Rodzaje dokumentów, na podstawie których banki będą wykonywały dyspozycje pieniężne jednostek gospodarki uspołecznionej na rzecz jednostek gospodarki nie uspołecznionej, osób fizycznych oraz uspołecznionych sklepów komisowych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 7 maja 1959 r.
w sprawie rodzajów dokumentów, na podstawie których banki będą wykonywały dyspozycje pieniężne jednostek gospodarki uspołecznionej na rzecz jednostek gospodarki nie uspołecznionej, osób fizycznych oraz uspołecznionych sklepów komisowych.

Na podstawie art. 4 ust. 3 oraz art. 10 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. o rozliczeniach pieniężnych jednostek gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 44, poz. 215) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozporządzenie niniejsze dotyczy dyspozycji pieniężnych (gotówkowych i bezgotówkowych) jednostek gospodarki uspołecznionej wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. o rozliczeniach pieniężnych jednostek gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 44, poz. 215) oraz organizacji społecznych i zawodowych na rzecz:
1)
jednostek gospodarki nie uspołecznionej,
2)
osób fizycznych,
3)
uspołecznionych sklepów komisowych za nabywane w tych sklepach przedmioty.
2.
Rozporządzenie niniejsze dotyczy również dyspozycji pieniężnych jednostek państwowych na rzecz innych jednostek gospodarki uspołecznionej za dostawy, roboty lub usługi w przypadkach, gdy na podstawie obowiązujących przepisów udzielanie zamówień na takie dostawy, roboty lub usługi następuje na zasadach przewidzianych dla jednostek gospodarki nie uspołecznionej.
3.
Przepisy niniejszego rozporządzenia nie mają zastosowania do dyspozycji pieniężnych:
1)
Ministerstwa Obrony Narodowej i jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej,
2)
Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych,
3)
Centralnej Rady Związków Zawodowych, związków zawodowych i jednostek im podległych.
§  2.
1.
Dyspozycje pieniężne (§ 1 ust. 1 i 2) przekraczające w stosunku do jednorazowej transakcji kwotę 5.000 zł, a w stosunku do dyspozycji na rzecz przewoźników nie uspołecznionych bez względu na kwotę, powinny być składane we właściwym banku jednocześnie z oświadczeniem podpisanym przez kierownika jednostki będącej zleceniodawcą lub jego zastępcę oraz głównego (starszego) księgowego.
2.
Oświadczenie powinno zawierać:
1)
oznaczenie zleceniodawcy i zleceniobiorcy;
2)
określenie tytułu i kwoty należności;
3)
jeżeli dyspozycja stanowi zapłatę za dostawy, roboty lub usługi - wskazanie przepisów, na podstawie których dokonano zamówienia, oraz stwierdzenie, że przepisy te zostały ściśle zachowane;
4)
jeżeli dyspozycja stanowi zapłatę za usługi transportowe świadczone przez przewoźników nie uspołecznionych - stwierdzenie, że przewoźnik nie uspołeczniony posiada uprawnienia przewozowe;
5)
określenie sposobu ustalenia ceny przez wskazanie obowiązującego cennika lub pozycji cennika bądź nazwy organu, który cenę zatwierdził.
3.
Jeżeli okoliczności przytoczone w oświadczeniu nasuwają wątpliwości co do legalności transakcji, a w szczególności jeżeli wynika z nich, że udzielenie zamówienia lub określenie ceny nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów o udzielaniu zamówień na dostawy, roboty i usługi albo o ustalaniu cen, jak również w razie stwierdzenia, że treść oświadczenia nie odpowiada rzeczywistości - bank może zażądać dodatkowego zatwierdzenia dyspozycji przez kierownika jednostki nadrzędnej zleceniodawcy i do czasu przedłożenia zatwierdzenia wstrzymać wykonanie dyspozycji.

Jeżeli zleceniodawcą jest ministerstwo (urząd centralny), jednostka centralna albo prezydium wojewódzkiej rady narodowej, w przypadku wstrzymania wykonania dyspozycji przez bank wymagane jest dodatkowe zatwierdzenie dyspozycji przez kierownika ministerstwa (urzędu centralnego), jednostki centralnej albo przewodniczącego prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

§  3.
Oświadczenie nie jest wymagane w razie rozliczeń z tytułu:
1)
wszelkich należności wynikających ze stosunku pracy, z umów o dzieło lub zlecenie, podlegających podatkowi od wynagrodzeń, stypendiów, zapomóg i innych podobnych należności;
2)
należności z tytułu twórczości lub usług o charakterze naukowym, oświatowym, literackim, artystycznym, publicystycznym, w rozumieniu przepisów o podatku od wynagrodzeń, jak również z tytułu nagród państwowych i konkursowych;
3)
należności za usługi zespołów adwokackich;
4)
należności z tytułu ubezpieczeń społecznych i umów ubezpieczeniowych;
5)
wszelkich odszkodowań z tytułu poniesionych strat;
6)
należności z tytułu wylosowanych obligacji pożyczek państwowych oraz wygranych loterii pieniężnej, gier liczbowych, gier loteryjnych;
7)
wypłaty oszczędności oraz pożyczek udzielonych przez instytucje kredytowe i pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe;
8)
wszelkich należności ustalonych tytułami egzekucyjnymi oraz należności za przymusowe świadczenia na cele ogólnogospodarcze;
9)
zwrotu kaucji, wadiów i innych zabezpieczeń;
10)
zobowiązań rzemieślniczych spółdzielni zaopatrzenia i zbytu wobec ich członków, które wynikają ze statutowej działalności spółdzielni;
11)
podziału czystej nadwyżki i zwrotu udziałów członkowskich w spółdzielniach;
12)
skupu dokonywanego przez upoważnione do tego przedsiębiorstwa uspołecznione od gospodarstw rolnych i hodowlanych artykułów wytworzonych w tych gospodarstwach, ryb od rybaków, zwierzyny łownej od myśliwych, runa leśnego od zbieraczy oraz drewna pochodzącego z lasów niepaństwowych lub z gospodarstw rolnych;
13)
skupu dokonywanego przez upoważnione do tego przedsiębiorstwa uspołecznione odpadów użytkowych i opakowań oraz używanych przedmiotów do renowacji i dalszej odsprzedaży;
14)
zakupu towarów przez uspołecznione jednostki handlu i zakłady gastronomiczne, dokonywanego dla uzupełnienia masy towarowej, jak również zakupu płodów rolnych dokonywanego bezpośrednio od producentów na zaopatrzenie własne przez szpitale, sanatoria, domy wczasowe, internaty, przedszkola, żłobki i inne podobne instytucje;
15)
dostaw opartych na planach rozdziału;
16)
zobowiązań jednostek uspołecznionego handlu komisowego wobec komitentów oraz wypłat jednostek handlu detalicznego na rzecz nabywców z tytułu zwrotu lub wad reklamowanych towarów;
17)
należności prywatnych przedsiębiorców, rzemieślników i innych drobnych wykonawców z tytułu robót remontowo-budowlanych wykonywanych w szkołach, internatach, ośrodkach kolonijnych i innych podobnych zakładach, położonych poza miastami wojewódzkimi lub powiatowymi;
18)
odszkodowań z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oraz za przymusowo wykupione maszyny przemysłowe, jak również odszkodowań, o których mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37);
19)
bieżących czynszów najmu lub dzierżawy nieruchomości i lokali;
20)
należności za usługi kominiarskie.
§  4.
Ilekroć w rozporządzeniu niniejszym jest mowa o banku, należy rozumieć przez to również spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe.
§  5.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1959.32.188

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Rodzaje dokumentów, na podstawie których banki będą wykonywały dyspozycje pieniężne jednostek gospodarki uspołecznionej na rzecz jednostek gospodarki nie uspołecznionej, osób fizycznych oraz uspołecznionych sklepów komisowych.
Data aktu: 07/05/1959
Data ogłoszenia: 27/05/1959
Data wejścia w życie: 11/06/1959