ROP: Projekt z adnotacją o niemożności jego zrealizowania

Stały Komitet Rady Ministrów rozpatrzy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), chociaż nie ma zgody co do ostatecznego kształtu regulacji. Poza uwagami poszczególnych resortów, odnotowano stanowisko Rządowego Centrum Legislacji, „dotyczące braku możliwości zrealizowania proponowanego wejścia w życie części przepisów projektowanej ustawy”.

„Niniejsza ustawa wchodzi w życie z dniem 12 sierpnia 2026 r., z wyjątkiem…” – czytamy w art. 239 najnowszej wersji projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, datowanej na… 28 sierpnia 2026 r.

Wskazana data 12 sierpnia wiąże się z wejściem w życie unijnego rozporządzenia PPWR. Polska ustawa miała przystosować do jego przepisów regulacje dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przygotowując nowe przepisy, oparło się na założeniu, że system ROP dla opakowań oparty na funkcjonowaniu wielu organizacji odpowiedzialności producenta jest nieefektywny i zdecydowało się powierzyć ich zadania Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Fundusz ma zarządzać systemem gospodarowania odpadami opakowaniowymi i środkami pochodzącymi z nowej tzw. opłaty opakowaniowej.

Przedsiębiorcy krytykują ten system jako scentralizowany i upaństwowiony, a opłatę, jaką mieliby wnosić, nazywają „parapodatkiem”. Poprawek oczekiwali też przedstawiciele branży komunalnej i samorządy. Już w czerwcu 2026 r. Prawo.pl pisało, że szanse na przyjęcie ustawy w tej kadencji Sejmu się oddalają. MKiŚ twardo stało jednak przy dacie 12 sierpnia 2026 r. i m.in. z uwagi na potrzebę pilnego wprowadzenia przepisów odmawiało możliwości rozpatrzenia niektórych propozycji.

Nowa wersja ustawy ROP po uwagach resortów

19 sierpnia 2026 r. projekt stanął na Komitecie do spraw Europejskich, który zdecydował zarekomendować go Komitetowi Stałemu Rady Ministrów, po przekazaniu przez MKiŚ nowej wersji zawierającej część zgłoszonych uwag, wraz z protokołem rozbieżności zawierającym uwagi nieuwzględnione.

- Jednocześnie odnotowano stanowisko RCL dotyczące braku możliwości zrealizowania proponowanego wejścia w życie części przepisów projektowanej ustawy oraz konieczności gruntownego dopracowania projektu ustawy pod względem legislacyjno-redakcyjnym po ustaleniu jego ostatecznego kształtu merytorycznego – czytamy w korespondencji między komitetami.

Zobacz w LEX: Deklaracja zgodności PPWR w praktyce: terminy i pierwsze wymagania od 12 sierpnia 2026 >

Biznes: zmiany są kosmetyczne

Nowy projekt nie przekonuje zainteresowanych. - To tylko kolejna kosmetyczna aktualizacja dotychczasowego projektu, która nic nie wnosi, jeśli chodzi o istotę problemu – czyli tego, że to NFOŚiGW ma być jednostką odpowiedzialną za organizację finansowania rynku odpadów opakowaniowych. Wielokrotnie zwracaliśmy uwagę, że nie powinna zajmować się tym państwowa instytucja - mówi Piotr Mazurek, wicedyrektor ds. gospodarki obiegu zamkniętego w Konfederacji Lewiatan. - Jak pokazują przykłady innych krajów, bardziej efektywny model jest tam, gdzie zajmują się tym organizacje powołane przez wprowadzających. Niestety w Polsce cały czas wprowadzających sprowadza się tylko do roli płatników, odbierając im realny wpływ na działanie systemu. Po raz kolejny żadne istotne uwagi zgłaszane przez przedsiębiorców nie zostały uwzględnione – dodaje ekspert Lewiatana.

PPWR 2026: Czy Twoja firma jest gotowa na nowe wymogi opakowaniowe? - zobacz szkolenie online w LEX >

Także Karol Wójcik, prawnik, przewodniczący Rady Programowej Izby Branży Komunalnej, jest zdania, że do projektu nie wprowadzono istotnych zmian. - Jeśli chodzi o najnowsze dokumenty, warto zwrócić uwagę na stanowisko Rządowego Centrum Legislacji, z którego wynika, że projekt cały czas jest niedopracowany i wymaga interwencji projektodawcy. Zgadzamy się z tym zdaniem. Nie jesteśmy wprawdzie przeciwni projektowi, ale pod warunkiem, że zostanie on uzupełniony i zmieniony. Na etapie prac w ministerstwie, a nie dopiero podczas prac sejmowych – mówi Karol Wójcik.

Jego zdaniem największe problemy dotyczą braku mechanizmu podziału środków z ROP oraz ustalenia, że pieniądze dla gmin powinny być wprost przeznaczone na obniżenie opłat ponoszonych przez mieszkańców za odpady.

Spory wokół projektu ustawy ROP

Tabela uwag, które nie zostały dotąd uwzględnione, sugeruje, że projekt wzbudza spory o fundamentalnym charakterze także wśród instytucji centralnych. Przykładowo, art. 7 projektu w wersji z 28 sierpnia br. przewiduje, że organem nadzoru rynku w sprawach objętych zakresem rozporządzenia PPWR jest właściwy wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej.

Z tym, że MKiŚ nie skonsultowało tego pomysłu z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, któremu podlega Inspekcja Handlowa. Daniel Mańkowski, wiceprezes UOKiK, określa takie rozszerzenie kompetencji IH jako „niezrozumiałe i nieuzasadnione”. Z jego pisma wynika, że organem nadzoru powinna być Inspekcja Ochrony Środowiska.

Zapasy opakowań po 12 sierpnia 2026 r. – jak legalnie wykorzystać opakowania kupione wcześniej - czytaj w LEX >

Ministerstwo Finansów zgłasza natomiast uwagi na temat skutków finansowych projektowanej ustawy. Inna wątpliwość tego resortu dotyczy opłat wymienionych w projekcie (produktowej, SUP, recyklingowej, opakowaniowej). MF uważa, że należy określić ich charakter należności publicznoprawnych w rozumieniu art. 53 kodeksu karnego skarbowego, aby sprawcy naruszeń mogli być pociągani do odpowiedzialności.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji postulowało, by wyłączyć stosowanie przepisów ustawy w odniesieniu do służb (policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbę Ochrony Państwa). MKiŚ uważa, że nie pozwala na to rozporządzenie PPWR, nadto takie wyłączenie mogłoby skutkować np. brakiem możliwości nałożenia sankcji na podmiot, który dostarczy policji napoje w opakowaniach zawierających substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w stężeniu przekraczającym dopuszczalne wartości.

Zmiany w systemie kaucyjnym? Nie tym razem

Część uwag dotyczyła systemu kaucyjnego, który jest częścią szeroko rozumianego systemu ROP. I tak np. MSWiA domaga się, by ze stosowania systemu na wzór niektórych innych służb wyłączyć Służby Ochrony Państwa. - Wyłączenia z systemu kaucyjnego powinny mieć charakter wyjątkowy. Każde rozszerzenie katalogu wyłączeń może bowiem osłabiać przejrzystość systemu, utrudniać rozliczenia oraz negatywnie wpływać na osiąganie wymaganych poziomów selektywnego zbierania – odpowiada na to resort klimatu.

Czytaj też w LEX: Rozporządzenie PPWR a odpowiedzialność podmiotów gospodarujących odpadami - nowe ryzyka regulacyjne w praktyce >

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zaproponowało zaś, by system kaucyjny rozszerzyć o tzw. małpki, czyli opakowania napojów alkoholowych o pojemności nieprzekraczającej 300 ml. MKiŚ nie kwestionuje zasadności tego pomysłu, jednak zaznacza, że nie powinien być on wprowadzony w ustawie dostosowującej ROP do rozporządzenia PPWR.

Więcej na ten temat znajdziesz w LEX:

• Rozszerzona odpowiedzialność producenta według rozporządzenia PPWR >
• Etykietowanie opakowań zgodnie z PPWR - jak uniknąć greenwashingu >
• Kwalifikacja przedsiębiorców na podstawie rozporządzenia PPWR - jak określić zakres obowiązków >
• Rodzaje opakowań a nowe wymogi w rozporządzeniu PPWR >