Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania kontroli płatników składek.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 30 grudnia 1998 r.
w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania kontroli płatników składek.

Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 i Nr 162, poz. 1118 i 1126) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Kontrole płatników składek zobowiązanych do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, z wyłączeniem płatników składek zobowiązanych do opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenie, przeprowadza się z częstotliwością umożliwiającą dochodzenie należności z tytułu składek i wypłaconych świadczeń.
2.
W uzasadnionych przypadkach kontrole płatników składek określonych w ust. 1 mogą być przeprowadzone w krótszych odstępach czasu.
§  2.
Kontrole płatników składek zobowiązanych do opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenie przeprowadza się w uzasadnionych przypadkach.
§  3.
1.
Kontrolę płatnika składek zarządza się w drodze wydania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
2.
Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wydaje główny inspektor kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub upoważnieni przez niego inspektorzy kontroli Zakładu.
3.
Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli powinno zawierać:
1)
oznaczenie jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej Zakładem,
2)
podstawę prawną przeprowadzenia kontroli,
3)
imię, nazwisko i numer legitymacji służbowej inspektora kontroli Zakładu,
4)
nazwę lub imię i nazwisko oraz adres płatnika składek,
5)
termin ważności upoważnienia.
4.
Wydane upoważnienia do przeprowadzenia kontroli są ewidencjonowane.
§  4.
1.
Legitymacje służbowe inspektorów kontroli Zakładu wydaje i ewidencjonuje ich wydanie główny inspektor kontroli Zakładu. W przypadku odwołania ze stanowiska inspektora kontroli zakładu, legitymacja podlega zwrotowi.
2.
Wzór legitymacji służbowej inspektora kontroli Zakładu stanowi załącznik do rozporządzenia.
§  5.
1.
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania kontrolnego jest wystawiane przez inspektora kontroli Zakładu przeprowadzającego kontrolę i zawiera informacje, o których mowa w § 3 ust. 3 pkt 1 i 4, oraz:
1)
określenie inspektora lub inspektorów kontroli Zakładu oraz osób, o których mowa w § 6, prowadzących kontrolę,
2)
przewidywany czas trwania kontroli,
3)
zakres kontroli,
4)
prawa i obowiązki kontrolowanego płatnika składek.
2.
W uzasadnionych przypadkach kontrola może zostać przedłużona na czas określony, a termin przeprowadzenia zmieniony, o czym zawiadamia się płatnika składek.
§  6.
Pracownik Zakładu nie będący inspektorem kontroli Zakładu, przed przystąpieniem do egzaminu kwalifikacyjnego, o którym mowa w art. 93 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 i Nr 162, poz. 1118 i 1126), zwanej dalej "ustawą", może uczestniczyć w czynnościach kontrolnych prowadzonych przez inspektora kontroli Zakładu.
§  7.
1.
Zabezpieczenia zebranych dowodów, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy, inspektor kontroli Zakładu dokonuje przez:
1)
przechowanie u płatnika składek w oddzielnym, zamkniętym i opieczętowanym pomieszczeniu,
2)
opieczętowanie i oddanie na przechowanie płatnikowi składek lub jego pracownikowi za potwierdzeniem odbioru,
3)
zabranie przez inspektora kontroli Zakładu do jednostki organizacyjnej Zakładu za potwierdzeniem odbioru.
2.
O zwolnieniu dowodów spod zabezpieczenia decyduje inspektor kontroli Zakładu.
§  8.
1.
Udostępnienie płatnikowi składek wydanych inspektorowi Zakładu dokumentów, o których mowa w art. 90 ust. 6 ustawy, odbywa się na jego pisemny wniosek.
2.
Udostępnienie dokumentów płatnikowi składek następuje wyłącznie w obecności inspektora kontroli Zakładu.
§  9.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

ZAŁĄCZNIK

WZÓR LEGITYMACJI SŁUŻBOWEJ INSPEKTORA KONTROLI ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1998.164.1165

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania kontroli płatników składek.
Data aktu: 30/12/1998
Data ogłoszenia: 31/12/1998
Data wejścia w życie: 01/01/1999