Wykonanie przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i kółek rolniczych oraz ich rodzin.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 19 marca 1976 r.
w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin.

Na podstawie art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 10, poz. 54) zarządza się, co następuje:
§  1.
Rozporządzenie określa:
1)
szczegółowe zasady ustalania okresów pracy w spółdzielni wymaganych do uzyskania świadczeń,
2)
zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczenia oraz szczegółowe zasady obliczania i wypłacania świadczeń,
3) 1
(skreślony),
4)
wypadki, w których mimo wycofania gruntów ze spółdzielni nie następuje utrata prawa do emerytury,
5) 2
(skreślony),
6)
zasady ubezpieczenia członków spółdzielni, którzy nie wykonując pracy w spółdzielni wytwarzają na jej rzecz produkty rolne w prowadzonych przez siebie gospodarstwach rolnych.
§  2.
Użyte w rozporządzeniu określenia:
1)
dekret - oznacza dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 10, poz. 54),
2)
spółdzielnia - oznacza rolniczą spółdzielnię produkcyjną oraz inną spółdzielnię zrzeszoną w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, a także spółdzielnię kółek rolniczych,
3)
ubezpieczony - oznacza członka spółdzielni oraz osoby pracujące w spółdzielniach i wynagradzane według zasad obowiązujących członków spółdzielni,
4)
praca w spółdzielni - oznacza pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz w innej spółdzielni zrzeszonej w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, a także pracę w zespołowym gospodarstwie rolnym spółdzielni kółek rolniczych, wykonywaną na innej podstawie niż stosunek do pracy,
5)
świadczenie - oznacza świadczenie z ubezpieczenia społecznego.
§  3.
Przy ustalaniu okresu pracy w spółdzielni wymaganego do uzyskania świadczeń:
1)
w razie przepracowania w ciągu roku obrachunkowego mniejszej liczby dni niż określona w art. 4 pkt 3 dekretu okres pracy ustala się w miesiącach i dniach,
2)
w razie przepracowania w ciągu roku obrachunkowego większej liczby dni pracy niż określona w art. 4 pkt 3 dekretu do okresu pracy zalicza się jeden cały rok pracy.
§  4. 3
(skreślony).
§  5. 4
 
1.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętny dochód uzyskany przez ubezpieczonego z tytułu pracy w spółdzielni, z uwzględnieniem § 6, za okres, o którym mowa w ust. 2, ustalony i zwaloryzowany w sposób określony w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty przyjmuje się dochód uzyskany przez ubezpieczonego za okres:
1)
ostatniego roku kalendarzowego albo
2)
kolejnych 3 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 12 lat kalendarzowych,

licząc wstecz od roku, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę.

§  6. 5
 
1.
Jeżeli ubezpieczony łączył pracę w spółdzielni z pracą na działce przyzagrodowej lub w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym, wytwarzając na rzecz tej spółdzielni produkty rolne, do kwoty dochodu przyjmowanego do podstawy wymiaru emerytury lub renty w myśl § 5 ust. 2 pkt 2 dolicza się dochód stanowiący równowartośc pracy wykonanej przy wytworzeniu produktów dostarczonych spółdzielni w tych samych latach kalendarzowych.
2.
Doliczeniu w myśl ust. 1 podlega kwota dochodu za pracę wykonaną przy wytworzeniu produktów rolnych dostarczonych spółdzielni w każdym z kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego, ustalona zgodnie z normami określonymi przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej po porozumieniiu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej.
3.
Doliczeniu podlega dochód w granicach nie przekraczających przeciętnego dochodu w danym roku kalendarzowym, przypadającego w spółdzielni na jej stale pracującego członka.
§  7. 6
Przy ustalaniu wysokości zasiłków w razie choroby i macierzyństwa stosuje się odpowiednio przepisy o świadczenich pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

§ 8.-9.  7 (skreślone).

§  10.
Osoba, która uzyskała emeryturę wskutek zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie art. 17 dekretu, nie traci do niej prawa pomimo wycofania gruntów ze spółdzielni, jeżeli:
1)
wycofane grunty nie przekraczają obszaru 0,5 ha,
2)
grunty zostały wywłaszczone,
3)
spółdzielnia uległa likwidacji, a zwrócone grunty przekazane zostały na własność Państwa lub innej jednostki gospodarki uspołecznionej.
§  11-14. 8
(skreślone).
§  15.
Ubezpieczeniem na podstawie dekretu objęci są również członkowie spółdzielni, którzy nie wykonują pracy w spółdzielni, lecz wytwarzają na jej rzecz produkty rolne w prowadzonych przez siebie gospodarstwach, jeżeli zawarli ze spółdzielnią umowę dotyczącą dostarczania jej tych produktów, a liczba dni pracy niezbędna do ich wytworzenia w ciągu roku obrachunkowego wynosi co najmniej 240 dni pracy dla mężczyzny i 150 dni pracy dla kobiety.
§  16.
Z tytułu ubezpieczenia na podstawie § 15 przysługują:
1) 9
świadczenia lecznicze i położnicze, zaopatrzenie w leki, przedmioty ortopedyczne, protezy, środki opatrunkowe i pomocnicze,
2)
zasiłek porodowy,
3) 10
(skreślony),
4)
świadczenia emerytalne: emerytura, renta inwalidzka i renta rodzinna,
5)
świadczenia z tytułu wypadku przy pracy wykonywanej przez ubezpieczonego na rzecz spółdzielni w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym lub z tytułu choroby zawodowej: renta inwalidzka i renta rodzinna,
6)
dodatki do emerytury i renty,
7)
zasiłek pogrzebowy,
8) 11
świadczenia w naturze z tytułu pobierania emerytury lub renty: świadczenia lecznicze, położnicze i rehabilitacyjne, zaopatrzenie w leki, przedmioty ortopedyczne, protezy, środki opatrunkowe i pomocnicze, oraz pobyt w domu pomocy społecznej.
§  17.
1.
Swiadczenia wymienione w § 16 przysługują na warunkach i w wysokości określonych dekretem, z tym, że przy ustalaniu okresu pracy wymaganego do przyznania świadczeń:
1)
okresy pracy, o której mowa w § 15, poczynając od dnia wejścia w życie rozporządzenia - traktuje się na równi z okresami pracy w spółdzielni,
2)
okresy pracy w prowadzonym przez ubezpieczonego gospodarstwie rolnym przy wytwarzaniu produktów rolnych na rzecz spółdzielni przed dniem wejścia w życie rozporządzenia - traktuje się na równi z okresami zaliczanymi do okresu pracy w spółdzielni (art. 16 dekretu).
2. 12
Członkowie spółdzielni objęci ubezpieczeniem na podstawie § 15 mają prawo do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy w pierwszym roku ubezpieczenia, chociażby nie spełnili warunku posiadania okresu pracy wymaganego do przyznania świadczeń.
§  18. 13
 
1.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty dla członka spółdzielni, który wytwarza na jej rzecz produkty rolne w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym, stanowi - z uwzględnieniem § 19 - przeciętny dochód za pracę wykonaną przy wytworzeniu tych produktów za okres, o którym mowa w ust. 2, ustalony i zwaloryzowany w sposób określony w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty przyjmuje się przecietny dochód, o którym mowa w ust. 1, za okres kolejnych 3 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 12 lat kalendarzowych, licząc wstecz od roku, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę.
3.
Kwoty dochodu uzyskanego przez ubezpieczonego w każdym z wybranych 3 lat kalendarzowych ustala się od wartości produktów rolnych dostarczonych spółdzielni, według norm określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej po porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej.
4.
Dochód ustalony dla każdego roku kalendarzowego w myśl ust. 2 i 3 nie może przekroczyć wysokości przeciętnego dochodu - w danym roku kalendarzowym - przypadającego w spółdzielni na jej stale pracującego członka.
§  19. 14
Jeżeli ubezpieczony łączył pracę w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym z pracą w spółdzielni, do kwoty dochodu przyjmowanego do podstawy wymiaru emerytury lub renty w myśl § 18 dolicza się kwotę przeciętnego dochodu osiągniętego z tytułu pracy w spółdzielni w tych samych latach kalendarzowych.
§  20.
1.
Liczbę dni pracy w prowadzonym przez ubezpieczonego gospodarstwie rolnym ustala się przez podzielenie uzyskanej w roku obrachunkowym kwoty dochodu za pracę wykonaną przy wytworzeniu produktów rolnych dostarczonych spółdzielni przez przeciętną wysokość dziennego dochodu przypadającego w tej spółdzielni - w poprzednim roku obrachunkowym - na jej stale pracującego członka.
2.
Członkom spółdzielni objętym ubezpieczeniem na podstawie § 15 , którzy łączą pracę w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym z pracą w spółdzielni, dolicza się dni pracy w spółdzielni.
3.
Przy ustalaniu liczby dni pracy niezbędnej do przyznania świadczeń dolicza się również dni, w których ubezpieczony nie wykonywał pracy wskutek choroby lub odbywania czynnej służby wojskowej.
§  21.
1.
Przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy wykonywanej na rzecz spółdzielni w prowadzonym przez ubezpieczonego gospodarstwie rolnym stosuje się odpowiednio zasady i tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy w spółdzielni.
2.
O wypadku przy pracy zaistniałym w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym ubezpieczony lub członek jego rodziny jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić spółdzielnię, a o wypadkach śmiertelnych lub powodujących ciężkie uszkodzenia ciała oraz o wypadkach zbiorowych - również Zakład Ubezpieczeń Społecznych; przedstawiciel Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może uczestniczyć w czynnościach zespołu ustalającego okoliczności i przyczyny tych wypadków.
§  22. 15
Przy obliczaniu i wypłacaniu świadczeń osobom objętym ubezpieczeniem na podstawie § 15 stosuje się odpowiednio przepisy § 3 i § 8-14 rozporządzenia.
§  23.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 maja 1976 r.
1 § 1 pkt 3 skreślony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 1983 r. (Dz.U.83.27.131) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1983 r.
2 § 1 pkt 5 skreślony przez § 55 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 1 stycznia 1990 r.
3 § 4 skreślony przez § 18 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych (Dz.U.97.61.376) z dniem 1 sierpnia 1997 r.
4 § 5 zmieniony przez § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października 1990 r. zmieniającego niektóre przepisy w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz.U.90.71.418) z dniem 1 stycznia 1990 r.
5 § 6 zmieniony przez § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października 1990 r. zmieniającego niektóre przepisy w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz.U.90.71.418) z dniem 1 stycznia 1990 r.
6 § 7 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 1983 r. (Dz.U.83.27.131) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1983 r.
7 § 8-9 skreślone przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 1983 r. (Dz.U.83.27.131) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1983 r.
8 § 11-14 skreślone przez § 55 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 1 stycznia 1990 r.
9 § 16 pkt 1 zmieniony przez § 1 pkt 7 lit. a) rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 1983 r. (Dz.U.83.27.131) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1983 r.
10 § 16 pkt 3 skreślony przez § 18 pkt 2 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych (Dz.U.97.61.376) z dniem 1 sierpnia 1997 r.
11 § 16 pkt 8 zmieniony przez § 1 pkt 7 lit. b) rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 1983 r. (Dz.U.83.27.131) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1983 r.
12 § 17 ust. 2 zmieniony przez § 18 pkt 3 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych (Dz.U.97.61.376) z dniem 1 sierpnia 1997 r.
13 § 18 zmieniony przez § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października 1990 r. zmieniającego niektóre przepisy w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz.U.90.71.418) z dniem 1 stycznia 1990 r.
14 § 19 zmieniony przez § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października 1990 r. zmieniającego niektóre przepisy w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz.U.90.71.418) z dniem 1 stycznia 1990 r.
15 § 22 zmieniony przez § 55 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 1 stycznia 1990 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1976.13.74

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i kółek rolniczych oraz ich rodzin.
Data aktu: 19/03/1976
Data ogłoszenia: 06/04/1976
Data wejścia w życie: 01/05/1976