Tryb ustanawiania górniczych filarów ochronnych i udzielanie zezwoleń na eksploatację w obrębie tych filarów.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 16 stycznia 1959 r.
w sprawie trybu ustanawiania górniczych filarów ochronnych i udzielania zezwoleń na eksploatację w obrębie tych filarów.

Na podstawie art. 94 pkt 5 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo Górnicze (Dz. U. z 1955 r. Nr 10, poz. 65 z późniejszymi zmianami) zarządza się, co następuje:

Rozdział  I.

Ustanawianie górniczych filarów ochronnych.

§  1.
1.
Filarem ochronnym w rozumieniu niniejszego rozporządzenia jest ta część obszaru górniczego, w której dla ochrony terenów, budowli i urządzeń określonych w ust. 2 przed szkodami wskutek robót górniczych prowadzenie tych robót może być dozwolone pod szczególnymi warunkami zapewniającymi w dostateczny sposób ochronę przed szkodami.
2.
Filary ochronne ustanawia się dla ochrony:
1)
trwałych budowli i urządzeń, posiadających szczególne znaczenie ze względów użyteczności publicznej, gospodarczych, naukowych, kulturalnych lub obronności Państwa,
2)
terenów podlegających ochronie na mocy przepisów szczególnych,
3)
ważniejszych urządzeń zakładu górniczego i głównych wyrobisk górniczych (np. urządzeń wyciągowych, przeróbczych, szybów, głównych przekopów).
§  2.
Ustanowienie filara ochronnego następuje na podstawie orzeczenia urzędu górniczego.
§  3.
1.
Wniosek o ustanowienie filara ochronnego może zgłosić przedsiębiorstwo górnicze albo właściciel (użytkownik) terenów, budowli i urządzeń określonych w § 1 ust. 2.
2.
Przedsiębiorstwo górnicze obowiązane jest zgłosić wniosek o ustanowienie filara ochronnego w przypadku, gdy planowane roboty górnicze mogą zagrozić uszkodzeniem terenów, budowli i urządzeń określonych w § 1 ust. 2.
§  4.
Właściciel (użytkownik) określonego przedmiotu obowiązany jest na żądanie przedsiębiorstwa górniczego udzielić informacji dotyczących charakterystyki technicznej budowli lub urządzenia chronionego.
§  5.
Wniosek o ustanowienie filara ochronnego składa się w okręgowym urzędzie górniczym właściwym ze względu na miejsce projektowanego filara ochronnego.
§  6.
1.
Wniosek o ustanowienie filara ochronnego powinien określać przedmiot ochrony i jego właściciela (użytkownika) oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie.
2.
Przedsiębiorstwo górnicze obowiązane jest załączyć do wniosku:
1)
charakterystykę górniczo-geologiczną oraz przewidywane odkształcenie terenu w przypadku eksploatacji górniczej,
2)
aktualny plan sytuacyjny z projektowanymi granicami przedmiotu wymagającego ochrony,
3)
mierniczy plan robót górniczych z projektowanymi granicami filara ochronnego,
4)
projekt wyznaczania filara ochronnego uwzględniający warunki geologiczne i techniczne oraz inne czynniki wpływające na rozmiar skutków eksploatacji górniczej i na stosunki wodne,
5)
obliczenie zasobów kopaliny w obrębie projektowanego filara ochronnego.
§  7.
1.
Okręgowy urząd górniczy przesyła odpis wniosku o ustanowienie filara ochronnego zainteresowanym osobom do wypowiedzenia się w zakreślonym terminie.
2.
Osoby zainteresowane mogą przeglądać w okręgowym urzędzie górniczym załączniki do wniosku określonego w ust. 1.
§  8.
1.
Okręgowy urząd górniczy może wszcząć z urzędu postępowanie o ustanowienie filara ochronnego.
2.
Przepisy §§ 4 i 9 stosuje się odpowiednio.
§  9.
1.
Okręgowy urząd górniczy może zażądać od właściciela (użytkownika) przedmiotu wymagającego ochrony przedłożenia danych technicznych i innych niezbędnych dla opracowania lub rozstrzygnięcia wniosku.
2.
Okręgowy urząd górniczy może zażądać od przedsiębiorstwa górniczego złożenia danych określonych w § 6 ust. 2 pkt 1-5, jeżeli wniosek o ustanowienie filara ochronnego zgłoszony został przez właściciela (użytkownika) przedmiotu wymagającego ochrony.
§  10.
W przypadku zgłoszenia wniosku o ustanowienie filara ochronnego okręgowy urząd górniczy może zarządzić wstrzymanie prowadzenia robót górniczych w obrębie projektowanego filara ochronnego albo uzależnić prowadzenie tych robót od zastosowania określonych środków ochrony powierzchni.
§  11.
1.
Decyzję o ustanowieniu filara ochronnego wydaje okręgowy urząd górniczy.
2.
W decyzji o ustanowieniu filara ochronnego okręgowy urząd górniczy określi chroniony przedmiot i granice filara ochronnego.
3.
W decyzji w sprawie ustanowienia filara ochronnego okręgowy urząd górniczy pouczy strony o trybie i terminie odwołania.

Rozdział  II.

Udzielanie zezwoleń na eksploatację w obrębie górniczych filarów ochronnych.

§  12.
Roboty górnicze w obrębie filara ochronnego mogą być podjęte jedynie na podstawie zezwolenia okręgowego urzędu górniczego.
§  13.
1.
Do wniosku o zezwolenie na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego przedsiębiorstwo górnicze powinno załączyć:
1)
dane określone w § 6 ust. 2 pkt 1-5 oraz uzasadnienie ekonomiczne podjęcia robót górniczych,
2)
projekt techniczny robót górniczych w obrębie filara ochronnego,
3)
oświadczenie o przewidywanym wpływie robót górniczych w obrębie filara na chroniony przedmiot.
2.
We wniosku o podjęcie robót górniczych należy określić zasady szczególnego nadzoru nad tymi robotami w obrębie filara ochronnego oraz zasady obserwacji skutków robót górniczych i wymiany informacji przez zainteresowane strony.
3.
Przepisy § 9 stosuje się odpowiednio w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego.
§  14.
Zezwolenie na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego określa:
1)
zakres oraz warunki techniczne prowadzenia robót górniczych,
2)
zasady i sposób wykonywania szczególnego nadzoru nad tymi robotami,
3)
obowiązki stron w zakresie prowadzenia obserwacji skutków robót górniczych i wymiany informacji oraz podejmowania środków niezbędnych do zabezpieczenia chronionego przedmiotu.
§  15.
1.
W razie odwołania od decyzji okręgowego urzędu górniczego Wyższy Urząd Górniczy orzeka w sprawie podjęcia robót górniczych w obrębie filara ochronnego w uzgodnieniu z zainteresowanymi ministrami.
2.
Jeśli decyzja Wyższego Urzędu Górniczego zależna jest w istotny sposób od rozstrzygnięcia dotyczącego utrzymania, likwidacji lub zmiany gospodarczego charakteru chronionego przedmiotu, Wyższy Urząd Górniczy zawiesi postępowanie do czasu tego rozstrzygnięcia.

Rozdział  III.

Przepisy wspólne i przejściowe.

§  16.
Przedsiębiorstwo górnicze obowiązane jest uwidaczniać na mierniczych planach robót górniczych (mapach górniczych) granice filarów ochronnych z powołaniem odpowiedniej decyzji urzędu górniczego o ustanowieniu filara ochronnego oraz o zezwoleniu na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego.
§  17.
1.
Przepisy §§ 6, 7, 13 i 14 nie mają zastosowania w przypadku ustanowienia filara ochronnego dla własnych ważniejszych urządzeń zakładu górniczego i głównych wyrobisk górniczych tego zakładu.
2.
Zezwolenie na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego dla przedmiotów określonych w ust. 1 udziela okręgowy urząd górniczy przy zatwierdzaniu planu bezpiecznego prowadzenia robót górniczych i prawidłowej gospodarki złożem.
§  18.
Filary ochronne ustanowione przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uważa się za filary ochronne w rozumieniu tego rozporządzenia.
§  19.
Wydanie zezwolenia na podjęcie robót górniczych w obrębie filara ochronnego nie zwalnia przedsiębiorstwa górniczego od obowiązku wykonania przepisów dotyczących planu bezpiecznego prowadzenia robót górniczych i prawidłowej gospodarki złożem.
§  20.
Koszty ustanowienia filara ochronnego oraz koszty zezwolenia na podjęcie robót górniczych w obrębie takiego filara pokrywa przedsiębiorstwo górnicze. Jeżeli urząd górniczy odmówił ustanowienia filara ochronnego lub zezwolenia na podjęcie robót, koszty postępowania w sprawie ponosi wnioskodawca.

Rozdział  IV.

Przepisy końcowe.

§  21.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Prezesowi Rady Ministrów i zainteresowanym ministrom.
§  22.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1959.5.30

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Tryb ustanawiania górniczych filarów ochronnych i udzielanie zezwoleń na eksploatację w obrębie tych filarów.
Data aktu: 16/01/1959
Data ogłoszenia: 27/01/1959
Data wejścia w życie: 27/01/1959