Nadzwyczajne uprawnienia i upoważnienia Rady Ministrów.

USTAWA
z dnia 11 maja 1988 r.
o nadzwyczajnych uprawnieniach i upoważnieniach dla Rady Ministrów.

W celu ochrony warunków życia i pracy obywateli; kierując się koniecznością skutecznego przeciwdziałania czynnikom hamującym wprowadzenie reformy gospodarczej, nadmiernemu wzrostowi cen i innym zjawiskom inflacyjnym, a także w celu zapewnienia właściwego związku między poziomem płac i wydajnością pracy; mając na względzie potrzebę stworzenia sprzyjających warunków wdrażania reform społeczno-gospodarczych, a zwłaszcza:
– pełnej realizacji programu drugiego etapu reformy gospodarczej,

– przywrócenia równowagi gospodarczej, w tym wzrostu produkcji rynkowej,

– przyspieszenia restrukturyzacji gospodarki,

– przyspieszenia przeglądu struktur organizacyjnych i atestacji stanowisk pracy,

– rozwoju inicjatyw gospodarczych, sprzyjania konkurencji i zapobiegania praktykom monopolistycznym,

– zwiększenia skuteczności mechanizmów ekonomicznych,

stanowi się co następuje:

Art.  1.

Upoważnia się Radę Ministrów do:

1)
nakładania na przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne, a także organizacje spółdzielcze, obowiązku przyspieszenia zmiany wewnętrznego systemu zarządzania, uproszczenia struktur organizacyjnych i racjonalizacji zatrudnienia, eliminacji przerostów administracyjnych, w tym zmniejszenia stanu zatrudnienia, oraz określania warunków realizacji tego obowiązku,
2)
zarządzania oraz określania szczególnych warunków
a)
podziału przedsiębiorstwa państwowego dla przyspieszenia procesów demonopolizacyjnych i rozwoju konkurencji,
b)
łączenia przedsiębiorstw państwowych dla lepszego wykorzystania majątku trwałego oraz zwiększenia konkurencyjności w skali międzynarodowej,
c)
likwidacji przedsiębiorstwa państwowego w celu poprawy efektywności gospodarki,
3)
zmiany organu założycielskiego przedsiębiorstwa państwowego w celu przyspieszenia procesów decentralizacyjnych w zarządzaniu gospodarką narodową,
4)
określania przyspieszonego trybu postępowania w sprawie poprawy gospodarki, a także określania szczególnego, przyspieszonego postępowania upadłościowego w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego,
5)
odwoływania lub zawieszania w czynnościach dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, a także kierownika innej jednostki organizacyjnej, w przypadku naruszania dyscypliny w kształtowaniu prawidłowych relacji ekonomicznych, w oparciu o obiektywne kryteria ich oceny, a zwłaszcza uwzględniające efektywność i zgodność działania kierowanych przez nich jednostek z zasadami reformy gospodarczej,
6)
zawieszania w czynnościach kierownika spółdzielni; przepis pkt 5 stosuje się odpowiednio,
7)
wprowadzania, w celu równoważenia rynku inwestycyjnego i zaopatrzeniowego, zakazu wydatkowania środków:
a)
z funduszów celowych, z wyłączeniem środków pochodzących ze źródeł społecznych,
b)
z określonych funduszów tworzonych w przedsiębiorstwach państwowych lub innych jednostkach gospodarczych, organizacjach spółdzielczych i społecznych, z wyłączeniem zakładowego funduszu socjalnego i mieszkaniowego,
c)
na konkretne cele, w tym na podejmowanie określonych rodzajów inwestycji przez jednostki gospodarcze, zwłaszcza wznoszenie budynków administracyjnych i innych obiektów kubaturowych,
8)
zawieszania lub okresowej zmiany zasad:
a)
ustalania cen, marż, opłat i podatków,
b)
kształtowania środków na wynagrodzenia z uwzględnieniem czynników propodażowych

w celu zapobiegania nieuzasadnionemu wzrostowi cen i płac oraz wsparcie działań na rzecz równowagi pieniężno-rynkowej.

Art.  2.

Rada Ministrów może:

1)
przedłużać okres zamrożenia cen, określony w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach (Dz. U. z 1987 r. Nr 8, poz. 52), i na ten okres wprowadzać zakaz podwyższania wynagrodzeń za pracę,
2)
ustalać zakres i zasady zamrażana cen, a także zakazu podwyższania wynagrodzeń za pracę, przy uwzględnieniu wymogów związanych z równoważeniem rynku oraz motywacyjnej funkcji wynagrodzeń.
Art.  3.

W celu poprawy równowagi ekonomicznej oraz relacji cen i dochodów Rada Ministrów może ustanawiać podatki stabilizacyjne od osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych.

Art.  4.
1.
W celu stworzenia warunków szybkiego i skutecznego działania Rady Ministrów, przy wykonywaniu uprawnień i upoważnień w zakresie wynikającym z art. 1-3 niniejszej ustawy, nie stosuje się:
1)
warunków, zasad i trybu, określonych w przepisach odpowiednich ustaw i aktów wydanych na ich podstawie,
2)
przepisów o trybie podejmowania decyzji i normatywnych aktów prawnych.
2.
Przy wykonywaniu upoważnień określonych w art. 1 pkt 5 i 6 należy zasięgać opinii właściwych organów samorządu.
Art.  5.

Rada Ministrów może powierzać Prezesowi Rady Ministrów wykonywanie uprawnień i upoważnień, o których mowa w niniejszej ustawie.

Art.  6.

W sprawach wynikających z realizacji uprawnień i upoważnień określonych w niniejszej ustawie nie mogą być prowadzone spory zbiorowe, chyba że wszczęcie sporu zbiorowego uzyska poparcie Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych po uprzedniej konsultacji z właściwymi ogólnokrajowymi organizacjami związkowymi albo poparcie Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.

Art.  7.

Rada Ministrów będzie przedstawiać Sejmowi, nie rzadziej niż co 3 miesiące, sprawozdania o wykonywaniu przyznanych jej uprawnień i upoważnień, z uwzględnieniem osiągniętych efektów.

Art.  8.

Postępowanie w sprawach prowadzonych w trybie i na zasadach określonych na mocy niniejszej ustawy, nie zakończone w okresie jej obowiązywania, podlega zakończeniu w tym trybie i na tych zasadach.

Art.  9.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i obowiązuje do dnia 31 grudnia 1988 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1988.13.98

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Nadzwyczajne uprawnienia i upoważnienia Rady Ministrów.
Data aktu: 11/05/1988
Data ogłoszenia: 12/05/1988
Data wejścia w życie: 12/05/1988