Szczegółowy zakres działania inspekcji cen, jej organizacji wewnętrznej oraz zasad i trybu postępowania przy przeprowadzaniu kontroli cen.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA DO SPRAW CEN
z dnia 30 lipca 1982 r.
w sprawie szczegółowego zakresu działania inspekcji cen, jej organizacji wewnętrznej oraz zasad i trybu postępowania przy przeprowadzaniu kontroli cen.

Na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o utworzeniu urzędu Ministra do Spraw Cen (Dz. U. Nr 7, poz. 53) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Zakres działania.

§  1.
1.
Do zakresu działania Inspekcji Cen w Urzędzie Cen oraz okręgowych inspekcji cen w okręgowych urzędach cen, zwanych dalej "inspekcją cen", należy:
1)
kontrola prawidłowości:
a)
sporządzania wniosków o ustalenie cen urzędowych, marż handlowych urzędowych i stawek zysku,
b)
kalkulacji kosztów sporządzanych na potrzeby ustalania cen i marż handlowych,
c)
wliczania zysku, podatku obrotowego i marż handlowych do cen urzędowych i regulowanych,
d)
przestrzegania zasad ustalania cen regulowanych,
2)
analiza i kontrola poziomu cen umownych oraz kosztów i rentowności wyrobów i usług, na które ustalane są te ceny,
3)
sprawdzanie prawidłowości stosowania cen oraz ich uwidaczniania w jednostkach handlowych i usługowych,
4)
sprawdzanie zgodności ceny z poziomem jakości, ustalanym w normach, warunkach technicznych i innych dokumentach, bądź z receptą lub wzorcem służącym za podstawę ustalenia ceny,
5)
sporządzanie okresowych ocen o stanie dyscypliny ustalania i pobierania cen przez sprzedawców wyrobów i usług,
6)
inicjowanie podejmowania kontroli cen przez inne organy kontroli i lustracji spółdzielczej,
7)
prowadzenie instruktażu i szkolenia w zakresie zasad i metod prowadzenia kontroli cen.
2.
Inspekcja Cen w Urzędzie Cen koordynuje działalność kontrolną okręgowych inspekcji cen w okręgowych urzędach cen oraz udziela im instruktażu.
§  2.
Inspekcja cen przeprowadza kontrolę cen:
1)
w przedsiębiorstwach państwowych oraz w innych państwowych jednostkach gospodarczych, z wyjątkiem jednostek gospodarczych podległych Ministrom Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych,
2)
w spółdzielniach i ich związkach,
3)
w organizacjach społecznych,
4)
w jednostkach gospodarki nie uspołecznionej oraz na targowiskach.
§  3.
1.
Przy wykonywaniu zadań określonych w § 1 i 2 inspekcja cen współpracuje z organami kontroli finansowej, terenowymi organami administracji państwowej oraz kontrolą społeczną, a także z innymi organizacjami działającymi na rzecz ochrony interesów ludności.
2.
W szczególności inspekcja cen współdziała z Państwową Inspekcją Handlową w zakresie kontroli stosowania cen w handlu, usługach i gastronomii oraz z Polskim Komitetem Normalizacji, Miar i Jakości w zakresie kontroli jakości wyrobów.

Rozdział  2

Organizacja wewnętrzna.

§  4.
1.
Inspekcją Cen w Urzędzie Cen kieruje Główny Inspektor Cen, a okręgowymi inspekcjami cen w okręgowych urzędach cen - okręgowi inspektorzy cen.
2.
Główny Inspektor Cen kieruje Inspekcją Cen przy pomocy zastępców.
3.
Głównego Inspektora Cen i jego zastępców oraz okręgowych inspektorów cen powołuje i odwołuje Minister do Spraw Cen.
§  5.
1.
W skład Inspekcji Cen w Urzędzie Cen wchodzą wydziały.
2.
Główny Inspektor Cen może dla wykonania doraźnych zadań tworzyć zespoły robocze, złożone z pracowników różnych wydziałów.
3.
Szczegółową organizację wewnętrzną Inspekcji Cen w Urzędzie Cen i zakres zadań komórek organizacyjnych określi regulamin wewnętrzny wydany przez Głównego Inspektora Cen.
§  6.
1.
W skład okręgowych inspekcji cen w okręgowych urzędach cen wchodzą zespoły lub wieloosobowe stanowiska pracy, jeżeli nie zachodzi potrzeba powołania zespołów.
2.
Utworzenie zespołów i wieloosobowych stanowisk pracy (ust. 1) wymaga zgody Ministra do Spraw Cen.
3.
Okręgowi inspektorzy cen mogą dla wykonania doraźnych zadań tworzyć zespoły robocze, złożone z pracowników różnych zespołów lub wieloosobowych stanowisk pracy.
4.
Szczegółową organizację wewnętrzną i zakres zadań komórek organizacyjnych okręgowych inspekcji cen w okręgowych urzędach cen określają regulaminy wewnętrzne dla okręgowych urzędów cen, wydane przez dyrektorów tych urzędów.

Rozdział  3

Zasady i tryb postępowania.

§  7.
1.
Inspekcja cen prowadzi działalność w zakresie kontroli cen na podstawie rocznego planu pracy, zatwierdzonego przez Ministra do Spraw Cen.
2.
Inspekcja cen opracowuje szczegółowe kwartalne plany kontroli uwzględniające:
1)
kontrole przewidziane w rocznym planie pracy, o którym mowa w ust. 1,
2)
kontrole wynikające z doraźnych potrzeb inspekcji cen, wniosków władz centralnych i terenowych oraz sygnałów i skarg ludności.
3.
W uzasadnionych wypadkach inspekcja cen może przeprowadzać kontrole nie uwzględnione w planie kontroli.
§  8.
1.
Podstawę do przeprowadzania kontroli stanowi legitymacja służbowa wraz z imiennym upoważnieniem, zaopatrzonym w pieczęć urzędową i podpisanym odpowiednio przez Głównego Inspektora Cen lub dyrektora okręgowego urzędu cen bądź okręgowego inspektora cen.
2.
Inspektor może bez dodatkowego upoważnienia zasięgać, w zakresie przeprowadzanej kontroli, informacji w innych urzędach, instytucjach i przedsiębiorstwach.
3.
Do przeprowadzenia kontroli spraw i dokumentów zakwalifikowanych jako tajne konieczne jest oddzielne upoważnienie.
4.
Główny Inspektor Cen i jego zastępcy oraz okręgowy inspektor cen upoważnieni są do przeprowadzania inspekcji lub kontroli na podstawie legitymacji służbowej.
§  9.
1.
Kontrola powinna być dokonywana w dniach i godzinach pracy obowiązujących w kontrolowanej jednostce.
2.
W uzasadnionych wypadkach kontrolę można przeprowadzić w innych godzinach, jak również w dni ustawowo wolne od pracy.
§  10.
Kierownik badanej jednostki jest obowiązany zapewnić warunki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia kontroli, a zwłaszcza udostępnić inspektorowi materiały i dokumenty dotyczące zakresu kontroli, umożliwić wstęp do pomieszczeń, a także zlecić podległym pracownikom udzielenie niezbędnych wyjaśnień i informacji.
§  11.
W toku kontroli inspektor upoważniony jest do:
1)
badania ksiąg i dokumentów,
2)
żądania ustnych i pisemnych wyjaśnień,
3)
dokonywania oględzin i pomiarów procesu produkcyjnego w zakresie związanym z przeprowadzaną kontrolą,
4)
zabezpieczenia towarów, dowodów i dokumentów w wypadkach określonych w § 13,
5)
żądania od jednostek kontrolowanych danych obrazujących kształtowanie się cen, kosztów i rentowności (w zakresie nie wynikającym ze sprawozdań statystycznych), jak też kalkulacji kosztów wybranych wyrobów lub usług.
§  12.
1.
Inspektor może sporządzać odpisy, fotokopie lub wyciągi z dokumentów, jak również zestawienia i obliczenia na podstawie dokumentów.
2.
Zgodność odpisów i wyciągów z dokumentów poświadcza kierownik komórki organizacyjnej, w której dokument się znajduje, lub osoba przez niego upoważniona, a zgodność odpisów, wyciągów, zestawień i obliczeń sporządzonych na podstawie dokumentów księgowości - główny księgowy lub osoba przez niego upoważniona.
§  13.
1.
Dokumenty, towary i inne przedmioty związane z przeprowadzoną kontrolą mogą być zabezpieczone przez kontrolującego, jeżeli jest to niezbędne do wykonania zadań kontrolnych. Kontrolujący obowiązany jest również zabezpieczyć wszelkie dokumenty stanowiące dowody przestępstwa.
2.
Zabezpieczenie dokumentów i innych przedmiotów, poza towarami szybko psującymi się, może trwać do czasu, jaki jest niezbędny do wykonania czynności mających na celu ustalenie i wyjaśnienie okoliczności sprawy będącej przedmiotem kontroli.
3.
Zabezpieczenie, o którym mowa w ust. 1 i 2, polega na:
1)
oddaniu za pokwitowaniem dokumentów i innych przedmiotów pod dozór kierownikowi lub wskazanej przez niego osobie w kontrolowanej jednostce; przekazane do przechowania dowody powinny być zabezpieczone w sposób gwarantujący ich nienaruszalność (np. umieszczone w odpowiednim schowku, opieczętowanej kopercie),
2)
zabraniu dowodów za pokwitowaniem do komórki organizacyjnej inspekcji cen.
4.
Inspektor może na zabezpieczonych dokumentach i przedmiotach umieścić swoją parafę w sposób nie pozbawiający pierwotnych cech zabezpieczonych rzeczy.
§  14.
1.
Jeżeli kontrola określonego zagadnienia wymaga opinii opartej na wiadomościach specjalnych, Główny Inspektor Cen, dyrektor okręgowego urzędu cen lub okręgowy inspektor cen powołuje biegłego albo zleca wykonanie badania i wydanie opinii wyspecjalizowanej jednostce.
2.
Biegły lub wyspecjalizowana jednostka wykonuje zlecone czynności na podstawie udzielonego upoważnienia.
3.
Biegły lub wyspecjalizowana jednostka sporządza protokół wykonanych czynności oraz wydaje opinię albo wydaje tylko opinię w zależności od potrzeb.
§  15.
1.
Po zakończeniu czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli.
2.
Protokół kontroli podpisuje inspektor i kierownik badanej jednostki lub osoba przez niego upoważniona.
3.
Jeżeli kierownik jednostki kontrolowanej zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do konkretnych faktów, ujętych w protokole kontroli, inspektor jest obowiązany dodatkowo zbadać te fakty i uzupełnić protokół.
4.
Jeżeli kierownik kontrolowanej jednostki odmówił podpisania protokołu, powinien on pisemnie wyjaśnić przyczyny odmowy.
5.
Odmowa podpisania protokołu kontroli przez kierownika kontrolowanej jednostki nie stanowi przeszkody do podpisania protokołu przez inspektora i prowadzenia czynności pokontrolnych.
6.
Kierownik kontrolowanej jednostki może przy podpisaniu protokołu lub w ciągu 7 dni od daty podpisania złożyć na piśmie wyjaśnienia w sprawie stwierdzonych w protokole faktów uchybień i naruszeń oraz przyczyn ich powstania.
7.
Jeden egzemplarz protokołu pozostawia się w badanej jednostce.
§  16.
1.
Na podstawie ustaleń, dokonanych w toku kontroli, inspekcja cen kieruje do właściwych jednostek wystąpienia pokontrolne, zawierające zalecenia i wnioski zmierzające do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz wnioski o wyciągnięcie konsekwencji służbowych lub dyscyplinarnych wobec winnych naruszeń obowiązujących przepisów w sprawach cen.
2.
Wystąpienia pokontrolne, o których mowa w ust. 1, kierują odpowiednio Główny Inspektor Cen, dyrektor okręgowego urzędu cen lub okręgowy inspektor cen.
§  17.
Jednostka, którą powiadomiono o stwierdzonych nieprawidłowościach, obowiązana jest niezwłocznie lub w wyznaczonym terminie usunąć stwierdzone nieprawidłowości, informując o tym inspekcję cen, lub zawiadomić ją o przeszkodach w wykonaniu zaleceń i wniosków.
§  18.
1.
Na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli Główny Inspektor Cen lub dyrektor okręgowego urzędu cen może wystąpić do Ministra do Spraw Cen z wnioskiem o wprowadzenie obowiązku stosowania przez badaną jednostkę zamiast cen umownych cen regulowanych, a także o zastosowanie innych obostrzeń w zakresie ustalania i stosowania cen i marż handlowych.
2.
Główny Inspektor Cen występuje do właściwego organu założycielskiego o zastosowanie sankcji służbowych wobec kierownika jednostki gospodarczej, w której sporządzono kalkulacje lub wnioski o ustalenie cen bądź marż urzędowych albo ustalono ceny lub marże z rażącym naruszeniem obowiązujących zasad lub naruszeniem interesu społecznego.

Rozdział  4

Przepis końcowy.

§  19.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1982.24.176

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowy zakres działania inspekcji cen, jej organizacji wewnętrznej oraz zasad i trybu postępowania przy przeprowadzaniu kontroli cen.
Data aktu: 30/07/1982
Data ogłoszenia: 19/08/1982
Data wejścia w życie: 19/08/1982