Zasady i tryb granicznej i pocztowej kontroli dewizowej.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 25 lutego 1984 r.
w sprawie zasad i trybu granicznej i pocztowej kontroli dewizowej.

Na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 listopada 1983 r. - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 63, poz. 288) zarządza się, co następuje:
§  1.
Urzędy celne oraz organy Wojsk Ochrony Pogranicza wykonują graniczną kontrolę dewizową według zasad i w trybie kontroli celnej, ze zmianami określonymi w rozporządzeniu.
§  2.
1.
Uprawnienie do wywozu, przywozu lub przewozu wartości dewizowych powinno być udokumentowane:
1)
książeczką walutową,
2)
zaświadczeniem Narodowego Banku Polskiego, Banku Handlowego w Warszawie S.A. lub Banku Polska Kasa Opieki S.A., stwierdzającym uprawnienie do wywozu, przywozu lub przewozu określonych wartości dewizowych albo odpowiednią adnotacją banku dewizowego na dokumencie uprawniającym do przekroczenia granicy,
3)
zaświadczeniem wywozu, wystawionym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, stwierdzającym, że osoba wymieniona w tym zaświadczeniu jest uprawniona do wywozu pieniędzy zagranicznych wymienionych w zaświadczeniu,
4)
pisemnym zgłoszeniem przez osobę krajową przywozu wartości dewizowych do kraju, potwierdzonym przez urząd celny - w razie powrotnego wywozu ich przez tę osobę udającą się za granicę dla kontynuowania tam czasowego pobytu,
5)
pisemnym zgłoszeniem przywozu wartości dewizowych przez osobę zagraniczną, potwierdzonym przez urząd celny - w razie powrotnego wywozu ich za granicę,
6)
dokumentem stwierdzającym nabycie przez obywatela państwa członkowskiego Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) pieniędzy polskich w instytucji uprawnionej w tym państwie do ich sprzedaży na warunkach ustalonych w porozumieniu między centralnymi bankami tych państw,
7)
innym dokumentem, od którego posiadania stosownie do warunków przewidzianych w ogólnym zezwoleniu dewizowym jest uzależniony wywóz, przywóz lub przewóz określonych wartości dewizowych.
1a. 1
Udokumentowanie uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, nie jest wymagane w wypadkach:
1)
wywozu, przywozu lub przewozu przez osobę zagraniczną - obywatela państwa członkowskiego RWPG pieniędzy polskich w kwocie nie przekraczającej równowartości trzydziestu rubli,
2)
wywozu przez osobę krajową wartości dewizowych, będących prawnymi środkami płatniczymi w państwach członkowskich RWPG, w kwocie nie przekraczającej trzydziestu rubli lub ich równowartości,
3) 2
wywozu przez osobę krajową wartości dewizowych, będących prawnymi środkami płatniczymi w państwach innych niż państwa członkowskie RWPG, w kwocie nie przekraczającej pięciuset dolarów USA lub ich równowartości.
2.
Powrotny przywóz pieniędzy polskich przez osobę, która po wyjeździe na pobyt czasowy za granicę pozostała tam na pobyt stały, a następnie przybywa do kraju - może nastąpić w granicach kwot dozwolonych do wywozu na podstawie oświadczenia tej osoby o wysokości kwoty wywiezionej oraz zaświadczenia polskiego urzędu konsularnego stwierdzającego zmianę paszportu na polski paszport konsularny lub na paszport obcego państwa.
§  3.
Uprawnienie do wywozu lub przywozu na statku wartości dewizowych albo do wniesienia ich na obcy statek powinno być stwierdzone następującym dokumentem:
1)
w razie powrotnego wywozu za granicę wartości dewizowych znajdujących się w kasie polskiego statku - dowodem pisemnego zgłoszenia przez kapitana statku przywozu tych wartości, z adnotacją urzędu celnego o ich przywozie,
2)
w razie przywozu pieniędzy polskich zdeponowanych w kasie polskiego statku - dowodem pisemnego zgłoszenia wywozu tych pieniędzy, z adnotacją urzędu celnego o ich wywozie,
3)
w razie wnoszenia pieniędzy polskich na obcy statek tytułem zaliczki kapitańskiej - dokumentem wystawionym przez przedsiębiorstwo wypłacające zaliczkę i rozliczające ją z kapitanem statku, jeżeli przedsiębiorstwo dokonuje tych czynności na podstawie ogólnego zezwolenia dewizowego, a w braku takiego zezwolenia - indywidualnym zezwoleniem dewizowym; w razie zaś wynoszenia ze statku pieniędzy pozostałych kapitanowi z takiej zaliczki - dokumentem wystawionym przez to przedsiębiorstwo, zaopatrzonym w adnotację kapitana statku o wysokości pozostałej kwoty,
4)
w razie wynoszenia pieniędzy polskich otrzymanych na obcym statku z zaliczki kapitańskiej - pisemnym zgłoszeniem wynoszenia, zaopatrzonym w adnotację kapitana statku o wysokości wypłaconej kwoty,
5)
w innych wypadkach - indywidualnym zezwoleniem dewizowym lub dokumentem, od którego posiadania stosownie do ogólnego zezwolenia dewizowego jest uzależniony wywóz określonych wartości dewizowych lub wniesienie ich na obcy statek.
§  4.
1.
Zgłoszeniu urzędowi celnemu w formie pisemnej podlega przywóz przez osobę zagraniczną wartości dewizowych z zagranicy.
2. 3
Nie jest wymagane zgłoszenie w formie pisemnej przywozu pieniędzy polskich nabytych w instytucji uprawnionej do ich sprzedaży w państwie członkowskim RWPG przez obywatela tego państwa w nim zamieszkałego, jak również przywozu przez tę osobę pieniędzy polskich w kwocie nie przekraczającej równowartości trzydziestu rubli.
3.
Obowiązek zgłoszenia pisemnego nie dotyczy dowodów oszczędnościowych i czeków wystawionych za granicą na imię osoby przywożącej oraz czeków podróżniczych podpisanych przez tę osobę.
4.
Zgłoszenie w formie pisemnej przywozu wartości dewizowych może być dokonane przez osobę krajową:
1)
zatrudnioną za granicą albo odbywającą za granicą staż naukowy lub szkoleniowy w celu powrotnego wywozu ich za granicę,
2)
zainteresowaną w uzyskaniu potwierdzenia przywozu przez urząd celny.
5.
Zgłoszenie urzędowi celnemu wywozu wartości dewizowych za granicę następuje ustnie. Ustnemu zgłoszeniu podlega również przywóz wartości dewizowych z zagranicy w wypadkach innych niż wymienione w ust. 1, 3 i 4.
§  5.
1.
Urząd celny potwierdza pisemne zgłoszenie przywozu wartości dewizowych.
2.
Potwierdzenie pisemnego zgłoszenia przywozu wartości dewizowych następuje przez odciśnięcie pieczęci urzędu celnego na zgłoszeniu i zamieszczenie podpisu pracownika kontrolującego. W razie zgłoszenia przywozu wartości dewizowych w celu powrotnego ich wywozu za granicę w okresie zatrudnienia albo stażu naukowego lub szkoleniowego za granicą, urząd celny zamieszcza w zgłoszeniu adnotację "przerwa pobytu".
3.
Urząd celny może odstąpić od potwierdzenia zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, jeżeli stosownie do przepisów dewizowych potwierdza wywóz, przywóz lub przewóz wartości dewizowych na innym dokumencie albo uznaje adnotacje kontrolne organów celnych państw obcych.
4.
Dokumenty zawierające indywidualne zezwolenie dewizowe lub stwierdzające zezwolenie na wywóz lub przywóz wartości dewizowych oraz określone w § 3 pkt 3-5 urząd celny oznacza odpowiednią adnotacją "wywieziono" lub "przywieziono" i potwierdza w sposób określony w ust. 2.
§  6.
1.
Urząd celny dopuszcza powrotny wywóz za granicę wartości dewizowych i powrotny przywóz do kraju pieniędzy polskich po stwierdzeniu, że wartości te są wywożone powrotnie w tej samej walucie lub pochodzą z udokumentowanej zwrotnej wymiany na inną walutę i w ilości nie większej niż poprzednio przywieziona, zmniejszonej o kwotę obowiązkowej wymiany na koszty pobytu w kraju, a pieniądze polskie powrotnie przywożone do kraju nie przekraczają kwoty dozwolonej do wywozu.
2.
Urząd celny może również, na zasadach i w trybie określonym przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, dopuścić powrotny wywóz za granicę wartości dewizowych, jeżeli ich przywóz do kraju został uprawdopodobniony.
3.
Urząd celny dopuszcza do wywozu przez osobę zagraniczną dowody oszczędnościowe i czeki, o których mowa w § 4 ust. 3, mimo braku potwierdzenia ich przywozu.
§  7.
Przepisy § 2 i § 4-6 stosuje się odpowiednio również przy przewozie tranzytem wartości dewizowych, z tym że urząd celny może żądać przedstawienia do kontroli wartości dewizowych przy wjeździe do kraju osoby przejeżdżającej tranzytem przez polski obszar celny.
§  8.
Wywóz i przywóz wartości dewizowych przechowywanych w kasie polskiego statku, jak również w kasie obcego statku zawijającego do stoczni polskiej w celu naprawy lub remontu albo opuszczającego stocznię po naprawie lub remoncie, powinien być zgłoszony urzędowi celnemu na formularzu według wzoru ustalonego przez Główny Urząd Ceł.
§  9. 4
Wysyłane za granicę i nadsyłane z zagranicy paczki pocztowe zwykłe lub z podaną wartością, przesyłki listowe zwykłe i polecone oraz listy z podaną wartością, zwane dalej "przesyłkami pocztowymi", podlegają kontroli dewizowej; nie podlegają kontroli dewizowej przesyłki pocztowe, których nadawcą lub odbiorcą jest polski bank dewizowy.
§  10.
1.
Organy administracji celnej wykonują kontrolę dewizową przesyłek pocztowych według zasad i w trybie kontroli celnej, ze zmianami wynikającymi z rozporządzenia.
2.
Organy administracji pocztowej wykonują kontrolę dewizową przesyłek pocztowych nadawanych za granicą, według zasad i w trybie przewidzianych w § 11-16.
§  11.
1.
Wysłanie za granicę wartości dewizowych w przesyłce pocztowej na podstawie indywidualnego zezwolenia dewizowego może nastąpić w formie nadania jej w stanie otwartym i za okazaniem pracownikowi pocztowemu przyjmującemu przesyłkę wysyłanych wartości oraz zezwolenia dewizowego.
2.
Banki wymienione w § 9 mogą wysyłać za granicę wartości dewizowe w przesyłkach nadawanych na poczcie w stanie zamkniętym, ewidencjonowane w oddzielnej książce nadawczej.
§  12.
1.
Przy nadawaniu do wysłania pocztą za granicę listu poleconego albo listu lub paczki z podaną wartością, zawierających wartości dewizowe objęte indywidualnym zezwoleniem dewizowym na wywóz pocztą, pracownik pocztowy przyjmujący przesyłkę stwierdza tożsamość osoby zgłaszającej się w celu nadania przesyłki i odnotowuje w księdze przyjęć przesyłek jej imię i nazwisko oraz nazwę dokumentu tożsamości, nazwę instytucji, która dokument wystawiła, a także numer i datę jego wystawienia. W księdze przyjęć odnotowuje się również adres nadawcy umieszczonego na przesyłce, jeżeli nadawcą jest inna osoba niż osoba zgłaszająca nadanie przesyłki.
2.
Pracownik pocztowy jest obowiązany uzyskać informację od osoby nadającej list polecony albo list lub paczkę z podaną wartością, czy przesyłka nie zawiera także innych wartości dewizowych poza wartościami skontrolowanymi.
3.
Opakowania i zamknięcia przesyłki zawierającej wysyłane wartości dokonuje nadawca w obecności pracownika pocztowego przyjmującego przesyłkę.
§  13.
Pracownik pocztowy odnotowuje na indywidualnym zezwoleniu dewizowym rodzaj i cechy przesyłki, a także zamieszcza adnotację o treści informacji, o której mowa w § 12 ust. 2, oraz potwierdza to swoim podpisem i odciśnięciem datownika; placówka pocztowa przesyła zezwolenie dewizowe organowi celnemu właściwemu do przeprowadzania kontroli dewizowej przesyłek wysyłanych za granicę.
§  14.
Przepisy § 12 ust. 1 i 3 oraz § 13 nie dotyczą listów poleconych oraz listów i paczek z podaną wartością, wysyłanych za granicę przez banki dewizowe z zachowaniem przepisu § 11 ust. 2; przesyłki te powinny być jednak opatrzone na stronie adresowej odciskiem stempla: "wolne od kontroli dewizowej".
§  15.
1.
Pocztowe urzędy wymiany powinny wskazywać właściwemu urzędowi celnemu przesyłki nasuwające przypuszczenie, że zawierają wartości dewizowe objęte dewizowymi ograniczeniami wywozu.
2.
Jeżeli w przesyłce nadanej do wysłania za granicę zostaną ujawnione wartości dewizowe umieszczone w sposób nie wskazujący na zamiar ich ukrycia przez nadawcę, w szczególności w razie wymienienia ich w dokumentach przewozowych lub deklaracjach celnych, urząd celny powinien zażądać od nadawcy dostarczenia zezwolenia dewizowego.
3.
Wykorzystane zezwolenie dewizowe urząd celny zwraca instytucji wystawiającej.
§  16.
1.
Jeżeli wartości dewizowe określone w zezwoleniu dewizowym są wysyłane za granicę częściowo, pracownik pocztowy dokonujący kontroli dewizowej odnotowuje każdorazowo na zezwoleniu rodzaj i kwotę wysyłanych wartości oraz umieszcza odcisk datownika i swój podpis; zezwolenie dewizowe pozostaje w urzędzie pocztowym.
2.
Wykorzystywane częściowo zezwolenie dewizowe organ kontrolujący zwraca instytucji wystawiającej je po całkowitym wykorzystaniu przed upływem terminu ważności, a gdy całkowite wykorzystanie w tym terminie nie nastąpiło - z upływem terminu ważności.
§  17.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 31 marca 1984 r.
1 § 2 ust. 1a dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 września 1988 r. (Dz.U.88.35.277) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 12 października 1988 r.
2 § 2 ust. 1a pkt 3 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 25 listopada 1988 r. (Dz.U.88.38.302) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 grudnia 1988 r.
3 § 4 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 września 1988 r. (Dz.U.88.35.277) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 12 października 1988 r.
4 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 28 września 1988 r. (Dz.U.88.35.277) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 12 października 1988 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1984.15.71

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady i tryb granicznej i pocztowej kontroli dewizowej.
Data aktu: 25/02/1984
Data ogłoszenia: 17/03/1984
Data wejścia w życie: 31/03/1984