Niemiecka Republika Demokratyczna-Polska. Umowa o współpracy kulturalnej i naukowej. Berlin.1980.06.05.

UMOWA
między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej o współpracy kulturalnej i naukowej,
podpisana w Berlinie dnia 5 czerwca 1980 r.

W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

RADA PAŃSTWA

POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

podaje do powszechnej wiadomości:

W dniu 5 czerwca 1980 r. została podpisana w Berlinie Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej o współpracy kulturalnej i naukowej w następującym brzmieniu:

UMOWA

między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej o współpracy kulturalnej i naukowej.

Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rząd Niemieckiej Republiki Demokratycznej,

dążąc do dalszego rozwijania i pogłębiania opartych na zasadach marksizmu-leninizmu i socjalistycznego internacjonalizmu stosunków trwałego sojuszu, braterskiej przyjaźni i wszechstronnej współpracy między Polską Rzeczypospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną oraz kierując się zasadami ścisłego współdziałania między Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą a Niemiecką Socjalistyczną Partią Jedności,

działając zgodnie z celami i zasadami Układu między Polską Rzeczypospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy, podpisanego w Berlinie dnia 28 maja 1977 roku,

przekonane, że współpraca kulturalna i naukowa przyczynia się do wzbogacania kultur narodowych obu Państw, sprzyja zbliżaniu ich narodów, służy kształtowaniu rozwiniętych społeczeństw socjalistycznych oraz ich ideowo-politycznemu współdziałaniu,

zdecydowane w drodze ścisłej współpracy kulturalnej i naukowej oraz korzystania z doświadczeń innych państw socjalistycznych umacniać przyjaźń i jedność bratnich socjalistycznych państw i narodów,

pragnąc przyczyniać się przez współpracę kulturalną i naukową do utrwalania pokoju, odprężenia i bezpieczeństwa zgodnie z zasadami i postanowieniami Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Deklaracją o wychowaniu społeczeństw w duchu pokoju,

opierając się na pozytywnych rezultatach i bogatych doświadczeniach wieloletniej współpracy kulturalnej i naukowej,

uzgodniły co następuje:

Artykuł  1

Umawiające się Strony będą popierać i rozwijać wszechstronną i efektywną współpracę w dziedzinach: kultury i sztuki, nauki, szkolnictwa wyższego i oświaty, prasy, radia i telewizji, kultury fizycznej i sportu przez współdziałanie odpowiednich instytucji państwowych, organizacji społecznych oraz kontakty obywateli obu Państw.

Artykuł  2

Umawiające się Strony będą podejmować i popierać działania na rzecz upowszechniania wiedzy o życiu politycznym, osiągnięciach gospodarczych, kulturalnych i naukowych drugiego Państwa oraz o perspektywach jego rozwoju i wykorzystywać będą wzajemną współpracę do propagowania związków łączących oba Państwa i narody oraz ich narodowych i rewolucyjnych tradycji.

W tym celu Umawiające się Strony rozszerzać będą podejmowanie wspólnych inicjatyw w tym zakresie, przywiązując szczególną uwagę do uwzględniania odpowiednich informacji w procesie nauczania i wychowania młodzieży, w wydawnictwach encyklopedycznych i innych publikacjach, w podręcznikach szkolnych i w środkach masowej informacji, oraz popierać będą przedsięwzięcia zmierzające do szerokiego informowania społeczeństw obu Państw.

Artykuł  3

Umawiające się Strony będą współdziałać w organizowaniu uroczystych obchodów świąt państwowych, ważnych rocznic i jubileuszów o znaczeniu narodowym i międzynarodowym, "Dni Przyjaźni i Kultury" oraz innych imprez o szerokim oddziaływaniu społecznym.

Artykuł  4

Współpraca w dziedzinie kultury i sztuki będzie realizowana w szczególności przez:

a)
wymianę doświadczeń między właściwymi instytucjami i organizacjami obu Państw w zakresie rozwijania dorobku kulturalnego, realizacji polityki kulturalnej oraz planowania i zarządzania działalnością kulturalną;
b)
dalsze umacnianie wszechstronnych kontaktów między twórcami oraz ich związkami i stowarzyszeniami w formie spotkań, konferencji, pobytów studyjnych i stałej wymiany materiałów dotyczących ich dorobku twórczego;
c)
współdziałanie i wymianę doświadczeń w dziedzinie artystycznej twórczości ludowej i masowej działalności kulturalnej, podejmowanie wspólnych działań na rzecz rozwijania twórczości artystycznej i form pracy kulturalnej służących właściwemu organizowaniu czasu wolnego ludzi pracy i młodzieży, a zwłaszcza upowszechnianiu dobrej muzyki rozrywkowej;
d)
współdziałanie i wymianę doświadczeń w dziedzinie kształcenia artystów i twórców kultury oraz doskonalenia ich kwalifikacji;
e)
podejmowanie w rozszerzonym zakresie ściślejszej kooperacji w różnych dziedzinach działalności artystycznej i kulturalnej;
f)
współdziałanie w dziedzinie wydawnictw oraz tłumaczenia i wydawania dzieł literackich i artystycznych z kręgu kultury drugiego narodu;
g)
współdziałanie i wymianę doświadczeń w dziedzinie muzeologii, ochrony zabytków oraz popularyzowania spuścizny kulturalnej;
h)
wymianę solistów i zespołów artystycznych, a zwłaszcza przez ich udział w ważnych imprezach kulturalnych organizowanych w drugim Państwie;
i)
włączanie do repertuarów teatrów dramatycznych, muzycznych oraz orkiestr, zespołów i solistów utworów z kręgu kultury drugiego narodu, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości współczesnej;
j)
organizowanie wystaw artystycznych, fotograficznych, wystaw książki oraz innych ekspozycji;
k)
rozwijanie współdziałania w dziedzinie kinematografii, szerokie rozpowszechnianie i popularyzowanie filmów drugiego Państwa, popieranie wszechstronnej kooperacji, zwłaszcza w zakresie koprodukcji filmów wszelkiego rodzaju, wzajemnego świadczenia usług, oraz wymianę doświadczeń i specjalistów;
l)
współdziałanie w dziedzinie nauk o kulturze i sztuce, a zwłaszcza w zakresie badań nad podstawowymi zagadnieniami rozwoju kultury socjalistycznej, oraz wymianę publikacji z tych dziedzin.
Artykuł  5

Współpraca w dziedzinie nauki będzie realizowana w drodze ścisłego współdziałania akademii nauk, wyższych uczelni, instytutów, organizacji i stowarzyszeń naukowych obu Państw, mającego na celu łączenie potencjałów naukowo-badawczych, przyspieszenie postępu naukowo-technicznego oraz rozwijanie procesów socjalistycznej integracji gospodarczej, w szczególności przez:

a)
opracowywanie długoterminowych planów i programów wspólnych prac naukowo-badawczych oraz wspólne prognozowanie rozwoju nauki w wybranych dziedzinach;
b)
prowadzenie wspólnych badań według uzgodnionego podziału pracy, doskonalenie współdziałania między zespołami badawczymi i pracownikami nauki oraz wspólne opracowywanie i wydawanie publikacji naukowych;
c)
wymianę pracowników nauki i specjalistów;
d)
organizowanie wspólnych konferencji, sympozjów i seminariów naukowych;
e)
systematyczną wymianę informacji naukowych o prowadzonych badaniach i wynikach osiąganych na poszczególnych etapach ich realizacji;
f)
współdziałanie w celu efektywnego wykorzystania posiadanego potencjału badawczego i jego zaplecza oraz optymalnego wdrażania osiągnięć naukowych;
g)
wspólne przedsięwzięcia mające na celu podnoszenie kwalifikacji pracowników nauki i młodej kadry naukowej.
Artykuł  6

Współpraca w dziedzinach szkolnictwa wyższego, oświaty i kształcenia zawodowego będzie realizowana w szczególności przez:

a)
rozwijanie wszechstronnego współdziałania i wymiany doświadczeń między uczelniami i szkołami wszystkich typów;
b)
podejmowanie wspólnych działań przez właściwe instytucje naukowe i oświatowe obu Państw, służących doskonaleniu systemu oświaty i szkolnictwa wyższego, treści i metod nauczania, komunistycznemu wychowaniu młodzieży oraz polepszaniu organizacji badań i studiów nad efektywnością działalności naukowo-dydaktycznej i wykorzystania bazy materialnej szkolnictwa, rozwijaniu kształcenia politechnicznego i zawodowego;
c)
wszechstronną wymianę informacji dotyczących opracowywania i wprowadzania nowych programów i metod nauczania oraz podręczników i pomocy naukowych, a także rozszerzanie wymiany doświadczeń na temat ich doskonalenia;
d)
podejmowanie wspólnych przedsięwzięć i badań w dziedzinie rozwijania nauk społecznych, a zwłaszcza marksistowsko-leninowskiej teorii rozwoju społecznego;
e)
rozszerzania wymiany studentów i doktorantów na studia pełne lub częściowe oraz pracowników nauki na staże w szkołach wyższych, z uwzględnieniem nowych dziedzin nauki i kierunków studiów, delegowanie naukowców i specjalistów do szkół wyższych i innych instytucji naukowych oraz oświatowych drugiego Państwa w celu prowadzenia działalności pedagogicznej, naukowo-badawczej, wymiany doświadczeń i podwyższania kwalifikacji;
f)
wymianę nauczycieli i wychowawców, studentów i uczniów, grup młodzieży szkolnej i studenckiej w celu odbywania praktyk, uczestnictwa w obozach szkoleniowych i kursach oraz innych formach działalności oświatowo-wychowawczej;
g)
doskonalenie metod i form współdziałania szkół i instytucji oświatowych prowadzących stałą współpracę w oparciu o bezpośrednie porozumienia, ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnie uzgadnianych przedsięwzięć badawczych i pedagogicznych.
Artykuł  7

Umawiające się Strony będą popierać nauczanie i rozpowszechnianie języka drugiego Państwa jako ważnego ośrodka umacniania przyjaźni i współpracy oraz będą udzielać wszechstronnej pomocy w nauczaniu tego języka w wyższych uczelniach, szkołach i instytucjach kulturalno-oświatowych przez rozwijanie wymiany wykładowców, naukowców, tłumaczy i osób studiujących.

Umawiające się Strony będą popierać wymianę literatury, wydawnictw, pomocy naukowych i informacji służących nauczaniu języka, przeprowadzaniu kursów, seminariów i konkursów znajomości języka i wiedzy o drugim państwie, a także wspólne badania naukowe w zakresie polonistyki i germanistyki, oraz wydawanie prac naukowych z tych dziedzin, zwracając przy tym szczególną uwagę na stan i zakres nauczania języka drugiej Strony w każdym z Państw.

Artykuł  8

Umawiające się Strony będą popierać rozwój bezpośredniej współpracy między stowarzyszeniami dziennikarzy, agencjami prasowymi, redakcjami dzienników i czasopism, a zwłaszcza wymianę dziennikarzy oraz stałą wymianę informacji, artykułów prasowych i materiałów fotograficznych.

Artykuł  9

Umawiające się Strony będą popierać rozwój bezpośredniej współpracy między organizacjami do spraw radia i telewizji obu Państw oraz kontakty przedstawicieli tych instytucji, a także wymianę programów radiowych i telewizyjnych.

Artykuł  10

Umawiające się Strony będą popierać rozwój bezpośredniej współpracy między instytucjami archiwalnymi i bibliotekami obu Państw.

Umawiające się Strony umożliwią obywatelom drugiego Państwa korzystanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z archiwów i bibliotek.

Artykuł  11

Umawiające się Strony będą popierać i ułatwiać działalność ośrodków informacji i kultury drugiego Państwa oraz ścisłe współdziałanie instytucji państwowych i organizacji społecznych uczestniczących w realizacji niniejszej umowy z ośrodkami informacji i kultury Państw.

Artykuł  12

Umawiające się Strony będą popierać rozwój bezpośredniej współpracy w dziedzinie kultury fizycznej i sportu.

Artykuł  13

Umawiające się Strony będą popierać rozwój współpracy w dziedzinach objętych niniejszą umową między organizacjami związkowymi, kobiecymi, młodzieżowymi, towarzystwami upowszechniania wiedzy oraz innymi organizacjami społecznymi i kulturalno-oświatowymi.

Umawiające się Strony będą aktywnie dążyć do umacniania przyjaźni i rozwijania wszechstronnej współpracy młodzieży obu Państw. Popierać będą współdziałanie organizacji młodzieżowych, wspólne akcje kulturalne, wychowawcze i oświatowe oraz szerokie kontakty młodzieży.

Szczególnie w toku współpracy młodzieży obie Strony będą preferować treści i formy związane z ideowym wychowaniem w duchu braterskiej przyjaźni, socjalistycznego internacjonalizmu i pokojowego współżycia.

Artykuł  14

Umawiające się Strony będą popierać pogłębianie współpracy województw, okręgów i miast, a zwłaszcza stolic, województw i okręgów przygranicznych obu Państw, w dziedzinach stanowiących przedmiot niniejszej umowy.

Artykuł  15

Umawiające się Strony będą informować się wzajemnie w dziedzinach objętych niniejszą umową o organizowanych w obu Państwach kongresach, konferencjach, festiwalach, konkursach, wystawach i innych imprezach o charakterze międzynarodowym oraz będą popierać udział w tych przedsięwzięciach przedstawicieli drugiego Państwa.

Artykuł  16

Umawiające się Strony będą współpracować w ramach międzynarodowych organizacji i konwencji w dziedzinach objętych niniejszą umową.

Umawiające się Strony będą popierać dalsze doskonalenie wielostronnej współpracy kulturalnej i naukowej między państwami socjalistycznymi. We współpracy bilateralnej będą przywiązywać należytą wagę do realizacji porozumień wielostronnych.

Umawiające się Strony będą rozszerzać wzajemną wymianę informacji o ich stosunkach kulturalnych i naukowych z krajami trzecimi.

Artykuł  17

Umawiające się Strony w celu realizacji niniejszej umowy będą uzgadniać pięcioletnie plany współpracy kulturalnej i naukowej, które będą między innymi określać warunki finansowe tej współpracy.

Dla dokonywania oceny realizacji obowiązujących planów pięcioletnich oraz dalszego doskonalenia współpracy odbywać się będą okresowe konsultacje, na przemian w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Organy, instytucje i organizacje współpracujące w oparciu o postanowienia niniejszej umowy mogą zawierać między sobą porozumienia wykonawcze.

Artykuł  18

Z dniem wejścia w życie niniejszej umowy traci moc Umowa o współpracy kulturalnej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej, sporządzona w Warszawie dnia 6 października 1964 roku.

Artykuł  19

Umowa niniejsza podlega przyjęciu zgodnie z prawem każdej z Umawiających się Stron i wejdzie w życie w dniu wymiany not stwierdzających to przyjęcie.

Wejście w życie niniejszej umowy nie ma wpływu na realizację obowiązujących porozumień zawartych na podstawie Umowy o współpracy kulturalnej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Niemieckiej Republiki Demokratycznej, sporządzonej w Warszawie dnia 6 października 1964 roku.

Artykuł  20

Umowa niniejsza zostaje zawarta na okres dziesięciu lat i ulega automatycznemu przedłużaniu na kolejne pięcioletnie okresy, jeżeli żadna z Umawiających się Stron nie wypowie jej w drodze notyfikacji na sześć miesięcy przed upływem danego okresu.

Sporządzono w Berlinie dnia 5 czerwca 1980 roku, w dwóch egzemplarzach, każdy w językach polskim i niemieckim, przy czym obydwa teksty posiadają jednakową moc.

Po zaznajomieniu się z powyższą umową Rada Państwa uznała ją i uznaje za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych; oświadcza, że jest ona przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, oraz przyrzeka, że będzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Dano w Warszawie dnia 13 listopada 1980 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1981.2.6

Rodzaj: Umowa międzynarodowa
Tytuł: Niemiecka Republika Demokratyczna-Polska. Umowa o współpracy kulturalnej i naukowej. Berlin.1980.06.05.
Data aktu: 05/06/1980
Data ogłoszenia: 30/01/1981
Data wejścia w życie: 15/11/1980