podjęciu współpracy ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo, w zakresie postępowania w przypadku wystąpienia awarii oraz ograniczenia jej skutków;

10) odniesienie do zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego, przygotowanego w celu likwidowania skutków awarii poza terenem zakładu, zawierające zalecenie stosowania się podczas awarii do instrukcji lub poleceń służb ratowniczych;

11) wskazanie miejsca uzyskania innych informacji, z zastrzeżeniem zachowania wymogów określonych w odrębnych przepisach dotyczących ochrony informacji niejawnych.

§ 6. Integralną część planu wewnętrznego stanowi dokumentacja graficzna obejmująca:

1) plan sytuacyjny terenu zakładu, wraz z terenem przyległym, jeżeli obejmuje go przewidywany zasięg awarii, uwzględniający:

a) obiekty, urządzenia techniczne i składowiska,

b) miejsca występowania substancji niebezpiecznych oraz wewnętrznych dróg ich transportu,

c) przeznaczenie terenów przyległych z określeniem liczby zagrożonych osób na terenie objętym przewidzianym zasięgiem awarii,

d) instalacje technologiczne, w tym podziemne, ze wskazaniem kierunku ruchu mediów lub ścieków, naziemne linie elektroenergetyczne z zaznaczeniem rozdzielni i transformatorów, zbiorniki i cieki wód powierzchniowych ze wskazaniem kierunku ich spływu,

e) drogi pożarowe i inne drogi dojazdowe, z zaznaczeniem wjazdów na teren zakładu,

f) drogi i kierunki ewakuacji, miejsca zbiórki dla ewakuowanych, docelowe rejony ewakuacji,

g) dostęp do budynków, wjazdy i dojazdy do źródeł przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego,

h) miejsca utrudnień w ruchu pojazdów na terenie zakładu, w szczególności przejazdy przez tory kolejowe, lokalne zwężenia przejazdów, estakady i mosty;

2) plany sytuacyjne poszczególnych obiektów uwzględniające:

a) rzuty pierwszej kondygnacji nadziemnej z naniesieniem informacji dotyczących układu komunikacyjnego, zagrożenia pożarowego i wybuchowego, zagrożenia skażeniem środowiska oraz charakterystyki pożarowej obiektów,

b) rzuty innych kondygnacji, w przypadku gdy analiza zagrożeń wykaże taką konieczność,

c) miejsca usytuowania przeciwpożarowych wyłączników prądu, kurków głównych instalacji gazowej, zaworów odcinających oraz zbiorników awaryjnych,

d) istniejące systemy ograniczające skutki awarii, takie jak kurtyny wodne i układy zraszające, oraz miejsca ich uruchamiania,

e) miejsca usytuowania sprzętu i urządzeń pomiarowo-sygnalizacyjnych do wykrywania stężeń wybuchowych oraz skażeń chemicznych,

f) miejsca usytuowania sprzętu i urządzeń ratowniczych oraz urządzeń przeciwpożarowych i agregatów awaryjnych,

g) kierunki ewakuacji oraz miejsca ewakuacji ludzi w przypadku awarii.

§  7.

1. Plan zewnętrzny, sporządzany przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, obejmuje teren poza zakładem o dużym ryzyku, który może być narażony na skutki poważnej awarii, i zawiera:

1) wskazanie osób upoważnionych do uruchamiania procedur ratowniczych, osoby kierującej działaniami ratowniczymi oraz nadzorującej i koordynującej działania w zakresie usuwania skutków awarii;

2) zbiorczy wykaz sił i środków służb ratowniczych oraz służb wspomagających, przewidzianych do prowadzenia działań ratowniczych i usuwania skutków awarii;

3) opis systemu przedstawiania społeczeństwu informacji o występujących zagrożeniach związanych z działalnością zakładu, podjętych środkach zapobiegawczych i działaniach, które będą podejmowane w razie wystąpienia awarii;

4) procedury powiadamiania ludności i właściwych organów administracji o zagrożeniu awarią lub jej wystąpieniu;

5) procedury dotyczące ewakuacji ludności;

6) procedury udzielenia pomocy medycznej osobom poszkodowanym;

7) procedury postępowania związane z możliwością wystąpienia transgranicznych skutków awarii;

8) procedury postępowania poawaryjnego;

9) określenie sposobów zabezpieczenia logistycznego działań ratowniczych;

10) inne niezbędne informacje wynikające ze specyfiki zagrożenia oraz lokalnych uwarunkowań, w szczególności:

a) procedury powiadamiania właściwych organów o możliwości wystąpienia lub wystąpieniu poważnej awarii,

b) informacje dotyczące działań podejmowanych przez właściwe organy w celu ograniczenia skutków awarii dla ludzi i środowiska.

2. Plan zewnętrzny sporządza się na podstawie planu wewnętrznego oraz danych określonych w raporcie o bezpieczeństwie, o którym mowa w art. 253 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

3. Plan zewnętrzny sporządza się w formie pisemnej. Plan może być sporządzony również na elektronicznym nośniku informacji.

§ 8. Zbiorczy wykaz sił i środków służb ratowniczych, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 2, określa:

1) siły i środki służb zakładowych i zewnętrznych w odniesieniu do prawdopodobnych wariantów rozwoju awarii obejmujących teren poza zakładem;

2) procedury alarmowania oraz dysponowania siłami służb ratowniczych i wspomagających;

3) organizację łączności;

4) podział zadań i zasady współdziałania podczas prowadzenia działań ratowniczych;

5) procedury odwoływania alarmu;

6) procedury dotyczące zapewnienia pomocy w usuwaniu skutków awarii wewnątrz zakładu.

§ 9. Procedury dotyczące ewakuacji ludności obejmują:

1) określenie kolejności ewakuacji, z uwzględnieniem osób wymagających specjalnych środków podczas jej przeprowadzania, w szczególności dotyczy to dzieci, pacjentów szpitali, pensjonariuszy domów pomocy społecznej oraz innych osób zamieszkałych w obiektach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego;

2) sposoby prowadzenia ewakuacji i zabezpieczenia potrzeb socjalnych ewakuowanej ludności;

3) wykaz instytucji i służb odpowiedzialnych za przeprowadzenie ewakuacji, zabezpieczenie potrzeb socjalnych i pomocy psychologicznej ewakuowanej ludności, wraz z wyszczególnieniem realizowanych przez nie zadań;

4) sposoby alarmowania podmiotów odpowiedzialnych za przyjęcie oraz ochronę ewakuowanej ludności;

5) sposoby zabezpieczenia mienia ewakuowanej ludności.

§ 10. Procedury udzielania pomocy medycznej osobom poszkodowanym obejmują:

1) wykaz podmiotów udzielających kwalifikowanej pomocy medycznej, w tym:

a) szpitalnych oddziałów ratunkowych,

b) specjalistycznych placówek ochrony zdrowia na terenie powiatu i województwa, ewentualnie na terenie województw sąsiadujących,

c) zespołów ratownictwa medycznego,

d) innych podmiotów przewidzianych w powiatowym lub wojewódzkim planie ratowniczym;

2) sposoby alarmowania podmiotów:

a) udzielających pierwszej pomocy medycznej,

b) odpowiedzialnych za transport i przyjęcie poszkodowanych;

3) sposoby postępowania jednostek ochrony zdrowia podczas zdarzeń z dużą liczbą poszkodowanych;

4) sposoby organizacji dekontaminacji poszkodowanych.

§ 11. Procedury postępowania związane z możliwością wystąpienia transgranicznych skutków awarii obejmują:

1) opis prawdopodobnych zdarzeń podczas awarii;

2) sposoby powiadamiania właściwych służb ratowniczych kraju zagrożonego transgranicznymi skutkami awarii o wielkości zagrożenia i możliwych skutkach awarii.

§ 12. Procedury postępowania poawaryjnego obejmują:

1) metody i środki usuwania skutków awarii;

2) ustalenie miejsc i sposobów neutralizacji substancji niebezpiecznych oraz odkażania terenu;

3) ustalenie podmiotów przewidzianych do podjęcia działań związanych z usuwaniem skutków awarii lub rekultywacją gruntu oraz procedur ich powiadamiania.

§ 13. Integralną część planu zewnętrznego stanowi dokumentacja graficzna obejmująca:

1) mapę terenu narażonego na skutki awarii przemysłowej położonego poza zakładem o dużym ryzyku, przedstawiającą na jednym arkuszu maksymalny zasięg skutków awarii;

2) plan sytuacyjny terenu, o którym mowa w pkt 1, z zaznaczeniem terenów zamieszkałych, obiektów użyteczności publicznej i budynków zamieszkania zbiorowego, dróg komunikacyjnych, cieków i zbiorników wodnych, ujęć wody, kierunków przewidywanej ewakuacji ludności oraz miejsc jej przyjęcia;

3) przebieg sieci elektroenergetycznych i wodno-kanalizacyjnych, trasy rurociągów z niebezpiecznymi substancjami na terenie, o którym mowa w pkt 1;

4) inne elementy infrastruktury terenu istotne z punktu widzenia prowadzenia działań ratowniczych.

§ 14. Po dokonaniu aktualizacji planu wewnętrznego lub zewnętrznego, do każdego egzemplarza planu należy dołączyć wykaz terminów i zakresów dokonanej aktualizacji.

§ 15. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.

______

¹⁾ Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

²⁾ Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957 oraz z 2003 r. Nr 46, poz. 392 i Nr 80, poz. 717 i 721.

1 § 2 ust. 1 pkt 5 dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U.08.229.1527) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 czerwca 2009 r.

2 § 5a dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U.08.229.1527) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 czerwca 2009 r.

• Identyfikator: Dz.U.2003.131.1219
• Rodzaj: rozporządzenie
• Tytuł: Wymagania, jakim powinny odpowiadać plany operacyjno-ratownicze.
• Data aktu: 2003-07-17
• Data ogłoszenia: 2003-07-25
• Data wejścia w życie: 2003-08-02