Czas służby żołnierzy zawodowych oraz zasady udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 22 stycznia 2002 r.
w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych oraz zasad udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby.

Na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55, Nr 106, poz. 678, Nr 107, poz. 688, Nr 117, poz. 753, Nr 121, poz. 770 i Nr 141, poz. 944, z 1998 r. Nr 162, poz. 1117, z 1999 r. Nr 1, poz. 7 oraz z 2001 r. Nr 85, poz. 925 i Nr 154, poz. 1800 i 1801) zarządza się, co następuje:
§  1. 
Rozporządzenie określa:
1)
rozkład czasu służby w tygodniu żołnierzy zawodowych oraz
2)
zasady udzielania im czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby.
§  2. 
Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie do żołnierzy zawodowych pełniących czynną służbę wojskową jako służbę stałą lub służbę kontraktową, zwanych dalej "żołnierzami".
§  3. 
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
jednostka - jednostkę wojskową, samodzielną jednostkę organizacyjną Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej posiadającą odrębny etat, posługującą się pieczęcią urzędową z godłem Państwa i nazwą (numerem) jednostki, a także komórkę organizacyjną Ministerstwa Obrony Narodowej oraz inną jednostkę organizacyjną podporządkowaną Ministrowi Obrony Narodowej albo przez niego nadzorowaną lub dla której jest on organem założycielskim,
2)
dowódca - dowódcę jednostki, szefa i komendanta oraz dyrektora lub kierownika jednostki,
3)
dyżur - trwający dwadzieścia cztery godziny dyżur bojowy, operacyjny lub inny ustalony odrębnymi przepisami,
4)
etatowy dyżur - trwający dwadzieścia cztery godziny dyżur w stałym systemie dyżurów pełnionych przez żołnierzy w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego w powołanych do tego celu jednostkach organizacyjnych, w szczególności w Dyżurnej Służbie Operacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, dyżurnych służbach operacyjnych rodzajów sił zbrojnych i okręgów wojskowych oraz podobnych etatowych służbach operacyjnych i dyżurnych ustalonych odrębnymi przepisami,
5)
służba dyżurna - trwającą dwadzieścia cztery godziny służbę wewnętrzną, garnizonową lub inną ustaloną odrębnymi przepisami,
6)
dni ustawowo wolne od służby - niedziele i święta określone w odrębnych przepisach,
7)
dni dodatkowo wolne od służby - soboty niebędące dniami służby.
§  4. 
1. 
Żołnierz wykonuje zadania służbowe w:
1)
jednostce w ramach czterdziestu godzin służby w tygodniu,
2)
dniach od poniedziałku do piątku w godzinach od 730 do 1530, zwanych dalej "normalnymi godzinami służby", z zastrzeżeniem ust. 3 i 4.
2. 
Żołnierzowi wykonującemu zadania służbowe w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia dowódca ustala, krótszy niż określony w ust. 1, wymiar czasu służby, odpowiednio do przepisów o czasie pracy pracowników zatrudnionych w takich warunkach.
3. 
W indywidualnie uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na dojazd do miejsca pełnienia służby lub sprawy rodzinne, dowódca może, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez żołnierza obowiązków służbowych, ustalić dla niego inne niż określone w ust. 1 pkt 2 godziny służby w tygodniu, w granicach normy określonej w ust. 1 pkt 1.
4. 
Dowódca może, w granicach normy określonej w ust. 1 pkt 1 i za zgodą bezpośredniego przełożonego, ustalić dla całego lub części stanu osobowego jednostki inny niż określony w ust. 1 pkt 2 rozkład normalnych godzin służby w poszczególnych dniach tygodnia, w tym w dniach dodatkowo wolnych od służby.
5. 
Ustalone dla żołnierza na podstawie ust. 2-4 godziny służby są dla niego normalnymi godzinami służby.
§  5. 
1. 
Żołnierzowi, który na polecenie dowódcy lub bezpośredniego przełożonego wykonywał zadania służbowe poza normalnymi godzinami służby albo w dniu dodatkowo lub ustawowo wolnym od służby, przysługuje jeden dzień wolny od służby, jeżeli wykonywał on zadania służbowe w wymiarze:
1)
większym od normalnych godzin służby o co najmniej sześć godzin jednego dnia lub osiem godzin w ciągu tygodnia,
2)
co najmniej pięciu godzin w dniu ustawowo lub dodatkowo wolnym od służby, z zastrzeżeniem pkt 3,
3)
w przypadku ustalenia przez dowódcę, na podstawie § 4 ust. 4, normalnych godzin służby w dzień dodatkowo wolny od służby, stosuje się pkt 1.
2. 
Okresy wykonywania zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby w wymiarze krótszym niż określony w ust. 1 sumuje się w każdym miesiącu i odpowiednio przelicza na wymiar określony w ust. 1.
3. 
Wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby nie może pozbawić żołnierza ośmiogodzinnego wypoczynku na dobę.
4. 
W jednostce lub pododdziale prowadzi się ewidencję wykonywania przez żołnierzy zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby i udzielania za nie dni wolnych.
5. 
Dowódca ustala sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 4.
§  6. 
1. 
Przepisów § 4 i 5 nie stosuje się do żołnierza odbywającego ćwiczenia i szkolenie poligonowe oraz przebywającego w podróży służbowej, a także pełniącego dyżur, etatowy dyżur i służbę dyżurną.
2. 
Żołnierz odbywający ćwiczenia i szkolenie poligonowe oraz przebywający w podróży służbowej wykonuje zadania służbowe przez czas niezbędny do realizacji celu ćwiczenia lub szkolenia poligonowego albo podróży służbowej, z zapewnieniem prawa do wypoczynku.
3. 
Żołnierzowi przysługuje jeden dzień wolny od służby za każdy dzień ustawowo i dodatkowo wolny od służby, w którym wykonywał on zadania służbowe w czasie pobytu na ćwiczeniach lub szkoleniu poligonowym albo w podróży służbowej.
§  7. 
1. 
Żołnierzowi bezpośrednio po zakończeniu podróży służbowej przysługuje ośmiogodzinny wypoczynek, jeżeli:
1)
odbywał podróż służbową całkowicie lub częściowo między godzinami 2200 a 600 i nie korzystał z wagonu z miejscami do leżenia lub spania albo
2)
czas przejazdu wynosił nie mniej niż osiem godzin.
2. 
Do żołnierza, który w warunkach określonych w ust. 1 odbywał podróż służbową, a następnie bezpośrednio po niej na polecenie dowódcy wykonywał zadania służbowe, stosuje się § 5.
3. 
Jeżeli z uwagi na przyczyny ekonomiczne zarządzono odbycie podróży służbowej zagranicznej w dni ustawowo lub dodatkowo wolne od służby, żołnierzowi udziela się jednego dnia wolnego od służby.
§  8. 
1. 
W zamian za pełnienie dyżuru lub służby dyżurnej w wymiarze co najmniej pięciu godzin w dniu ustawowo lub dodatkowo wolnym od służby, żołnierzowi przysługuje jeden dzień wolny od służby.
2. 
Jeżeli dyżur lub służba dyżurna jest pełniona w wymiarze co najmniej pięciu godzin w każdy z dwóch kolejnych dni ustawowo lub dodatkowo wolnych od służby, żołnierzowi przysługują dwa dni wolne od służby.
3. 
Po zakończeniu dyżuru lub służby dyżurnej żołnierza zwalnia się z wykonywania zadań służbowych w tym dniu.
4. 
Jeżeli od zakończenia dyżuru lub służby dyżurnej do rozpoczęcia normalnych godzin służby zostało mniej niż dwanaście godzin, żołnierza zwalnia się z wykonywania zadań służbowych w następnym dniu.
5. 
W przypadkach, o których mowa w ust. 3 i 4, z wykonywania zadań służbowych zwalnia żołnierza dowódca lub bezpośredni przełożony żołnierza. Przepis § 7 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
6. 
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do żołnierzy, którzy za dyżur lub służbę dyżurną otrzymali wynagrodzenie na podstawie odrębnych przepisów.
§  9. 
Żołnierzowi przysługuje jeden dzień wolny od służby za każde siedem dyżurów lub służb dyżurnych, pełnionych w okresie nie dłuższym niż dwadzieścia osiem dni.
§  10. 
1. 
Dla żołnierza pełniącego etatowe dyżury dowódca ustala plan dyżurów na kolejne dwudziestoośmiodniowe okresy rozliczeniowe, tak aby na każdego z nich przypadało łącznie po sto sześćdziesiąt godzin służby, w tym:
1)
sześć etatowych dyżurów,
2)
sześć godzin szkolenia doskonalącego,
3)
dziesięć godzin do dyspozycji dowódcy.
2. 
Pozostałe godziny w okresie rozliczeniowym są dla żołnierza czasem wolnym od służby.
3. 
Żołnierzowi pełniącemu więcej niż sześć etatowych dyżurów w okresie rozliczeniowym przysługuje jeden dzień wolny w zamian za każdy dodatkowy dyżur.
4. 
W zamian za pełnienie etatowych dyżurów w dni ustawowo i dodatkowo wolne od służby dni wolne nie przysługują.
§  11. 
1. 
Terminy wykorzystania dni wolnych od służby ustala dowódca lub bezpośredni przełożony żołnierza.
2. 
Dni wolne od służby, o których mowa w:
1)
§ 5 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 i 2, powinny być wykorzystane w najbliższym tygodniu, z zastrzeżeniem ust. 3,
2)
§ 5 ust. 2, § 6 ust. 3, § 9 i § 10 ust. 3, powinny być wykorzystane w najbliższym miesiącu, z zastrzeżeniem ust. 4.
3. 
Jeżeli przemawiają za tym szczególnie uzasadnione potrzeby służbowe lub uzasadnione potrzeby żołnierza, dni wolne mogą być wykorzystane w innym terminie, nie później jednak niż w okresie najbliższego miesiąca.
4. 
Jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie potrzeby służbowe, dowódca może zezwolić na wykorzystanie dni wolnych od służby łącznie z urlopem wypoczynkowym przysługującym żołnierzowi w danym roku kalendarzowym.
5. 
Fakt wykorzystania dni wolnych od służby, z podaniem określonego terminu, odnotowuje się w ewidencji, o której mowa w § 5 ust. 4.
§  12. 
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2002.10.100

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Czas służby żołnierzy zawodowych oraz zasady udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby.
Data aktu: 22/01/2002
Data ogłoszenia: 08/02/2002
Data wejścia w życie: 23/02/2002