Sposób ustalania taryf i pobór składek za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 20 grudnia 1974 r.
w sprawie sposobu ustalania taryf i poboru składek za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe.

Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1958 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Dz. U. z 1958 r. Nr 72, poz. 357 i z 1964 r. Nr 16, poz. 94) zarządza się, co następuje:
§  1.
Taryfy składek za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe prowadzone przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń (PZU) ustala Minister Finansów na wniosek naczelnego dyrektora PZU, zaopiniowany przez radę ubezpieczeniową.
§  2.
1. 1
Stawki taryfowe, z wyjątkiem stawek służących do wymiaru składki za ubezpieczenie trzody chlewnej, ustala się za okres roczny.
2.
W taryfie można ustalić specjalną skalę stawek za okresy ubezpieczenia, trwające krócej niż jeden rok.
§  3.
Kalkulację stawek taryfowych przeprowadza się na podstawie danych statystycznych szkodowości za okres co najmniej ostatnich 5 lat, a w odniesieniu do obowiązkowego ubezpieczenia trzody chlewnej - za okres co najmniej 2 lat. W razie braku danych statystycznych, stawki ustala się na podstawie innych danych lub opinii rzeczoznawców.
§  4.
1.
Stawki taryfowe powinny być różnicowane w zależności od ryzyka ubezpieczeniowego.
2.
W przypadkach gospodarczo, społecznie lub technicznie uzasadnionych, przy ustalaniu taryf składek, Minister Finansów może:
1)
zaniechać lub ograniczyć różnicowanie stawek taryfowych,
2)
wprowadzać dla niektórych kategorii osób lub rodzajów mienia obniżki ustalonych stawek w granicach do 50%,
3)
ustalać dolną i górną granicę stawek taryfowych, w której ramach wysokość składki określać będzie PZU.
3.
Minister Finansów określi w taryfie składek za obowiązkowe ubezpieczenia komunikacyjne zasady stosowania obniżek składki w związku z bezszkodowym przebiegiem tych ubezpieczeń, jak również zasady stosowania podwyżek składki zależnie od liczby wypadków spowodowanych przez posiadacza pojazdu w roku kalendarzowym.
§  5.
Stawki taryfowe ustala się w wysokości niezbędnej do zapewnienia środków na:
1)
wypłatę przewidywanych odszkodowań i świadczeń,
2)
pokrycie kosztów prowadzenia ubezpieczeń,
3)
tworzenie funduszu rezerwowego,
4)
tworzenie funduszu prewencyjnego.
§  6.
Taryfy składek ogłasza się w Monitorze Polskim, z wyjątkiem taryf za obowiązkowe ubezpieczenia zwierząt gospodarskich, które ogłasza się w dzienniku urzędowym właściwej wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).
§  7. 2
Składki, z wyjątkiem składki za obowiązkowe ubezpieczenie trzody chlewnej, wymierza się za rok kalendarzowy.
§  8. 3
 
1.
Nie pobiera się i nie zwraca składki, jeżeli odpowiedzialność PZU z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych rozpoczyna się, ulega zmianie lub kończy się w ciągu roku kalendarzowego w związku ze zmianami w poszczególnych gospodarstwach w tym okresie.
2.
Nie pobiera się i nie zwraca składki za obowiązkowe ubezpieczenie bydła i koni w związku ze zmianami w stanie pogłowia tych zwierząt, powstałymi po wymierzeniu składki.
3.
Składka za obowiązkowe ubezpieczenie trzody chlewnej jest pobierana w drodze potrącania z należności wypłacanych za trzodę chlewną zakupioną przez jednostki gospodarki uspołecznionej, a w razie szkody - potrącana przy wypłacie odszkodowania.
4.
Składkę za obowiązkowe ubezpieczenie budynków, z zastrzeżeniem ust. 7, oblicza się od ich wartości w stanie nowym ustalonej według obowiązujących cenników; składkę za ubezpieczenie budynków objętych ewidencją PZU przed dniem 1 stycznia 1975 r. oblicza się stosując stopień zużycia przyjęty do wymiaru składki za rok 1974.
5.
Składkę za obowiązkowe ubezpieczenie w indywidualnych gospodarstwach rolnych mienia ruchomego, upraw i odpowiedzialności cywilnej rolników ustala się w wysokości zryczałtowanej, zależnej od obszaru gospodarstwa i klasy gleby; składka ta powinna uwzględniać zróżnicowanie wartości ubezpieczonego mienia przypadającej na 1 ha w poszczególnych grupach gospodarstw.
6.
Składkę za obowiązkowe ubezpieczenie mienia ruchomego na działkach do 0,5 ha ustala się, przyjmując za podstawę 1/3 wartości znajdujących się na tej działce budynków, nie mniej niż równowartość 120 q żyta, a jeżeli na działce znajduje się tylko budynek gospodarczy - nie mniej niż równowartość 20 q żyta.
7.
Składkę za obowiązkowe ubezpieczenie budynków i mienia ruchomego, z wyjątkiem ziemiopłodów, należących do jednostek organizacyjnych prowadzących zespołowo gospodarstwo rolne, zrzeszonych w Centralnym Związku Spółdzielni Produkcyjnych lub w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych - ustala się na podstawie ich wartości wykazanych w bilansie. Jeżeli wartości te odbiegają co najmniej o 10% od wartości rzeczywistych, składkę ustala się na podstawie wartości urealnionych, podanych przez te jednostki organizacyjne.
8.
Składkę za ubezpieczenie upraw i ziemiopłodów jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 7, ustala się na podstawie wartości upraw podanej przez te jednostki.
§  9. 4
(uchylony).
§  10. 5
Składki pobiera się jednorazowo w miesiącu styczniu każdego roku, z wyjątkiem składek za ubezpieczenie trzody chlewnej oraz składek, których pobór regulują odrębne przepisy.
§  11.
1.
Wymierzone składki mogą być pobierane zaliczkowo, w ratach lub w odroczonym terminie płatności - na zasadach określonych przez Ministra Finansów.
2. 6
Minister Finansów może zarządzić pobór składek za obowiązkowe ubezpieczenia komunikacyjne cudzoziemców dewizowych według zasad odmiennych.
§  12.
O terminach płatności składki (zaliczki) PZU zawiadamia w drodze obwieszczeń.
§  13.
1.
Składki są pobierane przez sołtysów albo bezpośrednio przez PZU.
2. 7
(skreślony).
§  14.
1.
Wymiaru składki można dokonać tylko za okres ostatnich trzech ubiegłych lat kalendarzowych.
2.
PZU może potrącić z odszkodowania należne, a nie uiszczone składki za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe.
§  15.
Przepisy rozporządzenia stosuje się odpowiednio do sposobu ustalania taryf i poboru składek za obowiązkowe ubezpieczenia komunikacyjne prowadzone przez "Wartę" Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Spółkę Akcyjną.
§  16.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1961 r. w sprawie sposobu ustalania taryf i poboru składek za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe (Dz. U. z 1962 r. Nr 3, poz. 6, z 1965 r. Nr 7, poz. 36 i z 1967 r. Nr 6, poz. 22).
§  17.
Do czasu wydania przepisów na podstawie niniejszego rozporządzenia zachowują moc przepisy wydane na podstawie rozporządzenia wymienionego w § 16.
§  18.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1975 r.
1 § 2 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.
2 § 7 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.
3 § 8 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.
4 § 9 uchylony przez § 50 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz.U.81.30.166) z dniem 1 stycznia 1982 r.
5 § 10 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.
6 § 11 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.
7 § 13 ust. 2 skreślony przez § 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1982 r. (Dz.U.82.38.252) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1983 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1974.49.304

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Sposób ustalania taryf i pobór składek za obowiązkowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe.
Data aktu: 20/12/1974
Data ogłoszenia: 28/12/1974
Data wejścia w życie: 01/01/1975