Wykonanie ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 31 grudnia 1975 r.
w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.

Na podstawie art. 7 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232), po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych zarządza się, co następuje:
§  1.
1. 1
(uchylony).
2.
Użyte w rozporządzeniu określenie:
1)
ubezpieczenie - oznacza ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,
2)
świadczenie - oznacza świadczenie pieniężne z ubezpieczenia,
3)
umowa - oznacza umowę agencyjną lub umowę zlecenia,
4)
jednostka gospodarki uspołecznionej - oznacza jednostkę gospodarki uspołecznionej, która zawarła umowę albo udzieliła zgody na współpracę,
5)
Zakład - oznacza Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
§  2.-5. 2
(uchylone).
§  6.
1.
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i pogrzebowego stanowi przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek z ostatnich 12 miesięcy ubezpieczenia.
2.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi - w zależności od wniosku zainteresowanego - przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek z okresu:
1)
ostatnich 12 miesięcy ubezpieczenia albo
2)
kolejnych 24 miesięcy ubezpieczenia dowolnie wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 12 lat ubezpieczenia.
3. 3
Jeżeli kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie została podwyższona w myśl § 3 ust. 2 lub § 4 ust. 2 podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek z okresu ostatnich 36 miesięcy ubezpieczenia, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej - z faktycznego okresu ubezpieczenia.
§  7.
1.
Jeżeli ubezpieczenie trwało krócej niż 12 miesięcy, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub pogrzebowego albo emerytury lub renty stanowi przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek z faktycznego okresu ubezpieczenia.
2.
W razie zmiany wysokości podstawy wymiaru składek w okresie ostatnich 12 miesięcy ubezpieczenia wskutek podwyższenia stawek prowizyjnych lub zmiany zasad ustalania zryczałtowanej odpłatności albo zmiany wysokości najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej - podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i pogrzebowego stanowi przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek z okresu po wprowadzeniu w życie tych zmian.
3.
Z okresu, z którego oblicza się podstawę wymiaru emerytury lub renty, wyłącza się miesiące, w których ubezpieczony dłużej niż 5 dni nie wykonywał umowy lub nie współpracował przy wykonywaniu umowy wskutek:
1)
choroby,
2)
pobierania zasiłku macierzyńskiego,
3)
odbywania służby wojskowej lub ćwiczeń wojskowych,
4)
ustania lub powstania obowiązku ubezpieczenia w ciągu tego miesiąca.
4.
Przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli uwzględnienie miesięcy, o których mowa w tym przepisie, byłoby korzystniejsze dla zainteresowanego.
§  8.
1.
Za okres ubezpieczenia w rozumieniu § 6 i 7 uważa się również okres zatrudnienia przed objęciem ubezpieczenia lub po ustaniu ubezpieczenia, a wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia osiągane w tych okresach uwzględnia się przy obliczaniu podstawy wymiaru poszczególnych świadczeń.
2.
Jednakże w razie równoczesnego osiągania wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia i dochodu z wykonywania umowy lub ze współpracy przy wykonywaniu umowy przy obliczeniu podstawy wymiaru poszczególnych świadczeń uwzględnia się tylko wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia.
§  9. 4
(uchylony).
§  10.
1. 5
Jednostki gospodarki uspołecznionej obowiązane są do wypłacania zasiłków chorobowych, macierzyńskich, porodowych, rodzinnych, pogrzebowych, pielęgnacyjnych i świadczenia rehabilitacyjnego oraz do rozliczania co miesiąc składek na ubezpieczenie. Rozliczenie składek na ubezpieczenie i wypłacanych świadczeń następuje na podstawie deklaracji rozliczeniowej składanej we właściwym oddziale Zakładu.
2. 6
Kwoty wypłaconych przez jednostkę gospodarki uspołecznionej zasiłków i świadczeń rehabilitacyjnych jednostka ta zalicza na poczet należnych składek na ubezpieczenie.
3. 7
(uchylony).
§  11.-12. 8
(uchylone).
§  13.
Kwotę ustaloną jako podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie pomniejszoną o kwotę składki opłaconej przez zainteresowanego uważa się za dochód w rozumieniu przepisów o niezawieszaniu prawa do emerytury lub renty oraz przepisów o zasiłkach rodzinnych.
§  14.
Przy stosowaniu przepisów § 6 i 7 do osób, które w dniu 31 grudnia 1975 r. wykonywały umowę lub współpracę, lecz nie były z tego tytułu objęte ubezpieczeniem społecznym, uwzględnia się również okresy wykonywania umowy lub współpracy przed dniem objęcia tych osób ubezpieczeniem.
§  15.
W sprawach nie unormowanych niniejszym rozporządzeniem stosuje się odpowiednio przepisy:
1) 9
wydane na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ) - w zakresie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty,
2) 10
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1983 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 33, poz. 157) - w zakresie obliczania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub pogrzebowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego.
3) 11
(uchylony).
§  16.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1976 r.
1 § 1 ust. 1 uchylony przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.
2 § 2 - 5 uchylone przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.
3 § 6 ust. 3 dodany przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 1982 r. (Dz.U.82.13.102) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 17 maja 1982 r.
4 § 9 uchylony przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r
5 § 10 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1983 r. (Dz.U.83.68.305) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
6 § 10 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1982 r. (Dz.U.83.68.305) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
7 § 10 ust. 3 uchylony przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.
8 § 11 - 12 uchylone przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.
9 § 15 pkt 1 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1983 r. (Dz.U.83.68.305) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
10 § 15 pkt 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1983 r. (Dz.U.83.68.305) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
11 § 15 pkt 3 uchylony przez § 56 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1975.46.250

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.
Data aktu: 31/12/1975
Data ogłoszenia: 31/12/1975
Data wejścia w życie: 01/01/1976