Zasady ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 27 września 1974 r.
w sprawie zasad ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

Na podstawie art. 8 ust. 13 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) zarządza się, co następuje:
§  1.
Artykuły powołane w rozporządzeniu bez bliższego określenia oznaczają artykuły ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
§  2.
1. 1
Koszt odtworzenia domów oraz innych budowli i urządzeń, za które odszkodowanie powinno odpowiadać kosztom odtworzenia zmniejszonym stosunkowo do stopnia ich zużycia, oblicza się metodą kosztorysową przy zastosowaniu aktualnych jednostkowych cen materiałów budowlanych, robocizny i transportu.
2. 2
(skreślony).
3.
Stopień zużycia domów oraz innych budowli i urządzeń określają biegli na podstawie faktycznego ich stanu ustalonego w wyniku oględzin.
§  3.
1. 3
Przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego, stanowiący podstawę do ustalenia odszkodowania za inny budynek niż określony w art. 8 ust. 10 oraz za grunt w mieście określony w art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. a), ustalają dla poszczególnych miejscowości lub obszarów wojewodowie oraz prezydenci miast wyłączonych z województw według zasad określonych w § 2 ust. 1.
2.
Przy określaniu przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego terenowe organy administracji państwowej, wymienione w ust. 1, kierują się przeciętną wysokością kosztów budowy tego rodzaju domów przy uwzględnieniu warunków miejscowych oraz przeciętnym standardem wykończenia stosowanym na danym terenie.
§  4.
Przy zróżnicowaniu wysokości odszkodowania za grunt w mieście w granicach od 5 do 10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego należy brać pod uwagę w szczególności rodzaj miasta, położenie gruntu, jego obszar i uzbrojenie terenu w urządzenia komunalne. Górna granica wskaźnika procentowego nie może przekraczać 8% dla miast liczących poniżej 10.000 mieszkańców, nie będących uzdrowiskami.
§  5.
Odszkodowanie za ograniczenie prawa własności do nieruchomości powinno odpowiadać procentowemu zmniejszeniu się wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości powinna być ustalona według zasad przewidzianych w art. 8. W razie gdy ograniczenie prawa własności do nieruchomości nie powoduje zmniejszenia się wartości nieruchomości, a jedynie utratę pożytków, odszkodowanie nie może przekraczać 10-krotnej rocznej wartości utraconych pożytków, ustalonej na podstawie opinii biegłego.
§  6.
Odszkodowanie za wywłaszczone służebności gruntowe na nieruchomości stanowiącej własność Państwa powinno odpowiadać 30-krotnej rocznej wartości korzyści służebnościowych. Wartość tych korzyści ustala się na podstawie opinii biegłego według przeciętnej ceny rynkowej w okresie ostatnich dwóch lat, biorąc pod uwagę uzyskiwane przeciętne korzyści z okresu ostatnich pięciu lat.
§  7.
Odszkodowanie za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości stanowiącej własność Państwa ustala się na podstawie opinii biegłego. Odszkodowanie to nie może przekraczać wysokości odszkodowania, jakie przysługiwałoby za odjęcie prawa własności danej nieruchomości.
§  8.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1961 r. w sprawie określenia wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście lub osiedlu oraz za ograniczenie prawa własności i za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 5, poz. 35 i z 1966 r. Nr 18, poz. 114),
2)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1962 r. w sprawie szczegółowych norm szacunkowych dla budynków na wywłaszczanych gruntach (Dz. U. z 1962 r. Nr 42, poz. 198 i z 1966 r. Nr 18, poz. 113).
§  9.
Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a nie zakończonych ostateczną decyzją, stosuje się przepisy rozporządzenia.
§  10.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 10 października 1974 r.
1 § 2 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 5 kwietnia 1982 r. (Dz.U.82.12.91) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 1982 r.
2 § 2 ust. 2 skreślony przez § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia z dnia 5 kwietnia 1982 r. (Dz.U.82.12.91) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 1982 r.
3 § 3 ust. 1 skreślony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 5 kwietnia 1982 r. (Dz.U.82.12.91) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 1982 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1974.36.212

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
Data aktu: 27/09/1974
Data ogłoszenia: 09/10/1974
Data wejścia w życie: 10/10/1974