To główne wnioski z tegorocznego Forum Liderów Banków Spółdzielczych, nad którym Prawo.pl sprawowało patronat medialny. Uwaga branży była skupiona m.in. na ryzykach prawnych i regulacyjnych tego sektora.
Największym ryzykiem prawnym pozostaje przyszły kształt ustawy wdrażającej do polskiego prawa regulację unijnej dyrektywy CCD2, czyli w praktyce określający, w jakich sytuacjach klient banku będzie miał prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego (SKD). Banki liczą na taką implementację dyrektywy CCD2, która nie będzie wykraczała poza podstawowe standardy ochrony konsumenckiej określone przez Brukselę, a zwłaszcza odejdzie od zasady „wszystko albo nic” w stosowaniu SKD. Bankowcy mają nadzieję, że Ministerstwo Sprawiedliwości zaproponuje, Sejm uchwali, a prezydent Karol Nawrocki nie zawetuje takiej wersji ustawy o kredycie konsumenckim, która SKD zarezerwuje dla wyjątkowo ciężkich uchybień kredytodawców, a nie jako konsekwencję nawet drobnych nieprawidłowości, które nie miały większego wpływu na decyzję kredytową konsumenta.
Sankcja kredytu darmowego w ustawie o kredycie konsumenckim - czytaj w LEX >
Inny postulat bankowców, to uregulowanie działalności kancelarii prawnych i firm skupujących wierzytelności SKD. Nie chodzi o utrudnianie cesji bądź prowadzenia procesów sądowych w całej Polsce, ale głównie o zaostrzenie przepisów dotyczących reklam tego rodzaju usług i objęcia ich szerokim nadzorem regulatorów rynku. Wskazują, że należałoby też uregulować warunki finansowe cesji wierzytelności, aby nie były one skupowane za bezcen, albo bardziej sprawiedliwie dzielone pomiędzy prawników a konsumentów.
Czytaj w LEX: Kredyty konsumenckie w świetle postanowień dyrektywy 2023/2225/WE >
Klienci będą musieli być ostrożniejsi
Bankowcy z nadzieją patrzą również na prace nad unijnym rozporządzeniem PSR, które ma określić zasady odpowiedzialności przy nieautoryzowanych transakcjach, gdyż problem ten cały czas narasta.
To już kilkaset milionów złotych rocznie transferowane przez sprawców głównie za granicę – podkreślał Jerzy Mroczek, Chief Legal Officer, Polski Standard Płatności S.A. (PSP), Operator Systemu BLIK, który postulował też większa odpowiedzialność firm telekomunikacyjnych i platform cyfrowych za publikacje oszukańczych reklam, w których niby Robert Lewandowski albo inni celebryci zachęcają do ryzykownego lokowania pieniędzy.
Czytaj też w LEX: Zdalna identyfikacja i onboarding klienta banku – między Prawem bankowym, AML i RODO >
Z projektowanego art. 56 rozporządzenia wynika, że odpowiedzialność banków za nieautoryzowane transakcje płatnicze może być znacznie ograniczona w porównaniu ze stanem obecnym (zwłaszcza w przypadkach tzw. spoofingu, czyli podszywania się przez oszustów za kogoś innego). Banki dostaną też więcej czasu na przeanalizowanie nieautoryzowanej transakcji. Ponadto będzie więcej mechanizmów zabezpieczających. Sektor bankowy chciałby też, aby wprowadzić szeroką odpowiedzialność branży telekomunikacyjnej – weryfikacje i współodpowiedzialność w razie skutecznego podszywania się pod pracowników banku. Zmiany w prawie to jedno, a zwiększanie świadomości klientów to drugie i konsumenci powinni pamiętać, że bank w zasadzie nigdy nie dzwoni do klienta, aby telefonicznie coś załatwić.
Reforma WIBOR/POLSTR bez problemów
Większych kontrowersji nie wzbudza natomiast reforma WIBOR-POLSTR. Pełen optymizmu co do jej wdrażania jest dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich (ZBP). Podkreśla, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 lutego 2026 r. (C-471/24) pozytywnie zweryfikował wskaźnik WIBOR objęty od 2018 r. przepisami i rygorami rozporządzenia 2016/1011/UE (BMR).
WIBOR a dyrektywa 93/13. Omówienie wyroku TS z dnia 12 lutego 2026 r., C‑471/24 (PKO BP) - czytaj w LEX >
Odnosi się on przez to również do POLSTR – zaznacza prezes Białek, podkreślając, że w Polsce (jak dotychczas) nie było żadnego prawomocnego wyroku sądowego podważającego WIBOR, a ponadto skala sporów sądowych jest zdecydowanie mniejsza od tego, jakie wrażenie na ten temat można odnieść z przekazów medialnych.
Czytaj więcej w LEX: Zaskarżanie umów kredytu z klauzulą WIBOR >
Po lutowym wyroku TSUE praktycznie nie ma już nowych pozwów w stosunku do umów opartych na WIBOR pod rządami rozporządzenia BMR, a w stosunku do wcześniejszych umów akcenty przesunęły się z kwestionowania samego WIBOR, na zarzuty dotyczące nienależytego dochowania obowiązków informacyjnych.
Banki spółdzielcze nie boją się też pozwów dotyczących kredytów z WIBOR, nawet tych sprzed 2018 r., zresztą część argumentów prawników podważających WIBOR nie znajduje zastosowania do spraw przeciwko bankom spółdzielczym.
Nie braliśmy udziału w ustalaniu WIBOR, ani przekazywaniu danych do jego ustalania, co w procesach sądowych także działa na naszą korzyść – zaznaczała Kinga Trepińska, dyrektor Zapewnienia Zgodności w SGB-Bank S.A.
Ponadto skala pozwów WIBOR też jest niewielka, w porównaniu z kredytami frankowymi albo SKD.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
