Organizacja i zakres działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 3 sierpnia 2001 r.
w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych.

Na podstawie art. 84 § 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35, poz. 228, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1995 r. Nr 89, poz. 443, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 83, poz. 931 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 91, poz. 1010) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Przepisy ogólne

§  1.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
ośrodku - oznacza to rodzinny ośrodek diagnostyczno-konsultacyjny,
2)
prezesie sądu okręgowego - oznacza to prezesa sądu okręgowego, w którego okręgu ośrodek ma siedzibę,
3)
sądzie okręgowym - oznacza to sąd okręgowy, w którego okręgu ośrodek ma siedzibę,
4)
kierowniku - oznacza to kierownika rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego.

Rozdział  2

Organizacja ośrodka

§  2.
1.
Ośrodek działa przy sądzie okręgowym.
2.
Godziny pracy ośrodka ustala kierownik w porozumieniu z prezesem sądu okręgowego. Ośrodek powinien być czynny przez pięć dni w tygodniu, w tym przynajmniej dwa razy w tygodniu w godzinach popołudniowych.
§  3.
Ośrodek może prowadzić filie.
§  4.
1.
Obszarem działania ośrodka jest obszar właściwości sądu okręgowego, przy którym ośrodek został utworzony.
2.
Jeżeli w okręgu sądowym działa więcej niż jeden ośrodek, obszary działania wszystkich ośrodków obejmują łącznie obszar właściwości sądu okręgowego. Podział terytorialny zakresów działania ośrodków działających na obszarze jednego okręgu określa prezes sądu okręgowego.
§  5.
1.
Ośrodkiem i filią ośrodka kieruje kierownik.
2.
Stanowisko kierownika może zostać powierzone kandydatowi, który:
1)
posiada wykształcenie wyższe magisterskie z zakresu: pedagogiki specjalnej, opiekuńczej, resocjalizacyjnej lub profilaktyki społecznej i resocjalizacji lub psychologii,
2)
posiada minimum 5-letni staż pracy pedagogicznej w pełnym wymiarze godzin,
3)
posiada doświadczenie w pełnieniu funkcji biegłego w zakresie kierunków i specjalności, o których mowa w pkt 1.
§  6.
Prezes sądu okręgowego, powierzając stanowisko kierownika, zawiera z nim umowę o pracę na czas określony.
§  7.
1.
Kierownik organizuje i kontroluje pracę pracowników ośrodka, bezpośrednio uczestniczy w realizacji zadań diagnostyczno-opiniodawczych, poradnictwie i konsultacjach zgodnie z posiadaną specjalizacją zawodową, a także kieruje pracą i kontroluje działalność filii ośrodka.
2.
Kierownik w szczególności:
1)
ustala zakres obowiązków pracowników,
2)
prowadzi dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników,
3)
dysponuje środkami finansowymi wydzielonymi z funduszu sądu okręgowego, określonymi w planie finansowym ośrodka,
4)
ustala należność za opinie,
5)
zaspokaja w miarę posiadanych środków potrzeby socjalne pracowników,
6)
zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
7)
wykonuje czynności wynikające ze stosunku pracy wobec osób zatrudnionych w ośrodku,
8)
dba o podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników,
9)
sprawuje wewnętrzny nadzór pedagogiczny, w tym dokonuje oceny pracy pracowników pedagogicznych,
10)
reprezentuje ośrodek na zewnątrz.
3.
W razie nieobecności kierownika zastępuje go upoważniony pracownik pedagogiczny.
§  8.
1.
W ośrodku zatrudnia się:
1)
pracowników pedagogicznych - psychologów i pedagogów,
2)
lekarzy,
3)
pracowników administracji i obsługi.
2.
Psychologiem w ośrodku może być osoba mająca dyplom ukończenia wyższych studiów magisterskich z zakresu psychologii oraz co najmniej 3-letni staż pracy w poradnictwie rodzinnym lub z młodzieżą społecznie niedostosowaną.
3.
Pedagogiem w ośrodku może być osoba mająca dyplom ukończenia wyższych studiów magisterskich z zakresu pedagogiki specjalnej, opiekuńczej, resocjalizacyjnej, profilaktyki społecznej lub resocjalizacji oraz co najmniej 3-letni staż pracy w poradnictwie rodzinnym lub z młodzieżą społecznie niedostosowaną.
§  9.
W ośrodku powinny znajdować się:
1)
gabinety psychologów i pedagogów wyposażone w narzędzia i techniki do badań diagnostycznych wraz z podręcznikami,
2)
pomieszczenia zapewniające możliwość obserwacji zachowania osób badanych, oddzielnie dla dorosłych i dzieci,
3)
sekretariat wraz z odpowiednim wyposażeniem technicznym,
4)
zaplecze sanitarne i socjalne,
5)
gabinet do badań lekarskich.
§  10.
1.
Badania psychologiczne, pedagogiczne lub lekarskie niezbędne do wydania opinii przeprowadza się w siedzibie ośrodka.
2.
Jeżeli względy zdrowotne lub wychowawcze osób badanych za tym przemawiają, badania mogą być przeprowadzone poza siedzibą ośrodka.
3.
Kierownik ośrodka niezwłocznie po otrzymaniu skierowania na badania wraz z aktami sprawy wyznacza termin badania i nadzoruje sprawność ich przeprowadzenia.
4.
Wezwania na badania doręcza się przez pocztę za zwrotnym poświadczeniem odbioru wezwania. W razie potrzeby wezwania można dokonać telefonicznie.
5.
O niestawiennictwie osób wezwanych na badania ośrodek powiadamia sąd.
6.
Jeżeli zachodzi potrzeba aktualizacji informacji zawartych w dokumentacji osób badanych, kierownik może zwrócić się do sądu o zlecenie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
7.
Akta sprawy zwraca się niezwłocznie po ich analizie.
§  11.
1. 1
Termin wydania opinii nie powinien przekraczać 14 dni w sprawach nieletnich i 30 dni w pozostałych sprawach, licząc od dnia zakończenia badania.
2.
Opinię sporządza się w czterech egzemplarzach, chyba że sąd postanowi inaczej.
3.
Kierownik ośrodka przesyła sporządzoną opinię sądowi niezwłocznie po jej sporządzeniu, pozostawiając jeden jej egzemplarz w dokumentacji ośrodka.
§  12.
1.
Ośrodek prowadzi następującą dokumentację:
1)
wykaz spraw zleconych ośrodkowi przez sąd,
2)
kontrolkę wezwań sądowych,
3)
terminarz zajęć w ośrodku,
4)
dziennik korespondencyjny,
5)
książkę pokwitowań i pism przekazywanych sądom bez pośrednictwa poczty,
6)
książkę ewidencji spraw,
7)
książkę przychodu i rozchodu znaczków pocztowych,
8)
alfabetyczny wykaz osób badanych,
9)
teczki spraw kierowanych do ośrodka.
2.
Teczki spraw kierowanych do ośrodka zawierać powinny:
1)
numer ewidencyjny ośrodka,
2)
sygnaturę akt sądowych,
3)
dane personalne osób, których dokumentację zawierają,
4)
protokoły działań merytorycznych, w szczególności przeprowadzonych wywiadów, testów, obserwacji, porad, mediacji i innych,
5)
kopie sporządzonych opinii,
6)
kopie rachunków wystawionych z tytułu prowadzonych działań.
3.
Ośrodek używa pieczęci podłużnej "Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny w......................, ul................................................".

Rozdział  3

Zakres działalności ośrodka

§  13.
Ośrodek prowadzi działalność w zakresie diagnozy, poradnictwa i opieki specjalistycznej w sprawach nieletnich oraz w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji.
§  14.
Do zadań ośrodka należy:
1)
przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii na zlecenie sądu lub prokuratora,
2)
prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich i sprawach rodzinnych na zlecenie sądu,
3)
sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi skierowanymi przez sąd,
4)
prowadzenie poradnictwa specjalistycznego dla nieletnich, ich rodzin oraz rodzin zagrożonych demoralizacją, na zlecenie sądu,
5)
współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny.
§  15.
Wzory opinii wydawanych przez ośrodek określa załącznik.

Rozdział  4

Przepisy końcowe

§  16.
Traci moc zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 kwietnia 1983 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych (Dz. Urz. Min. Sprawiedliwości Nr 3, poz. 14, z 1992 r. Nr 6, poz. 47 i z 1998 r. Nr 2, poz. 4).
§  17.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK 2

I. WZÓR OPINII W SPRAWACH NIELETNICH

Rodzinny Ośrodek Data wydania opinii

Diagnostyczno-Konsultacyjny

w .........................

Opinia

w sprawie nieletniego ....................

ur. ............. zam. ...................

ucz. kl. ........ w ......................

1. Dane personalne osób badanych:

Imię i nazwisko ...........................................

Data urodzenia.............................................

Adres zamieszkania ........................................

Miejsce pracy..............................................

2. Podstawa wydania opinii.

Opinię wydaje się w związku z postanowieniem Sądu .........

w ....................................,

sygn. akt.............., z dnia ..............., wnoszącego

o przeprowadzenie .......................... na okoliczność

..........................................................

3. Informacje anamnestyczne zawierające w szczególności:

- dane o stanie zdrowia fizycznego i psychicznego

nieletniego, z uwzględnieniem uzależnienia

od nikotyny, alkoholu i środków odurzających,

- charakterystykę środowiska rodzinnego,

z uwzględnieniem analizy akt sądowych oraz wywiadu

środowiskowego,

- ocenę wydolności wychowawczej środowiska rodzinnego

nieletniego,

- przebieg procesu edukacji nieletniego,

z uwzględnieniem opóźnień organizacyjnych

i programowych.

4. Zastosowane metody badawcze.

5. Wyniki przeprowadzonych badań:

- psychologicznych,

- pedagogicznych,

- lekarskich,

zawierające w szczególności:

- ocenę poziomu rozwoju intelektualnego nieletniego oraz

informacje o zainteresowaniach, predyspozycjach

i przeciwwskazaniach zawodowych,

- charakterystykę osobowości nieletniego, z uwzględnieniem

uwarunkowań psychospołecznych, więzi emocjonalnych oraz

systemu norm i wartości.

6. Wnioski wynikające z przeprowadzonych badań oraz ich

uzasadnienie.

7. Określenie stopnia demoralizacji nieletniego.

8. Zalecenia określające kierunki dalszych oddziaływań,

z uwzględnieniem propozycji zastosowania środka

wychowawczego lub poprawczego.

................

................ ..........................

(podpisy osób (podpis

wydających opinię) kierownika ośrodka)

II. WZÓR OPINII W INNYCH SPRAWACH

Rodzinny Ośrodek Data wydania opinii

Diagnostyczno-Konsultacyjny

w .........................

Opinia

w sprawie ......................................

1. Dane personalne osób badanych:

Imię i nazwisko ...........................................

Data urodzenia.............................................

Adres zamieszkania ........................................

Miejsce pracy....................szkoła ...................

2. Podstawa wydania opinii.

Opinię wydaje się w związku z postanowieniem Sądu .........

w .....................................

sygn. akt.............., z dnia ..............., wnoszącego

o przeprowadzenie badań/inne, na okoliczność ..............

..........................................................

3. Charakterystyka środowiska rodzinnego, z uwzględnieniem

atmosfery wychowawczej i więzi uczuciowych łączących badane

osoby.

4. Zastosowane metody badawcze.

5. Wyniki przeprowadzonych badań:

- psychologicznych,

- pedagogicznych,

- lekarskich,

zawierające w szczególności:

- opis sytuacji opiekuńczo-wychowawczej małoletnich,

- charakterystykę psychologiczną badanych osób,

- dane o rozwoju psychofizycznym małoletniego,

z uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych

i psychospołecznych,

- specyfikę wzajemnych relacji wynikających z sytuacji

rodzinnej.

6. Wnioski wyjaśniające niekorzystną sytuację rodzinną.

7. Zalecenia określające sposób rozwiązania niekorzystnej

sytuacji rodzinnej lub opiekuńczo-wychowawczej.

................

................ ..........................

(podpisy osób (podpis

wydających opinię) kierownika ośrodka)

1 § 11 ust. 1 częściowo został uznany za niezgodny z art. 84 § 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382) a przez to z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r. (Dz.U.2015.1796) z dniem 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim dotyczy wydawania przez rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne opinii w sprawach innych niż sprawy nieletnich.
2 Załącznik częściowo został uznany za niezgodny z art. 84 § 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382) a przez to z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r. (Dz.U.2015.1796) z dniem 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w części, w jakiej określa "wzór opinii w innych sprawach".

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2001.97.1063

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja i zakres działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych.
Data aktu: 03/08/2001
Data ogłoszenia: 11/09/2001
Data wejścia w życie: 26/09/2001