Szczegółowe zasady powoływania i uprawnienia inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych Najwyższej Izby Kontroli oraz zasady wynagradzania inspektorów-rzeczoznawców.

ROZPORZĄDZENIE
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 31 marca 1976 r.
w sprawie szczegółowych zasad powoływania i uprawnień inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych Najwyższej Izby Kontroli oraz zasad wynagradzania inspektorów-rzeczoznawców.

Na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 27 marca 1976 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. Nr 12, poz. 66) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli oraz dyrektorzy okręgowych urzędów kontroli powołują spośród osób nie zatrudnionych w Najwyższej Izbie Kontroli i okręgowych urzędach kontroli inspektorów-rzeczoznawców mających wysokie kwalifikacje fachowe w objętej kontrolą dziedzinie administracji państwowej, gospodarki narodowej, nauki, techniki, oświaty i kultury.
2.
Do wykonywania czynności inspektorów-rzeczoznawców powołuje się pracowników oraz emerytowanych pracowników administracji państwowej i gospodarczej o odpowiednio wysokich kwalifikacjach zawodowych i moralnych, długoletnim stażu pracy oraz dużym doświadczeniu zawodowym.
3.
Powołanie inspektora-rzeczoznawcy następuje na czas określony, z ustaleniem zakresu i form przeprowadzania kontroli lub udziału w kontroli przeprowadzanej zespołowo.
4.
Do wykonywania czynności inspektora-rzeczoznawcy nie może być powołany pracownik kontrolowanego organu lub jednostki.
§  2.
1.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli oraz dyrektorzy okręgowych urzędów kontroli powołują inspektorów społecznych spośród osób mających nienaganną opinią i wysoki autorytet w swoim środowisku, znanych z aktywnej działalności społecznej, przede wszystkim spośród działaczy organizacji społeczno-politycznych, aktywistów związków zawodowych, członków komisji rad narodowych, działaczy spółdzielczych, samorządu robotniczego i rolniczego.
2.
Do inspektorów społecznych stosuje się odpowiednio przepisy § 1 ust. 3 i 4.
§  3.
1.
Inspektorzy-rzeczoznawcy w związku z wykonywaniem kontroli są uprawnieni do:
1)
badania całokształtu działalności organu lub jednostki kontrolowanej,
2)
wstępu do wszystkich pomieszczeń i innych obiektów organu lub jednostki kontrolowanej i dokonywania oględzin tych obiektów,
3)
żądania dokumentów oraz ustnych i pisemnych wyjaśnień od pracowników organu lub jednostki kontrolowanej, sporządzania odpisów żądanych dokumentów oraz protokołów przyjęcia ustnych wyjaśnień,
4)
wzywania i przesłuchiwania pracowników organu lub jednostki kontrolowanej, a także innych osób w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego,
5)
zabezpieczania niezbędnych dokumentów i innych dowodów przez opieczętowanie i oddanie - za pokwitowaniem - na przechowanie kierownikowi organu lub jednostki kontrolowanej albo przechowanie w oddzielnym zamkniętym i opieczętowanym pomieszczeniu.
2.
Inspektorzy społeczni w związku z wykonywaniem kontroli są uprawnieni do badania działalności organu lub jednostki kontrolowanej w zakresie ustalonym w upoważnieniu do kontroli oraz przysługują im odpowiednio uprawnienia inspektorów-rzeczoznawców określone w ust. 1 pkt 2, 3 i 5.
§  4.
Inspektorzy-rzeczoznawcy i inspektorzy społeczni mogą występować do dyrektora okręgowego urzędu kontroli lub do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o ukaranie osób winnych zaniedbań lub naruszeń obowiązków na zasadach i w trybie określonych w art. 15 ustawy z dnia 27 marca 1976 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. Nr 12, poz. 66).
§  5.
1.
Inspektorzy-rzeczoznawcy oraz inspektorzy społeczni wykonują zlecone czynności:
1)
w zespołach z udziałem inspektorów zawodowych Najwyższej Izby Kontroli lub okręgowego urzędu kontroli,
2)
w zespołach inspektorów-rzeczoznawców oraz inspektorów społecznych,
3)
indywidualnie.
2.
W wypadku określonym w ust. 1 pkt 1 czynności kontrolne są wykonywane pod kierownictwem inspektora zawodowego, a w wypadku określonym w ust. 1 pkt 2 - pod kierownictwem inspektora wyznaczonego przez organ powołujący.
§  6.
Inspektorzy-rzeczoznawcy oraz inspektorzy społeczni otrzymują od organu zlecającego czynności kontrolne imienne upoważnienia do przeprowadzenia tych czynności, określające przedmiot, zakres i czas kontroli oraz nazwę i adres organu lub jednostki kontrolowanej.
§  7.
1.
Inspektorzy-rzeczoznawcy i inspektorzy społeczni przeprowadzają zlecone czynności po okazaniu kierownikowi kontrolowanego organu lub jednostki upoważnienia, o którym mowa w § 6, w dniach i godzinach pracy tego organu lub jednostki, chyba że w upoważnieniu określono inne terminy.
2.
Inspektorzy społeczni będący pracownikami uspołecznionych zakładów pracy przeprowadzają czynności kontrolne w zasadzie po godzinach pracy macierzystych zakładów.
§  8.
Kierownicy organów lub jednostek kontrolowanych:
1)
zapewniają warunki umożliwiające sprawne wykonywanie czynności przez inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych oraz na ich wniosek zawiadamiają podległych pracowników o rozpoczęciu kontroli i miejscu dokonywania czynności,
2)
wydają na wniosek inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych zarządzenia w celu zapewnienia realizacji uprawnień określonych w § 3 oraz w uzasadnionych wypadkach zarządzenia doraźne zmierzające do zapobieżenia lub usunięcia szkody albo niebezpieczeństwa stwierdzonego w toku czynności kontrolnych.
§  9.
W toku przeprowadzanych czynności inspektorzy-rzeczoznawcy i inspektorzy społeczni współdziałają z organizacjami społecznymi działającymi w kontrolowanych organach i jednostkach oraz w miarę potrzeby z komórkami kontroli wewnętrznej tych jednostek.
§  10.
1.
Inspektorzy-rzeczoznawcy i inspektorzy społeczni ustalają wyniki dokonanych czynności na podstawie zebranych dowodów, w szczególności - dokumentów, protokołów oględzin, przesłuchań i przyjęcia ustnych wyjaśnień oraz dowodów rzeczowych, zdjęć fotograficznych i innych dowodów, które należy przechowywać pod zamknięciem.
2.
Wyniki kontroli są przedstawiane w protokole sporządzanym przez osoby przeprowadzające kontrolę, z opisem dokonanych ustaleń, w szczególności stwierdzonych zaniedbań i ich źródeł oraz środków zmierzających do ich usunięcia, jak również z wymienieniem osób odpowiedzialnych za stwierdzony stan rzeczy. Protokół podpisują i każdą stronę parafują inspektor-rzeczoznawca lub inspektor społeczny oraz kierownik organu lub jednostki kontrolowanej, który może zgłosić zastrzeżenia do poszczególnych ustaleń protokołu i odmówić jego podpisania, jednocześnie wyjaśniając pisemnie przyczyny odmowy.
3.
Inspektorzy-rzeczoznawcy i inspektorzy społeczni przedstawiają wyniki kontroli organom zlecającym kontrolę z wnioskiem o podjęcie odpowiednich środków przewidzianych w przepisach o trybie wykonywania czynności kontrolnych przez Najwyższą Izbę Kontroli.
4.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi szczegółowy tryb działania inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych oraz szczegółowe zasady sporządzania protokołu, o którym mowa w ust. 2.
§  11.
1.
Inspektorom-rzeczoznawcom przysługuje za wykonywanie zleconych czynności kontrolnych wynagrodzenie w wysokości do 5 tys. zł w stosunku miesięcznym, na zasadach określonych przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.
2.
Otrzymywanie wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, nie powoduje zawieszenia praw do zaopatrzenia rentowego w wypadku pobierania tego zaopatrzenia przez inspektora-rzeczoznawcę.
3.
Inspektorom społecznym mogą być przyznawane za osiągnięte wyniki w ich pracy nagrody pieniężne przez organy zlecające czynności kontrolne.
§  12.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1976.14.90

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowe zasady powoływania i uprawnienia inspektorów-rzeczoznawców i inspektorów społecznych Najwyższej Izby Kontroli oraz zasady wynagradzania inspektorów-rzeczoznawców.
Data aktu: 31/03/1976
Data ogłoszenia: 10/04/1976
Data wejścia w życie: 10/04/1976