Szczegółowe zasady ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, zwalnianie z tych opłat, tryb i sposób ich pobierania oraz ustalanie kosztów utrzymania w domach pomocy społecznej.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ
z dnia 23 kwietnia 1997 r.
w sprawie szczegółowych zasad ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, zwalniania z tych opłat, trybu i sposobu ich pobierania oraz ustalania kosztów utrzymania w domach pomocy społecznej.

Na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60, z 1994 r. Nr 62, poz. 265, z 1996 r. Nr 100, poz. 459 i Nr 147, poz. 687 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153) zarządza się, co następuje:
§  1.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej prowadzonym przez wojewodę lub na jego zlecenie, zwaną dalej "opłatą za pobyt w domu", ustala się w drodze decyzji na podstawie przedłożonych zaświadczeń stwierdzających wysokość dochodu osoby kierowanej, a także osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, zwanej dalej "mieszkańcem domu", rodziny lub przedstawicieli ustawowych zobowiązanych do opłaty za pobyt w domu.
§  2.
1.
Osoba kierowana do domu pomocy społecznej, zwanego dalej "domem", mieszkaniec domu, rodzina lub przedstawiciele ustawowi zobowiązani do opłaty za pobyt w domu mogą na swój wniosek być częściowo lub całkowicie zwolnieni z tej opłaty, jeżeli:
1)
ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu, ośrodku wsparcia lub w zakładzie opiekuńczym,
2)
występują uzasadnione okoliczności, a zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć w rodzinie, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,
3)
małżonkowie utrzymują się z jednego świadczenia, a jedno z nich kierowane jest lub przebywa w domu,
4)
osoby spokrewnione utrzymują się z jednego świadczenia, a jedna z nich kierowana jest lub przebywa w domu.
2.
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić również w przypadku, gdy osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt w domu jest w ciąży lub samotnie wychowuje dzieci.
3.
Mieszkańca domu podejmującego pracę ze wskazań terapeutyczno-rehabilitacyjnych lub uczestniczącego w warsztatach terapii zajęciowej zwalnia się częściowo z opłaty za pobyt w domu poprzez pomniejszenie dochodu stanowiącego podstawę ustalenia opłaty o kwotę otrzymywaną w warsztacie terapii zajęciowej lub o wynagrodzenie uzyskane za tę pracę.
4.
Decyzję o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z opłaty za pobyt w domu wydaje się na okres nie dłuższy niż 1 rok.
§  3.
1.
Osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty za pobyt w domu wpłacają tę opłatę na konto lub do kasy domu do 15 dnia każdego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Opłatę za pobyt w domu potrąca:
1)
z emerytury lub renty - właściwy organ emerytalno-rentowy, zgodnie z odrębnymi przepisami,
2)
z zasiłku stałego wyrównawczego lub renty socjalnej - ośrodek pomocy społecznej, który dokonuje wypłaty tego zasiłku lub renty socjalnej.
3.
Osobom nowo przyjętym do domu do końca roku kalendarzowego świadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 2, wypłaca ośrodek pomocy społecznej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby, po dokonaniu potrąceń.
§  4.
1.
Opłatę za pobyt w domu, ponoszoną przez rodzinę lub przedstawicieli ustawowych, ustala się ponownie po upływie roku.
2.
Przed ustaleniem opłaty, o której mowa w ust. 1, ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny lub przedstawicieli ustawowych mieszkańca domu przeprowadza wywiad środowiskowy (rodzinny), chyba że przed przeprowadzeniem wywiadu rodzina lub przedstawiciele ustawowi poinformowali o zmianie swojej sytuacji osobistej lub materialnej.
§  5.
1.
Nie pobiera się opłaty za pobyt w domu:
1)
w całości za dni nieobecności mieszkańca w domu w wymiarze nie przekraczającym:
a)
30 dni w roku kalendarzowym,
b)
90 dni w roku kalendarzowym, jeśli jest on osobą niepełnoletnią z zaburzeniami psychicznymi i przebywał w domu rodzinnym,
2)
w części poniesionej na środki żywności, za dni nieobecności mieszkańca w domu w wymiarze przekraczającym 30 dni, a nie przekraczającym 60 dni w roku kalendarzowym.
2.
W przypadku gdy opłatę za pobyt w domu pobrano, jej zwrot za dni nieobecności, o których mowa w ust. 1, następuje pod warunkiem pisemnego poinformowania dyrektora domu przez mieszkańca domu lub jego przedstawiciela ustawowego o nieobecności co najmniej na 3 dni wcześniej, chyba że powiadomienie to było niemożliwe z powodów losowych, a fakt ten został udowodniony.
§  6.
Zwrot opłaty za pobyt w domu przysługujący z powodu nieobecności, o której mowa w § 5, następuje z rachunku dochodów jednostki budżetowej lub rachunku bieżącego zakładu budżetowego jako kwota nienależnie pobrana, w wysokości stanowiącej:
1)
iloczyn liczby dni nieobecności mieszkańca i 1/30 wniesionej za ten okres opłaty za pobyt w domu - w przypadkach, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1,
2)
iloczyn liczby dni, w których mieszkaniec był nieobecny, i kwoty odpowiadającej dziennym wydatkom poniesionym na środki żywności na jedną osobę w okresie nieobecności mieszkańca - w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2.
§  7.
1.
Do kosztu utrzymania mieszkańca w domu wlicza się wydatki na:
1)
wynagrodzenia pracowników wraz z pochodnymi, z wyjątkiem wynagrodzeń nauczycieli i pedagogów oraz lekarzy i pielęgniarek,
2)
środki żywności,
3)
leki, według odpłatności zgodnej z uprawnieniami mieszkańca,
4)
energię elektryczną, gazową i cieplną,
5)
materiały i wyposażenie, z wyłączeniem materiałów użytych do remontów lub w celu uruchomienia nowych miejsc,
6)
usługi materialne, z wyłączeniem remontów,
7)
usługi niematerialne,
8)
inne wydatki bieżące.
2.
Miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu w danym roku kalendarzowym ustala wojewoda na wniosek dyrektora domu, na podstawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w ubiegłym roku kalendarzowym, pomnożonego przez planowany w ustawie budżetowej na dany rok wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
3.
Miesięczny koszt utrzymania, o którym mowa w ust. 2, ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie później niż do dnia 31 marca danego roku.
§  8.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1997.44.278

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowe zasady ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, zwalnianie z tych opłat, tryb i sposób ich pobierania oraz ustalanie kosztów utrzymania w domach pomocy społecznej.
Data aktu: 23/04/1997
Data ogłoszenia: 12/05/1997
Data wejścia w życie: 27/05/1997